ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਦਤ੍ਤ੍ਵਾਂ ਵਰਂ ਦੈਤ੍ਯਵਰਾਯ ਵਿष੍ਣੁਰਨ੍ਤਰ੍ਦਧੇ ਜਲਪੂਰ੍ਣੇ ਸੁਕੁਣ੍ਡੇ । ਅਦ੍ਯਾਪ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਜਲਮਧ੍ਯੇ ਨृਸਿਂਹਃ ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦੋਪਿ ਦੈਤ੍ਯਕੁਮਾਰਕੈਃ ਸਹ ॥ ੩,੨੪.

ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਵਧੀਆ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਪਵਿੱਤਰ ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਗਿਆ। ਅੱਜ ਵੀ 'ਨਰਸਿੰਘ' ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹੈ, 'ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ' ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ।

ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸੁਤੀਰ੍ਥੇ ਪਰਿਤਸ੍ਤਤ੍ਰਤਤ੍ਰ ਜਯੇਤਿ ਸ਼ਬ੍ਦਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਚਾਪਰਾਹ੍ਨੇ । ਇਦਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਨਾਰਸਿਂਹਾਭਿਧਂ ਚ ਕਨ੍ਯੇਸ੍ਨਾਨਂ ਹ੍ਯਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਂ ਮਨੁष੍ਯੈਃ ॥ ੩,੨੪.

ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਦੂਪਹਿਰ ਦੇ ਸਮੇਂ 'ਜੈ!' ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਕੰਨਿਆ, ਇਹ ਤੀਰਥ 'ਨਰਸਿੰਘ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸ੍ਨਾਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰ ਤੀਰ੍ਥੇ ਚ ਸਮ੍ਯਗ੍ਦੀਪਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਜਵਰ੍ਯਾਯ ਮੁਖ੍ਯਮ੍ । ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਪੁਨਃ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਂ ਪ੍ਰਜਗ੍ਮੁਰ੍ਗੋਵਿਨ੍ਦਗੋਵਿਨ੍ਦ ਇਤਿ ਬ੍ਰੁਵਨ੍ਤਃ ॥ ੩,੨੪.

ਉਸ ਤੀਰਥ ਤੇ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੀਵਾ ਦੇ ਕੇ, ਉਹ ਫਿਰ 'ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ' ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਗਏ, 'ਗੋਵਿੰਦ, ਗੋਵਿੰਦ!' ਕਹਿ ਕੇ।

ਮੁਖ੍ਯਪ੍ਰਾਣਾਧਿष੍ਠਿਤਂ ਸ੍ਥਾਨਮਾਪ੍ਯ ਅਪਾਵਿਸ਼ਤ੍ਤਤ੍ਰ ਦੇਵੀ ਹ੍ਯੁਵਾਚ । ਜੈਗੀषਵ੍ਯਃ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਸ੍ਯ ਵਿष੍ਣੋਃ ਕਥਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਤਦ੍ਵਦਸ੍ਵ ॥ ੩,੨੪.

ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਾਣ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਥਾਂ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਅੰਦਰ ਗਈ ਤੇ ਆਖਿਆ: 'ਜੈਗੀਸ਼ਵਯ, ਦੱਸੋ ਕਿ 'ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ' ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।'

ਜੈਗੀषਵ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਹ ਸਂਹृष੍ਟਚਿਤ੍ਤੋ ਬ੍ਰਵੀਮਿ ਤਨ੍ਤ੍ਰਂ ਸ਼ृਣੁ ਕਨ੍ਯਕੇ ਤ੍ਵਮ੍ । ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮਤ੍ਤਃ ਕੁਰੁ ਸਰ੍ਵਂ ਮਯੋਕ੍ਤਮਾਦ੍ਯਂ ਦ੍ਵਾਰਂ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਸ੍ਯ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ॥ ੩,੨੪.

ਜੈਗੀਸ਼ਵਯ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ ਆਖਿਆ: 'ਮੈਂ ਤਰੀਕਾ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਕੰਨਿਆ, ਸੁਣ। ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਆਖਾਂ, ਉਹ ਕਰ। ਪਹਿਲਾਂ 'ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ' ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ।'

ਅਪਰਾਧਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਕ੍ਰਿਯਨ੍ਤੇऽਹਰ੍ਨਿਸ਼ਂ ਮਯਾ । ਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਮੇ ਦੇਵ ਕ੍ਸ਼ਮਸ੍ਵ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮ ॥ ੩,੨੪.

ਹਰ ਰੋਜ਼ ਤੇ ਰਾਤ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗਲਤੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੇ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਮੇਰੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਮਾਫ ਕਰ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ।

ਮਾਨਸਾਨ੍ਵਾਚਿਕਾਨ੍ਦੋषਾਨ੍ਕਾਯਿ ਕਾਨਪਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ । ਵੈष੍ਣਵਦ੍ਵੇषਹੇਤੂਨ੍ਮੇ ਭਸ੍ਮਸਾਤ੍ਕੁਰੁ ਮਾਧਵ ॥ ੩,੨੪.

ਮਨ, ਬੋਲੀ ਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ, ਤੇ ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਹੇ ਮਾਧਵ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੁਆਹ ਕਰ ਦੇ।

ਆਦ੍ਯਦ੍ਵਾਰਂ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਸ੍ਯ ਦੇਵਿ ਸਮ੍ਯਕ੍ਸ੍ਮਰੇਦ੍ਵਿਜਯਂ ਵੈ ਜਯਂ ਚ । ਦਕ੍ਸ਼ਾਧ੍ਵਰੇ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਸ੍ਯ ਦੇਵਿ ਚਣ੍ਡਂ ਪ੍ਰਚਣ੍ਡਂ ਸਂਸ੍ਮਰੇਤ੍ਸਮ੍ਯਗੇਵ ॥ ੩,੨੪.

ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਵਿਜਯ ਅਤੇ ਜਯਾ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਦਕਸ਼ ਯਜਨ 'ਤੇ, ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਦੇ ਚੰਡ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚੰਡ ਨੂੰ ਵੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਪਾਸ਼੍ਚਾਤ੍ਯਭਾਗੇ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਸ੍ਯ ਦੇਵਿ ਨਨ੍ਦਂ ਸੁਨਨ੍ਦਂ ਸਂਸ੍ਮਰੇਦੇਵ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ । ਸਵ੍ਯਦ੍ਵਾਰੇ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਸ੍ਯ ਕਨ੍ਯੇ ਸ੍ਮਰੇਤ੍ਕੁਮੁਦਾਕ੍ਸ਼ਂ ਕੁਮੁਦਨ੍ਤਮੇਵ ॥ ੩,੨੪.

ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਪਾਸੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਨੰਦਾ ਅਤੇ ਸੁਨੰਦਾ ਨੂੰ ਭਾਵ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ, ਹੇ ਕੁੰਵਰੀ, ਕੁਮੁਦਾਕਸ਼ ਅਤੇ ਕੁਮੁਦੰਤ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਯਸ਼੍ਚੈਵ ਦੇਹਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ੇਦ੍ਭਕ੍ਤਿਪੂਰ੍ਵਂ ਕਦਾ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਸਾਦਰੇਣੈਵ ਦੇਵਿ । ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਦ੍ਵਾਦਸ਼ਕਂ ਚ ਕृਤ੍ਵਾ ਪਦੇ ਪਦੇ ਸਂਸ੍ਮਰੇਚ੍ਛ੍ਰੀਨਿਵਾਸਮ੍ ॥ ੩,੨੪.

ਜੋ ਕੋਈ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜਦੋਂ ਵੀ ਉਹ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਦੇਖੇ, ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰ ਕੇ, ਹਰ ਪੈਰ 'ਤੇ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਵਾਮਿਤੀਰ੍ਥੇ ਸਮ੍ਯਗਾਚਮ੍ਯ ਨਤ੍ਵਾ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਨਤ੍ਵਾ ਭੂਵਰਾਹਂ ਚ ਦੇਵਿ । ਅਯੁਦ੍ਵਾਰਂ ਪ੍ਰਿਵਸ਼ੇਦ੍ਭਕ੍ਤਿਪृਰ੍ਵਂ ਗੋਵਿਨ੍ਦਗੋਵਿਨ੍ਦ ਇਤਿਬ੍ਰੁਵਨ੍ਵੈ ॥ ੩,੨੪.

ਸ਼੍ਰੀਸਵਾਮੀ ਤੀਰਥ 'ਤੇ, ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਲ ਪੀ ਕੇ, ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਭੂਵਰਾਹ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੁੱਖ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ 'ਗੋਵਿੰਦ, ਗੋਵਿੰਦ' ਕਹਿ ਕੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਧਰੇਰ੍ਨਮਨਂ ਕਾਰ੍ਯਮੇਵ ਸਾष੍ਟਾਙ੍ਗਰੂਪਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ੇਦ੍ਦੇਵਗੇਹਮ੍ । ਪੁਨਰ੍ਵਿਸ਼ੇਦ੍ਵਾਰਤਃ ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ ਸ ਪੀਠਸ੍ਥਦੇਵਾਨ੍ਮਾਨਸਾ ਚਿਨ੍ਤਯੀਤ ॥ ੩,੨੪.

ਫਿਰ, ਹਰੀ ਨੂੰ ਅਠ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ, ਪੀਠ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਮਧ੍ਯੇ ਪੀਠਂ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਂ ਚ ਦੇਵੀ ਨਾਰਾਯਣਂ ਪ੍ਰਣਮੇਤ੍ਪੂਰ੍ਣਮੇਵ । ਦੇਵਸ੍ਯ ਸਵ੍ਯੇ ਪੀਠਭਾਗਾਦ੍ਵਹਿਸ਼੍ਚ ਨਮਸ੍ਕਾਰ੍ਯਂ ਗੁਰੁਦੇਵਾਯ ਚੈਵ ॥ ੩,੨੪.

ਮੱਧ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵੀ। ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਪੀਠ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਬਾਹਰ, ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਪੀਠਸ੍ਯਾਗ੍ਰਾਚ੍ਚਾਪ੍ਯਧਸ੍ਤਾਤ੍ਪ੍ਰਦੇਸ਼ੇ ਆਗ੍ਨੇਯਕੋਣੇ ਪ੍ਰਣਮੇਦ੍ਵੈ ਖਗੇਨ੍ਦ੍ਰ । ਨੈਰृਤ੍ਯਭਾਗੇ ਵ੍ਯਾਸਦੇਵਾਯ ਦੇਵਿ ਨਮਸ੍ਕਾਰ੍ਯੋ ਵੈष੍ਣਵਃ ਸਰ੍ਵਦਾਪਿ ॥ ੩,੨੪.

ਪੀਠ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ, ਅਗਨੀ ਕੋਣ ਵਿੱਚ, ਨਮਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਖਗੇਸ਼। ਨੈਰਤਿ ਪਾਸੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਵਿਅਾਸ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਵਾਯਵ੍ਯਕੋਣੇ ਭਕ੍ਤਿਪੂਰ੍ਵਂ ਸੁਦੁਰ੍ਗਾਂ ਨਮਸ੍ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਭਕ੍ਤਿਸਂਵਰ੍ਧਿਤਾਤ੍ਮਾ । ਪੀਠਸ੍ਯੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਹ੍ਯਗ੍ਨਿਕੋਣੇषੁ ਦੇਵੀ ਧਰ੍ਮਾਧਿਭੂਤਾਯ ਨਮੋ ਯਮਾਯ ॥ ੩,੨੪.

ਵਾਯੂ ਕੋਣ ਵਿੱਚ, ਭਕਤੀ ਨਾਲ, ਸੁਦੁਰਗਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਵੇ। ਪੀਠ ਦੇ ਉਪਰ, ਅਗਨੀ ਕੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਧਰਮ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਯਮ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਪੀਠਸ੍ਯੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਨੈਰृਤਸ੍ਯੋਰ੍ਧ੍ਵਕੋਣੇ ਜ੍ਞਾਨਾਧਿਪਂ ਪ੍ਰਣਮੇਦ੍ਵਾਯੁਦੇਵਮ੍ । ਪੀਠਸ੍ਯੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਵਾਯੁਕੋਣੇ ਚ ਸੁਭ੍ਰੂਰ੍ਵੈਰਾਗ੍ਯਾਨਾਮਧਿਪਂ ਚੈਵ ਰੁਦ੍ਰਮ੍ ॥ ੩,੨੪.

ਪੀਠ ਦੇ ਉਪਰ, ਨੈਰਤਿ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਕੋਣ ਵਿੱਚ, ਗਿਆਨ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਵਾਯੂ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪੀਠ ਦੇ ਉਪਰ, ਵਾਯੂ ਕੋਣ ਵਿੱਚ, ਸੁਭਰੂ ਰੂਦ੍ਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਵੈਰਾਗ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਹਨ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਪੀਠਸ੍ਯੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਤ੍ਵੀਸ਼ਕੋਣੇ ਚ ਦੇਵਿ ਐਸ਼੍ਵਰ੍ਯਾਣਾਮਧਿਪਂ ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਦੇਵਮ੍ । ਪੀਠਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਣਮੇਨ੍ਨੈਰृਤਿਂ ਚ ਅਰ੍ਯਾਮ੍ਣਾਨਾਮਧਿਪਂ ਚਾਤ੍ਰ ਦੇਵਿ ॥ ੩,੨੪.

ਪੀਠ ਦੇ ਉਪਰ, ਈਸ਼ਾਨ ਕੋਣ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਇੰਦਰ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪੀਠ ਦੇ ਪੂਰਬ ਪਾਸੇ, ਨੈਰਤਿ ਅਤੇ ਅਰਯਾਮਨ, ਜੋ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵੀ।

ਦੇਵਸ੍ਯ ਪੀਠਸ੍ਯ ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਚ ਦੁਰ੍ਗਾਂ ਨਮੇਦੁਗ੍ਰਰੂਪਾਭਿਧਾਂ ਚ । ਪੀਠਸ੍ਯ ਕਨ੍ਯੇ ਪ੍ਰਣਮੇਤ੍ਪਸ਼੍ਚਿਮੇ ਵੈ ਆਰੋਗ੍ਯਾਣਾ ਮਧਿਪਂ ਕਾਮਦੇਵਮ੍ ॥ ੩,੨੪.

ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਪੀਠ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ, ਉਗਰ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਦੁਰਗਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪੀਠ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ, ਪੱਛਮੀ ਪਾਸੇ, ਆਰੋਗਿਆ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਦੇਵਸ੍ਯ ਪੀਠਸ੍ਯੋਤ੍ਤਰੇ ਰੁਦ੍ਰਦੇਵਮਨੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਾਣਾਮਧਿਪਂ ਸਂਸ੍ਮਰੇਚ੍ਚ । ਪੀਠਸ੍ਯ ਮਧ੍ਯੇ ਪ੍ਰਣਮੇਦ੍ਵੈ ਵਰਾਹਂ ਸਦਾ ਕਨ੍ਯੇ ਪਰਮਂ ਪੂਰੁषਾਖ੍ਯਮ੍ ॥ ੩,੨੪.

ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਪੀਠ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪਾਸੇ, ਨੈਸ੍ਵਰਿਆ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਰੂਦ੍ਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪੀਠ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਰਾਹਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੋਣ 'ਤੇ ਪਰਮ ਪੁਰੁਸ਼ ਨੂੰ।

ਤਸ੍ਯੋਪਰਿष੍ਟਾਚ੍ਛਕ੍ਤਿਸਂਜ੍ਞਾਂ ਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਮਾਧਾਰਰੂਪਾਂ ਪ੍ਰਣਮੇਚ੍ਚੈਵ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ । ਤਸ੍ਯੋਪਰਿष੍ਟਾਦ੍ਵਾਯੁਕੂਰ੍ਮੌ ਨਮੇਚ੍ਚ ਤਸ੍ਯੋਪਰਿष੍ਟਾਚ੍ਛੇषਕੂਰ੍ਮੌ ਨਮੇਚ੍ਚ ॥ ੩,੨੪.

ਉਸ ਦੇ ਉਪਰ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਧਾਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਉਪਰ, ਵਾਯੂ ਕੂਰਮਾ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਉਪਰ, ਸ਼ੇਸ਼ ਕੂਰਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਤਸ੍ਯੋਪਰਿष੍ਟਾਦਭਿਮਾਨਿਨੀਂ ਭੁਵੋ ਭੂਦੇਵਤਾਂ ਪ੍ਰਣਮੇਚ੍ਚੈਵ ਸੁਭ੍ਰੂਃ । ਤਸ੍ਯੋਪਰਿष੍ਟਾਦ੍ਵਰੁਣਂ ਸਂਸ੍ਮਰੇਚ੍ਚ ਕ੍ਸ਼ੀਰੋਦਧੇਰਧਿਪਂ ਚੈਵ ਦੇਵਮ੍ ॥ ੩,੨੪.

ਉਸ ਦੇ ਉਪਰ, ਭੂਦੇਵੀ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੀ ਅਧਿਪਤੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਉਪਰ, ਵਰੁਣ, ਜੋ ਖੀਰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਹਨ, ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਤਸ੍ਯੋਪਰਿष੍ਟਾਤ੍ਪ੍ਰਣਮੇਚ੍ਚੈਵ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਂ ਸ਼੍ਵੇਤਦ੍ਵੀਪਾਖ੍ਯਂ ਕਨ੍ਯਕੇ ਪੂਜਯੇਚ੍ਚ । ਤਸ੍ਯੋਪਰਿष੍ਟਾਤ੍ਪ੍ਰਣਮੇਚ੍ਚੈਵ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਂ ਮਹਾਦਿਵ੍ਯਾਂ ਮਣ੍ਡਪਸਂਜ੍ਞਕਾਂ ਚ ॥ ੩,੨੪.

ਉਸ ਦੇ ਉਪਰ, ਲਕਸ਼ਮੀ, ਜੋ ਸ਼੍ਵੇਤਦਵੀਪ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਕੁੰਵਰੀ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਉਪਰ, ਮਹਾ ਦਿਵ੍ਯ ਲਕਸ਼ਮੀ, ਜੋ ਮੰਡਪ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਪੀਠਸ੍ਯ ਮਧ੍ਯੇ ਯਮਸਂਜ੍ਞਾਂ ਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਂ ਸਮਰ੍ਚਯੇਦ੍ਯਮਮਧ੍ਯੇ ਚ ਦੇਵੀਮ੍ । ਯਮਸ੍ਯ ਦੇਵਸ੍ਯ ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਚ ਸੂਰ੍ਯਂ ਨਮੇਦ੍ਦੀਪਰੂਪਂ ਚ ਭਦ੍ਰੇ ॥ ੩,੨੪.

ਪੀਠ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ, ਯਮ ਦੇ ਨਾਂ ਵਾਲੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਯਮ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਯਮ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੀਵੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਭਦਰੇ।

ਯਮਸ੍ਯ ਦੇਵਸ੍ਯ ਚ ਵਾਮਭਾਗੇ ਸ਼੍ਰਿਯਂ ਨਮੇਦ੍ਦੀਪਰੂਪਾਂ ਚ ਦੇਵੀਮ੍ । ਯਮਸ੍ਯ ਦੇਵਸ੍ਯ ਤੁ ਚਾਗ੍ਰਭਾਗੇ ਹੁਤਾਸ਼ਨਂ ਦੀਪਰੂਪਂ ਨਮੇਚ੍ਚ ॥ ੩,੨੪.

ਯਮ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ, ਸ਼੍ਰੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੀਵੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵੀ। ਯਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਹੁਤਾਸ਼ਨ, ਜੋ ਅੱਗ ਹੈ, ਨੂੰ ਦੀਵੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਦੇਵਸ੍ਯਾਗ੍ਰੇ ਭੂਮਿਨਾਮ੍ਨੀਂ ਨਮੇਚ੍ਚ ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਭਿਮਾਨਾਂ ਸਂਸ੍ਮਰੇਚ੍ਚੈਵ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ । ਪਰ੍ਯਙ੍ਕਰੂਪਂ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਸ੍ਯ ਵਿष੍ਣੋਸ੍ਤਮੋਭਿਮਾਨਾਂ ਸਨ੍ਨਮੇਚ੍ਚੈਵ ਦੁਰ੍ਗਾਮ੍ ॥ ੩,੨੪.

ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਭੂਮੀ, ਜੋ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਅਧਿਪਤੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਾਦ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਰਯੰਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਦੇ ਤਮਸ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਦੁਰਗਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਪੂਰ੍ਵਾਦਿਗਂ ਪੀਠਸੋਪਾਨਰੂਪਮਾਤ੍ਮਾਨਮੇਕਂ ਪ੍ਰਣਮੇਚ੍ਚ ਦੇਵਿ । ਦਕ੍ਸ਼ਸ੍ਥਦਿਕ੍ਪੀਠਸੋਪਾਨਰੂਪਂ ਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ਮਕਂ ਪ੍ਰਣਮੇਚ੍ਚੈਵ ਕਨ੍ਯੇ ॥ ੩,੨੪.

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਪੀਠ ਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰੂਪ ਸਮਝ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ। ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਪੀਠ ਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ, ਹੇ ਕੁੜੀ।

ਪਦ੍ਮਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਸ੍ਥਦਲੇ ਚ ਦੇਵਿ ਸ੍ਤ੍ਰੀਰੂਪਾਖ੍ਯਂ ਵਿਮਲਾਖ੍ਯਾਮਿਮਾਂ ਚ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਦੇਵਾਨ੍ਪ੍ਰਣਮੇਚ੍ਚ ਦੇਵਿ ਆਗ੍ਨੇਯਕੋਣਸ੍ਥਦਲੇ ਸ਼ृਣੁਤ੍ਵਮ੍ ॥ ੩,੨੪.

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਕਮਲ ਦੇ ਪੂਰਬ ਪਤ੍ਰ ਤੇ ਜੋ ਸ਼ੁੱਧ ਸਤਰੀ ਰੂਪ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ। ਆਗਨੇਯ ਕੋਣ ਵਾਲੇ ਪਤ੍ਰ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਸੁਣ।

ਉਤ੍ਕਰ੍षਨਾਮ੍ਨੀਂ ਪਰਮਾਂ ਚ ਦੇਵੀਂ ਨਮੇਦ੍ਰਮਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਯੂ ਚ ਸ਼ੇषਮ੍ । ਦਕ੍ਸ਼ਸ੍ਥਪਦ੍ਮਸ੍ਯ ਦਲਾष੍ਟਕੇ ਚ ਨਾਰਾਯਣਾਕਾਰਸ਼ੇषਾਦਿਕਾਨਾਮ੍ ॥ ੩,੨੪.

ਉਤਕਰਸ਼ ਨਾਮ ਵਾਲੀ ਸਰਵੋਚ ਦੇਵੀ ਨੂੰ, ਇੰਦਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਾਯੂ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ। ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ ਕਮਲ ਦੇ ਅਠ ਪਤ੍ਰਾਂ ਉੱਤੇ ਨਾਰਾਇਣ, ਸ਼ੇਸ਼ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ।

ਸ੍ਤ੍ਰੀਰੂਪੇਭ੍ਯੋ ਨਮਨਂ ਕਾਰ੍ਯਮੇਵ ਕਨ੍ਯੇ ਮਯਾ ਪਸ਼੍ਚਿਮਸ੍ਥੇ ਦਲੇ ਚ । ਗੋਪਾਖ੍ਯਨਾਰਾਯਣਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਯੁਵਿਪ੍ਰਾਦਿਕਾਨਾਂ ਸ਼ੇषਰੂਦ੍ਰਾਦਿਕਾਨਾਮ੍ ॥ ੩,੨੪.

ਹੇ ਕੁੜੀ, ਸਤਰੀ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪੱਛਮ ਪਤ੍ਰ ਤੇ ਗੋਪ, ਨਾਰਾਇਣ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਾਯੂ, ਵਿਪ੍ਰ, ਸ਼ੇਸ਼, ਰੁਦ੍ਰ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ।