ਪृਥੁਚ੍ਛਿਦ੍ਰਃ ਸ੍ਥੂਲਚਕ੍ਰਃ(ਕृष੍ਣੋ) (ਵਿष੍ਣੁਸ਼੍ਚ) ਬਿਲ੍ਵਵਤ੍ 45.
ਚੌੜਾ ਛੇਦ, ਮੋਟਾ ਚੱਕਰ — ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ (ਵਿਸ਼ਨੁ) ਬਿਲਵਾ ਫਲ ਵਰਗਾ।
(ਵੈਕੁਣ੍ਠੋ ਮਣਿਰਤ੍ਨਾਭ ਏਕਚਕ੍ਰਾਮ੍ਬੁਜੋऽਸਿਤਃ 45.
ਵੈਕੁੰਠਾ ਰਤਨ ਵਰਗਾ, ਇਕ ਚੱਕਰ ਤੇ ਕਮਲ, ਕਾਲਾ ਰੰਗ।
ਰਾਮਚਕ੍ਰੋ ਦਕ੍ਸ਼ਰੇਖਃ ਸ਼੍ਯਾਮੋਵੋऽਵ੍ਯਾ (ਤ੍ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮਃ) 45.
ਰਾਮ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਚਕਰ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ, ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਲਕੀਰ ਹੈ, ਰੰਗ ਗੂੜ੍ਹਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਏਕਦ੍ਵਾਰਸ਼੍ਚਤੁਸ਼੍ਚਕ੍ਰੋ ਵਨਮਾਲਾਵਿਭੂषਿਤਃ 45.
ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਵਾਟ ਹੈ, ਚਾਰ ਪਹੀਏ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਜੰਗਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕਦਮ੍ਬਕੁਸੁਮਾਕਾਰੋ (ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਨਾਰਾਯਣੋ)ऽਵਤੁ 45.
ਉਹ ਕਦੰਬ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਗੁੱਛੀ ਵਰਗਾ ਹੈ; ਲਕਸ਼ਮੀ-ਨਾਰਾਇਣ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ।
(ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਨਾਰਾਯਣੋ) ਦ੍ਵਾਭ੍ਯਾਂਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿ(ਸ੍ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮਃ) 45.
ਲਕਸ਼ਮੀ-ਨਾਰਾਇਣ ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ; ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ ਵੀ ਇੰਝ ਹੀ ਹੈ।
(ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮ੍ਨਃ) षਡੂਭਿਰੇਵ ਸ੍ਯਾਤ੍ (ਸਂਕਰ੍षਣ) ਇਤਸ੍ਤਤਃ 45.
ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਦੇ ਛੇ ਅੰਗ ਹਨ, ਤੇ ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਢੰਗਾਂ ਵਿੱਚ।
(ਦਸ਼ਾਵਤਾਰੋ) ਦਸ਼ਭਿਰਨਿਰੁਦ੍ਧੋऽਵਤਾਦਥ 45.
ਦਸ ਅਵਤਾਰਾਂ ਦੇ ਦਸ ਅੰਗ ਹਨ; ਅਨੀਰੁੱਧ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ।
ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਮਯਂ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਯਃ ਪਠੇਤ੍ਸ ਦਿਵਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ 45.
ਜੋ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
(ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ) ਪ੍ਰਞ੍ਚਵਕ੍ਰੋ ਦਸ਼ਬਾਹੁਰ੍ਵृषਧ੍ਵਜਃ 45.
ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਝੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਦਸ ਬਾਂਹਾਂ ਹਨ, ਤੇ ਬਲਦ ਵਾਲਾ ਝੰਡਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਮਹਾਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ਮਾਤਰਸ਼੍ਚ ਪਦ੍ਮਹਸ੍ਤੋ (ਦਿਵਾਕਰਃ) 45.
ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਤੇ ਮਾਤਾਵਾਂ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕਮਲ ਫੜੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਦਿਵਾਕਰ।
ਏਤੇऽਰ੍ਚਿਤਾਃ ਸ੍ਥਾਪਿਤਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਾਸਾਦੇ ਵਾਸ੍ਤੁਪੂਜਿਤੇ 45.
ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਮੰਦਰ ਜਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੂਜਿਆ ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਗਾਰੁਡੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪੂਰ੍ਵਖਣ੍ਡੇ ਪ੍ਰਥਮਾਂਸ਼ਾਖ੍ਯੇ ਆਚਾਰਕਾਣ੍ਡੇ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਗਾਰੁੜ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੂਰਵ ਖੰਡ ਦੇ ਆਚਾਰ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ, 'ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ' ਨਾਮਕ ਪੰਜ-ਚਾਲੀਸਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
thumb|500px|ਵਾਸ੍ਤੁਪੁਰੁष thumb|500px|ਵਾਸ੍ਤੁਪੁਰੁषਃ. | ਵਾਸ੍ਤੁਂ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਤੋ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਗृਹਾਦੌ ਵਿਘ੍ਨਨਾਸ਼ਨਮ੍ 46.
ਹੁਣ, ਮੈਂ ਵਾਸਤੂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਘਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਈਸ਼ਾਨੇ ਚ ਸ਼ਿਰਃ ਪਾਦੌ ਨੈਰ੍ऋਤੇऽਗ੍ਨ੍ਯਨਿਲੇ ਕਰੌ 46.
ਸਿਰ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਪੈਰ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਹੱਥ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਸਾਦਾਰਾਮਦੁਰ੍ਗੇषੁ ਦੇਵਾਲਯਮਠੇषੁ ਚ 46.
ਮੰਦਰਾਂ, ਬਾਗਾਂ, ਕਿਲਿਆਂ, ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਅਤੇ ਮਠਾਂ ਵਿੱਚ,
ਈਸ਼ਸ਼੍ਚੈਵਾਥ ਪਰ੍ਜਨ੍ਯੋ ਜਯਨ੍ਤਃ ਕੁਲਿਸ਼ਾਯੁਧਃ 46.
ਈਸ਼ਾ, ਪਰਜਨਯ, ਜਯੰਤ ਤੇ ਵਜਰਧਾਰੀ (ਇੰਦਰ)।
ਪੂषਾ ਚ ਵਿਤਥਸ਼੍ਚੈਵ ਗ੍ਰਹਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਯਮਾਵੁਭੌ 46.
ਪੂਸ਼ਾ ਤੇ ਵਿਤਥਾ, ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਗ੍ਰਹਾ ਤੇ ਖੇਤ੍ਰਪਾਲ।
ਦੌਵਾਰਿਕੋऽਥ ਸੁਗ੍ਰੀਵਃ ਪੁष੍ਪਦਨ੍ਤੋ ਗਣਾਧਿਪਃ ।। ਅਸੁਰਃ ਸ਼ੇषਪਾਪੌ (ਦੌ) ਚ ਰੋਗੋ।ਡਹਿਮੁਖ (ਖ੍ਯ) ਏਵ ਚ ।। 46.
ਦਰਵਾਜੇ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ, ਸੁਗਰੀਵ, ਪੁਸ਼ਪਦੰਤ, ਗਣਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ, ਅਸੁਰ, ਸ਼ੇਸ਼, ਪਾਪ, ਦੌਰ, ਰੋਗ, ਡਹਿਮੁਖ ਤੇ ਖਯਾ।
ਭਲ੍ਲਾਟਃ ਸੋਮਸਰ੍ਪੌ ਚ ਅਦਿਤਿਸ਼੍ਚਦਿਤਿਸ੍ਤਥਾ 46.
ਭੱਲਾਟ, ਸੋਮਾ, ਦੋ ਸੱਪ, ਅਦਿਤੀ ਤੇ ਦਿਤੀ ਵੀ।
ਈਸ਼ਾਨਾਦਿਚਤੁष੍ਕੋਣਸਂਸ੍ਥਿਤਾਨ੍ਪੂਜਯੇਦ੍ਧੁਧਃ 46.
ਈਸ਼ਾਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਚਾਰ ਕੋਣਿਆਂ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਮਧ੍ਯੇ ਨਵਪਦੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਸ੍ਯਾष੍ਟੌ ਚ ਸਮੀਪਗਾਨ੍ 46.
ਵਿਚਕਾਰ, ਨੌਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਰ ਅਠ ਦੇਵਤਾ ਹਨ।
ਅਰ੍ਯ੍ਯਮਾ ਸਵਿਤਾ ਚੈਵ ਵਿਵਸ੍ਵਾਨ੍ਵਿਬੁਧਾਧਿਪਃ 46.
ਅਰਯਮਾਨ, ਸਵਿਤਾ ਅਤੇ ਵਿਵਸਵਾਨ — ਇਹ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ।
ਅष੍ਟਮਸ਼੍ਚਾਪਵਤ੍ਸਸ਼੍ਚ ਪਰਿਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ 46.
ਅਠਵਾਂ ਦੇਵਤਾ ਅਪਵਤਸ ਹੈ; ਇਹ ਸਭ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਆਗ੍ਨੇਯਕੋਣਾਦਾਰਭ੍ਯ ਵਂਸ਼ੋ ਭਵਤਿ ਦੁਰ੍ਦ੍ਧਰਃ 46.
ਅੱਗ ਦੇ ਕੋਣ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਇੱਕ ਭਾਰੀ ਵੰਸ਼ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਨਾਯਿਕਾ ਕਾਲਿਕਾ ਨਾਮ ਸ਼ਕ੍ਰਾਦ੍ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਗਾਃ ਪੁਨਃ 46.
ਉਸ ਦੀ ਮੁੱਖ ਨਾਇਕਾ ਕਾਲਿਕਾ ਨਾਮ ਦੀ ਹੈ; ਫਿਰ ਇੰਦਰ ਤੋਂ ਗੰਧਰਵ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸੁਰੇਜ੍ਯਃ ਪੁਰਤਃ ਕਾਰ੍ਯੋ ਯਸ੍ਯਾਗ੍ਨੇਯ੍ਯਾਂ ਮਹਾਨਸਮ੍ 46.
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਅੱਗੇ ਥਾਂ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ, ਅਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਕੋਣ 'ਤੇ ਵੱਡਾ ਰਸੋਈ ਘਰ ਹੋਵੇ।
ਗਨ੍ਧਪੁष੍ਪਗृਹਂ ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਮੈਸ਼ਾਨ੍ਯਾਂ ਪਟ੍ਟਸਂਯੁਤਮ੍ 46.
ਈਸ਼ਾਨ ਦੇ ਕੋਣ 'ਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਘਰ, ਕਪੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ।
ਉਦਗਾਸ਼੍ਰਯਂ ਚ ਵਾਰੁਣ੍ਯਾਂ ਵਾਤਾਯਨਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ 46.
ਵਾਰੁਣ ਦੇ ਕੋਣ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲਾ ਘਰ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖਿੜਕੀਆਂ ਹੋਣ।
ਅਭ੍ਯਾਗਤਾਲਯਂ ਰਮ੍ਯਸਸ਼ਯ੍ਯਾਸਨਪਾਦੁਕਮ੍ 46.
ਅਤਿਥੀਆਂ ਲਈ ਸੁਹਣਾ ਘਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੇਜ, ਬੈਠਕ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਲਈ ਪਾਟ ਹੋਣ।