ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਵਿਨਾ ਦਯਾਂ ਤੀਰ੍ਥਯਾਤ੍ਰਾ ਖਗੇਨ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯਰ੍ਥੇਤ੍ਯੇਵਂ ਵੀਨ੍ਦ੍ਰ ਚਾਹੁਰ੍ਮਹਾਨ੍ਤਃ । ਦਿਵਾ ਰਾਤ੍ਰੌ ਯੇ ਨ ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਤਿ ਦਿਵ੍ਯਾਂ ਹਰੇਃ ਕਥਾਂ ਤੀਰ੍ਥਮਾਰ੍ਗੇ ਖਗੇਨ੍ਦ੍ਰ ॥ ੩,੨੩.

ਦਇਆ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਵਿਅਰਥ ਹੈ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ; ਵੱਡੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਇਹੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਇੰਦਰ। ਜਿਹੜੇ ਤੀਰਥ ਦੇ ਰਸਤੇ ਦਿਨ ਜਾਂ ਰਾਤ ਹਰੀ ਦੀਆਂ ਦਿਵਿਆ ਕਥਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੇ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ—

ਵ੍ਯਰ੍ਥਂਵ੍ਯਰ੍ਥਂ ਤਸ੍ਯ ਚਾਹੁਰ੍ਗਤਂ ਵੈ ਅਸ਼੍ਵਾਦੀਨਾਂ ਵਾਹਨਾਨਾਂ ਚ ਵਿਦ੍ਧਿ । ਅਸ਼੍ਵਾਦੀਨਾਮਪਰਾਧਂ ਵਦਸ੍ਵ ਗਙ੍ਗਾਦੀਨਾਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ਪਾਪਨਾਸ਼ਃ ॥ ੩,੨੩.

ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਬਿਲਕੁਲ ਵਿਅਰਥ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਘੋੜੇ ਤੇ ਹੋਰ ਵਾਹਨਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣ ਲੈ। ਘੋੜਿਆਂ ਆਦਿ ਦੀ ਗਲਤੀ ਬਿਆਨ ਕਰ; ਗੰਗਾ ਤੇ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਿਆ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਸ੍ਥਵਿष੍ਣੋਰ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ਪਾਪਨਾਸ਼ੋ ਮਾਰ੍ਜਾਰਸ੍ਯਾਪ੍ਯਪਰਾਧਂ ਵਦਸ੍ਵ । ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਸ੍ਥਵਿष੍ਣੋਃ ਪੂਜਨਾਤ੍ਪਾਪਨਾਸ਼ਃ ਪੂਜਾਵਤਾਮਪਰਾਧਂ ਵਦਸ੍ਵ ॥ ੩,੨੩.

ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਬਿੱਲੀਆਂ ਦੀ ਗਲਤੀ ਵੀ ਦੱਸ। ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਲਤੀ ਵੀ ਦੱਸ।

ਜਪਾਦੀਨਾਂ ਕੁਰ੍ਵਤਾਂ ਪਾਪਨਾਸ਼ੋ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਧ੍ਯਾਨਾਤ੍ਸਦ੍ਯ ਏਵਾਘਨਾਸ਼ਃ । ਅਨੁਸਂਧਾਨਾਦ੍ਰਹਿਤਂ ਸਰ੍ਵਮੇਵ ਕृਤਂ ਵ੍ਯਰ੍ਥਮੇਵੇਤਿ ਚਾਹੁਃ ॥ ੩,੨੩.

ਜਪ ਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਪਾਪ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਸਹੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਨ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਵਿਅਰਥ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਅਤੋ ਹਰੇਃ ਪਾਪਵਿਨਾਸ਼ਿਨੀਂ ਕਥਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਭਕ੍ਤਿਮਾਨ੍ਸ੍ਯਾਤ੍ਖਗੇਨ੍ਦ੍ਰ । ਦृष੍ਟ੍ਵਾਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਹਰਿਪਾਦਾਙ੍ਕਿਤਂ ਚ ਸ੍ਮृਤ੍ਵਾਸ੍ਮृਤ੍ਵਾ ਭਕ੍ਤਿਮਾਨ੍ਸ੍ਯਾਤ੍ਖਗੇਨ੍ਦ੍ਰ ॥ ੩,੨੩.

ਇਸ ਲਈ, ਹਰੀ ਦੀ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਭਗਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ। ਹਰੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੇਖ ਕੇ ਜਾਂ ਨਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ ਜਾਂ ਨਾ ਕਰ ਕੇ, ਭਗਤੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ।

ਪਿਤ੍ਰਾ ਸਾਕਂ ਕਨ੍ਯਕਾ ਸਾਪਿ ਵੀਨ੍ਦ੍ਰ ਸ਼ੇषਾਚਲਸ੍ਥਂ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਂ ਚ ਦ੍ਰष੍ਟੁਮ੍ । ਜਗਾਮ ਸਾ ਮਾਰ੍ਗਮਧ੍ਯੇ ਹਰਿਂ ਚ ਸਾ ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਰਮਾਪਤਿਂ ਚ ॥ ੩,੨੩.

ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਹ ਕੁੜੀ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਇੰਦਰ, ਸ਼ੇਸ਼ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਗਈ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਹਰੀ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।

ਕਦਾ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਸ੍ਯ ਵਕ੍ਸ਼ਃ ਸ਼੍ਰੀਵਤ੍ਸਰਤ੍ਨੈਰ੍ਭੂषਿਤਂ ਵਿਸ੍ਤृਤਂ ਚ । ਕਦਾ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਸ੍ਯ ਤੁਨ੍ਦਂ ਵਲਿਤ੍ਰਯੇਣਾਙ੍ਕਿਤਂ ਸੁਂਦਰਂ ਚ ॥ ੩,੨੩.

'ਕਦੋਂ ਮੈਂ ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਦਾ ਚੌੜਾ ਛਾਤੀ, ਜੋ ਸ੍ਰੀਵਤਸ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਵੇਖਾਂਗੀ? ਕਦੋਂ ਮੈਂ ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਦਾ ਸੋਹਣਾ ਪੇਟ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਵੱਟਾਂ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨਿਤ ਹੈ, ਵੇਖਾਂਗੀ?'

ਕਦਾ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਸ੍ਯ ਕਣ੍ਠਂ ਮਹਰ੍ਲੋਕਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਯਂ ਕਂਬੁਤੁਲ੍ਯਮ੍ । ਕਦਾ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਸ੍ਯ ਨਾਭਿਂ ਸਦਾਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਯਂ ਵੈ ਸੁਪੂਰ੍ਣਮ੍ ॥ ੩,੨੩.

ਕਦੋਂ ਮੈਂ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਾ ਦੇ ਗਲ ਨੂੰ ਵੇਖਾਂਗਾ, ਜੋ ਮਹਰਲੋਕ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ ਤੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਕਾਲਾ ਹੈ? ਕਦੋਂ ਮੈਂ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਾ ਦੀ ਨਾਭੀ ਨੂੰ ਵੇਖਾਂਗਾ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ?

ਕਦਾ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਵਦਨਂ ਵੈ ਮੁਰਾਰੇਰ੍ਜਨਲੋਕਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਯਂ ਸਰ੍ਵਦੈਵ ॥ ੩,੨੩.

ਕਦੋਂ ਮੈਂ ਮੁਰਾ ਦੇ ਵੈਰੀ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖਾਂਗਾ, ਜੋ ਜਨਲੋਕ ਦਾ ਸਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ?

ਸ਼ਿਰਃ ਕਦਾ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਸ੍ਯ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਸਤ੍ਯਸ੍ਯ ਲੋਕਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਯਂ ਸਰ੍ਵਦੈਵ । ਕਟਿਂ ਕਦਾ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਸ੍ਯ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਭੂਰ੍ਲੋਕਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਯਂ ਸਰ੍ਵਦੈਵ ॥ ੩,੨੩.

ਕਦੋਂ ਮੈਂ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਾ ਦਾ ਸਿਰ ਵੇਖਾਂਗਾ, ਜੋ ਸਤ੍ਯਲੋਕ ਦਾ ਸਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ? ਕਦੋਂ ਮੈਂ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਾ ਦੀ ਕਮਰ ਵੇਖਾਂਗਾ, ਜੋ ਭੂਲੋਕ ਦਾ ਸਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ?

ਕਦਾ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਸ੍ਯ ਚੋਰੁ ਤਲਾਤਲਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਯਂ ਸਰ੍ਵਦੈਵ । ਕਦਾ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਸ੍ਯ ਜਾਨੁ ਸੁਕੋਮਲਂ ਸੁਤਲਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਯਂ ਚ ॥ ੩,੨੩.

ਕਦੋਂ ਮੈਂ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਾ ਦੀਆਂ ਰਾਨਾਂ ਵੇਖਾਂਗਾ, ਜੋ ਤਲਾਤਲ ਦਾ ਸਦਾ ਆਸਰਾ ਹਨ? ਕਦੋਂ ਮੈਂ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਾ ਦੇ ਨਰਮ ਘੁਟਣ ਵੇਖਾਂਗਾ, ਜੋ ਸੁਤਲ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹਨ?

ਕਦਾ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਸ੍ਯ ਜਙ੍ਘੇ ਰਸਾਤਲਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਯੇਃ ਸਰ੍ਵਦੈਵ । ਕਦਾ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਪਾਦਤਲਂ ਹਰੇਸ਼੍ਚ ਪਾਤਾਲਲੋਕਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਯਂ ਸਰ੍ਵਦੈਵ ॥ ੩,੨੩.

ਕਦੋਂ ਮੈਂ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਾ ਦੀਆਂ ਪਿੰਡੀਆਂ ਵੇਖਾਂਗਾ, ਜੋ ਰਸਾਤਲ ਦਾ ਸਦਾ ਆਸਰਾ ਹਨ? ਕਦੋਂ ਮੈਂ ਹਰੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਤਲ ਵੇਖਾਂਗਾ, ਜੋ ਪਾਤਾਲਲੋਕ ਦਾ ਸਦਾ ਆਸਰਾ ਹਨ?

ਇਤ੍ਥਂ ਮਾਰ੍ਗੇ ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ਤੀ ਚ ਦੇਵੀ ਸ਼ੇषਾਚਲੇ ਸ਼ੇषਦੇਵਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ । ਫਣੈਃ ਸਹਸ੍ਰੈਃ ਸੁਵਿਰਾਜਮਾਨਂ ਨਾਨਾਦ੍ਰੁਮੈਰ੍ਵਾਨਰੈਰ੍ਵਾਨਰੀਭਿਃ ॥ ੩,੨੩.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਸੋਚਦੀ ਹੋਈ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਸ਼ੇਸ਼ਾਚਲ 'ਤੇ ਸ਼ੇਸ਼ਦੇਵ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਫਣਿਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਰੱਖਤਾਂ, ਬਾਂਦਰਾਂ ਅਤੇ ਮਾਦਾ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਅਨਨ੍ਤ ਜਨ੍ਮਾਰ੍ਜਿਤਪੁਣ੍ਯਸਂਚਯਾਨ੍ਮਯਾਦ੍ਯ ਦृष੍ਟਃ ਪਰਮਾਚਲੋ ਹਿ । ਤਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦ੍ਵਾष੍ਪਕਲਾਕੁਲੇਕ੍ਸ਼ਣਾ ਸਦ੍ਯਃ ਸਮੁਤ੍ਥਾਯ ਨਨਾਮ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਾ ॥ ੩,੨੩.

ਅਣਗਿਣਤ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਕਮਾਈ ਹੋਈ ਪੂਣ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹ ਨਾਲ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਉੱਚਤਮ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਉਠ ਕੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾਇਆ।

ਮੁਖਂ ਚ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਨਮਨਂ ਚ ਕਾਰ੍ਯਂ ਪृष੍ਠਾਦਿਭਾਗੇ ਨਮਨਂ ਨ ਕਾਰ੍ਯਮ੍ । ਸਾਪਿ ਦ੍ਵਿषਟ੍ਕਂ ਨਮਨਂ ਚ ਚਕ੍ਰੇ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਂ ਸ੍ਥਾਪਯਿਤ੍ਵਾ ਪੁਰੋऽਸ੍ਯ ॥ ੩,੨੩.

ਚਿਹਰਾ ਵੇਖ ਕੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਪਿੱਠ ਜਾਂ ਹੋਰ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਨਿਵਾਉਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪੱਥਰ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਦੋਵਾਂ ਪਾਸੇ ਛੇ-ਛੇ, ਬਾਰਾਂ ਵਾਰੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।

ਇਤ੍ਥਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਵੈष੍ਣਵੈਃ ਪਰ੍ਵਤਸ੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਵੈष੍ਣਵੈਰ੍ਵਿਪਰੀਤਂ ਚ ਕਾਰ੍ਯਮ੍ । ਮਧ੍ਵਾਨ੍ਤਃਸ੍ਥਃ ਪਰ੍ਵਤਾਗ੍ਰੇਸ੍ਤਿ ਨਿਤ੍ਯਂ ਰਮਾਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦ੍ਯੈਃ ਪੂਜਿਤਃ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਃ ॥ ੩,੨੩.

ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਨੂੰ ਇਉਂ ਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਹਾੜ ਦੇ ਚੋਟੀ 'ਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਰਮਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸੁਸਤ੍ਤਮਂ ਪਰਮਂ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਂ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯੇऽਥਾਹਂ ਹ੍ਯਾਰੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇऽਚਲਞ੍ਚ । ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕਪਿਲਾਖ੍ਯਤੀਰ੍ਥੇ ਸ੍ਥਾਨਂ ਚਕ੍ਰੇ ਸਾ ਸ੍ਵਪਿਤ੍ਰਾ ਸਹੈਵ ॥ ੩,੨੩.

ਮੈਂ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਾ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਵੇਖਾਂਗਾ ਤੇ ਹੁਣ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਂਗਾ। ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਕਪਿਲਾ ਨਾਮਕ ਤੀਰਥ 'ਤੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਪਣਾ ਥਾਂ ਬਣਾਇਆ।

ਅਤ੍ਰੈਵਾਸ੍ਤੇ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸੋ ਹਰਿਸ੍ਤੁ ਦ੍ਰਵ੍ਯੇਣ ਰੂਪੇਣ ਨ ਚਾਨ੍ਯਥੇਤਿ । ਆਦੌ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਮੁਣ੍ਡਨਂ ਤਤ੍ਰ ਕृਤ੍ਵਾ ਤੀਰ੍ਥਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਕਾਰਯਿਤ੍ਵਾ ਸੁਤੀਰ੍ਥੇ ॥ ੩,੨੩.

ਇਥੇ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਾ, ਹਰੀ, ਪਦਾਰਥ ਤੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਹੀਂ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਥੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਸਿਰ ਮੁੰਡਾ ਕੇ, ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਅਦਾ ਕੀਤੀ।

ਗੋਭੂਹਿਰਣ੍ਯਾਦਿਸਮਸ੍ਤਦਾਨਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ੈਲਂ ਚਾਰੁਰੋਹਾਥ ਸਾਧ੍ਵੀ । ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਂ ਸ੍ਥਾਪਯਿਤ੍ਵਾ ਸ ਚਾਗ੍ਰੇ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਣਾਮਂ ਸਾਪਿ ਚਕ੍ਰੇ ਸੁਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ॥ ੩,੨੩.

ਗਾਂ, ਧਰਤੀ, ਸੋਨਾ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਤ੍ਰੀ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹੀ। ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪੱਥਰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਭਾਰੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।

ਸੋਪਾਨਾਨਾਂ ਸ਼ਤਪਰ੍ਯਨ੍ਤਮੇਵਮਾਰੁਹ੍ਯ ਸਾ ਹ੍ਯੁਪਵਿष੍ਟਾ ਤੁ ਤਤ੍ਰ । ਸ਼ੁਸ਼੍ਰਾਵ ਸਾ ਭਾਗਵਤਂ ਪੁਰਾਣਂ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰਾਵ ਵੈ ਵੇਙ੍ਕਟਾਦ੍ਰੇਃ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਾਮ੍ ॥ ੩,੨੩.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੌ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਹ ਉੱਥੇ ਬੈਠ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣਾ ਸੁਣਿਆ ਤੇ ਵੇਂਕਟਾਦ੍ਰੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਵੀ ਸੁਣੀ।

ਜੈਗੀषਵ੍ਯਾਦ੍ਗੁਰੁਪਾਦਾਤ੍ਸੁਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸੁਸ਼੍ਰਾਵ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਵੇਙ੍ਕਟਾਦ੍ਰੇਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਮ੍ ॥ ੩,੨੩.

ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਜੈਗੀਸ਼ਵਿਆ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ, ਭਾਰੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਵੇਂਕਟਾਦ੍ਰੀ ਦਾ ਸਾਰਾ ਸਤਿ ਸੁਣਿਆ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੨੪ ਜੈਗੀषਵ੍ਯ ਉਵਾਚ । ਕਨ੍ਯੇ ਸ਼ृਣੁ ਤ੍ਵਂ ਵੇਙ੍ਕਟਾਖ੍ਯਾਚਲਸ੍ਯ ਸ੍ਮੇਰਾਨਨਾਂ ਪੁਣ੍ਯਮਾਂਰੋਹਣੇऽਸ੍ਯ । ਸ਼੍ਰੀਗੀਤਾਯਾਃ ਪਠਨਂ ਚੈਵ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨਾਰੋਹਣਂ ਕੁਰੁਤੇ ਸਰ੍ਵਲੋਕਃ ॥ ੩,੨੪.

ਜੈਗੀਸ਼ਵਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਧੀਏ, ਵੇਂਕਟਾ ਨਾਮਕ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਹੱਸਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਨ ਦੀ ਪੂਣ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਸੁਣ। ਸ਼੍ਰੀ ਗੀਤਾ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਿਆਂ ਚੜ੍ਹਨ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਪਦੇਪਦੇ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਸ਼੍ਚ ਦੇਵਸ੍ਤ੍ਵਲਂ ਹ੍ਯਲਂ ਪ੍ਰੀਯਤੇ ਭਕ੍ਤਵਰ੍ਗਃ । ਤਂ ਪ੍ਰੀਣਯਨ੍ਮੋਕ੍ਸ਼ਮਾਯਾਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵੇ ਹਰੌ ਤੁष੍ਟੇ ਕਿਮਲਭ੍ਯਂ ਚ ਕਨ੍ਯੇ ॥ ੩,੨੪.

ਹਰ ਪੈਰ 'ਤੇ, ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਾ ਦੇਵotees ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਹਰੀ ਖੁਸ਼ ਹੋਵੇ ਤਾਂ, ਧੀਏ, ਕੀ ਮਿਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ?

ਸੋਪਾਨਦੇਸ਼ੇ ਯਃ ਪੁਰਾਣਂ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਤਦਾ ਕृਤਾ ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥਾਦਿਯਾਤ੍ਰਾ । ਤਦਾ ਦਿਵਾ ਪ੍ਰਸ੍ਤੁਵਨ੍ਤੀਹ ਮਾਰ੍ਗੇ ਸਦਾ ਹਰਿਂ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਂ ਗੁਰੁਂ ਚ ॥ ੩,੨੪.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਦਿਨ ਦੌਰਾਨ, ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰੀ, ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਾ ਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਸੋਪਾਨਾਨਾਂ ਮਹਿਮਾਨਂ ਚ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਂ ਸ੍ਥਾਪਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਤਤ੍ਰ । ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਵਾ ਪੁਨਰੇਵਾਪਿ ਸਾ ਤੁ ਸੋਪਾਨਾਨਿ ਤ੍ਵਾਰੁਰੋਹਾਥ ਸਾਧ੍ਵੀ ॥ ੩,੨੪.

ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪੱਥਰ ਉੱਥੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਫਿਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਤ੍ਰੀ ਪੜ੍ਹੀਆਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹੀ।

ਸੋਪਾਨਾਨਾਂ ਵੀਨ੍ਦ੍ਰ ਚਾਰੋਹਣੇਨ ਤ੍ਵਵੈष੍ਣਵਾਨਾਂ ਹਰਿਤੋषੋ ਨ ਚੈਵ । ਤੇਨੈਵ ਤੇषਾਂ ਸਾਧਨਂ ਭੂਯ ਏਵ ਤਮਸ੍ਯਨ੍ਧੇ ਪਾਤਯਿਤੁਂ ਖਗੇਨ੍ਦ੍ਰ ॥ ੩,੨੪.

ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਵੈਸ਼ਣਵ ਮੰਦਰਾਂ ਦੇ ਸਿਢੀਆਂ ਚੜ੍ਹਣ ਨਾਲ ਹਰਿ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਹਿਰੀ ਹਨੇਰੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਸ੍ਥਲੇਸ੍ਥਲੇ ਏਵਮੇਵਾਪਿ ਕਾਰ੍ਯਂ ਜੈਗੀषਵ੍ਯਂ ਪੁਨਰੇਵਾਹ ਦੇਵੀ । ਕਨ੍ਯੋਵਾਚ । ਜੈਗੀषਵ੍ਯਃ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸੋ ਹਰਿਸ੍ਤੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦੀਨਾਂ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਃ ॥ ੩,੨੪.

ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਜੈਗੀਸ਼ਵ ਰੀਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਦੇਵੀ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ। ਕੁੜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜੈਗੀਸ਼ਵ, ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸਾ ਹਰਿ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੈ।

ਜੈਗੀषਵ੍ਯ ਕृਪਯਾ ਤ੍ਵਂ ਵਦਸ੍ਵ ਜੈਗੀषਵ੍ਯੋ ਹ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤੋ ਹਰਿਂ ਤੁ । ਉਵਾਚ ਕਨ੍ਯਾਂ ਸੋਮਪੁਤ੍ਰੀਂ ਸਤੀਂ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦੀਨਾਂ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਃ ॥ ੩,੨੪.

ਜੈਗੀਸ਼ਵ, ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ; ਜਦੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ, ਜੈਗੀਸ਼ਵ ਨੇ ਹਰਿ ਨੂੰ ਆਖਿਆ। ਕੁੜੀ, ਸੋਮ ਦੀ ਧੀ, ਤੇ ਸਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਅਨਨ੍ਤਰੂਪੋਧਿਕਕਾਨ੍ਤਕਾਨ੍ਤਿਮਾਨ੍ਰੂਦ੍ਰਾਦੀਨਾਂ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਵੇਙ੍ਕਟੇਸ਼ਃ । ਸਸੂਰ੍ਯਲਕ੍ਸ਼ਾਧਿਕਕਾਨ੍ਤਕਾਨ੍ਤਿਤੋ ਰੁਦ੍ਰਾਦੀਨਾਂ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਃ ॥ ੩,੨੪.

ਵੈਂਕਟੇਸ਼ਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੋਭਾ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ, ਰੁਦਰ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਮਕ ਲੱਖਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ, ਰੁਦਰ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।