ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਪਿਤ੍ਰਾ ਸਾਕਂ ਸਾ ਤੁ ਕਨ੍ਯਾ ਖਗੇਨ੍ਦ੍ਰ ਵੈਰਾਗ੍ਯਯੁਕ੍ਤਾ ਸ਼੍ਰਵਣਾਤ੍ਸਂਬਭੂਵ । ਕੇਸ਼ਂ ਚ ਮਿਤ੍ਰਂ ਦ੍ਵਿਰਦਾਦਿਕਂ ਚ ਅਨਰ੍ਘ੍ਯਰਤ੍ਨਾਨਿ ਗृਹਾਦਿਕਂ ਚ ॥ ੩,੨੩.

ਪਿਤਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਕੁੜੀ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਸੁਣਨ ਦੇ ਜਰੀਏ ਵੈਰਾਗੀ ਹੋ ਗਈ; ਉਹ ਵਾਲ, ਦੋਸਤ, ਹਾਥੀ, ਕੀਮਤੀ ਰਤਨ, ਘਰ ਆਦਿ ਨੂੰ—

ਸਰ੍ਵਂ ਹ੍ਯੇਤਨ੍ਨਸ਼੍ਵਰਂ ਚੈਵ ਮੇਨੇ ਮਮਾਧੀਨਂ ਹਰਿਣਾ ਵੈ ਕृਤਂ ਚ । ਯੇਨੈਵ ਦਤ੍ਤਂ ਪੁਤ੍ਰਮਿਤ੍ਰਾਦਿਕਂ ਚ ਤੇਨਾ ਹृਤਂ ਵੇਦਨਾਂ ਨੈਵ ਚਕ੍ਰੇ ॥ ੩,੨੩.

ਇਹ ਸਭ ਨਾਸਵੰਤ ਤੇ ਮੇਰੇ ਅਧੀਨ, ਤੇ ਹਰੀ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਸਮਝਦੀ ਸੀ; ਜੋ ਕੁਝ ਦਿੱਤਾ—ਪੁੱਤਰ, ਦੋਸਤ ਆਦਿ—ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਵਲੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਕਦੇ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।

ਅਦ੍ਯੈਵ ਵਿष੍ਣੁਃ ਪਰਮੋ ਦਯਾਲੁਃ ਦਯਾਂ ਮਯਿ ਕृਤਵਾਂਸ੍ਤੇਨ ਸੁष੍ਠੁ । ਪਿਤ੍ਰਾ ਸਾਕਂ ਕਨ੍ਯਕਾ ਸਾ ਤੁ ਵੀਨ੍ਦ੍ਰ ਸਦਾਤ੍ਮਨਿ ਹ੍ਯਮਲੇ ਵਾਸੁਦੇਵੇ ॥ ੩,੨੩.

ਅੱਜ ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਸਭ ਤੋਂ ਦਿਆਲੂ, ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵਧੀਆ ਦਇਆ ਦਿਖਾਈ; ਪਿਤਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਕੁੜੀ, ਹੇ ਵੀਂਦ੍ਰਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ੁੱਧ ਆਤਮਾ ਵਾਸੁਦੇਵ ਵਿਚ ਟਿਕੀ ਰਹੀ।

ਏਕਾਨ੍ਤਤ੍ਵਂ ਸੁष੍ਠੁ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਗਤਾ ਸਾ ਯਦृਚ੍ਛਯਾ ਸੋਪਪਨ੍ਨੇਨ ਦੇਵੀ । ਅਕਲ੍ਪਯਨ੍ਤ੍ਯਾਤ੍ਮਨੋ ਵੀਨ੍ਦ੍ਰ ਵृਤ੍ਤਿਂ ਚਕਾਰ ਯਤ੍ਸਾਵਧਿਰਾਧਂ ਪ੍ਰਥੈਵ ॥ ੩,੨੩.

ਉਹ ਪੂਰੀ ਭਕਤੀ ਤੇ ਇਕਾਗਰਤਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਵੀਂਦ੍ਰਾ, ਸੱਚੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਗਈ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਚਲਣ ਬਣਾਇਆ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਿਸਾਲ ਬਣਿਆ।

ਸਾ ਵੈ ਵਿਤ੍ਤਂ ਵਿष੍ਣੁਪਾਦਾਰਵਿਨ੍ਦੇ ਦੁਃ ਖਾਰ੍ਣਵਾਤ੍ਤਰਾਕੇ ਸਂਚਕਾਰ । ਵਾਗੀਨ੍ਦ੍ਰਿਦ੍ਰਿਯਂ ਖਗ ਸਮ੍ਯਕ੍ਚਕਾਰ ਹਰੇਰ੍ਗੁਣਾਨਾਂ ਵਰ੍ਣਨੇ ਵਾ ਸਦੈਵ ॥ ੩,੨੩.

ਉਹ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਲਈ ਜਹਾਜ਼ ਵਾਂਗ; ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਬੋਲੀ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ।

ਹਸ੍ਤੌ ਚ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਗृਹਸਂਮਾਰ੍ਜਨਾਦੌ ਚਕਾਰ ਦੇਵੀ ਗਾਤ੍ਰਮਲਾਪਹਾਰਮ੍ । ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਂ ਚ ਚਕ੍ਰੇ ਹਰਿਸਤ੍ਕਥੋਦਯੇ ਮੋਕ੍ਸ਼ਾਦਿਮਾਰ੍ਗੇ ਹ੍ਯਮृਤੋਪਮੇ ਚ ॥ ੩,੨੩.

ਉਹ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਸਫਾਈ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਮੈਲ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੇ; ਆਪਣੇ ਕੰਨ ਹਰੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਰਸ-ਸਮਾਨ ਰਸਤੇ ਵੱਲ ਲਗਾ ਦਿੱਤੇ।

ਨੇਤ੍ਰਂ ਚ ਚਕ੍ਰੇ ਪ੍ਰਤਿਮਾਦਿਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ਅਨਾਦਿਕਾਲੀਨਮਲਾਪਹਰਿਣੀ । ਸਦ੍ਵੈष੍ਣਵਾਨਾਂ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨੇ ਚੈਵ ਸਂਗੇ ਨਿਰ੍ਮਾਲ੍ਯਗਨ੍ਧਾਨੁਵਿਲੇਪਨੇ ਤ੍ਵਕ੍ ॥ ੩,੨੩.

ਉਹ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਆਦਿ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ, ਜੋ ਪੁਰਾਣੀ ਮੈਲ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ; ਆਪਣੀ ਚਮੜੀ ਸੱਚੇ ਵਿਸ਼ਨਵਾਂ ਦੇ ਸੰਗ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੀ।

ਘ੍ਰਾਰ੍ਣੇਦ੍ਰਿਯਂ ਸਾ ਹਰਿਪਾਦਸਾਰੇ ਚਕਾਰ ਸਂਸਾਰਵਿਮੁਕ੍ਤਿਦੇ ਚ । ਜਿਹ੍ਵੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਹਰਿਨੈਵੇਦ੍ਯਸ਼ੇषੇ ਸ਼੍ਰੀਮਤ੍ਤੁਲਸ੍ਯਾਦਿਵਿਮਿਸ਼੍ਰਿਤੇ ਚ ॥ ੩,੨੩.

ਉਹ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨੱਕ ਹਰੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਲਈ ਵਰਤੀ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਆਪਣੀ ਜੀਭ ਹਰੀ ਦੇ ਭੋਗ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਭਾਗ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੁਲਸੀ ਆਦਿ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਚੱਖਣ ਲਈ ਵਰਤੀ।

ਪਾਦੌ ਹਰੇਃ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਪਥਾਨੁਸਰ੍ਪਣੇ ਸ਼ਿਰੋ ਹृषੀਕੇਸ਼ਪਦਾਭਿਵਨ੍ਦਨੇ । ਕਾਮਂ ਹृਦਾਸ੍ਯੇ ਤੁ ਹਰਿਦਾਸ੍ਯਕਾਮ੍ਯਾ ਤਥੋਤ੍ਤਮਸ਼੍ਲੋਕਜਨਾਸ਼੍ਚਰਨ੍ਤਿ ॥ ੩,੨੩.

ਉਹ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਹਰੀ ਦੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਚਲਣ ਲਈ, ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ; ਆਪਣਾ ਮਨ ਤੇ ਮੂੰਹ ਹਰੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਵਧੀਆ ਭਗਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਨਿष੍ਕਾਮਰੂਪੇ ਚ ਮਤਿਂ ਚਕਾਰ ਵਾਗਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸ੍ਤਵਨਂ ਸ੍ਵੀਚਕਾਰ । ਏਵਂ ਸਦਾ ਕਾਰ੍ਯਸਮੂਹਮਾਤ੍ਮਨਾ ਸਮਰ੍ਪਯਿਤ੍ਵਾ ਪਰਮੇਸ਼ਪਾਦਯੋਃ ॥ ੩,੨੩.

ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ ਰੱਖਿਆ, ਆਪਣੀ ਬੋਲੀ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਬਣਾਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਹਰ ਕੰਮ ਸਦਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।

ਤੀਰ੍ਥਾਟਨਾਰ੍ਥਂ ਤੁ ਜਗਾਮ ਪਿਤ੍ਰਾ ਸਾਕਂ ਹਰੇਃ ਪ੍ਰੀਣਨਾਦ੍ਯਰ੍ਥਮੇਵ । ਆਰਾਧਯਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ਵਿष੍ਣੁਭਕ੍ਤਾਨਾਦੌ ਗृਹੇ ਵਸ੍ਤ੍ਰਸਂਭੂषਣਾਦ੍ਯੈਃ ॥ ੩,੨੩.

ਫਿਰ, ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਹਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਚਲੀ। ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂ ਭਗਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਕਪੜੇ ਤੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ।

ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਕਲ੍ਪਂ ਕਾਰਯਾਮਾਸ ਦੇਵੀ ਵਿष੍ਣੋਰਗ੍ਰੇ ਤੀਰ੍ਥਯਾਤ੍ਰਾਰ੍ਥਮੇਵ । ਯਾਵਤ੍ਕਾਲਂ ਤੀਰ੍ਥਯਾਤ੍ਰਾ ਮੁਕੁਨ੍ਦ ਤਾਵਤ੍ਕਾਲਂ ਤੂਰ੍ਧ੍ਵਰੇਤਾ ਭਵਾਮਿ ॥ ੩,੨੩.

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਰਸਮ ਕੀਤੀ। 'ਜਿੰਨਾ ਸਮੇਂ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਚੱਲੇਗੀ, ਮੁਕੁੰਦ, ਮੈਂ ਉੱਚੀ ਆਚਰਨ ਵਾਲੀ ਰਹਾਂਗੀ।'

ਯਾਵਤ੍ਕਾਲਂ ਤੀਰ੍ਥਯਾਤ੍ਰਾਂ ਕਰਿष੍ਯੇ ਤਾਵਦ੍ਦਤ੍ਤਾਦ੍ਵੈष੍ਣਵਾਨਾਂ ਚ ਸਂਗਮ੍ । ਹਰੇਃ ਕਥਾਸ਼੍ਰਵਣਂ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮੁਕੁਨ੍ਦ ਨਾਵੈष੍ਣਵਾਨਾਂ ਸਂਗਿਨਾਮਙ੍ਗਸਂਗਮ੍ ॥ ੩,੨੩.

'ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਕਰਾਂਗੀ, ਤਦ ਤੱਕ ਕੇਵਲ ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਭਗਤਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਾਂਗੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਹਰੀ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣਾਂਗੀ, ਮੁਕੁੰਦ, ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਭਗਤਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗੀ।'

ਸੁਹृਜ੍ਜਨੈਃ ਪੁਤ੍ਰਮਿਤ੍ਰਾਦਿਕੈਸ਼੍ਚ ਦੀਰ੍ਥਾਟਨਂ ਨੈਵ ਕੁਰ੍ਯਾਂ ਮੁਕੁਨ੍ਦ । ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਯੇ ਕਾਮ੍ਯਯਾ ਤੀਰ੍ਥਯਾਤ੍ਰਾਂ ਤੇषਾਂ ਸਂਗਂ ਕੁਰੁ ਦੂਰੇ ਮੁਕੁਨ੍ਦ ॥ ੩,੨੩.

'ਮਿੱਤਰਾਂ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗੀ, ਮੁਕੁੰਦ। ਜਿਹੜੇ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਤੂੰ ਦੂਰ ਰੱਖ, ਮੁਕੁੰਦ।'

ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਂ ਯੇ ਵਿਹਾਯੈਵ ਯਾਤ੍ਰਾਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਤੇषਾਂ ਕਿਂ ਫਲਂ ਪ੍ਰਾਹੁਰਾਰ੍ਯਾਃ । ਯਦਾ ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਦੈਵ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਂ ਪੁਰਤਃ ਸ੍ਥਾਪਯਿਤ੍ਵਾ ॥ ੩,੨੩.

'ਜੋ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਗਿਆਨੀ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ? ਜਦ ਵੀ ਤੀਰਥ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਣ, ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।'

ਤੀਰ੍ਥਾਟਨਂ ਪਾਦਚੈਰੈਃ ਕृਤਂ ਚੇਤ੍ਪੂਰ੍ਣਂ ਫਲਂ ਪ੍ਰਾਹੁਰਾਰ੍ਯਾਃ ਖਗੇਨ੍ਦ੍ਰ । ਪਾਦਤ੍ਰਾਣਂ ਪਾਦਰਕ੍ਸ਼ਾਂ ਚ ਕृਤ੍ਵਾ ਤੀਰ੍ਥਾਟਨਂ ਪਾਦਹੀਨਂ ਤਦਾਹੁਃ ॥ ੩,੨੩.

'ਜੇ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਗਿਆਨੀ ਪੂਰਾ ਫਲ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ। ਜੇ ਜੁੱਤੀ ਜਾਂ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਪਾ ਕੇ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਧੂਰੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।'

ਯੋ ਵਾਹਨੇ ਤੁਰਗੇ ਚੋਪਵਿष੍ਟਸ੍ਤੀਰ੍ਥਾਟਨਂ ਕੁਰੁਤੇ ਚਾਰ੍ਧਹੀਨਮ੍ । ਵृषਾਦੀਨਾਂ ਵਾਹਨੇ ਪਾਦਮਾਹੁਃ ਪਰਾਨ੍ਨਾਨਾਂ ਭੋਜਨੇ ਵ੍ਯਰ੍ਥਮਾਹੁਃ ॥ ੩,੨੩.

'ਜੋ ਘੋੜੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵਾਹਨ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਧਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਬਲਦ ਆਦਿ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਜਾਂ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਾ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।'

ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਂ ਵੇਦਵਿਦਾਂ ਯਤੀਨਾਂ ਪਰਾਨ੍ਨਾਨਾਂ ਭੋਜਨੇ ਨੈਵ ਦੋषਃ । ਸਂਕਲ੍ਪਯਿਤ੍ਵਾ ਪਰਮਾਦਰੇਣ ਜਗਾਮ ਸਾ ਤੀਰ੍ਥਯਾਤ੍ਰਾਰ੍ਥਮੇਵ ॥ ੩,੨੩.

'ਵੱਡੇ ਮਨੁੱਖਾਂ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰਾਂ ਤੇ ਯਤੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਨੇ ਵੱਡੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਕੇਵਲ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਈ।'

ਆਦੌ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਹਰਿਨਿਰ੍ਮਾਤ੍ਯਗਨ੍ਧਂ ਵਿਸਰ੍ਜਯਿਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਰਵਣਂ ਵੈ ਚਕਾਰ । ਪਿਤ੍ਰਾ ਸਾਕਂ ਭੋਜਨਂ ਚਾਪਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਰੇ ਦਿਨੇ ਕ੍ਰੋਸ਼ਮੇਕਂ ਜਗਾਮ ॥ ੩,੨੩.

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ, ਹਰੀ ਦੀ ਵਾਸਨਾ ਵਾਲਾ ਲੇਪ ਹਟਾਇਆ ਤੇ ਪਾਠ ਸੁਣਿਆ। ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਭੋਜਨ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਇੱਕ ਕੋਸ ਦੂਰ ਚਲ ਪਈ।

ਤਤ੍ਰ ਦ੍ਵਿਜਾਨ੍ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾਨ੍ਨਪਾਨ ਰਾਤ੍ਰੌ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸ਼੍ਰਾਵਯਾਮਾਸ ਦੇਵੀ । ਏਵਂ ਯਾਤ੍ਰਾਂ ਯੇ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤੇषਾਂ ਯਾਤ੍ਰਾਂ ਸਫਲਾਂ ਪ੍ਰਾਹੁਰਾਰ੍ਯਾਃ ॥ ੩,੨੩.

ਉਥੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚਾਈ ਸੁਣਾਈ। ਜੋ ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਗਿਆਨੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਫਲਦਾਇਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।

ਵਿਨਾ ਦਯਾਂ ਤੀਰ੍ਥਯਾਤ੍ਰਾ ਖਗੇਨ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯਰ੍ਥੇਤ੍ਯੇਵਂ ਵੀਨ੍ਦ੍ਰ ਚਾਹੁਰ੍ਮਹਾਨ੍ਤਃ । ਦਿਵਾ ਰਾਤ੍ਰੌ ਯੇ ਨ ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਤਿ ਦਿਵ੍ਯਾਂ ਹਰੇਃ ਕਥਾਂ ਤੀਰ੍ਥਮਾਰ੍ਗੇ ਖਗੇਨ੍ਦ੍ਰ ॥ ੩,੨੩.

ਦਇਆ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਵਿਅਰਥ ਹੈ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ; ਵੱਡੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਇਹੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਇੰਦਰ। ਜਿਹੜੇ ਤੀਰਥ ਦੇ ਰਸਤੇ ਦਿਨ ਜਾਂ ਰਾਤ ਹਰੀ ਦੀਆਂ ਦਿਵਿਆ ਕਥਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੇ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ—

ਵ੍ਯਰ੍ਥਂਵ੍ਯਰ੍ਥਂ ਤਸ੍ਯ ਚਾਹੁਰ੍ਗਤਂ ਵੈ ਅਸ਼੍ਵਾਦੀਨਾਂ ਵਾਹਨਾਨਾਂ ਚ ਵਿਦ੍ਧਿ । ਅਸ਼੍ਵਾਦੀਨਾਮਪਰਾਧਂ ਵਦਸ੍ਵ ਗਙ੍ਗਾਦੀਨਾਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ਪਾਪਨਾਸ਼ਃ ॥ ੩,੨੩.

ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਬਿਲਕੁਲ ਵਿਅਰਥ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਘੋੜੇ ਤੇ ਹੋਰ ਵਾਹਨਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣ ਲੈ। ਘੋੜਿਆਂ ਆਦਿ ਦੀ ਗਲਤੀ ਬਿਆਨ ਕਰ; ਗੰਗਾ ਤੇ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਿਆ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਸ੍ਥਵਿष੍ਣੋਰ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ਪਾਪਨਾਸ਼ੋ ਮਾਰ੍ਜਾਰਸ੍ਯਾਪ੍ਯਪਰਾਧਂ ਵਦਸ੍ਵ । ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਸ੍ਥਵਿष੍ਣੋਃ ਪੂਜਨਾਤ੍ਪਾਪਨਾਸ਼ਃ ਪੂਜਾਵਤਾਮਪਰਾਧਂ ਵਦਸ੍ਵ ॥ ੩,੨੩.

ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਬਿੱਲੀਆਂ ਦੀ ਗਲਤੀ ਵੀ ਦੱਸ। ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਲਤੀ ਵੀ ਦੱਸ।

ਜਪਾਦੀਨਾਂ ਕੁਰ੍ਵਤਾਂ ਪਾਪਨਾਸ਼ੋ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਧ੍ਯਾਨਾਤ੍ਸਦ੍ਯ ਏਵਾਘਨਾਸ਼ਃ । ਅਨੁਸਂਧਾਨਾਦ੍ਰਹਿਤਂ ਸਰ੍ਵਮੇਵ ਕृਤਂ ਵ੍ਯਰ੍ਥਮੇਵੇਤਿ ਚਾਹੁਃ ॥ ੩,੨੩.

ਜਪ ਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਪਾਪ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਸਹੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਨ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਵਿਅਰਥ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਅਤੋ ਹਰੇਃ ਪਾਪਵਿਨਾਸ਼ਿਨੀਂ ਕਥਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਭਕ੍ਤਿਮਾਨ੍ਸ੍ਯਾਤ੍ਖਗੇਨ੍ਦ੍ਰ । ਦृष੍ਟ੍ਵਾਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਹਰਿਪਾਦਾਙ੍ਕਿਤਂ ਚ ਸ੍ਮृਤ੍ਵਾਸ੍ਮृਤ੍ਵਾ ਭਕ੍ਤਿਮਾਨ੍ਸ੍ਯਾਤ੍ਖਗੇਨ੍ਦ੍ਰ ॥ ੩,੨੩.

ਇਸ ਲਈ, ਹਰੀ ਦੀ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਭਗਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ। ਹਰੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੇਖ ਕੇ ਜਾਂ ਨਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ ਜਾਂ ਨਾ ਕਰ ਕੇ, ਭਗਤੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ।

ਪਿਤ੍ਰਾ ਸਾਕਂ ਕਨ੍ਯਕਾ ਸਾਪਿ ਵੀਨ੍ਦ੍ਰ ਸ਼ੇषਾਚਲਸ੍ਥਂ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਂ ਚ ਦ੍ਰष੍ਟੁਮ੍ । ਜਗਾਮ ਸਾ ਮਾਰ੍ਗਮਧ੍ਯੇ ਹਰਿਂ ਚ ਸਾ ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਰਮਾਪਤਿਂ ਚ ॥ ੩,੨੩.

ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਹ ਕੁੜੀ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਇੰਦਰ, ਸ਼ੇਸ਼ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਗਈ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਹਰੀ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।

ਕਦਾ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਸ੍ਯ ਵਕ੍ਸ਼ਃ ਸ਼੍ਰੀਵਤ੍ਸਰਤ੍ਨੈਰ੍ਭੂषਿਤਂ ਵਿਸ੍ਤृਤਂ ਚ । ਕਦਾ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਸ੍ਯ ਤੁਨ੍ਦਂ ਵਲਿਤ੍ਰਯੇਣਾਙ੍ਕਿਤਂ ਸੁਂਦਰਂ ਚ ॥ ੩,੨੩.

'ਕਦੋਂ ਮੈਂ ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਦਾ ਚੌੜਾ ਛਾਤੀ, ਜੋ ਸ੍ਰੀਵਤਸ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਵੇਖਾਂਗੀ? ਕਦੋਂ ਮੈਂ ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਦਾ ਸੋਹਣਾ ਪੇਟ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਵੱਟਾਂ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨਿਤ ਹੈ, ਵੇਖਾਂਗੀ?'

ਕਦਾ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਸ੍ਯ ਕਣ੍ਠਂ ਮਹਰ੍ਲੋਕਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਯਂ ਕਂਬੁਤੁਲ੍ਯਮ੍ । ਕਦਾ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਸ੍ਯ ਨਾਭਿਂ ਸਦਾਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਯਂ ਵੈ ਸੁਪੂਰ੍ਣਮ੍ ॥ ੩,੨੩.

ਕਦੋਂ ਮੈਂ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਾ ਦੇ ਗਲ ਨੂੰ ਵੇਖਾਂਗਾ, ਜੋ ਮਹਰਲੋਕ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ ਤੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਕਾਲਾ ਹੈ? ਕਦੋਂ ਮੈਂ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਾ ਦੀ ਨਾਭੀ ਨੂੰ ਵੇਖਾਂਗਾ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ?

ਕਦਾ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਵਦਨਂ ਵੈ ਮੁਰਾਰੇਰ੍ਜਨਲੋਕਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਯਂ ਸਰ੍ਵਦੈਵ ॥ ੩,੨੩.

ਕਦੋਂ ਮੈਂ ਮੁਰਾ ਦੇ ਵੈਰੀ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖਾਂਗਾ, ਜੋ ਜਨਲੋਕ ਦਾ ਸਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ?