ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਅਤੋ ਹਰਃ ਕ੍ਰੋਧਰੂਪੀ ਸਦੈਵ ਤਯੋਰਭਾਵਾਤ੍ਸਤ੍ਯਮੁਕ੍ਤਂ ਤਥੈਤਤ੍ । ਅਤੋ ਦ੍ਵਯਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਰੁਦ੍ਰੇ ਖਗੇਨ੍ਦ੍ਰ ਸ਼ਿਸ਼੍ਨੋਦਰੇ ਕਿਞ੍ਚਿਦਾਧਿਕ੍ਯਮਸ੍ਤਿ

ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹਰਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਲਿੰਗ ਜਾਂ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵਧੀਕ ਨਹੀਂ।

ਸਪ੍ਤਾਧਿਕੈਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਲਕ੍ਸ਼ਣੈਸ੍ਤੁ ਸਮਾਯੁਤਾਃ ਸ੍ਵਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਾਦ੍ਯਾਃ । षਡ੍ਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯਾ ਲਕ੍ਸ਼ਣੈਸ਼੍ਚਾਪਿ ਯੁਕ੍ਤਾ ਵਾਰੁਣ੍ਯਾਦ੍ਯਾ ਪਞ੍ਚਵਿਂਸ਼ੈਸ਼੍ਚ ਚਨ੍ਦ੍ਰਃ

ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਲਕਸ਼ਮਣਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ, ਸਤਾਈ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ। ਵਾਰੁਣੀ ਤੇ ਹੋਰ ਛੱਬੀ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਪਚੀ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਅਰ੍ਥਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਭਿਸ਼੍ਚੈਵ ਯੁਕ੍ਤੋ ਨਾਸਾਵਾਯੋਰ੍ਦ੍ਵ੍ਯਧਿਕਾ ਵਿਂਸ਼ਤਿਸ਼੍ਚ ਲਕ੍ਸ਼ਣੈਸ਼੍ਚੈਕਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯਾ ਸ਼ਚੀ ਯੁਕ੍ਤਾ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ

ਅਰਥ ਚੌਵੀ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ। ਵਾਯੂ ਦੀ ਨੱਕ ਬਾਈ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਸ਼ਚੀ ਇਕਵੀ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।

ਪ੍ਰਵਾਹਾ ਵਿਂਸ਼ਕੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਯਮ ਏਕੋਨਵਿਂਸ਼ਕੈਃ । ਪਾਸ਼੍ਯष੍ਟਾਦਸ਼ਭਿਰ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਦਸ਼ਸਪ੍ਤਯੁਤੋऽਨਲਃ

ਨਦੀਆਂ ਵੀਹ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹਨ। ਯਮ ਉਨੀ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਪਾਸ਼ਯ ਅਠਾਰਾਂ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਅੱਗ ਸਤਾਰਾਂ ਤੇ ਦਸ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ।

ਵੈਵਸ੍ਵਤਃ षੋਡਸ਼ਭਿਮਿਤ੍ਰਃ ਪਞ੍ਚਦਸ਼ੈਰ੍ਯੁਤਃ । ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ੈਸ੍ਤੁ(ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ੈਸ੍ਤੁ?) ਧਨਪਃ ਪਾਵਕਸ੍ਤੁ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੈਃ

ਵੈਵਸਵਤ ਸੋਲਾਂ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ। ਮਿਤ੍ਰ ਪੰਦਰਾਂ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹਾਂ ਨਾਲ। ਧਨਦ ਚੌਦਾਂ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹਾਂ ਨਾਲ। ਪਾਵਕ ਤੈਰਾਂ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹਾਂ ਨਾਲ।

ਗਙ੍ਗਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਭਿਰ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਬੁਧ ਏਕਾਦਸ਼ੈਰ੍ਯੁਤਃ । ਸ਼ਨਿਸ੍ਤੁ ਦਸ਼ਸਂਖ੍ਯਾਕੈਃ ਪੁष੍ਕਰੋ ਨਵਭਿਰ੍ਯੁਤਃ

ਗੰਗਾ ਬਾਰਾਂ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ। ਬੁਧ ਗਿਆਰਾਂ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹਾਂ ਨਾਲ। ਸ਼ਨੀ ਦਸ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹਾਂ ਨਾਲ। ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੌਂ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹਾਂ ਨਾਲ।

ਅਥ षੋਡਸ਼ਸਾਹਸ੍ਰਂ ਭਾਰ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਮਮ ਵਲ੍ਲਭਾਃ । ਅष੍ਟਭਿਸ਼੍ਚੈਵ ਸਂਯੁਕ੍ਤਾਃ ਸਪ੍ਤਭਿਃ ਪਿਤਰਸ੍ਤਥਾ

ਹੁਣ, ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸੋਲਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਹਨ। ਪਿਤਰ ਅਠ ਤੇ ਸਤ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹਨ।

षਡ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਦੇਵਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਃ ਪਞ੍ਚਭਿਸ੍ਤਦਨਨ੍ਤਰਾਃ । ਚਤੁਰ੍ਭਿਃ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਪਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਰਨ੍ਯੇ ਚ ਸਂਯੁਤਾਃ

ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੂੰ ਛੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਫਿਰ ਪੰਜ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ; ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੋਰ ਲੋਕ ਤਿੰਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

ਉਦਰੇ ਕਿਞ੍ਚਿਦਾਧਿਕ੍ਯੇ ਹ੍ਰਸ੍ਵੇ ਪਾਦੇ ਚ ਕਰ੍ਣਯੋਃ । ਸ਼ਿਖਾਧਿਕ੍ਯਂ ਵਿਨਾ ਵਿਪ੍ਰ ਭਾਰ੍ਯਾਯਾਂ ਚ ਸ਼ਿਵਸ੍ਯ ਚ

ਜੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੱਧ ਹੋਵੇ, ਪੈਰ ਜਾਂ ਕੰਨ ਛੋਟੇ ਹੋਣ, ਜਾਂ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਵੱਧ ਹੋਵੇ—ਪਰ ਇਹ ਭਾਰਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ—

ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਾਯਾਂ ਪਞ੍ਚ ਦੋषਾਃ ਸ਼ਿਰੋਗੁਲ੍ਫਾਦਿਕਂ ਵਿਨਾ । ਨਾਭ੍ਯਾਧਿਕ੍ਯੇ ਸਹੈਵਾष੍ਟੌ ਦੋषਾਃ ਸਂਤ੍ਯਤਿਵਾਹਿਕੇ

ਲਕਸ਼ਮਣ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਔਗੁਣ ਹਨ, ਪਰ ਸਿਰ ਜਾਂ ਟਖਣ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ; ਨਾਭੀ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਭਾਰ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਔਗੁਣ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਜਙ੍ਘਾਧਿਕ੍ਯੇ ਸਹੈਵਾष੍ਟੌ ਦੋषਾਃ ਸ਼ਚ੍ਯਾਃ ਸਦਾ ਸ੍ਮृਤਾਃ । ਏਵਮੇਵ ਹਿ ਦੋषਾਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯੂਹਨੀਯਾਃ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ

ਪਿੰਡਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਸ਼ਚੀ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅੱਠ ਔਗੁਣ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਖਗੇਸ਼ਵਰ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਔਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਦੁਰ੍ਲਕ੍ਸ਼ਣੈਃ ਸਦਾ ਵੀਨ੍ਦ੍ਰ ਸਂਸ਼੍ਰੁਤੈਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਦ੍ਭਵੇਤ੍ । ਮਹੋਦਰੋ ਲਂਬਨਾਭਿਰੀषਾਮਾਤ੍ਰੋਗ੍ਰਦਂष੍ਟ੍ਰਕਃ

ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਾਣ ਲੈ, ਵੀਂਦਰ, ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸਚ ਜਾਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ਉਹ ਹਨ: ਵੱਡਾ ਪੇਟ, ਲਟਕਦੀ ਨਾਭੀ, ਛੋਟਾ ਕਦ, ਤੇ ਤੇਜ਼ ਦੰਦ।

ਅਨ੍ਧਕੂਪਗਭੀਰਾਕ੍ਸ਼ੋ ਲਂਬਕਰ੍ਣੌष੍ਠਨਾਸਿਕਃ । ਲਂਬਗੁਲ੍ਫੋ ਵਕ੍ਰਪਾਦਃ ਕੁਨਖੀ ਸ਼੍ਯਾਵਦਨ੍ਤਕਃ

ਕਾਲੀ ਖੂਹ ਵਰਗੀਆਂ ਗਹਿਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਲਟਕਦੇ ਕੰਨ, ਹੋਠ ਤੇ ਨੱਕ; ਲਟਕਦੇ ਟਖਣ, ਵਕਰੇ ਪੈਰ, ਖਰਾਬ ਨਖ, ਤੇ ਕਾਲੇ ਦੰਦ।

ਦੀਰ੍ਘਜਙ੍ਘੋ ਦੀਰ੍ਘਸ਼ਿਸ਼੍ਨਸ੍ਤ੍ਵੇਕਾਣ੍ਡਸ਼੍ਚੈਕਨਾਸਿਕਃ । ਰਕ੍ਤਸ਼੍ਮਸ਼੍ਰੂ ਰਕ੍ਤਰੋਮਾ ਵਕ੍ਰਾਸ੍ਯਃ ਸਂਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ

ਲੰਬੀਆਂ ਪਿੰਡਲੀਆਂ, ਲੰਬਾ ਲਿੰਗ, ਇੱਕ ਅੰਡਾ, ਇੱਕ ਨੱਕ; ਲਾਲ ਦਾਡੀ, ਲਾਲ ਵਾਲ, ਤੇ ਵਕਰਾ ਮੂੰਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਦਗ੍ਧਪਰ੍ਵਤਸਂਕਾਸ਼ੋ ਰਕ੍ਤਪृष੍ਠਃ ਕਲਿਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਅਲੋਮਾਂਸੋऽਲੋਮਸ਼ਿਰਾ ਰਕ੍ਤਗਣ੍ਡਕਪੋਲਕਃ

ਜੋ ਸੜੇ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਲੱਗੇ, ਲਾਲ ਪਿੱਠ ਵਾਲਾ, ਉਹ ਕਲਿਜੁਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਬਿਨਾ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲਾ ਮਾਸ, ਬਿਨਾ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲਾ ਸਿਰ, ਤੇ ਲਾਲ ਗਲ੍ਹਾ।

ਲਲਾਟੇ ਪਾਣ੍ਡੁਤਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਾਮਸ੍ਕਨ੍ਧੇ ਕਰੇ ਖਗ । ਕ੍ਰੂਰਦृष੍ਟਿਰ੍ਦृष੍ਟਿਪਾਦਸ੍ਤਥਾ ਵੈ ਘਰ੍ਘਰਸ੍ਵਰਃ

ਲਲਾਟ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੀਲਾਪਣ, ਖੱਬੇ ਮੋਢੇ ਤੇ ਹੱਥ ਤੇ, ਖਗ; ਕੜੀ ਨਜ਼ਰ, ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਨਜ਼ਰ, ਤੇ ਘਰਘਰ ਆਵਾਜ਼।

ਅਤ੍ਯਾਸ਼ੀ ਚਾਤਿਪਾਨਸ਼੍ਚ ਸ੍ਤਨੌ ਸ਼ੁष੍ਕਫਲੋਪਮੌ । ਊਰੌ ਨਵਾਞ੍ਜਿਕਾਰੋਮਃ ਤਥਾ ਪृष੍ਠੇ ਚ ਮਸ੍ਤਕੇ

ਬਹੁਤ ਖਾਣਾ ਤੇ ਬਹੁਤ ਪੀਣਾ, ਛਾਤੀ ਸੁੱਕੇ ਫਲ ਵਰਗੀ; ਪਿੰਡਲੀਆਂ ਤੇ ਨਵੇਂ ਵਾਲ, ਤੇ ਪਿੱਠ ਤੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਵੀ।

ਲਲਾਟੇ ਤ੍ਰੀਣਿ ਦੀਰ੍ਘੇ ਤੁ ਸਮੇ ਦ੍ਵੌ ਸਂਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤੌ । ਸਰ੍ਪਾਕਾਰਸ੍ਤੁ ਯੋ ਮਤ੍ਸ੍ਯਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਿਸ਼੍ਨੇ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ

ਲਲਾਟ ਤੇ ਤਿੰਨ ਲੰਬੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ, ਜੇ ਸਮਾਂ ਹੋਣ ਤਾਂ ਦੋ; ਲਿੰਗ ਉੱਤੇ ਸੱਪ ਵਰਗਾ ਮੱਛੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਪਾਦਤ੍ਰਾਣੋਪਮੋ ਮਤ੍ਸ੍ਯੋ ਰਸਨਾਗ੍ਰੇ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ । ਸ਼ਿਸ਼੍ਨਾਕਾਰਸ਼੍ਚ ਯੋ ਮਤ੍ਸ੍ਯੋ ਗੁਦੇ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ

ਜਿਹੜਾ ਮੱਛੀ ਜੁੱਤੀ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੀਭ ਦੇ ਆਖਰੀ ਹਿੱਸੇ ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ; ਲਿੰਗ ਵਰਗਾ ਮੱਛੀ ਪਿੱਛੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵृਸ਼੍ਚਿਕਾਕਾਰਮਤ੍ਸ੍ਯਸ੍ਤੁ ਪਦੋਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ । ਸ਼੍ਵਾਕਾਰਸ਼੍ਚਾਪਿ ਮਤ੍ਸ੍ਯੋ ਵੈ ਮੁਖੇ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ

ਬਿਛੂ ਵਰਗਾ ਮੱਛੀ ਪੈਰ ਤੇ ਚੰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕੁੱਤੇ ਵਰਗਾ ਮੱਛੀ ਮੂੰਹ ਤੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਹਸ੍ਤੇ ਤੁ ਬਹੁਰੇਖਾਃ ਸ੍ਯੁਰ੍ਲੋਮ ਨਾਸਾਪੁਟੇ ਸ੍ਮृਤਮ੍ । ਅਤਿਦੀਰ੍ਘਂ ਤੁ ਚਾਙ੍ਗੁष੍ਠਂ ਕਨਿष੍ਠਂ ਚਾਤਿਦੀਰ੍ਘਕਮ੍

ਹੱਥ ਤੇ ਕਈ ਲਕੀਰਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ; ਨੱਕ ਦੇ ਛਿਦਰਾਂ ਤੇ ਵਾਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ; ਅੰਗੂਠਾ ਬਹੁਤ ਲੰਬਾ, ਤੇ ਛੋਟੀ ਉਂਗਲ ਵੀ ਬਹੁਤ ਲੰਬੀ।

ਦੁਰ੍ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਤ੍ਵੇਵਮਾਦਿ ਕਲਾਵਸ੍ਤਿ ਹ੍ਯਨੇਕਸ਼ਃ । ਸੁਲਕ੍ਸ਼ਣਾਨ੍ਯਨੇਕਾਨਿ ਮਯਿ ਸਂਤਿ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਚਿਹਰੇ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ; ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਈ ਚੰਗੇ ਚਿਹਰੇ ਹਨ, ਖਗੇਸ਼ਵਰ।

ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਲ੍ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦ੍ਯਾਪੇਕ੍ਸ਼ਯੈਵ ਤਤ੍ । ਸਹਾਭਿਪ੍ਰਾਯ ਗਰ੍ਭੇਣ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋਕ੍ਤਂ ਤਵ ਪ੍ਰਭੋ

ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਬਤੀਸ ਚਿਹਰੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ, ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ; ਮਨ ਵਿਚ ਲੈ ਕੇ ਤੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਪ੍ਰਭੂ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਕ੍ਤਸ੍ਯ ਮਯੋਕ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਰੋਧੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤਮ । ਮਯੋਕ੍ਤਸ੍ਯੈਵ ਸ ਵ੍ਯਾਸਃ ਕਂਬੁਗ੍ਰੀਵਃ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼੍ਯਤੇ

ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਮੇਰੇ ਦੱਸੇ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ; ਜਿਸ ਵਿਆਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਦੱਸਿਆ, ਉਹ ਘੁੰਘਰੂ ਵਾਲਾ ਗਲ੍ਹਾ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਰਕ੍ਤਾਧਰਂ ਰਕ੍ਤ ਤਾਲੁ ਚੈਕੀਕृਤ੍ਯ ਮਯੋਦਿਤਮ੍ । ਅਤੋ ਵਿਰੋਧੋ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯੇਵ ਤਥਾ ਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ਪ੍ਰਤੀਯਤੇ

ਲਾਲ ਹੋਠ ਤੇ ਲਾਲ ਤਾਲੂ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਦੱਸਿਆ, ਇਕੱਠੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਸਮਝ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

ਸਪ੍ਤਾਧਿਕੈਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਲਕ੍ਸ਼ਣੈਸ੍ਤੁ ਸਮਾਯੁਤਾ ਯਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਾਦ੍ਯਾਃ

ਲਕਸ਼ਮਣਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ, ਸੱਤਾਈ (27) ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।

ਭਗੇ ਨੇਤ੍ਰੇ ਚ ਹਸ੍ਤੇ ਚ ਸ੍ਤਨੇ ਕੁਕ੍ਸ਼ੌ ਤਥੈਵ ਚ । ਭਾਰਤ੍ਯਪੇਕ੍ਸ਼ਯਾ ਪਞ੍ਚਭਿਰ੍ਨ੍ਯੂਨਾ ਤ੍ਵਸ੍ਤਿ ਲਕ੍ਸ਼ਣੈਃ

ਭਗ, ਅੱਖਾਂ, ਹੱਥ, ਛਾਤੀ ਅਤੇ ਪੇਟ 'ਤੇ — ਭਾਰਤੀ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ, ਪੰਜ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਘੱਟ ਹਨ।

ਨ ਰੁਦ੍ਰਵਨ੍ਨ ਚਾਨ੍ਯਾਨਿ ਲਕ੍ਸ਼ਣਾਨਿ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ । षਡ੍ਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯਾ ਲਕ੍ਸ਼ਣੈਸ਼੍ਚਾਪਿ ਯੁਕ੍ਤਾ ਵਾਰੁਣ੍ਯਾਃ षਡ੍ਲਕ੍ਸ਼ਣੈਸ਼੍ਚੈਵ ਹੀਨਾ

ਰੁਦਰ ਵਰਗੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ। ਵਾਰੁਣੀ ਛਬੀ (26) ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਨਾਲ ਹੈ, ਪਰ ਛੇ ਘੱਟ ਹਨ।

ਕਰ੍ਣੇ ਕੁਕ੍ਸ਼ੌ ਨਾਸਿਕਾਕੇਸ਼ਪਾਸ਼ੇ ਗੁਲ੍ਫੇ ਭਗੇ ਕਿਞ੍ਚਿਦਾਧਿਕ੍ਯਮਸ੍ਤਿ । ਇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਯੁਕ੍ਤਃ ਪਞ੍ਚਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯਾ ਖਗੇਨ੍ਦ੍ਰ ਸਦਾ ਹੀਨੋ ਲਕ੍ਸ਼ਣੈਃ ਸਪ੍ਤਸਂਖ੍ਯੈਃ

ਕੰਨ, ਪੇਟ, ਨੱਕ, ਵਾਲ, ਟਖਣ, ਭਗ 'ਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੱਧ ਹੈ; ਇੰਦਰ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਪਚੀ (25) ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਨਾਲ ਹੈ, ਤੇ ਸਦਾ ਸੱਤ ਘੱਟ ਹਨ।