ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਸਮੁਨ੍ਨਤਂ ਸ਼ਿਸ਼੍ਨਮਥੋ ਹਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ ਯਸ੍ਯਾਸ੍ਤਿ ਤਤ੍ਪਞ੍ਚਦਸ਼ਂ ਵਦਨ੍ਤਿ । ਸੁਤਾਮ੍ਰਕਂ ਪਾਦਤਲਂ ਖਗੇਨ੍ਦ੍ਰ ਤਲ੍ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ षੋਡਸ਼ਂ ਪ੍ਰਾਹੁਰਾਰ੍ਯਾਃ

ਜਿਸ ਦਾ ਲਿੰਗ ਉਭਰਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਪੰਦਰਵਾਂ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੇ, ਖਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਤਲੇ ਲਾਲੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸੋਲਵਾਂ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਨਿਮ੍ਨੌ ਚ ਗੁਲ੍ਫੌ ਸਪ੍ਤਦਸ਼ਂ ਤਦਾਹੁਰ੍ਗ੍ਰੀਵਾਰੂਪਂ ਪ੍ਰਾਹੁਰष੍ਟਾਦਸ਼ਂ ਚ । ਏਕੋਨਵਿਂਸ਼ਂ ਤ੍ਵਕ੍ਸ਼ਿਪਦ੍ਮਂ ਸੁਰਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਹੁਰ੍ਬਾਹੁਂ ਜਾਨੁ ਵਿਂਸ਼ਂ ਤਥੈਵ

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਟਖਣ ਡਿੱਗੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਸਤਾਰਵਾਂ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਰਦਨ ਸੁੰਦਰ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਅਠਾਰਵਾਂ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹ ਹੈ। ਚਮੜੀ ਗੂੜ੍ਹੀ ਲਾਲ ਕਮਲ ਵਰਗੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਉਨੀਵਾਂ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹ ਹੈ। ਬਾਂਹਾਂ ਤੇ ਗੋਡੇ ਵੀ ਵੀਹਵਾਂ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣੋਰਸ਼੍ਚੈਕਵਿਂਸ਼ਂ ਤਦਾਹੁਃ ਸਿਂਹਾਸ੍ਕਨ੍ਧਂ ਦ੍ਵ੍ਯੁਤ੍ਤਰਂ ਵਿਂਸ਼ਮਾਹੁਃ । ਤ੍ਰਯੋਵਿਂਸ਼ਂ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਮਾਸ੍ਯਂ ਤਦਾਹੁਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਂ ਸੁਪ੍ਰਸਨ੍ਨੇ ਚ ਦृष੍ਟੀ

ਚੌੜਾ ਛਾਤੀ ਇਕਵੀਹਵਾਂ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹ ਹੈ। ਸਿੰਘ ਵਰਗੇ ਮੋਢੇ ਬਾਈਵਾਂ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹ ਹਨ। ਨਾਜੁਕ ਮੂੰਹ ਤੇਈਵਾਂ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹ ਹੈ। ਤੇ ਸੁਚੱਜੀਆਂ, ਚੰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚੌਵੀਵਾਂ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹ ਹਨ।

ਹ੍ਰਸ੍ਵਂ ਲਿਙ੍ਗਂ ਮਾਰ੍ਦਵਂ ਚਾਪਿ ਵੀਨ੍ਦ੍ਰ ਤਲ੍ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਪਞ੍ਚਵਿਂਸ਼ਂ ਵਦਨ੍ਤਿ । ਸਮੌ ਚ ਪਾਦੌ ਕਟਿਜਾਨੁ ਚੋਰੂ षਡ੍ਵਿਂਸ਼ਮਾਹੁਸ਼੍ਚ ਸਮੇ ਚ ਜਙ੍ਘੇ

ਛੋਟਾ ਤੇ ਨਰਮ ਲਿੰਗ ਪਚੀਵਾਂ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹ ਹੈ, ਇੰਦ੍ਰਾ। ਪੈਰ, ਕਮਰ, ਗੋਡੇ ਤੇ ਰਾਣੀਆਂ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਛੱਬੀਵਾਂ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਮਾਨਹਸ੍ਤੌ ਸਮਕਰ੍ਣੌ ਮਿਲਿਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਕਂ ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਪ੍ਰਾਹੁਰਾਰ੍ਯਾਃ । ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਕਂ ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਵੈ ਮੁਕੁਨ੍ਦੇ ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਕਂ ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਵੈ ਰਮਾਯਾਮ੍

ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹੱਥ ਤੇ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਕੰਨ ਮਿਲ ਕੇ ਬਤੀਹਵਾਂ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਤੀਹ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹਾਂ ਮੁਕੁੰਦ ਤੇ ਰਮਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਨ।

ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਕਂ ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋਪਿ ਤਦ੍ਭਾਰਤ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਵਦਨ੍ਤ੍ਯੇਵ ਸਤ੍ਯਮ੍ । ਤਥਾ ਚ ਸ਼ਙ੍ਕਾ ਸਮਮੇਵ ਚਕ੍ਰਿਣੇਤ੍ਯੇਵਂ ਸਦਾਮਾ ਕੁਰੁ ਨਿਰ੍ਣਯਂ ਬ੍ਰੁਵੇ

ਬਤੀਹ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਨ, ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ। ਚੱਕਰ ਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣਾ ਨਿਰਣੈ ਕਰ।

ਏਕਸ੍ਯ ਵੈ ਲਕ੍ਸ਼ਣਸ੍ਯਾਪਿ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰਨ੍ਤਂ ਨੈਵ ਸਮ੍ਯਕ੍ਪ੍ਰਪੇਦੇ । ਅਤੋਨਨ੍ਤੈਰ੍ਲਕ੍ਸ਼ਣੈਃ ਸਂਯੁਤਂ ਚ ਹਰਿਂ ਚਾਹੁਰ੍ਲਕ੍ਸ਼ਣਜ੍ਞਾਃ ਸਦੈਵ

ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਇੱਕ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹ ਦੀ ਪੂਰੀ ਗਲ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਚਿਨ੍ਹ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰਿ ਨੂੰ ਅਨੰਤ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।

ਜਾਨਾਤਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਵਾਯੁਰੂਪੇ ਸ੍ਵਾਪੇਕ੍ਸ਼ਯਾ ਹ੍ਯਤਿਰਿਕ੍ਤਂ ਖਗੇਨ੍ਦ੍ਰ । ਸ੍ਵਲਕ੍ਸ਼ਣਾਪੇਕ੍ਸ਼ਯਾ ਭਾਰਤੀ ਤੁ ਸ਼ਤੈਰ੍ਗੁਣੈਰਧਿਕਾ ਵੇਧਸੋਪਿ

ਲਕਸ਼ਮੀ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਮੁਤਾਬਕ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹ ਜਾਣਦੀ ਹੈ, ਖਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ। ਭਾਰਤੀ ਆਪਣੇ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੈਂਕੜੇ ਗੁਣ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੀ।

ਖਗੇਨ੍ਦ੍ਰ ਤਸ੍ਮਾਲ੍ਲਕ੍ਸ਼ਣੇ ਸਾਮ੍ਯਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵਾਦੀਨਾਂ ਸਰ੍ਵਦਾ ਮਾ ਕੁਰੁष੍ਵ । ਅष੍ਟਾਵਿਂਸ਼ਤਿਂ ਪ੍ਰਾਹੂ ਰੁਦ੍ਰਾਦਿਕਾਨਾਂ ਭ੍ਰੂਨੇਤ੍ਰਯੋਰ੍ਲਕ੍ਸ਼ਣੇਨੈਵ ਹੀਨਾਃ

ਖਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਇਸ ਲਈ, ਚਿਨ੍ਹ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰਤਾ ਦਾ ਨਿਰਣੈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਾ ਕਰ। ਰੁਦ੍ਰ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅਠਾਈ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਤੀਜੀ ਅੱਖ ਦਾ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਅਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਮਨ੍ਯਤੇ ਯਦ੍ਧਿ ਤਸ੍ਯ ਦੁਰ੍ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਨੈਵ ਤਚ੍ਚਿਨ੍ਤਨੀਯਮ੍ । ਅष੍ਟਾਵਿਂਸ਼ਤਿਂ ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਵੈ ਹਰਸ੍ਯ ਨ ਭਾਰਤੀਵਚ੍ਚਿਨ੍ਤਨੀਯਂ ਖਗੇਨ੍ਦ੍ਰ

ਜੋ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹ ਰਹਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਰਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ। ਹਰੇ ਦੇ ਅਠਾਈ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹ ਭਾਰਤੀ ਵਾਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ, ਖਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ।

ਅਤੋ ਹਰਃ ਕ੍ਰੋਧਰੂਪੀ ਸਦੈਵ ਤਯੋਰਭਾਵਾਤ੍ਸਤ੍ਯਮੁਕ੍ਤਂ ਤਥੈਤਤ੍ । ਅਤੋ ਦ੍ਵਯਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਰੁਦ੍ਰੇ ਖਗੇਨ੍ਦ੍ਰ ਸ਼ਿਸ਼੍ਨੋਦਰੇ ਕਿਞ੍ਚਿਦਾਧਿਕ੍ਯਮਸ੍ਤਿ

ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹਰਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਲਿੰਗ ਜਾਂ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵਧੀਕ ਨਹੀਂ।

ਸਪ੍ਤਾਧਿਕੈਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਲਕ੍ਸ਼ਣੈਸ੍ਤੁ ਸਮਾਯੁਤਾਃ ਸ੍ਵਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਾਦ੍ਯਾਃ । षਡ੍ਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯਾ ਲਕ੍ਸ਼ਣੈਸ਼੍ਚਾਪਿ ਯੁਕ੍ਤਾ ਵਾਰੁਣ੍ਯਾਦ੍ਯਾ ਪਞ੍ਚਵਿਂਸ਼ੈਸ਼੍ਚ ਚਨ੍ਦ੍ਰਃ

ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਲਕਸ਼ਮਣਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ, ਸਤਾਈ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ। ਵਾਰੁਣੀ ਤੇ ਹੋਰ ਛੱਬੀ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਪਚੀ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਅਰ੍ਥਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਭਿਸ਼੍ਚੈਵ ਯੁਕ੍ਤੋ ਨਾਸਾਵਾਯੋਰ੍ਦ੍ਵ੍ਯਧਿਕਾ ਵਿਂਸ਼ਤਿਸ਼੍ਚ ਲਕ੍ਸ਼ਣੈਸ਼੍ਚੈਕਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯਾ ਸ਼ਚੀ ਯੁਕ੍ਤਾ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ

ਅਰਥ ਚੌਵੀ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ। ਵਾਯੂ ਦੀ ਨੱਕ ਬਾਈ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਸ਼ਚੀ ਇਕਵੀ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।

ਪ੍ਰਵਾਹਾ ਵਿਂਸ਼ਕੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਯਮ ਏਕੋਨਵਿਂਸ਼ਕੈਃ । ਪਾਸ਼੍ਯष੍ਟਾਦਸ਼ਭਿਰ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਦਸ਼ਸਪ੍ਤਯੁਤੋऽਨਲਃ

ਨਦੀਆਂ ਵੀਹ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹਨ। ਯਮ ਉਨੀ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਪਾਸ਼ਯ ਅਠਾਰਾਂ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਅੱਗ ਸਤਾਰਾਂ ਤੇ ਦਸ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ।

ਵੈਵਸ੍ਵਤਃ षੋਡਸ਼ਭਿਮਿਤ੍ਰਃ ਪਞ੍ਚਦਸ਼ੈਰ੍ਯੁਤਃ । ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ੈਸ੍ਤੁ(ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ੈਸ੍ਤੁ?) ਧਨਪਃ ਪਾਵਕਸ੍ਤੁ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੈਃ

ਵੈਵਸਵਤ ਸੋਲਾਂ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ। ਮਿਤ੍ਰ ਪੰਦਰਾਂ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹਾਂ ਨਾਲ। ਧਨਦ ਚੌਦਾਂ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹਾਂ ਨਾਲ। ਪਾਵਕ ਤੈਰਾਂ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹਾਂ ਨਾਲ।

ਗਙ੍ਗਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਭਿਰ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਬੁਧ ਏਕਾਦਸ਼ੈਰ੍ਯੁਤਃ । ਸ਼ਨਿਸ੍ਤੁ ਦਸ਼ਸਂਖ੍ਯਾਕੈਃ ਪੁष੍ਕਰੋ ਨਵਭਿਰ੍ਯੁਤਃ

ਗੰਗਾ ਬਾਰਾਂ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ। ਬੁਧ ਗਿਆਰਾਂ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹਾਂ ਨਾਲ। ਸ਼ਨੀ ਦਸ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹਾਂ ਨਾਲ। ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੌਂ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹਾਂ ਨਾਲ।

ਅਥ षੋਡਸ਼ਸਾਹਸ੍ਰਂ ਭਾਰ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਮਮ ਵਲ੍ਲਭਾਃ । ਅष੍ਟਭਿਸ਼੍ਚੈਵ ਸਂਯੁਕ੍ਤਾਃ ਸਪ੍ਤਭਿਃ ਪਿਤਰਸ੍ਤਥਾ

ਹੁਣ, ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸੋਲਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਹਨ। ਪਿਤਰ ਅਠ ਤੇ ਸਤ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹਨ।

षਡ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਦੇਵਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਃ ਪਞ੍ਚਭਿਸ੍ਤਦਨਨ੍ਤਰਾਃ । ਚਤੁਰ੍ਭਿਃ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਪਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਰਨ੍ਯੇ ਚ ਸਂਯੁਤਾਃ

ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੂੰ ਛੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਫਿਰ ਪੰਜ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ; ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੋਰ ਲੋਕ ਤਿੰਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

ਉਦਰੇ ਕਿਞ੍ਚਿਦਾਧਿਕ੍ਯੇ ਹ੍ਰਸ੍ਵੇ ਪਾਦੇ ਚ ਕਰ੍ਣਯੋਃ । ਸ਼ਿਖਾਧਿਕ੍ਯਂ ਵਿਨਾ ਵਿਪ੍ਰ ਭਾਰ੍ਯਾਯਾਂ ਚ ਸ਼ਿਵਸ੍ਯ ਚ

ਜੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੱਧ ਹੋਵੇ, ਪੈਰ ਜਾਂ ਕੰਨ ਛੋਟੇ ਹੋਣ, ਜਾਂ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਵੱਧ ਹੋਵੇ—ਪਰ ਇਹ ਭਾਰਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ—

ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਾਯਾਂ ਪਞ੍ਚ ਦੋषਾਃ ਸ਼ਿਰੋਗੁਲ੍ਫਾਦਿਕਂ ਵਿਨਾ । ਨਾਭ੍ਯਾਧਿਕ੍ਯੇ ਸਹੈਵਾष੍ਟੌ ਦੋषਾਃ ਸਂਤ੍ਯਤਿਵਾਹਿਕੇ

ਲਕਸ਼ਮਣ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਔਗੁਣ ਹਨ, ਪਰ ਸਿਰ ਜਾਂ ਟਖਣ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ; ਨਾਭੀ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਭਾਰ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਔਗੁਣ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਜਙ੍ਘਾਧਿਕ੍ਯੇ ਸਹੈਵਾष੍ਟੌ ਦੋषਾਃ ਸ਼ਚ੍ਯਾਃ ਸਦਾ ਸ੍ਮृਤਾਃ । ਏਵਮੇਵ ਹਿ ਦੋषਾਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯੂਹਨੀਯਾਃ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ

ਪਿੰਡਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਸ਼ਚੀ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅੱਠ ਔਗੁਣ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਖਗੇਸ਼ਵਰ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਔਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਦੁਰ੍ਲਕ੍ਸ਼ਣੈਃ ਸਦਾ ਵੀਨ੍ਦ੍ਰ ਸਂਸ਼੍ਰੁਤੈਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਦ੍ਭਵੇਤ੍ । ਮਹੋਦਰੋ ਲਂਬਨਾਭਿਰੀषਾਮਾਤ੍ਰੋਗ੍ਰਦਂष੍ਟ੍ਰਕਃ

ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਾਣ ਲੈ, ਵੀਂਦਰ, ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸਚ ਜਾਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ਉਹ ਹਨ: ਵੱਡਾ ਪੇਟ, ਲਟਕਦੀ ਨਾਭੀ, ਛੋਟਾ ਕਦ, ਤੇ ਤੇਜ਼ ਦੰਦ।

ਅਨ੍ਧਕੂਪਗਭੀਰਾਕ੍ਸ਼ੋ ਲਂਬਕਰ੍ਣੌष੍ਠਨਾਸਿਕਃ । ਲਂਬਗੁਲ੍ਫੋ ਵਕ੍ਰਪਾਦਃ ਕੁਨਖੀ ਸ਼੍ਯਾਵਦਨ੍ਤਕਃ

ਕਾਲੀ ਖੂਹ ਵਰਗੀਆਂ ਗਹਿਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਲਟਕਦੇ ਕੰਨ, ਹੋਠ ਤੇ ਨੱਕ; ਲਟਕਦੇ ਟਖਣ, ਵਕਰੇ ਪੈਰ, ਖਰਾਬ ਨਖ, ਤੇ ਕਾਲੇ ਦੰਦ।

ਦੀਰ੍ਘਜਙ੍ਘੋ ਦੀਰ੍ਘਸ਼ਿਸ਼੍ਨਸ੍ਤ੍ਵੇਕਾਣ੍ਡਸ਼੍ਚੈਕਨਾਸਿਕਃ । ਰਕ੍ਤਸ਼੍ਮਸ਼੍ਰੂ ਰਕ੍ਤਰੋਮਾ ਵਕ੍ਰਾਸ੍ਯਃ ਸਂਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ

ਲੰਬੀਆਂ ਪਿੰਡਲੀਆਂ, ਲੰਬਾ ਲਿੰਗ, ਇੱਕ ਅੰਡਾ, ਇੱਕ ਨੱਕ; ਲਾਲ ਦਾਡੀ, ਲਾਲ ਵਾਲ, ਤੇ ਵਕਰਾ ਮੂੰਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਦਗ੍ਧਪਰ੍ਵਤਸਂਕਾਸ਼ੋ ਰਕ੍ਤਪृष੍ਠਃ ਕਲਿਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਅਲੋਮਾਂਸੋऽਲੋਮਸ਼ਿਰਾ ਰਕ੍ਤਗਣ੍ਡਕਪੋਲਕਃ

ਜੋ ਸੜੇ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਲੱਗੇ, ਲਾਲ ਪਿੱਠ ਵਾਲਾ, ਉਹ ਕਲਿਜੁਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਬਿਨਾ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲਾ ਮਾਸ, ਬਿਨਾ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲਾ ਸਿਰ, ਤੇ ਲਾਲ ਗਲ੍ਹਾ।

ਲਲਾਟੇ ਪਾਣ੍ਡੁਤਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਾਮਸ੍ਕਨ੍ਧੇ ਕਰੇ ਖਗ । ਕ੍ਰੂਰਦृष੍ਟਿਰ੍ਦृष੍ਟਿਪਾਦਸ੍ਤਥਾ ਵੈ ਘਰ੍ਘਰਸ੍ਵਰਃ

ਲਲਾਟ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੀਲਾਪਣ, ਖੱਬੇ ਮੋਢੇ ਤੇ ਹੱਥ ਤੇ, ਖਗ; ਕੜੀ ਨਜ਼ਰ, ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਨਜ਼ਰ, ਤੇ ਘਰਘਰ ਆਵਾਜ਼।

ਅਤ੍ਯਾਸ਼ੀ ਚਾਤਿਪਾਨਸ਼੍ਚ ਸ੍ਤਨੌ ਸ਼ੁष੍ਕਫਲੋਪਮੌ । ਊਰੌ ਨਵਾਞ੍ਜਿਕਾਰੋਮਃ ਤਥਾ ਪृष੍ਠੇ ਚ ਮਸ੍ਤਕੇ

ਬਹੁਤ ਖਾਣਾ ਤੇ ਬਹੁਤ ਪੀਣਾ, ਛਾਤੀ ਸੁੱਕੇ ਫਲ ਵਰਗੀ; ਪਿੰਡਲੀਆਂ ਤੇ ਨਵੇਂ ਵਾਲ, ਤੇ ਪਿੱਠ ਤੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਵੀ।

ਲਲਾਟੇ ਤ੍ਰੀਣਿ ਦੀਰ੍ਘੇ ਤੁ ਸਮੇ ਦ੍ਵੌ ਸਂਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤੌ । ਸਰ੍ਪਾਕਾਰਸ੍ਤੁ ਯੋ ਮਤ੍ਸ੍ਯਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਿਸ਼੍ਨੇ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ

ਲਲਾਟ ਤੇ ਤਿੰਨ ਲੰਬੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ, ਜੇ ਸਮਾਂ ਹੋਣ ਤਾਂ ਦੋ; ਲਿੰਗ ਉੱਤੇ ਸੱਪ ਵਰਗਾ ਮੱਛੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਪਾਦਤ੍ਰਾਣੋਪਮੋ ਮਤ੍ਸ੍ਯੋ ਰਸਨਾਗ੍ਰੇ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ । ਸ਼ਿਸ਼੍ਨਾਕਾਰਸ਼੍ਚ ਯੋ ਮਤ੍ਸ੍ਯੋ ਗੁਦੇ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ

ਜਿਹੜਾ ਮੱਛੀ ਜੁੱਤੀ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੀਭ ਦੇ ਆਖਰੀ ਹਿੱਸੇ ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ; ਲਿੰਗ ਵਰਗਾ ਮੱਛੀ ਪਿੱਛੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।