ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਮਦੀਯਦੋषਾਨ੍ਗਣਯਨ੍ਨ ਪੂਰ੍ਣ ਦਯਾਂ ਕੁਰੁ ਤ੍ਵਂ ਸੁਦ੍ਧਦਾਸ੍ਯਾਨ੍ਮੁਕੁਨ੍ਦ । ਯਾਵਨ੍ਤਿ ਲੋਮਾਨਿ ਮਦੀਯਗਾਤ੍ਰੇ ਸਂਤਿ ਪ੍ਰਭੋ ਸਰ੍ਵਦੋਰ੍षਰ੍ਵਿਦੂਰ ॥ ੩,੨੧.

ਮੇਰੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਗਿਣ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਦਇਆ ਕਰ, ਮੁਕੁੰਦ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਜਿੰਨੇ ਵਾਲ ਹਨ, ਉਤਨੇ ਹੀ ਮੇਰੇ ਪਾਪ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਨੇਕੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹਨ।

ਤਾਵਨ੍ਤਿ ਪਾਪਾਨਿ ਮਦੀਯਗਾਤ੍ਰੇ ਕਦਾ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਤਵ ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਮੁਕੁਨ੍ਦ । ਅਨਨ੍ਤਦੇਹੇ ਪਤਿਪੁਤ੍ਰੈਰ੍ਗृਹੈਸ਼੍ਚ ਮਿਤ੍ਰੈਰ੍ਧਨੈਃ ਪਸ਼ੁਭृਤ੍ਯਾਦਿਕੈਸ਼੍ਚ ॥ ੩,੨੧.

ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਜਿੰਨੇ ਪਾਪ ਹਨ, ਮੁਕੁੰਦ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਚਿਹਰਾ ਕਦੋਂ ਵੇਖਾਂਗਾ? ਇਸ ਅੰਤਹੀਨ ਸਰੀਰ ਵਿਚ, ਪਤੀ, ਪੁੱਤਰ, ਘਰ, ਮਿੱਤਰ, ਧਨ, ਪਸ਼ੂ, ਨੌਕਰ ਆਦਿ ਨਾਲ।

ਸੁਖਂ ਨਾਪ੍ਤਂ ਹ੍ਯਪੁਮਾਤ੍ਰਂ ਮੁਕੁਨ੍ਦ ਸੇਵਾ ਮੁਕ੍ਤਾ ਤਵ ਦੇਵਸ੍ਯ ਵਿष੍ਣੋਃ । ਇਤਃ ਪਰਂ ਪੁਤ੍ਰਮਿਤ੍ਰਾਦਿਕਂ ਚ ਯਾਸ੍ਯੇ ਨਾਹਂ ਤਵ ਦਾਸੀ ਭਵਾਮਿ ॥ ੩,੨੧.

ਮੁਕੁੰਦ, ਮੈਂ ਅਸਲ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ, ਨਾ ਹੀ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਦੀ ਮੁਕਤੀ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ। ਹੁਣ ਤੋਂ, ਮੈਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਵੱਲ ਹੀ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਦਾਸੀ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ।

ਯੇਯੇ ਬ੍ਰੂਯੁਃ ਪੁਤ੍ਰਮਿਤ੍ਰਾਦਿਕੈਸ਼੍ਚ ਸਮ੍ਯਕ੍ਸੁਖਂ ਜਾਯਤੇ ਮਰ੍ਤ੍ਯਲੋਕੇ । ਤੇषਾਮਾਸ੍ਯੇ ਮੂਤ੍ਰਵਿष੍ਠਾਦਿਕਂ ਚ ਸਮ੍ਯਕ੍ਸਦਾ ਪਤਿਤਂ ਚੇਤਿ ਜਾਨੇ ॥ ੩,੨੧.

ਜੋ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਮਰਤਭੂਮੀ ਵਿਚ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੂਤਰ, ਗੰਦ ਆਦਿ ਹੀ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।

ਮਿਤ੍ਰਾਦੀਨਾਂ ਯਤ੍ਕृਤਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਜਾਤਂ ਵृਥਾ ਗਤਂ ਮਲਰੂਪਂ ਚ ਜਾਤਮ੍ । ਸਦ੍ਵੈष੍ਣਵਾਨਾਂ ਯਤ੍ਕृਤਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਜਾਤਂ ਹਰਿਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇਃ ਕਾਰਣਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸਦੈਵ ॥ ੩,੨੧.

ਮਿੱਤਰਾਂ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਜੋ ਧਨ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਵਿਅਰਥ ਗਿਆ ਤੇ ਮਲਿਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਸੱਚੇ ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜੋ ਧਨ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।

ਏਤਾਦृਸ਼ਂ ਤਤ੍ਤੁ ਜਾਤਂ ਮੁਕੁਨ੍ਦ ਅਲਂ ਹ੍ਯਲਂ ਤੇਨ ਦੁਃਖਂ ਚ ਭੁਕ੍ਤਮ੍ । ਸਂਗਂ ਦਤ੍ਤਾਤ੍ਸਜ੍ਜਨਾਨਾਂ ਸਦਾ ਤ੍ਵਂ ਵਿਨਾ ਚ ਤ੍ਵਂ ਦੁਰ੍ਜਨਾਨਾਂ ਚ ਸਂਗਾਤ੍ ॥ ੩,੨੧.

ਮੁਕੁੰਦ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਇਆ; ਹੁਣ ਹੋਰ ਨਹੀਂ, ਹੋਰ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਦੁਖ ਕਾਫੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਦਾ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਦੇ, ਤੇ ਮੰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਤੋਂ ਬਚਾ।

ਸਂਗੈਃ ਸਦਾ ਦੁਰ੍ਜਨਾਨਾਂ ਮੁਰਾਰੇ ਗਾਤ੍ਰਂ ਦਗ੍ਧਂ ਨ ਵਿਰਾਗੇਣ ਯੁਕ੍ਤਮ੍ । ਏਤਾਦृਸ਼ਾਹਂ ਕਾਂ ਗਾਤਿਂ ਵਾ ਮੁਕੁਨ੍ਦ ਯਾਸ੍ਯੇ ਨ ਜਾਨੇ ਦਯਯਾ ਮਾਂ ਚ ਪਾਹਿ ॥ ੩,੨੧.

ਮੰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ, ਮੁਰਾ ਦੇ ਵੈਰੀ, ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਜਲ ਗਿਆ ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਐਸੇ ਹਾਲਤ ਵਿਚ, ਮੁਕੁੰਦ, ਮੈਂ ਕਿਹੜੀ ਗਤੀ ਪਾਵਾਂਗਾ? ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ; ਆਪਣੀ ਦਇਆ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਬਚਾ।

ਏਤਾਦृਸ਼ੋ ਹ੍ਯਨੁਤਾਪਃ ਖਗੇਨ੍ਦ੍ਰ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਚ ਕ੍ਸ਼ੌਰਾਦਿਕਂ ਚ । ਭਾਨੋਃ ਕਨ੍ਯਾ ਹ੍ਯਨੁਤਾਪਂ ਚ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਿਚਾਰਯਾਮਾਸ ਹਰੇਃ ਸੁਤਤ੍ਤ੍ਵਮ੍ ॥ ੩,੨੧.

ਖਗਰਾਜ, ਐਸਾ ਪਛਤਾਵਾ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਮੁੰਡਨ ਆਦਿ ਕਰਮ। ਭਾਨੂ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਪਛਤਾਵਾ ਕਰਕੇ ਹਰੀ ਦੀ ਸੱਚੀ ਸੱਤ ਨੂੰ ਸੋਚਿਆ।

ਸਰ੍ਵੋਤ੍ਤਮੋ ਹਰਿਰੇਕਃ ਸਦੈਵ ਯਤਃ ਪੂਰ੍ਣਃ ਸਰ੍ਵਗੁਣੈਸ੍ਤਤਸ਼੍ਚ । ਸृष੍ਟੌ ਯਸ੍ਮਾਜ੍ਜਯਤੇ ਵਿਸ਼੍ਵਜਾਤਮਤੋ ਹਰਿਃ ਸਰ੍ਵਗੁਣੈਸ਼੍ਚ ਪੂਰ੍ਣਃ ॥ ੩,੨੧.

ਹਰੀ ਹੀ ਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਹੈ। ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਉਸ ਤੋਂ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਹਰੀ ਸਦਾ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਹੈ।

ਯੋ ਦੇਵਾਨਾਮਾਦ੍ਯ ਅਕਾਰ ਏਵ ਯਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦ੍ਯਾ ਨੈਵ ਪੂਰ੍ਣਾਃ ਸਮਸ੍ਤਾਃ । ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਪ੍ਰਸਾਦਾਚ੍ਚਿਰਪੁਣ੍ਯੇਨ ਜਾਤੋ ਯਥਾਯੋਗ੍ਯਂ ਪੂਰ੍ਣਗੁਣੋ ਵਿਰਿਞ੍ਚਃ ॥ ੩,੨੧.

ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਮੂਲ ਕਾਰਨ ਹੈ; ਉਸ ਤੋਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਵੀ ਪੂਰੇ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਲੰਮੇ ਪੁੰਨ ਨਾਲ, ਵਿਰਿੰਚ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਯੋਗਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਰੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਨ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਵਦ੍ਗੁਣਪੂਰ੍ਣੋ ਵਿਰਿਞ੍ਚੋ ਨ ਵਿष੍ਣੁਵਦ੍ਗੁਣਪੂਰ੍ਣਾ ਰਮਾਪਿ । ਨ ਵਾਯੁਵਦ੍ਭਾਰਤੀ ਚਾਪਿ ਪੂਰ੍ਣਾ ਨ ਸ਼ੇषਵਦ੍ਵਾਰੁਣੀ ਚਾਪਿ ਪੂਰ੍ਣਾ ॥ ੩,੨੧.

ਵਿਰਿੰਚ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵਾਂਗ ਪੂਰੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਾਂਗ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ। ਭਾਰਤੀ ਵਾਯੂ ਵਾਂਗ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਵਾਰੁਣੀ ਸ਼ੇਸ਼ ਵਾਂਗ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ।

ਨ ਵੈ ਰੁਦ੍ਰਵਤ੍ਪਾਰ੍ਵਤੀ ਪੂਰ੍ਣਰੂਪਾ ਹ੍ਯਨ੍ਯੇਪ੍ਯੇਵਂ ਨੈਵ ਪੂਰ੍ਣਾਃ ਸਦੈਵ । ਆਲੋਚਨਾਮੇਵਮੇषਾ ਹਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਪਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਯਮੁਨਾਯਾਸ਼੍ਚ ਤੀਰੇ ॥ ੩,੨੧.

ਰੁਦਰ ਅਤੇ ਪਾਰਵਤੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੀ ਸਦਾ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਤਪ ਕਰਿਆ।

ਤਦਾਚਾਹਂ ਯਮੁਨਾਯਾਸ਼੍ਚ ਤੀਰਂ ਪਾਰ੍ਥੇਨ ਸਾਕਂ ਮृਗਯਾਂ ਗਤਃ ਖਗ । ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਤਾਂ ਤਤ੍ਰ ਤਪਸ਼੍ਚਰਨ੍ਤੀਂ ਤਦਾਬ੍ਰੁਵਂ ਮਤ੍ਸਖਾਯਂ ਚ ਪਾਰ੍ਥਮ੍ ॥ ੩,੨੧.

ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਪਾਰਥ ਦੇ ਨਾਲ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਥੇ ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਤਪ ਕਰਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਦੱਸੀ।

ਹੇ ਪਾਰ੍ਥ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਵ੍ਰਜ ਕਨ੍ਯਾਸਮੀਪਂ ਤ੍ਵਂ ਪृਚ੍ਛ ਕਸ੍ਮਾਦਤ੍ਰ ਤਪਃ ਕਰੋषਿ । ਏਵਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਸ੍ਤਤ੍ਸਮੀਪਂ ਸ ਗਤ੍ਵਾ ਪृष੍ਟ੍ਵਾ ਚੈਤਤ੍ਕਾਰਣਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮੇਵ ॥ ੩,੨੧.

ਹੇ ਪਾਰਥ, ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਕੁੜੀ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਪੁੱਛ ਕਿ ਇੱਥੇ ਤਪ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕਾਰਨ ਪੁੱਛਿਆ।

ਆਗਤ੍ਯ ਮਾਮਵਦਤ੍ਫਾਲ੍ਗੁਨੋਯਂ ਸਰ੍ਵਂ ਵृਤ੍ਤਾਂਨ੍ਤਂ ਤ੍ਵਸੌ ਮਤ੍ਸਮੀਪੇ । ਤਤਸ੍ਤ੍ਵਹਂ ਸੁਮੁਹੂਰ੍ਤੇ ਚ ਤਸ੍ਯਾਃ ਪਾਣਿਗ੍ਰਹਂ ਕृਤਵਾਂਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਮ੍ਯਕ੍ ॥ ੩,੨੧.

ਫਾਲਗੁਨ ਨੇ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਦੱਸਿਆ। ਫਿਰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਉਥੇ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ।

ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਤਾਪਾਤ੍ਸਂਤਤਂ ਮਦ੍ਵਿਚਾਰਾਤ੍ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੋਹਂ ਸਤਤਂ ਸੁਪ੍ਰਸਨ੍ਨਃ । ਪੂਰ੍ਣਾਨਨ੍ਦੇ ਰਮਮਾਣਾਸ੍ਯ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤਯਾ ਚ ਮੇ ਕਿਂ ਸੁਖਂਸ੍ਯਾਤ੍ਖਗੇਨ੍ਦ੍ਰ ॥ ੩,੨੧.

ਉਸ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਤਪ ਤੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਭਾਵਨਾ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ। ਉਸ ਨਾਲ ਪੂਰਨ ਆਨੰਦ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਖ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ?

ਮਯਾ ਵਿਵਾਹੋਨੁਗ੍ਰਹਾਰ੍ਥਂ ਹਿ ਤਸ੍ਯਾ ਅਙ੍ਗੀਕृਤੋ ਨ ਤੁ ਸੌਖ੍ਯਾਯ ਵੀਨ੍ਦ੍ਰ । ਤਥਾ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਾਯਾਸ਼੍ਚ ਰੂਪਂ ਪਾਣਿਗ੍ਰਾਹੇ ਕਾਰਣਂ ਚਾਪਿ ਵੀਨ੍ਦ੍ਰਾ ॥ ੩,੨੧.

ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਈ ਦਇਆ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਸੀ, ਸੁਖ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਵਿਰਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਲਕਸ਼ਮਣਾ ਦੇ ਰੂਪ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਫੜਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ।

ਸ਼ृਣੁष੍ਵ ਤਤ੍ਤਵ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਗੋਪ੍ਯਂ ਸਚ੍ਛਿष੍ਯਕੇ ਨਾਸ੍ਤਿ ਗੋਪ੍ਯਂ ਗੁਰੋਸ਼੍ਚ ॥ ੩,੨੧.

ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਮੈਂ ਇਹ ਗੁਪਤ ਗੱਲ ਦੱਸਣ ਲੱਗਾ ਹਾਂ। ਸੱਚੇ ਚੇਲੇ ਤੇ ਗੁਰੂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਗੁਪਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੨੨ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ । ਯਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਾ ਪੂਰ੍ਵਸਰ੍ਗੇ ਖਗੇਨ੍ਦ੍ਰ ਪੁਤ੍ਰੀ ਹ੍ਯਭੂਦ੍ਵਹ੍ਨਿਵੇਦਸ੍ਯ ਵੇਤ੍ਤੁਃ । ਸੁਲਕ੍ਸ਼ਣੈਃ ਸਂਯੁਤਤ੍ਵਾਦ੍ਯਤਃ ਸਾ ਸੁਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਤਿ ਪ੍ਰਥਿਤਾ ਖਗੇਨ੍ਦ੍ਰ

ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਲਕਸ਼ਮਣਾ ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਵਹਿਨਵੇਦਸ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਜੋ ਯਜਨ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਹ ਚੰਗੇ ਲਕਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸੁਲਕਸ਼ਮਣਾ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

ਯਥਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ਲਕ੍ਸ਼ਣੈਃ ਸਾ ਸੁਪੂਰ੍ਣਾ ਯਥਾ ਹਰਿਰ੍ਲਕ੍ਸ਼ਣੈਰ੍ਵੈ ਸੁਪੂਰ੍ਣਃ । ਯਥਾ ਵਾਯੁਰ੍ਲਕ੍ਸ਼ਣੈਃ ਪੂਰ੍ਣ ਏਵ ਯਥਾ ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਲਕ੍ਸ਼ਣੈਃ ਸਾ ਸੁਪੂਰ੍ਣਾ

ਜਿਵੇਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਚੰਗੇ ਲਕਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਰੀ ਚੰਗੇ ਲਕਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵਾਯੂ ਚੰਗੇ ਲਕਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਗਾਯਤਰੀ ਚੰਗੇ ਲਕਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਹੈ।

ਯਥਾ ਰੁਦ੍ਰਾਦ੍ਯਾ ਲਕ੍ਸ਼ਣੈਰ੍ਵੈ ਪ੍ਰਪੂਰ੍ਣਾ ਰੁਦ੍ਰਾਦਿਲ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਾ ਚੈਵ ਪੂਰ੍ਣਾ । ਗੁਣੇਨੈਵਂ ਧਰ੍ਮਤਃ ਕਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਤਥਾਨੁਸਂਧਾਨਾਦ੍ਵ੍ਰਿਯਤੇ ਨਾਮ ਚਾਪਿ

ਜਿਵੇਂ ਰੁਦਰ ਆਦਿ ਚੰਗੇ ਲਕਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਹਨ, ਲਕਸ਼ਮਣਾ ਵੀ ਪੂਰੀ ਹੈ। ਪਰ ਗੁਣ ਤੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਕੁਝ ਫਰਕ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਨਾਮ ਵੀ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਸ੍ਮਾਦਾਹੁਰ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਤ੍ਯੇਵ ਸਰ੍ਵੇ ਤਲ੍ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਸ਼ृਣੁ ਚਾਦੌ ਖਗੇਨ੍ਦ੍ਰ । ਨਾਰਾਯਣੇ ਪੂਰ੍ਣਗੁਣੇ ਰਮੇਸ਼ੇ ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਸਂਖ੍ਯਾਨਿ ਸੁਲਕ੍ਸ਼ਣਾਨਿ

ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਭ ਉਸ ਨੂੰ ਲਕਸ਼ਮਣਾ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਲਕਸ਼ਣ ਸੁਣ। ਨਾਰਾਇਣ, ਜੋ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ ਤੇ ਪੂਰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਤੀ(32) ਚੰਗੇ ਲਕਸ਼ਣ ਹਨ।

ਸਂਤ੍ਯੇਵ ਪਕ੍ਸ਼ੀਨ੍ਦ੍ਰ ਵਦਾਮ੍ਯਨੁਕ੍ਰਮਾਨ੍ਮਤ੍ਤਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮੋਕ੍ਸ਼ਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ । ਯਃ ਸਪ੍ਤਪਾਦਃ षਣ੍ਣਵਤ੍ਯਙ੍ਗੁਲੋਙ੍ਗਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਹਸ੍ਤਃ ਪੁਰੁषਸ੍ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਦਨ੍ਤਃ

ਉਹ ਲਕਸ਼ਣ ਵਾਕਈ ਹਨ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਜੋ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਮੁਕਤੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ: ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੱਤ ਹਥੇ ਲੰਬਾ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਛਿਆਣਵੇ ਉਂਗਲਾਂ ਦੇ ਹਨ, ਚਾਰ ਹੱਥ ਹਨ, ਤੇ ਤੇਜ਼ ਦੰਦ ਹਨ।

ਯ ਏਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਮਿਲਿਤਂ ਚੈਕਮੇਵ ਹਰੇਰ੍ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਚਾਹੁਰਾਰ੍ਯਾਃ । ਮੁਖਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਗ੍ਧਂ ਵਰ੍ਤੁਲਂ ਪੁष੍ਟਿਰੂਪਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਤਲ੍ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਚਾਹੁਰਾਰ੍ਯਾਃ

ਇਹ ਸਭ ਲਕਸ਼ਣ ਜਦੋਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਆਰਿਆਂ ਨੇ ਇਹ ਹਰੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਲਕਸ਼ਣ ਆਖੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਚਿੱਟਾ, ਗੋਲ ਤੇ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਆਰਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦੂਜਾ ਲਕਸ਼ਣ ਹੈ।

ਹਨੁਰ੍ਯਸ੍ਯਾਨੁਨ੍ਨਤਂ ਚਾਸ੍ਤਿ ਵੀਨ੍ਦ੍ਰ ਤਲ੍ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਪ੍ਰਾਹੁਰਾਰ੍ਯਾਸ੍ਤृਤੀਯਮ੍ । ਯਦ੍ਦਨ੍ਤਾ ਵੈ ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਸ਼੍ਚ ਸਂਤਿ ਤਲ੍ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਚਾਹੁਰਾਰ੍ਯਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਥਮ੍

ਜਿਸ ਦੀ ਠੋਡੀ ਉਭਰੀ ਹੋਈ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਉਹ ਆਰਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਤੀਜਾ ਲਕਸ਼ਣ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੇ ਦੰਦ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਬਰੀਕ ਹਨ, ਉਹ ਆਰਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਚੌਥਾ ਲਕਸ਼ਣ ਹੈ।

ਯਸ੍ਯਾਧਰੇ ਰਕ੍ਤਿਮਾ ਤ੍ਵਸ੍ਤਿ ਵੀਨ੍ਦ੍ਰ ਤਲ੍ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਪਞ੍ਚਮਂ ਚਾਹੁਰਾਰ੍ਯਾਃ । ਯਸ੍ਯ ਹਸ੍ਤਾ ਅਤਿਰਕ੍ਤਾਃ ਖਗੇਨ੍ਦ੍ਰ ਤਲ੍ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਪ੍ਰਾਹੁਰਾਰ੍ਯਾਸ਼੍ਚ षष੍ਠਮ੍

ਜਿਸ ਦੀ ਹੇਠਲੀ ਹੋਂਠ ਲਾਲ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਉਹ ਆਰਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜਵਾਂ ਲਕਸ਼ਣ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥ ਬਹੁਤ ਲਾਲ ਹੋਣ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਉਹ ਆਰਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਛੇਵਾਂ ਲਕਸ਼ਣ ਹੈ।

ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨਖਾਃ ਸਂਤਿ ਰਕ੍ਤਾਃ ਸੁਸ਼ੋਭਾਸ੍ਤਲ੍ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਸਪ੍ਤਮਂ ਚਾਹੁਰਾਰ੍ਯਾਃ । ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਕਪੋਲੇ ਰਕ੍ਤਿਮਾ ਤ੍ਵਸ੍ਤਿ ਵੀਨ੍ਦ੍ਰ ਤਲ੍ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਹ੍ਯष੍ਟਮਂ ਪ੍ਰਾਹੁਰਾਰ੍ਯਾ

ਜਿਸ ਦੇ ਨਖ ਲਾਲ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਆਰਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸੱਤਵਾਂ ਲਕਸ਼ਣ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੇ ਗਲ ਲਾਲ ਹੋਣ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਉਹ ਆਰਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਠਵਾਂ ਲਕਸ਼ਣ ਹੈ।

ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਕਰੇ ਸ਼ਙ੍ਖਚਕ੍ਰਾਦਿਰੇਖਾ ਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਤਨ੍ਨਵਮਂ ਪ੍ਰਾਹੁਰਾਰ੍ਯਾਃ । ਯਸ੍ਯੋਦਰਂ ਤਨ੍ਤੁਰੂਪਂ ਸੁਪੁष੍ਟਂ ਵਲਿਤ੍ਰਯੈਰਙ੍ਕਿਤਂ ਸੁਂਦਰਂ ਚ

ਜਿਸ ਦੀ ਹਥੇਲੀ ਉੱਤੇ ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ ਆਦਿ ਲਕੀਰਾਂ ਹੋਣ, ਉਹ ਆਰਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨੌਵਾਂ ਲਕਸ਼ਣ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਪੇਟ ਪਤਲਾ, ਪੂਰਾ ਤੇ ਤਿੰਨ ਲਕੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣਾ ਹੋਵੇ—

ਤਲ੍ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਦਸ਼ਮਂ ਪ੍ਰਾਹੁਰਾਰ੍ਯਾ ਏਕਾਦਸ਼ਂ ਨਿਮ੍ਨਨਾਭਿਂ ਤਦਾਹੁਃ । ਊਰੁਦ੍ਵਯਂ ਯਸ੍ਯ ਚ ਮਾਂਸਲਂ ਵੈ ਤਲ੍ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਂ ਪ੍ਰਾਹੁਰਾਰ੍ਯਾਃ

ਉਹ ਆਰਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦਸਵਾਂ ਲਕਸ਼ਣ ਹੈ। ਗਿਆਰਵਾਂ ਲਕਸ਼ਣ ਗਹਿਰੀ ਨਾਭੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਰਾਣਾਂ ਮਾਸਦਾਰ ਹੋਣ, ਉਹ ਆਰਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਾਰਵਾਂ ਲਕਸ਼ਣ ਹੈ।