ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਨ ਵੈ ਸ੍ਮृਤਂ ਹਰਿਨਾਮਾਮृਤਂ ਚ ਸਦਾ ਸ੍ਮृਤਂ ਹਰਿਦੋषਾਦਿਕਂ ਚ । ਨ ਤੁ ਸ੍ਮृਤਂ ਹਰਿਤਤ੍ਤ੍ਵਾਮृਤਂ ਚ ਸਮ੍ਯਕ੍ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਲੋਲਵਾਰ੍ਤਾਦਿਕਂ ਚ ॥ ੩,੨੧.

ਹਰੀ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਹਰੀ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ; ਹਰੀ ਦੇ ਤੱਤ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੀ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਚੰਚਲਤਾ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸੁਣੀਆਂ।

ਨ ਪੂਜਿਤਂ ਹਰਿਪਾਦਾਰਵਿਨ੍ਦਂ ਸੁਪੂਜਿਤਾਃ ਪੁਤ੍ਰਮਿਤ੍ਰਾਦਿਕਾਸ਼੍ਚ । ਨ ਵਨ੍ਦਿਤਂ ਹਰਿਪਾਦਾਰਵਿਨ੍ਦਂ ਸੁਵਨ੍ਦਿਤੋ ਮਿਤ੍ਰਪਾਦਃ ਸੁਘੋਰਃ ॥ ੩,੨੧.

ਹਰੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਪੁੱਤਰ, ਮਿਤਰ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ; ਹਰੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਮਿਤਰਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ।

ਨ ਦृष੍ਟਂ ਵੈ ਧੂਪਧੂਮ੍ਰੈਰੁਪੇਤਂ ਹਰੇਰ੍ਵਕ੍ਰਂ ਕੁਨ੍ਤਲੈਃ ਸਂਵृਤਂ ਚ । ਪੁਤ੍ਰਾਦਿਕਂ ਲਾਲਿਤਂ ਵੈ ਮੁਕੁਨ੍ਦ ਨ ਲਾਲਿਤਂ ਤਵ ਵਕ੍ਰਂ ਮੁਰਾਰੇ ॥ ੩,੨੧.

ਹਰੀ ਦਾ ਰੂਪ, ਜੋ ਧੂਪ ਦੇ ਧੂੰਏ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਤੇ ਘੁੰਘਰਾਲੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ; ਪੁੱਤਰ ਆਦਿ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਤੇਰਾ ਰੂਪ, ਹੇ ਮੁਰਾ ਦੇ ਵੈਰੀ, ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।

ਸੁਲਾਲਿਤਂ ਭੂषਣੈਃ ਪੁਤ੍ਰਮਿਤ੍ਰਂ ਨ ਲਾਲਿਤਂ ਸਰ੍ਵਪਾਪਾਪਹਾਰਿ । ਨ ਭੁਕ੍ਤਂ ਵੈ ਹਰਿਨੈਰਵੇਦ੍ਯਸ਼ੇषਂ ਮਿਤ੍ਰਾਲਯੇ षਡ੍ਰਸਾਨ੍ਨਂ ਚ ਭੁਕ੍ਤਮ੍ ॥ ੩,੨੧.

ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੋਹਣੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਤਾਂ ਸੀ, ਪਰ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ; ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਹਰੀ ਨੂੰ ਭੋਗ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਹੋਇਆ ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ ਖਾਇਆ, ਨਾ ਹੀ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਘਰ ਛੇ ਰਸਾਂ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਚੱਖਿਆ।

ਸੁਪੁष੍ਪਗਨ੍ਧਾ ਨਾਰ੍ਪਿਤਾ ਤੇ ਮੁਰਾਰੇ ਸਮਰ੍ਪਿਤਾਃ ਪੁਤ੍ਰਮਿਤ੍ਰਾਦਿਕੇਭ੍ਯਃ । ਸਨ੍ਤਪ੍ਤੋਹਂ ਪੁਤ੍ਰਮਿਤ੍ਰਾਦਿਕੇषੁ ਕਦਾ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਤਵ ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਮੁਕੁਨ੍ਦ ॥ ੩,੨੧.

ਸੁਗੰਧਤ ਫੁੱਲ ਤੇਰੇ ਲਈ, ਮੁਰਾ ਦੇ ਵੈਰੀ, ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਾਏ; ਇਹ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਦਿੱਤੇ। ਮੈਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਦੁਖੀ ਹਾਂ; ਮੁਕੁੰਦ, ਤੇਰਾ ਚਿਹਰਾ ਮੈਂ ਕਦੋਂ ਵੇਖਾਂਗਾ?

ਅਵੈष੍ਣਵਾਨ੍ਨੈਃ ਸ਼ਿਗ੍ਰੁਸ਼ਾਕਾਦਿਕੈਸ਼੍ਚ ਹ੍ਯਨਰ੍ਪਿਤਾਨ੍ਨੈਸ਼੍ਚ ਤਥਾਪ੍ਯਸਂਸ੍ਕृਤੈਃ । ਤਥਾਪ੍ਯਭਕ੍ਸ਼੍ਯੈ ਰਸਨਾ ਚ ਦਗ੍ਧਾ ਕਦਾ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਤਵ ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਮੁਕੁਨ੍ਦ ॥ ੩,੨੧.

ਮੈਂ ਅਵੈਸ਼ਨਵ ਖਾਣਾ, ਜਿਵੇਂ ਸਜਣੀ ਦੀ ਸਾਗ ਆਦਿ, ਅਤੇ ਅਚੜ੍ਹਾਇਆ, ਅਸੰਸਕਾਰਿਤ ਭੋਜਨ ਖਾਇਆ। ਮੇਰੀ ਜੀਭ ਐਸੇ ਅਨਾਚਾਰ ਨਾਲ ਜਲ ਗਈ; ਮੁਕੁੰਦ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਚਿਹਰਾ ਕਦੋਂ ਵੇਖਾਂਗਾ?

ਅष੍ਟਾਕ੍ਸ਼ਰੀਪੂਜਯਾ ਦਿਵ੍ਯਤੀਰ੍ਥੈਰ੍ਵਿष੍ਣੋਃ ਪੁਰਾ ਭ੍ਰਾਮਿਤੈਃ ਸ਼ਙ੍ਖਤੀਰ੍ਥੈਃ । ਨ ਪਾਵਿਤਂ ਮਚ੍ਛਰੀਰਂ ਮੁਰਾਰੇ ਕਦਾ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਤਵ ਵ ਕ੍ਤ੍ਰਂ ਮੁਕੁਨ੍ਦ ॥ ੩,੨੧.

ਅਸ਼ਟ ਅੱਖਰ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ, ਜਾਂ ਸ਼ੰਖ ਵਾਲੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਮੁਰਾ ਦੇ ਵੈਰੀ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਚਿਹਰਾ ਕਦੋਂ ਵੇਖਾਂਗਾ, ਮੁਕੁੰਦ?

ਅਨਰ੍ਪਿਤੈਰ੍ਗਨ੍ਧਪੁष੍ਪਾਦਿਕੈਸ਼੍ਚ ਅਨਰ੍ਪਿਤੈਰ੍ਭੂषਣੈਰ੍ਵਸ੍ਤ੍ਰਜਾਤੈਃ । ਅਵੈष੍ਣਵਾਨਾਂ ਦਿਗ੍ਧਗਨ੍ਧਾਦਿਦੋषੈਰ੍ਗਾਤ੍ਰਂ ਦਗ੍ਧਂ ਕਦਾ ਹ੍ਯੁਦ੍ਧਰਿष੍ਯੇ ਮੁਕੁਨ੍ਦ ॥ ੩,੨੧.

ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਤੇਰੇ ਲਈ ਚੜ੍ਹਾਏ ਗੁਲਾਬ, ਗਹਿਣੇ ਜਾਂ ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸਜਾਇਆ। ਅਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਦੀ ਲਗਾਈ ਗੰਧ ਤੇ ਹੋਰ ਮਲਿਨਤਾ ਨਾਲ ਇਹ ਜਲ ਗਿਆ; ਮੁਕੁੰਦ, ਮੈਂ ਕਦੋਂ ਉੱਠਾਂਗਾ?

ਦਗ੍ਧੌ ਚ ਪਾਦੌ ਮਮ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੌ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਪਥਂ ਹਰੇਸ਼੍ਚ । ਨੇਤ੍ਰੇ ਚ ਦਗ੍ਧੇ ਮਮ ਸਰ੍ਵਦਾਪਿ ਨਾਲੋਕਿਤਂ ਤਵ ਦੇਵ ਪ੍ਰਤੀਕਮ੍ ॥ ੩,੨੧.

ਮੇਰੇ ਪੈਰ, ਵਾਸੁਦੇਵ, ਜਲ ਗਏ ਹਨ, ਤੇ ਹਰੀ ਦੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਚਲੇ। ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵੀ ਜਲ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਤੇਰਾ ਰੂਪ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।

ਦਗ੍ਧੌ ਚ ਹਸ੍ਤੌ ਮਮ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨ ਪੂਜਿਤਂ ਤਵ ਵਿष੍ਣੋਃ ਪ੍ਰਤੀਕਮ੍ । ਮਯਾ ਕृਤਂ ਪਾਪਜਾਤਂ ਮੁਰਾਰੇ ਕਦਾ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਤਵ ਵਕ੍ਰਂ ਮੁਕੁਨ੍ਦ ॥ ੩,੨੧.

ਮੇਰੇ ਹੱਥ, ਵਾਸੁਦੇਵ, ਜਲ ਗਏ ਹਨ, ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਰੂਪ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਮੈਂ ਪਾਪ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਮੁਰਾ ਦੇ ਵੈਰੀ; ਮੁਕੁੰਦ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਚਿਹਰਾ ਕਦੋਂ ਵੇਖਾਂਗਾ?

ਮਦੀਯਦੋषਾਨ੍ਗਣਯਨ੍ਨ ਪੂਰ੍ਣ ਦਯਾਂ ਕੁਰੁ ਤ੍ਵਂ ਸੁਦ੍ਧਦਾਸ੍ਯਾਨ੍ਮੁਕੁਨ੍ਦ । ਯਾਵਨ੍ਤਿ ਲੋਮਾਨਿ ਮਦੀਯਗਾਤ੍ਰੇ ਸਂਤਿ ਪ੍ਰਭੋ ਸਰ੍ਵਦੋਰ੍षਰ੍ਵਿਦੂਰ ॥ ੩,੨੧.

ਮੇਰੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਗਿਣ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਦਇਆ ਕਰ, ਮੁਕੁੰਦ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਜਿੰਨੇ ਵਾਲ ਹਨ, ਉਤਨੇ ਹੀ ਮੇਰੇ ਪਾਪ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਨੇਕੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹਨ।

ਤਾਵਨ੍ਤਿ ਪਾਪਾਨਿ ਮਦੀਯਗਾਤ੍ਰੇ ਕਦਾ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਤਵ ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਮੁਕੁਨ੍ਦ । ਅਨਨ੍ਤਦੇਹੇ ਪਤਿਪੁਤ੍ਰੈਰ੍ਗृਹੈਸ਼੍ਚ ਮਿਤ੍ਰੈਰ੍ਧਨੈਃ ਪਸ਼ੁਭृਤ੍ਯਾਦਿਕੈਸ਼੍ਚ ॥ ੩,੨੧.

ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਜਿੰਨੇ ਪਾਪ ਹਨ, ਮੁਕੁੰਦ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਚਿਹਰਾ ਕਦੋਂ ਵੇਖਾਂਗਾ? ਇਸ ਅੰਤਹੀਨ ਸਰੀਰ ਵਿਚ, ਪਤੀ, ਪੁੱਤਰ, ਘਰ, ਮਿੱਤਰ, ਧਨ, ਪਸ਼ੂ, ਨੌਕਰ ਆਦਿ ਨਾਲ।

ਸੁਖਂ ਨਾਪ੍ਤਂ ਹ੍ਯਪੁਮਾਤ੍ਰਂ ਮੁਕੁਨ੍ਦ ਸੇਵਾ ਮੁਕ੍ਤਾ ਤਵ ਦੇਵਸ੍ਯ ਵਿष੍ਣੋਃ । ਇਤਃ ਪਰਂ ਪੁਤ੍ਰਮਿਤ੍ਰਾਦਿਕਂ ਚ ਯਾਸ੍ਯੇ ਨਾਹਂ ਤਵ ਦਾਸੀ ਭਵਾਮਿ ॥ ੩,੨੧.

ਮੁਕੁੰਦ, ਮੈਂ ਅਸਲ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ, ਨਾ ਹੀ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਦੀ ਮੁਕਤੀ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ। ਹੁਣ ਤੋਂ, ਮੈਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਵੱਲ ਹੀ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਦਾਸੀ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ।

ਯੇਯੇ ਬ੍ਰੂਯੁਃ ਪੁਤ੍ਰਮਿਤ੍ਰਾਦਿਕੈਸ਼੍ਚ ਸਮ੍ਯਕ੍ਸੁਖਂ ਜਾਯਤੇ ਮਰ੍ਤ੍ਯਲੋਕੇ । ਤੇषਾਮਾਸ੍ਯੇ ਮੂਤ੍ਰਵਿष੍ਠਾਦਿਕਂ ਚ ਸਮ੍ਯਕ੍ਸਦਾ ਪਤਿਤਂ ਚੇਤਿ ਜਾਨੇ ॥ ੩,੨੧.

ਜੋ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਮਰਤਭੂਮੀ ਵਿਚ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੂਤਰ, ਗੰਦ ਆਦਿ ਹੀ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।

ਮਿਤ੍ਰਾਦੀਨਾਂ ਯਤ੍ਕृਤਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਜਾਤਂ ਵृਥਾ ਗਤਂ ਮਲਰੂਪਂ ਚ ਜਾਤਮ੍ । ਸਦ੍ਵੈष੍ਣਵਾਨਾਂ ਯਤ੍ਕृਤਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਜਾਤਂ ਹਰਿਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇਃ ਕਾਰਣਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸਦੈਵ ॥ ੩,੨੧.

ਮਿੱਤਰਾਂ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਜੋ ਧਨ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਵਿਅਰਥ ਗਿਆ ਤੇ ਮਲਿਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਸੱਚੇ ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜੋ ਧਨ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।

ਏਤਾਦृਸ਼ਂ ਤਤ੍ਤੁ ਜਾਤਂ ਮੁਕੁਨ੍ਦ ਅਲਂ ਹ੍ਯਲਂ ਤੇਨ ਦੁਃਖਂ ਚ ਭੁਕ੍ਤਮ੍ । ਸਂਗਂ ਦਤ੍ਤਾਤ੍ਸਜ੍ਜਨਾਨਾਂ ਸਦਾ ਤ੍ਵਂ ਵਿਨਾ ਚ ਤ੍ਵਂ ਦੁਰ੍ਜਨਾਨਾਂ ਚ ਸਂਗਾਤ੍ ॥ ੩,੨੧.

ਮੁਕੁੰਦ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਇਆ; ਹੁਣ ਹੋਰ ਨਹੀਂ, ਹੋਰ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਦੁਖ ਕਾਫੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਦਾ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਦੇ, ਤੇ ਮੰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਤੋਂ ਬਚਾ।

ਸਂਗੈਃ ਸਦਾ ਦੁਰ੍ਜਨਾਨਾਂ ਮੁਰਾਰੇ ਗਾਤ੍ਰਂ ਦਗ੍ਧਂ ਨ ਵਿਰਾਗੇਣ ਯੁਕ੍ਤਮ੍ । ਏਤਾਦृਸ਼ਾਹਂ ਕਾਂ ਗਾਤਿਂ ਵਾ ਮੁਕੁਨ੍ਦ ਯਾਸ੍ਯੇ ਨ ਜਾਨੇ ਦਯਯਾ ਮਾਂ ਚ ਪਾਹਿ ॥ ੩,੨੧.

ਮੰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ, ਮੁਰਾ ਦੇ ਵੈਰੀ, ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਜਲ ਗਿਆ ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਐਸੇ ਹਾਲਤ ਵਿਚ, ਮੁਕੁੰਦ, ਮੈਂ ਕਿਹੜੀ ਗਤੀ ਪਾਵਾਂਗਾ? ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ; ਆਪਣੀ ਦਇਆ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਬਚਾ।

ਏਤਾਦृਸ਼ੋ ਹ੍ਯਨੁਤਾਪਃ ਖਗੇਨ੍ਦ੍ਰ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਚ ਕ੍ਸ਼ੌਰਾਦਿਕਂ ਚ । ਭਾਨੋਃ ਕਨ੍ਯਾ ਹ੍ਯਨੁਤਾਪਂ ਚ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਿਚਾਰਯਾਮਾਸ ਹਰੇਃ ਸੁਤਤ੍ਤ੍ਵਮ੍ ॥ ੩,੨੧.

ਖਗਰਾਜ, ਐਸਾ ਪਛਤਾਵਾ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਮੁੰਡਨ ਆਦਿ ਕਰਮ। ਭਾਨੂ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਪਛਤਾਵਾ ਕਰਕੇ ਹਰੀ ਦੀ ਸੱਚੀ ਸੱਤ ਨੂੰ ਸੋਚਿਆ।

ਸਰ੍ਵੋਤ੍ਤਮੋ ਹਰਿਰੇਕਃ ਸਦੈਵ ਯਤਃ ਪੂਰ੍ਣਃ ਸਰ੍ਵਗੁਣੈਸ੍ਤਤਸ਼੍ਚ । ਸृष੍ਟੌ ਯਸ੍ਮਾਜ੍ਜਯਤੇ ਵਿਸ਼੍ਵਜਾਤਮਤੋ ਹਰਿਃ ਸਰ੍ਵਗੁਣੈਸ਼੍ਚ ਪੂਰ੍ਣਃ ॥ ੩,੨੧.

ਹਰੀ ਹੀ ਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਹੈ। ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਉਸ ਤੋਂ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਹਰੀ ਸਦਾ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਹੈ।

ਯੋ ਦੇਵਾਨਾਮਾਦ੍ਯ ਅਕਾਰ ਏਵ ਯਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦ੍ਯਾ ਨੈਵ ਪੂਰ੍ਣਾਃ ਸਮਸ੍ਤਾਃ । ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਪ੍ਰਸਾਦਾਚ੍ਚਿਰਪੁਣ੍ਯੇਨ ਜਾਤੋ ਯਥਾਯੋਗ੍ਯਂ ਪੂਰ੍ਣਗੁਣੋ ਵਿਰਿਞ੍ਚਃ ॥ ੩,੨੧.

ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਮੂਲ ਕਾਰਨ ਹੈ; ਉਸ ਤੋਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਵੀ ਪੂਰੇ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਲੰਮੇ ਪੁੰਨ ਨਾਲ, ਵਿਰਿੰਚ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਯੋਗਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਰੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਨ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਵਦ੍ਗੁਣਪੂਰ੍ਣੋ ਵਿਰਿਞ੍ਚੋ ਨ ਵਿष੍ਣੁਵਦ੍ਗੁਣਪੂਰ੍ਣਾ ਰਮਾਪਿ । ਨ ਵਾਯੁਵਦ੍ਭਾਰਤੀ ਚਾਪਿ ਪੂਰ੍ਣਾ ਨ ਸ਼ੇषਵਦ੍ਵਾਰੁਣੀ ਚਾਪਿ ਪੂਰ੍ਣਾ ॥ ੩,੨੧.

ਵਿਰਿੰਚ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵਾਂਗ ਪੂਰੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਾਂਗ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ। ਭਾਰਤੀ ਵਾਯੂ ਵਾਂਗ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਵਾਰੁਣੀ ਸ਼ੇਸ਼ ਵਾਂਗ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ।

ਨ ਵੈ ਰੁਦ੍ਰਵਤ੍ਪਾਰ੍ਵਤੀ ਪੂਰ੍ਣਰੂਪਾ ਹ੍ਯਨ੍ਯੇਪ੍ਯੇਵਂ ਨੈਵ ਪੂਰ੍ਣਾਃ ਸਦੈਵ । ਆਲੋਚਨਾਮੇਵਮੇषਾ ਹਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਪਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਯਮੁਨਾਯਾਸ਼੍ਚ ਤੀਰੇ ॥ ੩,੨੧.

ਰੁਦਰ ਅਤੇ ਪਾਰਵਤੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੀ ਸਦਾ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਤਪ ਕਰਿਆ।

ਤਦਾਚਾਹਂ ਯਮੁਨਾਯਾਸ਼੍ਚ ਤੀਰਂ ਪਾਰ੍ਥੇਨ ਸਾਕਂ ਮृਗਯਾਂ ਗਤਃ ਖਗ । ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਤਾਂ ਤਤ੍ਰ ਤਪਸ਼੍ਚਰਨ੍ਤੀਂ ਤਦਾਬ੍ਰੁਵਂ ਮਤ੍ਸਖਾਯਂ ਚ ਪਾਰ੍ਥਮ੍ ॥ ੩,੨੧.

ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਪਾਰਥ ਦੇ ਨਾਲ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਥੇ ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਤਪ ਕਰਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਦੱਸੀ।

ਹੇ ਪਾਰ੍ਥ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਵ੍ਰਜ ਕਨ੍ਯਾਸਮੀਪਂ ਤ੍ਵਂ ਪृਚ੍ਛ ਕਸ੍ਮਾਦਤ੍ਰ ਤਪਃ ਕਰੋषਿ । ਏਵਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਸ੍ਤਤ੍ਸਮੀਪਂ ਸ ਗਤ੍ਵਾ ਪृष੍ਟ੍ਵਾ ਚੈਤਤ੍ਕਾਰਣਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮੇਵ ॥ ੩,੨੧.

ਹੇ ਪਾਰਥ, ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਕੁੜੀ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਪੁੱਛ ਕਿ ਇੱਥੇ ਤਪ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕਾਰਨ ਪੁੱਛਿਆ।

ਆਗਤ੍ਯ ਮਾਮਵਦਤ੍ਫਾਲ੍ਗੁਨੋਯਂ ਸਰ੍ਵਂ ਵृਤ੍ਤਾਂਨ੍ਤਂ ਤ੍ਵਸੌ ਮਤ੍ਸਮੀਪੇ । ਤਤਸ੍ਤ੍ਵਹਂ ਸੁਮੁਹੂਰ੍ਤੇ ਚ ਤਸ੍ਯਾਃ ਪਾਣਿਗ੍ਰਹਂ ਕृਤਵਾਂਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਮ੍ਯਕ੍ ॥ ੩,੨੧.

ਫਾਲਗੁਨ ਨੇ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਦੱਸਿਆ। ਫਿਰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਉਥੇ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ।

ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਤਾਪਾਤ੍ਸਂਤਤਂ ਮਦ੍ਵਿਚਾਰਾਤ੍ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੋਹਂ ਸਤਤਂ ਸੁਪ੍ਰਸਨ੍ਨਃ । ਪੂਰ੍ਣਾਨਨ੍ਦੇ ਰਮਮਾਣਾਸ੍ਯ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤਯਾ ਚ ਮੇ ਕਿਂ ਸੁਖਂਸ੍ਯਾਤ੍ਖਗੇਨ੍ਦ੍ਰ ॥ ੩,੨੧.

ਉਸ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਤਪ ਤੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਭਾਵਨਾ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ। ਉਸ ਨਾਲ ਪੂਰਨ ਆਨੰਦ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਖ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ?

ਮਯਾ ਵਿਵਾਹੋਨੁਗ੍ਰਹਾਰ੍ਥਂ ਹਿ ਤਸ੍ਯਾ ਅਙ੍ਗੀਕृਤੋ ਨ ਤੁ ਸੌਖ੍ਯਾਯ ਵੀਨ੍ਦ੍ਰ । ਤਥਾ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਾਯਾਸ਼੍ਚ ਰੂਪਂ ਪਾਣਿਗ੍ਰਾਹੇ ਕਾਰਣਂ ਚਾਪਿ ਵੀਨ੍ਦ੍ਰਾ ॥ ੩,੨੧.

ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਈ ਦਇਆ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਸੀ, ਸੁਖ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਵਿਰਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਲਕਸ਼ਮਣਾ ਦੇ ਰੂਪ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਫੜਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ।

ਸ਼ृਣੁष੍ਵ ਤਤ੍ਤਵ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਗੋਪ੍ਯਂ ਸਚ੍ਛਿष੍ਯਕੇ ਨਾਸ੍ਤਿ ਗੋਪ੍ਯਂ ਗੁਰੋਸ਼੍ਚ ॥ ੩,੨੧.

ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਮੈਂ ਇਹ ਗੁਪਤ ਗੱਲ ਦੱਸਣ ਲੱਗਾ ਹਾਂ। ਸੱਚੇ ਚੇਲੇ ਤੇ ਗੁਰੂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਗੁਪਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੨੨ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ । ਯਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਾ ਪੂਰ੍ਵਸਰ੍ਗੇ ਖਗੇਨ੍ਦ੍ਰ ਪੁਤ੍ਰੀ ਹ੍ਯਭੂਦ੍ਵਹ੍ਨਿਵੇਦਸ੍ਯ ਵੇਤ੍ਤੁਃ । ਸੁਲਕ੍ਸ਼ਣੈਃ ਸਂਯੁਤਤ੍ਵਾਦ੍ਯਤਃ ਸਾ ਸੁਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਤਿ ਪ੍ਰਥਿਤਾ ਖਗੇਨ੍ਦ੍ਰ

ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਲਕਸ਼ਮਣਾ ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਵਹਿਨਵੇਦਸ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਜੋ ਯਜਨ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਹ ਚੰਗੇ ਲਕਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸੁਲਕਸ਼ਮਣਾ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।