ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਦਿਤਿਜਾਨ੍ਵਿਨਿਹਤ੍ਯੈਵ ਨੀਲਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ । ਤਤੋ ਨਾਗ੍ਨਿਜਿਤੋ ਰਾਜ੍ਞੋ ਗृਹੇ ਜਾਤਾ ਕੁਮਾਰਿਕਾ ॥ ੩,੧੯.

ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਨੀਲਾ ਨੇ ਖਗੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਨਾਗਨਿਜਿਤ ਰਾਜਾ ਦੇ ਘਰ ਉਹ ਕੁਆਰੀ ਜਨਮੀ।

ਨਾਗ੍ਨਿਜਿਤ੍ਕਵ੍ਯਵਾਹੋਭੂਤ੍ਕਨ੍ਯਾ ਨੀਲਾਹ੍ਵਯਾਭਵਤ੍ । ਤਸ੍ਯਾਃ ਸ੍ਵਯਂਵਰੇ ਚਾਹਂ ਗੋਵृषਾਨ੍ਸਪ੍ਤਸਂਖ੍ਯਕਾਨ੍ ॥ ੩,੧੯.

ਨਾਗਨਿਜਿਤ ਦੀ ਵਿਆਹ-ਰਸਮ ਨਾਲ, ਕੁਆਰੀ ਦਾ ਨਾਂ ਨੀਲਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਸਵਯੰਵਰ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਸੱਤ ਬਲਦਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ।

ਸ਼ਿਵਸ੍ਯ ਵਰਤਸ਼੍ਚੈਵਾਪ੍ਯਵਧ੍ਯਾਨ੍ਦੇਵਮਾਨੁषੈਃ । ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਵृषਾਨ੍ਨृਪਾਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਨੀਲਾ ਮਹਾਖਗ ॥ ੩,੧੯.

ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਵਰ ਨਾਲ, ਉਹ ਬਲਦ ਦੇਵਤੇ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਸੀ। ਮੈਂ ਬਲਦਾਂ ਨੂੰ ਬਾਂਧ ਕੇ, ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਨੀਲਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਮਹਾ ਖਗ।

ਕੁਂਭਕਸ੍ਯ ਸੁਤਾ ਨੀਲਾ ਦੇਹਸ੍ਥਾਃ ਪ੍ਰਾਵਿਸ਼ਨ੍ ਭृਸ਼ਮ੍ । ਏਕਾਵਯਵਤੋ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਤ੍ਰੈਵ ਸਾਵਿਸ਼ਤ੍ ॥ ੩,੧੯.

ਕੁੰਭਕਾ ਦੀ ਧੀ ਨੀਲਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਹੀ ਸਰੀਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਉਥੇ ਹੀ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈ।

ਭੂਮੌ ਦ੍ਵਿਧਾ ਸਂਪ੍ਰਜਾਤਾ ਕੁਮਾਰ੍ਯੇਵ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਭਦ੍ਰਾਜਨ੍ਮ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼ृਣੁ ਪਕ੍ਸ਼ੀਨ੍ਦ੍ਰਸਤ੍ਤਮ ॥ ੩,੧੯.

ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਹ ਦੋ ਕੁਆਰੀਆਂ ਵਜੋਂ ਜਨਮੀ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਭਦਰਾ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਸੁਣ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੨੦ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ । ਯਾ ਪੂਰ੍ਵਸਰ੍ਗੇ ਨਲਸਂਜ੍ਞਸ੍ਯ ਵੀਨ੍ਦ੍ਰ ਪੁਤ੍ਰੀ ਭੂਤ੍ਵਾ ਵਿष੍ਣੁਪਤ੍ਨੀ ਸਕਾਮਾ । ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਭ੍ਰਮਣਂ ਵੈ ਚਕਾਰ ਗੁਣੇਨ ਭਦ੍ਰਾ ਭਦ੍ਰਸਂਜ੍ਞਾ ਬਭੂਵ ॥ ੩,੨੦.

ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਪਿਛਲੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ, ਨਲਾ ਦੀ ਧੀ ਭਦਰਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ। ਆਪਣੇ ਗੁਣ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਭਦਰਾ ਨਾਮ ਹੋਇਆ।

ਕਨ੍ਯਾਭਾਵੇ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਂ ਭਦ੍ਰਸਂਜ੍ਞਾਂ ਪਿਤਾ ਨਲਸ੍ਤ੍ਵਬ੍ਰਵੀਤ੍ਤਾਂ ਸ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ । ਭਦ੍ਰੇ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਗਾਤ੍ਰਪੀਡਾਂ ਕਰੋषਿ ਫਲਂ ਹਿ ਤਨ੍ਨਨ੍ਦਿਨਿ ਮੇ ਵਦਸ੍ਵ ॥ ੩,੨੦.

ਕੁਆਰੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਭਦਰਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨਲਾ ਨੇ ਵੇਖ ਕੇ ਆਖਿਆ: 'ਭਦਰੇ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਦੁਖੀ ਕਰਦੀ ਹੈਂ? ਦੱਸ, ਪਿਆਰੀ, ਤੂੰ ਕਿਹੜਾ ਫਲ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ?'

ਭਦ੍ਰੋਵਾਚ । ਸ਼ृਣੁਤ੍ਵਂ ਮੇ ਤਾਤ ਨਮਸ੍ਕ੍ਰਿਯਾਦੇਃ ਫਲਂ ਵਕ੍ਤੁਂ ਕਾ ਸਮਰ੍ਥਾ ਭਵੇਚ੍ਚ ॥ ੩,੨੦.

ਭਦਰਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਸੁਣੋ ਪਿਤਾ, ਨਮਸਕਾਰ ਤੇ ਪੂਜਾ ਦਾ ਫਲ ਕੌਣ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸ ਸਕਦਾ ਹੈ?'

ਤਥਾਪ੍ਯਹਂ ਤਵ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਾਤ ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸ਼ृਣੁ ਸਮ੍ਯਗ੍ਘਿਤਾਯ । ਸਦਾ ਹਰਿਮਰ੍ਮ ਨਾਥੋ ਦਯਾਲੁਰਹਂ ਹਰੇਸ੍ਤਵ ਦਾਸਾਨੁਦਾਸੀ । ਮਾਂ ਪਾਹਿ ਵਿष੍ਣੋਸ੍ਤਵ ਵਨ੍ਦੇ ਪਦੇ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਣਾਮਂ ਚਾਕਰੋਦ੍ਦਣ੍ਡਰੂਪਮ੍ ॥ ੩,੨੦.

'ਫਿਰ ਵੀ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਸਾਂਗੀ, ਪਿਤਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਸਦਾ ਹਰਿ ਮੇਰਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਦਇਆਲੂ ਹੈ; ਮੈਂ ਹਰਿ ਦੇ ਦਾਸਾਂ ਦੀ ਦਾਸੀ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਆਖਦੀ ਹਾਂ, "ਮੈਨੂੰ ਬਚਾ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ; ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ," ਤੇ ਪੂਰੀ ਵਿਦੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ।'

ਹਰੇਃ ਪ੍ਰਣਾਮਂ ਤ੍ਵਿਤਿ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਵ੍ਯਰ੍ਥਂ ਤਮਾਹੁਰ੍ਜ੍ਞਾਨਿਨਸ੍ਤਚ੍ਛृਣੁ ਤ੍ਵਮ੍ । ਰਮੇਸ਼ ਮਧ੍ਵੇਸ਼ ਸਰਸ੍ਵਤੀਸ਼ੇਤ੍ਯੇਵਂ ਵਦਨ੍ਪ੍ਰਣਮੇਦ੍ਵਿष੍ਣੁਦੇਵਮ੍ ॥ ੩,੨੦.

ਜੋ ਗਿਆਨੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹਰੀ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਤੇ ਬੇਮਤਲਬ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਵਿਅਰਥ ਹੈ; ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਰਮੇਸ਼ਾ, ਮਧਵੇਸ਼ਾ, ਸਰਸਵਤੀਏਸ਼ਾ ਆਦਿ ਨਾਮ ਲੈਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਯਥਾ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੋ ਵਨ੍ਦਨਾਦ੍ਦੇਵਦ੍ਦੇਵ ਸ੍ਤਥਾ ਨ ਤੁष੍ਟਃ ਪੂਜਨਾਤ੍ਕਰ੍ਮਤਸ਼੍ਚ । ਯਥਾ ਨਾਮਸ੍ਮਰਣਾਦ੍ਵਨ੍ਦਨਾਦ੍ਵਾ ਪਾਪਾਨ੍ਨਿਯਚ੍ਛੇਤੁ ਤਥਾ ਨ ਚਾਨ੍ਯੈਃ ॥ ੩,੨੦.

ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਾ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸਿਰਫ਼ ਪੂਜਾ ਜਾਂ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ; ਪਾਪ ਸਿਰਫ਼ ਨਾਮ ਜਪਣ ਜਾਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਰੁਕਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।

ਦੇਹਂ ਤੁ ਯੇ ਪੋषਯਨ੍ਤ੍ਯੇਵ ਤਾਤ ਹਰੇਃ ਪ੍ਰਣਾਮੈਃ ਸ਼ੂਨ੍ਯਭੂਤਂ ਚ ਪੁष੍ਟਮ੍ । ਤਦੇਵਮਾਹੁਰ੍ਵ੍ਯਰ੍ਥਮੇਵੇਤਿ ਤਾਤ ਤਤ੍ਪੋषਕਾਣਾਂ ਨਰਕੇ ਦੁਃ ਖਮਾਹੁਃ ॥ ੩,੨੦.

ਜੋ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਹਰੀ ਦੇ ਖਾਲੀ ਨਮਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਪਾਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਅਰਥ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਐਸੇ ਪਾਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਭੋਗਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।

ਯਮੋऽਪਿ ਤਂ ਤਤ੍ਰ ਉਲੂਖਲੇ ਤੁ ਨਿਧਾਯ ਪਿष੍ਟਂ ਸੁਖਲੈਃ ਕਰੋਤਿ । ਯੋ ਵਾ ਪਰਂ ਨ ਕਰੋਤ੍ਯੇਵ ਤਾਤ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਵਿष੍ਣੋਃ ॥ ੩,੨੦.

ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇਵਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪਰikrama ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਯਮ ਮੋਰਤ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਪੀਸਦਾ ਹੈ।

ਤਸ੍ਯੈਵ ਪਾਦੌ ਤਲਯਨ੍ਤ੍ਰੇ ਨਿਧਾਯ ਯਮਸ਼੍ਚ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਕਰੋਤਿ ਪਿष੍ਟਮ੍ । ਏषਾਂ ਜਿਹ੍ਵਾ ਹਰਿਕृष੍ਣੇਤਿ ਨਾਮ ਨ ਵਕ੍ਤਿ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵ੍ਯਰ੍ਥਭੂਤਾਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ॥ ੩,੨੦.

ਯਮ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਯੰਤਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੀਸਦਾ ਹੈ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੀਭ 'ਹਰੀ' ਜਾਂ 'ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ' ਦਾ ਨਾਮ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਉਚਾਰਦੀ, ਉਹ ਵਿਅਰਥ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤੇषਾਂ ਜਿਹ੍ਵਾ ਯਮਲੋਕੇ ਯਮਸ੍ਤੁ ਨਿष੍ਕਾਸ੍ਯ ਪਿष੍ਟਂ ਪ੍ਰਕਰੋਤਿ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ । ਕਾਸ਼ੀਨਿਵਾਸੇਨ ਚ ਕਿਂ ਪ੍ਰਯੋਜਨਂ ਕਿਂ ਵਾ ਪ੍ਰਯਾਗੇ ਮਰਣੇਨ ਤਾਤ ॥ ੩,੨੦.

ਯਮਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਯਮ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜੀਭ ਨੂੰ ਕੱਢ ਕੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੀਸਦਾ ਹੈ; ਕਾਸੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਜਾਂ ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ, ਪਿਆਰੇ?

ਕਿਂ ਵਾਰਣਾਗ੍ਰੇ ਮਰਣੇਨ ਸੌਖ੍ਯਂ ਕਿਂ ਵਾ ਮਖਾਦੇਃ ਸਮਨੁष੍ਠਿਤੇਨ । ਸਮਸ੍ਤਤੀਰ੍ਥੇष੍ਵਟਨੇਨ ਕਿਂ ਕਿਮਧੀਤਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਸੁਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ॥ ੩,੨੦.

ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮਰਨ ਨਾਲ ਕੀ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ? ਯਜਨਾਂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕੀ ਲਾਭ? ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਘੁੰਮਣ ਜਾਂ ਤੇਜ਼ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਕੀ ਫਾਇਦਾ?

ਯੇषਾਂ ਜਿਹ੍ਵਾਗ੍ਰੇ ਹਰਿਨਾਮੈਵ ਨਾਸ੍ਤਿ ਯੇषਾਂ ਗਾਤ੍ਰੈਰ੍ਨਮਨਂ ਨਾਪਿ ਵਿष੍ਣੋਃ । ਯੇषਾਂ ਪਦ੍ਭ੍ਯਾਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਹਰੇਃ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਤੇषਾਂ ਸਰ੍ਵਂ ਵ੍ਯਰ੍ਥਮਾਹੁਰ੍ਮਹਾਨ੍ਤਃ ॥ ੩,੨੦.

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੀਭ 'ਹਰੀ' ਦਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਉਚਾਰਦੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਹਰੀ ਦੀ ਪਰikrama ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਮਹਾਨ ਲੋਕ ਵਿਅਰਥ ਮੰਦੇ ਹਨ।

ਹਰ੍ਯਰ੍ਪਣਾਦ੍ਰਿਹਿਤਂ ਨਾਮ ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਨਮਨਂ ਚਾਹੁਰਰ੍ਘ੍ਯਮ੍ । ਅਤੋ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਨਮਨਂ ਕਾਰ੍ਯਮੇਵ ਹਰੇਰ੍ਨਾਮਸ੍ਮਰਣਂ ਤਾਤ ਕਾਰ੍ਯਮ੍ ॥ ੩,੨੦.

ਹਰੀ ਲਈ ਹੀ ਅਰਪਣ, ਪਰikrama ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਤੇ ਹਰੀ ਦਾ ਨਾਮ ਜਪਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਪਿਆਰੇ।

ਜਨ੍ਮ ਹ੍ਯੇਤਦ੍ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਨਸ਼੍ਵਰਂ ਤੁ ਯਥਾ ਜਲਸ੍ਥਂ ਤਤ੍ਤਥੈਵ । ਨੋ ਵਿਸ੍ਵਾਸਂ ਕੁਰੁ ਗਾਤ੍ਰੇ ਤ੍ਵਦੀਯੇ ਜੀਵੇष੍ਵਪਿ ਸ੍ਵਃ ਪਰਸ਼੍ਚੇਤਿ ਤਾਤ ॥ ੩,੨੦.

ਇਹ ਜਨਮ ਵੱਡਾ ਦੁਲਭ ਤੇ ਨਾਸਵਾਨ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਈ ਚੀਜ਼ ਵਾਂਗ; ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ, ਆਪਣੀ ਜਿੰਦ ਜਾਂ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਾ ਕਰ, ਪਿਆਰੇ।

ਸਦ੍ਯਃ ਕृਤਂ ਨਮਨਂ ਨ ਤ੍ਵਦੀਯਂ ਸਦ੍ਯਃ ਕृਤਂ ਸ੍ਮਰਣਂ ਨ ਤ੍ਵਦੀਯਮ੍ । ਕਦਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯੇ ਮਰਣਂ ਤਨ੍ਨ ਜਾਨੇ ਨ ਵਿਸ਼੍ਵਾਸਂ ਕੁਰੁ ਗਾਤ੍ਰੇ ਮਹਾਤ੍ਮਨ੍ ॥ ੩,੨੦.

ਤੁਰੰਤ ਕੀਤਾ ਨਮਸਕਾਰ ਤੇ ਜਪਣਾ ਤੇਰਾ ਨਹੀਂ; ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਮੌਤ ਕਦੋਂ ਆਵੇਗੀ, ਇਸ ਲਈ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਾ ਕਰ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ।

ਏਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਨਲੋ ਵੀਨ੍ਦ੍ਰ ਪੁਤ੍ਰੀਵਾਕ੍ਯਂ ਸੁਨਿਰ੍ਮਲਮ੍ । ਨਮਸ੍ਕਾਰਂ ਚ ਕृਤਵਾਨ੍ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍ ॥ ੩,੨੦.

ਇੰਦਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਬਾਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਨਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਤੇ ਪਰikrama ਕੀਤੀ।

ਸਾਪਿ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਚਕ੍ਰੇ ਨਮਸ੍ਕਾਰਂ ਸਦਾ ਹਰੇਃ । ਏਵਂ ਬਹੁਦਿਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਨਾਰਾਯਣਂ ਪਰਮ੍ ॥ ੩,੨੦.

ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਹਰੀ ਦੀ ਪਰikrama ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ; ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਇਹ ਕਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਪਰਮ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ।

ਕਲੇਵਰਂ ਚ ਤਤ੍ਯਾਜ ਮਰਣੇ ਹਰਿਚਿਨ੍ਤਯਾ । ਮਤ੍ਪਿਤੁਰ੍ਵਸੁਦੇਵਸ੍ਯ ਭਗਿਨ੍ਯਾ ਉਦਰੇ ਖਗ ॥ ੩,੨੦.

ਮੌਤ ਵੇਲੇ, ਉਸ ਨੇ ਹਰੀ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ; ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਵਸੁਦੇਵ ਦੀ ਭੈਣ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ, ਪੰਛੀ।

ਕੈਕੇਯੀਤਿ ਚ ਨਾਮ੍ਨਾ ਸਾ ਤ੍ਵਭਵਦ੍ਭਦ੍ਰਸਂਜ੍ਞਕਾ । ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਭਦ੍ਰਗੁਣੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਭਦ੍ਰਾ ਸਾ ਭਦ੍ਰਨਾਮਿਕਾ ॥ ੩,੨੦.

ਉਹ ਕੈਕੇਈ ਨਾਮ ਨਾਲ, ਭਦਰਸੰਜਨਾ ਕਹਾਈ; ਭਦਰ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਭਦਰਾ, ਭਦਰ ਨਾਮ ਵਾਲੀ ਹੋਈ।

ਤਸ੍ਯਾਤ੍ਮਜੈਸ਼੍ਚ ਕੈਕੇਯੈਃ ਪਞ੍ਚਭਿਃ ਖਗਸਤ੍ਤਮ । ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਹृਤਾਮਿਮਾਂ ਭਦ੍ਰਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ ਖਗਸਤ੍ਤਮ ॥ ੩,੨੦.

ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਭਦਰਾ ਵਾਪਸ ਲਿਆਈ ਗਈ ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ।

ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇਹਂ ਮਿਤ੍ਰਵਿਨ੍ਦਾਯਾਃ ਪਾਣਿਗ੍ਰਹਣਕਾਰਣਮ੍ । ਸਾਵਧਾਨਮਨਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸ਼ृਣੁ ਪਕ੍ਸ਼ੀਨ੍ਦ੍ਰ ਸਤ੍ਤਮ ॥ ੩,੨੦.

ਹੁਣ ਮੈਂ ਮਿਤਰਵਿੰਦਾ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਉੱਤਮ ਜੀ।

ਮਿਤ੍ਰਵਿਨ੍ਦੋਵਾਚ । ਯਾਨ੍ਪੂਰ੍ਵਸਰ੍ਗੇਪ੍ਯਵृਣੋਨ੍ਨਿਕਾਮਤੋ ਹ੍ਯਗ੍ਨੀषੋਮਾਨ੍ਨਾਮਿਕਾ ਮਿਤ੍ਰਵਿਨ੍ਦਾ । ਮਿਤ੍ਰਂ ਹਰਿਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੁਕਾਮਾ ਸਦੈਕ ਤਤ੍ਰੋਪਾਯਂ ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸਦੇਵੀ ॥ ੩,੨੦.

ਮਿਤਰਵਿੰਦਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪਿਛਲੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਅਗਨੀਸੋਮਾ ਨਾਮ ਚੁਣਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਿਤਰਵਿੰਦਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰੀ ਨੂੰ ਮਿਤਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੇ ਉਥੇ ਹੀ ਉਹ ਤਰੀਕਾ ਸੋਚਿਆ।

ਹਰਿਪ੍ਰਾਪ੍ਤੌ ਸਾਧਨਾਃ ਸਂਤਿ ਤੇषੁ ਮੁਖ੍ਯਂ ਕਚਿਚ੍ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਦੇਵੀ । ਤੇषਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰਵਣਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਮਾਹੁਃ ਪੁਰਾਣਾਨਾਂ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕਾਨਾਂ ਸਦਾਪਿ ॥ ੩,੨੦.

ਹਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਤਰੀਕੇ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਿਹੜਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਸੁਣਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਾਧਾਰਣ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦਾ।

ਵਿष੍ਣੋਰੁਤ੍ਕਰ੍षੋ ਵਰ੍ਤਤੇ ਯਤ੍ਰ ਵਾਯੋਸ੍ਤਥੋਤ੍ਕਰ੍षਃ ਸਜ੍ਜਨਾਨਾਂ ਪੁਰਾਣੇ । ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਸਦਾ ਵਿष੍ਣੁਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਸਦੈਵ ਨਾਨ੍ਯਚ੍ਛ੍ਰਾਵ੍ਯਂ ਸਾਧਨਂ ਤਤ੍ਰ ਚੈਵ ॥ ੩,੨੦.

ਜਿੱਥੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਵਾਯੂ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵੀ ਪੁਰਾਣੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਸਦਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉਥੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਸੁਣਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।