ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਕਦਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਂ ਹਿ ਧਨਾਦਿਕਂ ਚ ਤ੍ਯਜਨ੍ਤਿ ਚ ਸਰ੍ਵੇ ਵਿषਯੇषੁ ਨਿष੍ਠਾਃ । ਤ੍ਵਨ੍ਮਾਯਯਾ ਮੋਹਿਤਾਨ੍ਨष੍ਟਬੁਦ੍ਧੀਨ੍ਕਦਾ ਚੈਤਾਨ੍ਮੁਞ੍ਚਸੇ ਵਿਸ਼੍ਵਮੂਰ੍ਤੇ ॥ ੩,੧੮.

ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਸੁਖ ਲਈ, ਉਹ ਧਨ ਤੇ ਹੋਰ ਵਸਤਾਂ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਭੋਗਾਂ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਤੇਰੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮਗਨ, ਬੁਧੀ ਗੁਆ ਚੁੱਕੇ, ਹੇ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੇ ਰੂਪ, ਤੂੰ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਦੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੇਵੇਂਗਾ?

ਸ੍ਮृਤ੍ਵਾਸ੍ਮृਤ੍ਵਾ ਵਾਸੁਦੇਵਸ੍ਯ ਮਾਯਾਂ ਰੁਰੋਦ ਚੌਰ੍ਵੋ ਭਯਕਂਪਿਤਾਙ੍ਗਃ । ਅਤੀਵ ਕष੍ਟੇਨ ਚ ਲੋਕਵृਤ੍ਤ੍ਯਾ ਸ਼੍ਰਿਤਾ ਦੈਨ੍ਯਂ ਸ੍ਵੀਯਕਾਰ੍ਯਂ ਵਿਹਾਯ ॥ ੩,੧੮.

ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ ਤੇ ਭੁੱਲ ਕੇ, ਦੌਰਵਾ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਪਦੇ ਅੰਗਾਂ ਸਮੇਤ ਰੋ ਪਿਆ। ਸੰਸਾਰੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਕੰਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਅਤੀਵ ਦੈਨ੍ਯੇਨ ਧਨਾਦਿਕਂ ਚ ਸਂਪਾਦ੍ਯ ਸਰ੍ਵੇऽਪਿ ਸੁਪਾਪਸ਼ੀਲਾਃ । ਕष੍ਟਾਰ੍ਜਿਤਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਧਨਾਦਿਕਂ ਚ ਤ੍ਯਜਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵੇ ਪਸ਼ਵੋ ਵ੍ਯਰ੍ਥਮੇਵ ॥ ੩,੧੮.

ਵੱਡੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਧਨ ਤੇ ਹੋਰ ਵਸਤਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸਭ ਪਾਪੀ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ, ਕਠਨ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਕਮਾਇਆ ਧਨ ਤੇ ਵਸਤਾਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਾਂਗ ਵਿਅਰਥ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਸਤ੍ਪਾਤ੍ਰਭੂਤੇ ਵਿष੍ਣੁਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਕਦਾਪਿ ਤ੍ਯਜਨ੍ਤਿ ਨੈਤੇ ਮਾਯਯਾ ਵੈ ਮੁਰਾਰੇਃ । ਏषਾਮਾਯੁਰ੍ਵ੍ਯਰ੍ਥਮਾਹੁਰ੍ਮਹਾਨ੍ਤਃ ਕਥਂ ਨष੍ਟਾ ਇਤਿ ਸਮ੍ਯਗ੍ਰੁਰੋਦ ॥ ੩,੧੮.

ਚੰਗਾ ਪਾਤਰ ਮਿਲਣ ਤੇ ਵੀ, ਉਹ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੇ, ਮੁਰਾ ਦੇ ਵੈਰੀ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮਗਨ। ਗਿਆਨੀਆਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਅਰਥ ਗਈ—ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ? ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਗਹਿਰੀ ਰੋਹ ਕਰਦਾ।

ਏषਾਮਾਯੁਰ੍ਵ੍ਯਰ੍ਥਮੇਵਂ ਗਤਂ ਚ ਏषਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਯੌਵਨਂ ਤੁ ਧ੍ਰੁਵਂ ਚ । ਸ੍ਕਨ੍ਧਸ੍ਥਮृਤ੍ਯੁਰ੍ਹਸਤੇ ਕृष੍ਣ ਵਿष੍ਣੋ ਤਂ ਵੈ ਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਵਿਮੂਢਚੇਤਸਃ ॥ ੩,੧੮.

ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਇੰਝ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਗਈ; ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਵਾਨੀ ਤੇ ਪੱਕਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੌਤ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੋਢਿਆਂ ਤੇ ਖੜੀ ਹੱਸਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਪਰ ਮਗਨ ਮਨ ਵਾਲੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।

ਗृਹਂ ਮਦੀਯਂ ਸ਼ਤਵਰ੍षਂ ਚ ਜੀਵੇਤ੍ਪੁਤ੍ਰਾ ਮਦੀਯਾ ਸ਼ਵਤਵਰ੍षਂ ਤਥੈਵ । ਅਹਂ ਚ ਜੀਵੇ ਸ਼ਤਵਰ੍षਂ ਸੁਖੇਨ ਮਦੀਯਭਾਰ੍ਯਾਪਿ ਸੁਲਕ੍ਸ਼ਣਾऽਸ੍ਤੇ ॥ ੩,੧੮.

ਮੇਰਾ ਘਰ ਸੌ ਸਾਲ ਚੱਲੇ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਸੌ ਸਾਲ ਜੀਵਣ, ਮੈਂ ਵੀ ਸੌ ਸਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੀਵਾਂ, ਤੇ ਮੇਰੀ ਚੰਗੀ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ ਪਤਨੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਰਹੇ।

ਗਾਵਸ਼੍ਚ ਮੇ ਸਂਤਿ ਸਦੁਗ੍ਧਪੂਰ੍ਣਾ ਮਿਤ੍ਰਾਣਿ ਮੇ ਸਂਤਿ ਮੁਦਾ ਹਿ ਯੁਕ੍ਤਾਃ । ਦਾਸ੍ਯੇ ਸੁਤਂ ਵਾਰਣਾਰ੍ਥਂ ਤੁ ਵਧ੍ਵੈ ਪੁਤ੍ਰੀਂ ਵਿਵਾਹਾਰ੍ਥਮਹਂ ਦਦਾਮਿ ॥ ੩,੧੮.

ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਗਾਂਵਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਗੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ; ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ ਖੁਸ਼ ਹਨ। ਮੈਂ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਈ ਦਿਆਂਗਾ, ਤੇ ਧੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਈ ਦਿਆਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਰੀਤ ਹੈ।

ਦਾਸ੍ਯੇ ਚਾਹਂ ਸਤ੍ਸੁ ਪੁਤ੍ਰੀਂ ਧਨਂ ਵਾ ਦਾਸ੍ਯੇ ਚਾਹਂ ਧਨਿਕੇष੍ਵੇਵ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ । ਅਦृष੍ਟਸ਼ੂਨ੍ਯਾਨ੍ ਭਗਵਾਨ੍ਵਾਸੁਦੇਵੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਹਸਤੇ ਸਰ੍ਵਦੈਵ ॥ ੩,੧੮.

ਮੈਂ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਧੀ ਵਿਆਹ ਲਈ ਦਿਆਂਗਾ, ਜਾਂ ਧਨ ਧਨਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਿਆਂਗਾ। ਭਗਵਾਨ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਜੋ ਅਸਲ ਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤੇ ਨਾ ਵੇਖ ਕੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੱਸਦਾ ਹੈ।

ਨਾਹਂ ਕਰਿष੍ਯੇ ਸ਼੍ਰਵਣਂ ਕਥਾਯਾ ਮਦ੍ਭਾਗ੍ਯਨਾ ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਭਵਿष੍ਯਤੀਤਿ । ਨਾਹਂ ਹਰਿਂ ਪੂਜਯਿष੍ਯੇ ਸਦੈਵ ਪੁਤ੍ਰਾਦਿਨਾਸ਼ਸ਼੍ਚ ਭਵਿष੍ਯਤੀਤਿ ॥ ੩,੧੮.

ਮੈਂ ਕਥਾ ਨਹੀਂ ਸੁਣਾਂਗਾ, ਮੇਰਾ ਭਾਗ ਨਹੀਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋਵੇਗਾ। ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ, ਪੁੱਤਰ ਆਦਿ ਦਾ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।

ਕਾਲੇਕਾਲੇ ਦਿष੍ਟਨਾਮਾ ਹਰਿਸ੍ਤੁ ਫਲਪ੍ਰਦੋ ਵਾਸੁਦੇਵੋऽਖਿਲਸ੍ਯ । ਏਤਾਦृਸ਼ਾਨ੍ਮੂਰ੍ਖਜਨਾਂਸ਼੍ਚ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰੁਰੋਦ ਚੌਰ੍ਵੋ ਵਾਸੁਦੇਵੈਕਨਿष੍ਠਃ ॥ ੩,੧੮.

ਹਰ ਸਮੇਂ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਜੀ, ਜੋ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਨੂੰ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਐਸੇ ਮੂਰਖ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਇਕ-ਨਿਸ਼ਠ ਅਉਰਵ ਨੇ ਰੋ ਦਿੱਤਾ।

ਅਤਸ੍ਤ੍ਵੌਰ੍ਵੋ ਰੁਦ੍ਰਰੂਪੀ ਖਗੇਨ੍ਦ੍ਰ ਜਾਨੀਹਿ ਨਿਤ੍ਯਂ ਕृष੍ਣਸੁਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਿਤਾਰ੍ਥਃ । ਯਦਾ ਸਤੀ ਦਕ੍ਸ਼ਪੁਤ੍ਰੀ ਖਗੇਨ੍ਦ੍ਰ ਦਕ੍ਸ਼ਾਧ੍ਵਰੇ ਸ੍ਵਸ਼ਰੀਰਂ ਵਿਸृਜ੍ਯ ॥ ੩,੧੮.

ਇਸ ਕਰਕੇ, ਅਉਰਵ ਨੇ ਰੁਦਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ, ਖਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਸਤੀ, ਦਕਸ਼ ਦੀ ਧੀ, ਦਕਸ਼ ਦੇ ਯਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਖਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ—

ਜਜ੍ਞੇ ਪੁਨਰ੍ਮੇਨਕਾਯਾਂ ਹਿਮਾਦ੍ਰੇਸ੍ਤਦਾ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਤ੍ਵੌਰ੍ਵਸਂਜ੍ਞਾ ਮਵਾਪ । ਊਰ੍ਧ੍ਵਰੇਤਾ ਭਵੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਊਰ੍ਧ੍ਵਰੇਤਾ ਬਭੂਵ ਹ ॥ ੩,੧੮.

ਉਹ ਹਿਮਾਚਲ ਦੀ ਧੀ ਮੇਨਕਾ ਦੇ ਘਰ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਈ; ਫਿਰ ਰੁਦਰ ਨੂੰ 'ਅਉਰਵ' ਨਾਮ ਮਿਲਿਆ। 'ਉਸ ਦੀ ਉਰਧਵ ਰੇਤਾ ਹੋਵੇ,' ਐਸਾ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਉਰਧਵ ਰੇਤਾ ਹੋ ਗਿਆ।

ਪਾਣਿਗ੍ਰਾਹਂ ਰੁਦ੍ਰਦੇਵੋ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਯਦਾ ਹਿਮਾਦ੍ਰੇਃ ਕਨ੍ਯਕਾਯਾਸ਼੍ਚਕਾਰ । ਤਸ੍ਯਾਂ ਪਰਂ ਲਂਪਟਃ ਸਂਬਭੂਵ ਅਤੋ ਰੁਦ੍ਰਃ ਪਰਸਂਜ੍ਞਾਮਵਾਪ ॥ ੩,੧੮.

ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰੁਦਰ ਨੇ ਹਿਮਾਚਲ ਦੀ ਕੁੜੀ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਲਗਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਰੁਦਰ ਨੂੰ 'ਪਰਾ' ਨਾਮ ਮਿਲਿਆ।

ਸਦਾਸ਼ਿਵਾਦ੍ਯਾ ਦਸ਼ ਰੁਦ੍ਰਭ੍ਰਾਤਰਃ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇਯੋ ਹੌਹਿਣੇਯਸ੍ਤ੍ਰਯਸ਼੍ਚ । ਸਮਾ ਏਤੇ ਮੋਕ੍ਸ਼ਕਾਲੇ ਸृਤੌ ਚ ਸ਼ਤੈਰ੍ਗੁਣੈਰ੍ਨ੍ਯੂਨਭੂਤਾਸ਼੍ਚ ਤਾਭ੍ਯਾਮ੍ ॥ ੩,੧੮.

ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ ਆਦਿ ਦਸ ਰੁਦਰ ਦੇ ਭਰਾ, ਸੂਮਿਤ੍ਰਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਤੇ ਹੌਹਿਨੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ—ਇਹ ਸਭ ਮੁਕਤੀ ਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਬਰਾਬਰ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਦੋ ਨਾਲ ਸੈਂਕੜੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਹਨ।

ਗਰੁਡ ਉਵਾਚ । ਆਨਨ੍ਦਨਿਰ੍ਣਯਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਕृष੍ਣ ਪੂਰ੍ਣਦਯਾਨਿਘੇ । ਨਿਰ੍ਣੇਤੁਂ ਜ੍ਞਾਨਿਨਾਂ ਯਦ੍ਵਜ੍ਜ੍ਞਾਪਨਾਰ੍ਥਂ ਤਥਾ ਮਮ ॥ ੩,੧੮.

ਗਰੁੜ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਆਨੰਦ ਦਾ ਨਿਰਣੈ ਦੱਸੋ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਪੂਰਨ ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਤਾਂ ਕਿ ਇਹ ਗਿਆਨੀਆਂ ਲਈ ਤੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੀ ਸਮਝ ਆ ਜਾਵੇ।

ਬ੍ਰੂਹਿ ਸ਼ਿष੍ਯਾਯ ਦਯਯਾ ਉਦ੍ਧਰ੍ਤੁਂ ਮਾਂ ਚ ਸਰ੍ਵਦਾ । ਪੂਰ੍ਣਕਾਮਸ੍ਯ ਤੇ ਕृष੍ਣ ਕਾ ਸ੍ਪृਹਾ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਪ੍ਰਭੋ ॥ ੩,੧੮.

ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਸ਼ ਨੂੰ ਦਇਆ ਨਾਲ ਸਦਾ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਦੇ ਹੋਏ ਬੋਲੋ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹਨ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੋਰ ਕੀ ਲੋੜ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ, ਪ੍ਰਭੂ?

ਏਵਮੁਕ੍ਤੋ ਹृषੀਕੇਸ਼ਃ ਪਕ੍ਸ਼ੀਸ਼ੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ । ਉਵਾਚ ਕृਪਯਾ ਕृष੍ਣਃ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਃ ਕਮਲੇਕ੍ਸ਼ਣਃ ॥ ੩,੧੮.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਖਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵੱਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਕਮਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਦਇਆਲੂ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲਿਆ।

ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ । ਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ਤਾਨਨ੍ਦ ਏਕਾਨਨ੍ਦਸ੍ਤੁ ਵੇਧਸਃ ਏਤਾਦृਸ਼ਃ ਸ਼ਤਾਨਨ੍ਦੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ ॥ ੩,੧੮.

ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਗਾਇਤਰੀ ਤੋਂ ਸ਼ਤਾਨੰਦ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਏਕਾਨੰਦ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਐਸਾ ਸ਼ਤਾਨੰਦ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।

ਸ਼ੇषਾਦੇਸ਼੍ਚ ਸ਼ਤਾਨਨ੍ਦਃ ਸਰਸ੍ਵਤ੍ਯਾਃ ਖਗੋਤ੍ਤਮ । ਏਕਾਨਨ੍ਦਸ੍ਤੁ ਵਿਜ੍ਞੇਯੋ ਭਾਰਤ੍ਯਾ ਵਿਨਤਾਸੁਤ ॥ ੩,੧੮.

ਸ਼ੇਸ਼ ਤੋਂ ਸ਼ਤਾਨੰਦ ਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਤੋਂ, ਖਗਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ; ਏਕਾਨੰਦ ਭਾਰਤੀ ਤੋਂ ਹੈ, ਵਿਨਤਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ।

ਏਵਂ ਤੁ ਨਿਰ੍ਣਯੋ ਜ੍ਞੇਯ ਆਨਨ੍ਦਸ੍ਯ ਸਦਾ ਖਗ । ਏਵਮੁਕ੍ਤਂ ਮਯਾ ਸਰ੍ਵਂ ਕਿਮਨ੍ਯਚ੍ਛ੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ ॥ ੩,੧੮.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਨੰਦ ਦਾ ਨਿਰਣੈ ਸਦਾ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਖਗ। ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ, ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ?

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੯ ਗਰੁਡ ਉਵਾਚ । ਤ੍ਵਯੋਕ੍ਤਂ ਕृष੍ਣ ਗੋਵਿਨ੍ਦ ਰੁਦ੍ਰਾਚ੍ਛਤਗੁਣਾਦਪਿ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣੀ ਭਾਰਤੀ ਚੋਭੇ ਅਧਿਕੇ ਦੇਵਸਤ੍ਤਮ ॥ ੩,੧੯.

ਗਰੁੜ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੁਸੀਂ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਗੋਵਿੰਦ, ਕਿ ਬ੍ਰਹਮਾਣੀ ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਦੋਵੇਂ ਰੁਦਰ ਤੋਂ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹਨ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ।

ਮਯਾ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਵਿਰਿਞ੍ਚੇਨ ਉਮਾਪਰ੍ਯਨ੍ਤਮੇਵ ਚ । ਅਨਨ੍ਤਾਂਸ਼ੈਰ੍ਵਿਹੀਨਤ੍ਵਂ ਵਿਰਿਞ੍ਚੋਕ੍ਤਂ ਸੁਰਾਧਿਪ ॥ ੩,੧੯.

ਮੈਂ ਵਿਰਿੰਚੀ ਤੋਂ ਉਮਾ ਤੱਕ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿ ਅਨੰਤ ਅੰਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ ਹੋਣਾ ਵਿਰਿੰਚੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ।

ਸਹਸ੍ਰਾਂਸ਼ੈਰ੍ਵਿਹੀਨਤ੍ਵਂ ਤ੍ਵਯੋਕ੍ਤਂ ਕृष੍ਣ ਮਾਧਵ । ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਚੈਵ ਪੂਰ੍ਵੇषਾਮਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯੈਵ ਹਰੇ ਵਿਭੋ ॥ ੩,੧੯.

ਤੁਸੀਂ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਮਾਧਵ, ਕਿ ਸਹਸਰ ਅੰਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ ਹੋਣਾ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹਰੀ, ਪ੍ਰਭੂ।

ਜ੍ਞਾਨਾਨਨ੍ਦਬਲਾਦੀਨਾਂ ਵਾਯੁਪਰ੍ਯਨ੍ਤਮੇਵ ਚ । ਸਹਸ੍ਰਾਂਸ਼ੈਰ੍ਵਿਹੀਨਤ੍ਵਂ ਜ੍ਞਾਨਾਦੀਨਾਂ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰ ॥ ੩,੧੯.

ਜਾਣ, ਆਨੰਦ, ਬਲ ਆਦਿ, ਤੇ ਵਾਯੂ ਤੱਕ, ਸਹਸਰ ਅੰਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ ਹੋਣਾ ਗਿਆਨ ਆਦਿ ਲਈ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ।

ਨਿਰ੍ਣਯਂ ਬ੍ਰृਹਿ ਗੋਵਿਨ੍ਦ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞੋਸਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਗਰੁਡੇਨੈਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਵਾਸੁਦੇਵੋਬ੍ਰਵੀਦ੍ਧ੍ਰੁਵਮ੍ ॥ ੩,੧੯.

ਨਿਰਣੈ ਦੱਸੋ, ਗੋਵਿੰਦ; ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਗਰੁੜ ਵੱਲੋਂ ਐਸਾ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ ਪੱਕਾ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ । ਆਨਨ੍ਦਾਂਸ਼ੈਰ੍ਵਿਹੀਨਤ੍ਵਮਪੇਕ੍ਸ਼੍ਯੈਵ ਖਗਾਧਿਪ । ਉਤ੍ਤਰੇषਾਮੁਤ੍ਤਰੇषਾਂ ਯੋਗਾਦੇਵਮਿਤਿ ਸ੍ਫੁਟਮ੍ ॥ ੩,੧੯.

ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਆਨੰਦ ਦੇ ਅੰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਖਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਉੱਚ ਉੱਚ ਜੋਗ ਦਾ ਇਹ ਨਿਰਣੈ ਹੈ, ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ।

ਪਰਿਮਾਣੇ ਸ਼ਤਗੁਣੇ ਆਨਨ੍ਦੇ ਸ੍ਫੁਟਤਾਵਸ਼ਾਤ੍ । ਅਨਨ੍ਤਗੁਣਵਤ੍ਤ੍ਵਂ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਸਮੁਦੀਰਿਤਮ੍ ॥ ੩,੧੯.

ਮਾਪ ਵਿੱਚ, ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਸੌ ਗੁਣਾ, ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੱਲੋਂ ਅਨੰਤ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋਣਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸਹਸ੍ਰਗੁਣਿਤਤ੍ਵਂ ਚ ਵਾਯੁਨਾ ਸਮੁਦੀਰਿਤਮ੍ । ਯਥਾਨਨ੍ਦੇ ਤਥਾ ਜ੍ਞਾਨੇ ਵਿष੍ਣੌ ਭਕ੍ਤੌ ਬਲਾਧਿਕੇ ॥ ੩,੧੯.

ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਵਧੀ ਹੋਈ ਤਾਕਤ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ, ਤਿਵੇਂ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਭਕਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤਾਕਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਹੈ।

ਸਰ੍ਵੇ ਗੁਣੈਃ ਸ਼ਤਗੁਣਾਃ ਕ੍ਰਮੇਣੋਕ੍ਤਾ ਨੁ ਤੇऽਖਿਲਾਃ । ਭਾਰਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ਤਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਸੁਖਂ ਭਕ੍ਤਿਬਲਾਧਿਕੇ ॥ ੩,੧੯.

ਸਾਰੇ ਗੁਣ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੱਸੇ ਹੋਏ, ਸੌ ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੇ ਹਨ; ਭਾਰਤੀ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ, ਸੁਖ ਅਤੇ ਭਕਤੀ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵਧੀਕ ਹਨ।