ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਕृष੍ਣਦੇਹੇਪਿ ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਨ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਸਂਗਮਃ । ਅਨ੍ਯਗਾਤ੍ਵਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇਸ੍ਮਿਨ੍ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ ੩,੧੭.

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ; ਦੂਜੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ, ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਹੋਰ ਜਨਮ ਹੋਵੇਗਾ।

ਰੁਦ੍ਰਾਨ੍ਤਃ ਸ੍ਥੋ ਹਰਿਸ਼੍ਚੈਵ ਵਹਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾਂ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਅਨ੍ਤਰ੍ਧਾਨਂ ਯਯੌ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਸ੍ਵਲੋਕਂ ਗਤਵਾਨਭੂਤ੍ ॥ ੩,੧੭.

ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦੇ ਹਰੀ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਔਰਤ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਕੇ, ਅਚਾਨਕ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਗਿਆ।

ਵਿਸृਜ੍ਯ ਤਾਸ਼੍ਚ ਤਂ ਦੇਹਂ ਬਭੂਵੁਰ੍ਨਲਕਨ੍ਯਕਾਃ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਸੇਨੇਤਿ ਸਂਜ੍ਞਾਂ ਚ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਤਾਸ਼੍ਚ ਤਪੋਵਨਮ੍ ॥ ੩,੧੭.

ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਹ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ, ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਨਲਕਨਿਆਕਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀਆਂ ਗਈਆਂ; ਇੰਦਰਸੇਨਾ ਨਾਮ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਹ ਤਪੋਵਨ ਨੂੰ ਚਲੀ ਗਈਆਂ।

ਯਯੁਸ੍ਤਤ੍ਰ ਚਰਨ੍ਤ੍ਯਸ੍ਤਾ ਦਦृਸ਼ੁਰ੍ਮੁਦ੍ਗਲਂ ਤ੍ਵृषਿਮ੍ । ਤਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਬਭੂਵੁਃ ਕਾਮਮੋਹਿਤਾਃ ॥ ੩,੧੭.

ਉਥੇ, ਜਦ ਉਹ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁਦਗਲਾ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਇੱਛਾ ਵਿੱਚ ਮਗਨ ਹੋ ਗਈਆਂ।

ਮੁਦ੍ਗਲਸ੍ਯਾਭਿਮਾਨਂ ਹਿ ਨਾਸ਼ਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਮਾਰੁਤਃ । ਰਮਯਾਮਾਸ ਤਤ੍ਰਸ੍ਥਾ ਭਾਰਤ੍ਯਾਦਿਵਰਾਙ੍ਗਨਾਃ ॥ ੩,੧੭.

ਮਾਰੁਤ ਨੇ ਮੁਦਗਲਾ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਭਾਰਤੀ ਤੇ ਹੋਰ ਉੱਤਮ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ।

ਤਦ੍ਦੇਹੇਨ ਵਿਸृष੍ਟਾ ਸਾ ਬਭੂਵ ਦ੍ਰੌਪਦੀਤਿ ਚ । ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਸਾ ਦ੍ਰੁਪਦਾਜ੍ਜਾਤਾ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਾ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਸ੍ਮृਤਾ ॥ ੩,੧੭.

ਉਹ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਬਣ ਗਈ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਦ੍ਰੁਪਦ ਤੋਂ ਜਨਮੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਵੇਦਿਮਧ੍ਯਾਤ੍ਸਮੁਦ੍ਭੂਤਾ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਾਯੋਨਿਜਾ ਸ੍ਮृਤਾ । ਕृष੍ਣਵਰ੍ਣਾ ਯਤਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਾ ਕृष੍ਣਾ ਭੂਤਲੇ ਸ੍ਮृਤਾ ॥ ੩,੧੭.

ਵੇਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਯੋਨੀ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਕਾਲੀ ਰੰਗ ਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਧਰਤੀ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕृष੍ਣਾਦੇਹਪਿ ਭਾਰਤ੍ਯਾ ਅਭਿਮਾਨਃ ਸਦਾ ਸ੍ਮृਤਃ । ਸ਼ਚ੍ਯਾਦੇਰਭਿਮਾਨਸ੍ਤੁ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਦੇਹੇ ਕਦਾਚਨ ॥ ੩,੧੭.

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਭਾਰਤੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਾਦ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਸ਼ਚੀ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਉਸ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਕਦੇ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਯਸ੍ਯਾਃ ਸ੍ਵਭਰ੍ਤृਸਂਯੋਗਕਾਲੇ ਚ ਖਗਸਤ੍ਤਮ । ਅਭਿਮਾਨਸ੍ਤਦੈਵ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਸ੍ਯਾ ਏਵ ਨ ਚਾਨ੍ਯਥਾ ॥ ੩,੧੭.

ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪੰਛੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਕੇਵਲ ਉਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਨਹੀਂ।

ਏਤਾਸਾਂ ਰਮਣੇ ਕਾਲੇ ਉਮਾਯਾਃ ਪਕ੍ਸ਼ਿਸਤ੍ਤਮ । ਅਭਿਮਾਨਸ਼੍ਚ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯੇਵ ਸ੍ਵਾਪ ਏਵ ਰਤਾਃ ਸਦਾ ॥ ੩,੧੭.

ਹੇ ਪੰਛੀ, ਉਮਾ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਕੋਈ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ; ਸਦਾ ਕੇਵਲ ਨੀਂਦ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਪਾਰ੍ਥਸ੍ਯ ਰਮਣੇ ਕਾਲੇ ਦ੍ਰੌਪਦ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਕਲੇਵਰੇ । ਭਾਰਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਸ਼ਚ੍ਯਾ ਅਭਿਮਾਨਦ੍ਵਯਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ॥ ੩,੧੭.

ਪਾਰਥ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਚੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਉਮਾਦੇਃ ਸ਼੍ਯਾਮ ਲਾਦੇਸ਼੍ਚ ਅਭਿਮਾਨਕ੍ਸ਼ਤਿਸ੍ਤਦਾ । ਸਰ੍ਵਾਸਾਂ ਸ੍ਵਾਪ ਏਵ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ ॥ ੩,੧੭.

ਉਮਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਆਮਲਾ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਸਭ ਲਈ, ਸਿਰਫ਼ ਨੀਂਦ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।

ਅਰ੍ਜੁਨਂ ਵੀਰਰੂਪੇਣ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟੋ ਵਾਯੁਰੇਵ ਚ । ਭਾਰਤੀਂ ਰਮਤੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼ਾਮਲਾਂ ਚ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰਃ ॥ ੩,੧੭.

ਵਾਯੂ ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਵਿੱਚ ਵੀਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ; ਭਾਰਤੀ ਨੂੰ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਸ਼ਿਆਮਲਾ।

ਸੁਂਦਰੇਣ ਚ ਰੂਪੇਣ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟੋ ਨਕੁਲੇ ਮਰੁਤ੍ । ਰਮਤੇ ਭਾਰਤੀਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਨਕੁਲਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯੁषਾਂ ਖਗ ॥ ੩,੧੭.

ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਾਯੂ ਨੇ ਨਕੁਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ; ਨਕੁਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਾਰਤੀ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ਼ਾ ਨੂੰ ਵੀ, ਹੇ ਪੰਛੀ।

ਨੀਤਿਰੂਪੇਣ ਚਾਵਿष੍ਟੋ ਸਹਦੇਵੇ ਚ ਮਾਰੁਤਃ । ਦ੍ਰੌਪਦੀਂ ਰਮਤੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਹਦੇਵੋਪ੍ਯੁषਾਂ ਖਗ ॥ ੩,੧੭.

ਨੈਤਿਕਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਾਯੂ ਨੇ ਸਹਦੇਵ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ; ਸਹਦੇਵ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ਼ਾ ਨੂੰ ਵੀ, ਹੇ ਪੰਛੀ।

ਸ਼ਚ੍ਯਾਦ੍ਯਾ ਦ੍ਰੌਪਦੀਦੇਹੇ ਨਾਪੁਃ ਸਂਗਂ ਚ ਮਾਰੁਤਃ । ਤਾਸਾਮਤੋਨ੍ਯਗਾਮਿਤ੍ਵਂ ਕृष੍ਣਾਦੇਹੇ ਨ ਚਿਨ੍ਤਯੇਤ੍ ॥ ੩,੧੭.

ਸ਼ਚੀ ਆਦਿ ਨੇ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵਾਯੂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ; ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨੂੰ ਹੋਰ ਜਨਮ ਨਾ ਸਮਝੋ।

ਧਰ੍ਮਾਦਿਦੇਹਸਂਗਂ ਚ ਭਾਰਤ੍ਯਾ ਨੈਵ ਚਿਨ੍ਤਯੇਤ੍ । ਮਨੁਜਸ੍ਯ ਚ ਦੇਹਸ੍ਯ ਤਾਸਾਂ ਸਂਗਂ ਚਿਨ੍ਤਯੇਤ੍ ॥ ੩,੧੭.

ਭਾਰਤੀ ਦੇ ਧਰਮ ਆਦਿ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਨੂੰ ਨਾ ਸੋਚੋ; ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਨੂੰ ਸੋਚੋ।

ਅਪਰੋਕ੍ਸ਼ਵਤੀਨਾਂ ਤੁ ਤਾਸਾਂ ਲੇਪੋ ਨ ਸਰ੍ਵਥਾ । ਅਥਵਾ ਮੁਦ੍ਗਲਸ੍ਯੇਵ ਰਤਿਕਾਲੇ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ ॥ ੩,੧੭.

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸਿੱਧਾ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਲਿਨਤਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਜਾਂ, ਖਗਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ, ਮਦਗਲਾ ਵਾਂਗ ਰਤੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕੋਈ ਦਾਗ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ।

ਰਮਣਂ ਚਕ੍ਰੁਰੇਵਂ ਤਾ ਅਤੋ ਦੋषੋ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਏਕਸ੍ਮਿਨ੍ਦਿਵਸੇ ਵੀਨ੍ਦ੍ਰ ਧਰ੍ਮੋ ਵਾਯੁਸ਼੍ਚ ਤਾਵੁਭੌ ॥ ੩,੧੭.

ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਾਪ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ। ਇੱਕ ਦਿਨ, ਖਗਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਇਹੀ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਰਮਣਂ ਚਕ੍ਰਤੁਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ਕृष੍ਣਾਦੇਹੇऽਪਿ ਮਾਨਦ । ਤਥਾਪ੍ਯਨਨ੍ਯਾਗਾਮਿਤ੍ਵਂ ਚਿਨ੍ਤਨੀਯਂ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ ੩,੧੭.

ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕੀਤਾ, ਮਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ। ਪਰ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਨਾ ਮਿਲਣ ਦੀ ਗੱਲ ਜਰੂਰ ਸੋਚਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

ਸੁਰਾਣਾਂ ਸੁਰਭੋਗ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਭੋਗਂ ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਦੇਵਤਾਃ । ਨ ਜਾਨਨ੍ਤ੍ਯੇਵ ਮਰ੍ਤ੍ਯਾਂਸ੍ਤੁ ਤੇषੁ ਦੇਹੇषੁ ਤੇ ਪੁਨਃ ॥ ੩,੧੭.

ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਭੋਗੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦਿਵਿਆ ਸੁਖ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਮਾਨਵ ਉਹ ਸਰੀਰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਵੱਖਰੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਨੀਰਕ੍ਸ਼ੀਰਵਿਵਿਕਂ ਚ ਹਂਸੋ ਵੇਤ੍ਤਿ ਨ ਚਾਪਰਃ । ਅਤਃ ਸ੍ਵਭਰ੍ਤृਸਂਯੋਗਂ ਕृष੍ਣਾਦੇਹੇਨ ਚਿਨ੍ਤਯੇਤ੍ਕृष੍ਣਾਦੇਹੇਨ੍ਯਗਾਮਿਤ੍ਵਂ ਨੈਵ ਚਿਨ੍ਤ੍ਯਂ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ ॥ ੩,੧੭.

ਕੇਵਲ ਹੰਸ ਹੀ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਗੱਲ ਸੋਚਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੋਚਣੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਖਗਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੮ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ । ਅਥਾਨਨ੍ਤਰਜਾਨ੍ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਸ਼ृਣੁ ਪਕ੍ਸ਼ੀਨ੍ਦ੍ਰਸਤ੍ਤਮ । ਸ਼ृਣੁ ਤਾਨ੍ਸਾਵਧਾਨੇਨ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਾਨਵਧਾਰਯ ॥ ੩,੧੮.

ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਸੁਣੋ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ ਅਤੇ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝੋ।

ਪੁਰੁषਾਖ੍ਯਵਿਰਿਞ੍ਚਾਨੁਜਾਤਃ ਸ਼ੇषੋ ਮਹਾਬਲਃ । ਹਰੇ ਰਮਾਯਾਸ਼੍ਚ ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍ਨਿਦ੍ਰਾਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵਤਃ ॥ ੩,੧੮.

ਸ਼ੇਸ਼, ਜੋ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਪੁਰੁਸ਼ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਵਿਰਿੰਚੀ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਤੇ ਹਰੀ ਦੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਸੌਂਦੀ ਹੈ।

ਸ਼ਯਨਾਰ੍ਥਮਭੂਦੇष ਤੇਨ ਕृਤ੍ਯਂ ਹਰੇਰ੍ਨ ਤੁ । ਸਰ੍ਵਦਾ ਹਰਿਦਾਸੋਹਂ ਸਰ੍ਵਦਾ ਹਰਿਪੂਜਕਃ ॥ ੩,੧੮.

ਉਹ ਹਰੀ ਲਈ ਵਿਛੌਣਾ ਬਣਿਆ; ਇਹ ਉਸ ਦਾ ਕੰਮ ਸੀ, ਹਰੀ ਦਾ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰੀ ਦਾ ਦਾਸ ਹਾਂ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

ਹਰੇ ਸਦਾ ਨਮਾਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਬਹੁ ਜਨ੍ਮਨਿ ਜਨ੍ਮਨਿ । ਏਵਂ ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਤੁ ਗਰੁਡੋ ਹ੍ਯਭੂਚ੍ਚ ਸ਼ਯਨਂ ਹਰੇਃ ॥ ੩,੧੮.

ਹਰੀ, ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਹਰ ਜਨਮ ਵਿੱਚ, ਜਨਮ ਤੋਂ ਜਨਮ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਕੇ, ਗਰੁੜ ਹਰੀ ਦਾ ਵਿਛੌਣਾ ਬਣ ਗਿਆ।

ਸੂਤ੍ਰਨਾਮ੍ਨਸ੍ਤਥਾ ਵਾਯੋਃ ਸਦਾਯਂ ਵਿਨਤਾਸੁਤ । ਕਾਲਨਾਮਾ ਚ ਗਰੁਡੋ ਵਾਹਨਾਰ੍ਥਂ ਹਰੇਰਭੂਤ੍ ॥ ੩,੧੮.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਨਤਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਸੂਤਰ ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਗਰੁੜ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਾਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਰੀ ਦਾ ਵਾਹਨ ਬਣਿਆ।

ਤਤੋ ਮਹਤ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਨੋਰ੍ਵਿਰਿਞ੍ਚਾਤ੍ਤੁ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ । ਅਹਂ ਕਾਰਾਤ੍ਮਕੋ ਰੁਦ੍ਰਃ ਸਮਭੂਤ੍ਸੋਵਿਤੁਂ ਹਰਿਮ੍ ॥ ੩,੧੮.

ਫਿਰ, ਖਗਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ, ਮਹਾਨ ਤੱਤ ਦੇ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਵਿਰਿੰਚੀ ਤੋਂ, ਮੈਂ, ਰੁਦਰ, ਅਹੰਕਾਰ ਵਾਲਾ, ਹਰੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਜਨਮ ਲਿਆ।

ਤ੍ਰਯ ਏਤੇ ਮਹਾਭਾਗ ਪਰਸ੍ਪਰਸਮਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ । ਗਾਯਤ੍ਰੀਭਾਰਤੀਭ੍ਯਾਂ ਤੇ ਤ੍ਰਯਃ ਸ਼ਤਗੁਣਾ ਵਰਾਃ ॥ ੩,੧੮.

ਇਹ ਤਿੰਨ, ਵੱਡੇ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਗਾਯਤਰੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਤਿੰਨ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵਧੀਆ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।