ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਅਮੁਖ੍ਯਭੋਜਿਨੋ ਜੀਵਾਃ ਕੁਨ੍ਤ੍ਯਾਦ੍ਯਾ ਮੁਖ੍ਯਭੋਜਿਨਃ । ਸ਼ੁਭਾਨਿ ਚ ਪਿਬੇਦ੍ਵਿष੍ਣੁਰਸ਼ੁਭਂ ਨੋ ਪਿਬੇਦ੍ਵਿਭੁਃ ॥ ੩,੧੪.

ਜੋ ਜੀਵ ਮੁੱਖ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਹੀਂ, ਕੁੰਤੀ ਆਦਿ ਮੁੱਖ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਵਿਸ਼ਨੁ ਸ਼ੁਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪ੍ਰਭੂ ਅਸ਼ੁਭ ਨਹੀਂ ਪੀਦੇ।

ਕੋ ਵਦੇਤ੍ਤਸ੍ਯ ਚੇष੍ਟਾਂ ਤੁ ਪੂਰ੍ਣਾਨਨ੍ਦੋ ਹਰਿਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਨ ਤੇਨ ਸਦृਸ਼ਃ ਕੋਪਿ ਦੇਸ਼ੇ ਕਾਲੇ ਚ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਤਸ੍ਯਾਵਤਾਰਾਨ੍ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਹਂ ਸ਼ृਣੁ ਪਕ੍ਸ਼ੀਨ੍ਦ੍ਰਸਤ੍ਤਮ ॥ ੩,੧੪.

ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਰਤੱਬਾਂ ਬਾਰੇ ਕੌਣ ਦੱਸ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਹਰੀ ਆਪ ਪੂਰਨ ਆਨੰਦ ਹਨ; ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ ਜਾਂ ਸਮੇਂ 'ਚ ਉਹਨਾਂ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਵਤਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ—ਸੁਣੋ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੫ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ । ਅਥਾਵਤਾ ਰਾਨ੍ਪੁਰੁषਾਖ੍ਯੋ ਹਰਿਸ਼੍ਚ ਗਤੋ ਧ੍ਯਾਨਂ ਕਰ੍ਤੁਮੀਸ਼ੋ ਮਹਾਤ੍ਮਾ । ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਬਭੂਵਾਖਿਲਸਦ੍ਗੁਣਾਰ੍ਣਵਃ ਸ ਏਵ ਵਿष੍ਣੁਃ ਸ ਚ ਬੀਜਭੂਤਃ ॥ ੩,੧੫.

ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਪੁਰੁਸ਼ਾ ਨਾਮ ਦਾ ਅਵਤਾਰ, ਹਰੀ, ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਲਈ ਗਿਆ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ। ਉਹ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ, ਓਹੀ ਵਿਸ਼ਨੁ, ਓਹੀ ਬੀਜ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।

ਯੋ ਬੀਜਭੂਤਃ ਪੁਰੁषਾਖ੍ਯ ਵਿष੍ਣੁਃ ਸ ਏਵਾਭੂਦ੍ਵਾਸੁਦੇਵੋ ਮਹਾਤ੍ਮਾ । ਸृष੍ਟਿਂ ਕਰ੍ਤੁਂ ਪੁਰੁषਾਖ੍ਯਸ੍ਯ ਵਾਯੋਰ੍ਮਾਯਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਮੂਲਰੂਪੋ ਯਥਾऽਸ ॥ ੩,੧੫.

ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੁ, ਜੋ ਪੁਰੁਸ਼ਾ ਅਤੇ ਬੀਜ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਲਈ ਵਾਸੁਦੇਵ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਬਣਿਆ। ਪੁਰੁਸ਼ਾ ਨਾਮ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਯੋ ਵਾਸੁਦੇਵਸ੍ਤੁ ਸ ਏਵ ਜਾਤਃ ਸਂਕਰ੍षਣਾਖ੍ਯੋ ਖਿਲਸਦ੍ਗੁਣਾਤ੍ਮਾ । ਸृष੍ਟਿਂ ਕਰ੍ਤੁਂ ਸੂਤ੍ਰਭੂਤਸ੍ਯ ਵਾਯੋਰ੍ਜਯਾਖ੍ਯਾਯਂ ਪੂਰ੍ਣਸਂਵਿਤ੍ਪਰਾਤ੍ਮਾ ॥ ੩,੧੫.

ਉਹ ਵਾਸੁਦੇਵ ਆਪ ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਬਣਿਆ, ਜੋ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਲਈ। ਜਯਾ ਨਾਮ ਵਾਯੂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੂਤਰ ਰੂਪ, ਪੂਰਨ ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਉੱਚਤਮ ਆਤਮਾ ਬਣਿਆ।

ਸ ਏਵਂ ਸਂਕਰ੍षਣਨਾਮਧੇਯਃ ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮ੍ਨਨਾਮਾ ਚ ਸ ਏਵ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ । ਸਰਸ੍ਵਤੀਭਾਰਤੀਸਰ੍ਜਨਾਰ੍ਥਂ ਸ ਏਵ ਦੇਵ੍ਯਾ ਮੂਲਰੂਪੋ ਬਭੂਵ ॥ ੩,੧੫.

ਉਹੀ ਸੰਕਰਸ਼ਣ, ਜਿਸ ਦਾ ਇਹ ਨਾਮ ਹੈ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਸਰਸਵਤੀ ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਲਈ ਉਹੀ ਦੇਵੀ ਦਾ ਮੂਲ ਰੂਪ ਬਣਿਆ।

ਸृष੍ਟ੍ਵਾ ਯੁਕ੍ਤਂ षੋਡਸ਼ਭਿਃ ਕਲਾਭਿਰ੍ਮਹਤ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਰੂਪਂ ਸ ਏਵ । ਸਾਹਙ੍ਕਾਰਂ ਕ੍ਰੀਡਯਾਮਾਸ ਦੇਵਃ ਸ਼ृਣੁ ਤ੍ਵਂ ਵੈ षੋਡਸ਼ਾਖ੍ਯਾਃ ਕਲਾਸ਼੍ਚ ॥ ੩,੧੫.

ਉਹ ਮਹੱਤਤੱਤਵ, ਜੋ ਸੁਖਮ ਰੂਪ ਤੇ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਕਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ, ਬਣਾਕੇ, ਦੇਵ ਨੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਖੇਡ ਕੀਤੀ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਕਲਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣ।

ਭੂਤਾਨਿ ਕਰ੍ਮੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਞ੍ਚਕਾਨਿ ਜ੍ਞਾਨੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣੀਹ ਤਥਾ ਮਨਸ਼੍ਚ । ਤਤੋ ਬਭੂਵ ਹ੍ਯਨਿਰੁਦ੍ਧਸਂਜ੍ਞਕੋ ਜੀਵਾਂਸ਼੍ਚ ਸਂਗृਹ੍ਯ ਸੁਪੂਰ੍ਣਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ॥ ੩,੧੫.

ਭੂਤ, ਪੰਜ ਕਰਮ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਪੰਜ ਗਿਆਨ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨ—ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਨਿਰੁੱਧ ਨਾਮ ਵਾਲਾ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਪੂਰਨ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।

ਸੋਯਂ ਵਿਰਿਞ੍ਚ੍ਯਾਦਿਸਮਸ੍ਤਦੇਵਾਨ੍ ਸ੍ਥੂਲੇਨ ਦੇਹੇਨ ਸਸਰ੍ਜ ਨਾਥਃ । ਤਥਾ ਸ ਵਿष੍ਣੁਃ ਪੁਰੁषਾਭਿਧਸ੍ਤੁ ਸਨਤ੍ਕੁਮਾਰਤ੍ਵਮਵਾਪ ਵੀਨ੍ਦ੍ਰ ॥ ੩,੧੫.

ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ, ਵਿਰਿੰਚੀ ਆਦਿ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਥੂਲ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਨੁ, ਪੁਰੁਸ਼ਾ ਨਾਮ ਨਾਲ, ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ।

ਅਨਨ੍ਯਸਾਧ੍ਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਂ ਚ ਕਰ੍ਤੁਂ ਦਸ਼ੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਸ਼ੋषਣਾਰ੍ਥਂ ਸਦੈਵ । ਸਨਨ੍ਦਨਾਦੌ ਪਠਿਤਃ ਕੁਮਾਰਸ੍ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਾਨ੍ਯੋ ਨਾਤ੍ਰ ਵਿਚਾਰ੍ਯਮਸ੍ਤਿ ॥ ੩,੧੫.

ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਦਾ ਅਸੰਭਵ ਵਚਨ ਪੂਰਾ ਕਰ ਸਕੇ, ਦਸ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਕਾਉਣ ਲਈ, ਸਨੰਦਨ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਕੁਮਾਰਾ ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਆ ਗਿਆ; ਇੱਥੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵਿਚਾਰਣਯੋਗ ਨਹੀਂ।

ਸ ਏਵ ਵਿष੍ਣੁਃ ਸੂਕਰਤ੍ਵਂ ਹ੍ਯਵਾਪ ਕ੍ਸ਼ੋਪਣੀਮੁਦ੍ਧਰ੍ਤੁਂ ਦੈਤ੍ਯਵਪੁਰ੍ਨਿਹਨ੍ਤੁਮ੍ । ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਂ ਸਜ੍ਜਨਾਨਾਂ ਖਗੇਨ੍ਦ੍ਰ ਤਥਾ ਭੂਮੇਃ ਸ੍ਥਾਪਨਾਰ੍ਥਂ ਚ ਦੇਵਃ ॥ ੩,੧੫.

ਉਹੀ ਵਿਸ਼ਨੁ ਸੂਅਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਠਾਉਣ, ਦੈਤ ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਅਤੇ ਸਜਨ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨ ਆਇਆ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ।

ਤਤੋ ਹਰਿਰ੍ਮਦ੍ਵਿਦਾਸਤ੍ਵਮਾਪਾਨृषੇਰ੍ਭਾਰ੍ਯਾਯਾਂ ਯਾਮਿਨ੍ਯਾਂ ਯੋ ਮਹਾਤ੍ਮਾ । ਤਤ੍ਰਾਵਤਾਰੇ ਪਞ੍ਚਰਾਤ੍ਰਂ ਸਮਗ੍ਰਮੁਪਾਦੇष੍ਟੁਂ ਨਾਪ ਦਾਨਂ ਸ੍ਵਤਨ੍ਤ੍ਰਃ ॥ ੩,੧੫.

ਫਿਰ ਹਰੀ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਯਾਮੀ ਵਿੱਚ ਮਦਵਿਦਾਸ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਪੰਚਰਾਤ੍ਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਵਿਦਿਆ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਸੁਤੰਤਰ ਰਹੇ।

ਸ ਏਵ ਵਿष੍ਣੁਃ ਸਮਭੂਦ੍ਬ੍ਰਦਰ੍ਯਾਂ ਨਾਰਾਯਣਾਖ੍ਯਃ ਸ਼ਮਲਾਪਹਸ਼੍ਚ । ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤੁਂ ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਯਿਤੁਂ ਤ੍ਵृषੀਣਾਂ ਤਿਰਸ੍ਕਰ੍ਤੁਂ ਹ੍ਯਪ੍ਸਰਸਾਂ ਸਹਸ੍ਰਮ੍ ॥ ੩,੧੫.

ਉਹੀ ਵਿਸ਼ਨੁ ਬਦਰੀ ਵਿੱਚ ਨਾਰਾਇਣ ਰੂਪ ਬਣਿਆ, ਜੋ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਤਪ ਕਰਣ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਉਣ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ।

ਤਤੋ ਹਰਿਃ ਕਪਿਲਤ੍ਵਂ ਹ੍ਯਵਾਪ੍ਯ ਤਿਰੋਹਿਤਾਨ੍ਕਾਲਬਲੇਨ ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਨ੍ । ਚਤੁਰ੍ਵਿਸ਼ਤਿਂ ਸਂਸ਼ਯਂ ਚੋਦ੍ਧਰਿष੍ਯਨ੍ਨੁਪਾਦਿਸ਼ਚ੍ਚਾਸੁਰਯੇ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ॥ ੩,੧੫.

ਫਿਰ ਹਰੀ ਕਪਿਲਾ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਲੁਕਾ ਕੇ, ਚੌਵੀ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ੰਕਾ ਦੂਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਆਸੁਰੀ ਨੂੰ ਸਿਖਾਉਣ ਆਇਆ।

ਸ ਏਵ ਦਤਃ ਸਮਭੂਦ੍ਰਮੇਸ਼ੋਨਸੂਯਾਯਾਮਤ੍ਰਿਰੂਪਃ ਪਰਾਤ੍ਮਾ । ਆਨ੍ਵੀਕ੍ਸ਼ਿਕਿਂ ਨਾਮ ਸੁਤਰ੍ਕਵਿਦ੍ਯਾਮਲਰ੍ਕਨਾਮ੍ਨੇ ਪ੍ਰਦਦਾਤ੍ਤਾਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ॥ ੩,੧੫.

ਉਹੀ ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਰਮੇਸ਼ਾ ਬਣਿਆ, ਜੋ ਅਤ੍ਰੀ, ਅਨਸੂਯਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਨਵੀਕਸ਼ਿਕੀ ਨਾਮ ਦੀ ਤਰਕ ਵਿਦਿਆ ਅਲਰਕ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ।

ਸ ਏਵ ਵਂਸ਼ੇਪ੍ਯਭਵਦ੍ਰਵੇਸ਼੍ਚ ਆਕੂਤ੍ਯਾਂ ਯਃ ਸਚ੍ਚਿਦਾਨਨ੍ਦਰੂਪਃ । ਸ੍ਵਾਯਂਭੁਵਂ ਯਤ੍ਤੁ ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਂ ਚ ਦੇਵੈਃ ਸਾਕਂ ਪਾਲਯਾਮਾਸ ਵੀਨ੍ਦ੍ਰ ॥ ੩,੧੫.

ਉਹੀ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਬਣਿਆ, ਤੇ ਆਕੂਤੀ ਵਿਚ, ਜੋ ਸਤ, ਚਿਤ ਤੇ ਆਨੰਦ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਉਹ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਇੰਦਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸਵਾਇੰਭੂ ਮਨਵੰਤਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ।

ਸ ਏਵ ਵਿष੍ਣੁਃ ਸ ਉਰੁਕ੍ਰਮੋਭੂਦਾਗ੍ਨੀਧ੍ਰਪੁਤ੍ਰ੍ਯਾਂ ਮੇਰੁਦੇਵ੍ਯਾਂ ਚ ਨਾਭੇਃ । ਵਿਦ੍ਯਾਰਤਾਨਾਂ ਮਾਨਿਨਾਂ ਸਰ੍ਵਦੈਵਮਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਿਤੁਂ ਚ ਵੀਨ੍ਦ੍ਰ ॥ ੩,੧੫.

ਉਹੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਪਗਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਅਗਨੀਧ੍ਰ ਦੀ ਧੀ ਮੇਰੁਦੇਵੀ ਤੋਂ ਨਾਭੀ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮਿਆ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਇੰਦਰ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅਜੋਕੇ ਕੰਮ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ।

ਤਤੋ ਹਰਿਰ੍ਜਗृਹੇ ਕੂਰ੍ਮਰੂਪਂ ਸੁਰਾਸੁਰਾਣਾਮੁਦਧਿਂ ਵਿਮਥ੍ਨਤਾਮ੍ । ਪृष੍ਠੇ ਧਰ੍ਤੁਂ ਮਨ੍ਦਰਂ ਪਰ੍ਵਤਂ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਂ ਵਾ ਧਰ੍ਤੁਮੀਸ਼ੋ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ॥ ੩,੧੫.

ਫਿਰ ਹਰੀ ਨੇ ਕਛੂਆ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤ ਚੁਲ੍ਹਾ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਮਥ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੇ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਿੱਠ ਤੇ ਥੰਭਿਆ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਨੂੰ ਵੀ ਥੰਭਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਰੱਖੀ।

ਤਤੋ ਹਰਿਃ ਪ੍ਰਾਦੁਰਭੂਨ੍ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਰ੍ਨਾਮ ਹਰਿਨ੍ਮਣਿਦ੍ਯੁਤਿਃ । ਅਪਥ੍ਯਦੋषਾਨ੍ਪਰਿਹਰ੍ਤੁਮੇਵ ਹਸ੍ਤੇ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਪੂਰ੍ਣਕੁਭਂ ਸੁਧਾਭਿਃ ॥ ੩,੧੫.

ਫਿਰ ਹਰੀ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਧਨਵੰਤਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਹਰੀ ਦੇ ਮਣੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਹੱਥ ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਘੜਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲੈ ਕੇ, ਅਪਥ ਤੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ।

ਤਤੋ ਹਰਿਰ੍ਜਗृਹੇ ਸ਼੍ਰੀਵਪੁਸ਼੍ਚ ਯਨ੍ਮੋਹਿਨੀਤਿ ਪ੍ਰਵਦਨ੍ਤਿ ਲੋਕੇ । ਉਦ੍ਵृਤ੍ਤਾਨਾਂ ਦਿਤਿਜਾਨਾਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਸਮ੍ਯਕ੍ਤੇषਾਂ ਵਞ੍ਚਯਿਤੁਂ ਹਰਿਰ੍ਬਲਮ੍ ॥ ੩,੧੫.

ਫਿਰ ਹਰੀ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਮੋਹਿਨੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਇੰਦਰ, ਵੱਡੇ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਾਲੇ ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਠੱਗਣ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲੈਣ ਲਈ।

ਤਤੋ ਹਰਿਃ ਪ੍ਰਾਦੁਰਭੂਨ੍ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਨृਸਿਂਹਨਾਮਾ ਭਗਵਾਨਨਨ੍ਤਃ । ਦੈਤ੍ਯੋ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁਸ਼੍ਚ ਤਥੋਰੁਦੇਸ਼ੇ ਸਂਸ੍ਥਾਪਿਤਃ ਕਰਜੈਰ੍ਦਾਰਿਤਸ਼੍ਚ ॥ ੩,੧੫.

ਫਿਰ ਹਰੀ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਨਰਸਿੰਘ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਅਨੰਤ ਭਗਵਾਨ, ਤੇ ਦੈਤ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੋਦ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ ਆਪਣੇ ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ।

ਤਤੋ ਹਰਿਰ੍ਭਗਵਾਨ੍ਵਾਮਨੋਭੂਦਦਿਤ੍ਯਾਂ ਵੈ ਕਸ਼੍ਯਪਾਦ੍ਦਵਦੇਵਃ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਯੇਦਂ ਦਾਤੁਕਾਮਃ ਖਗੇਨ੍ਦ੍ਰ ਤਦਰ੍ਥਂ ਵੈ ਪਾਵਿਤੁਂ ਸੋਵਿਤੁਂ ਚ ॥ ੩,੧੫.

ਫਿਰ ਹਰੀ, ਭਗਵਾਨ, ਵਾਮਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਇਆ, ਅਦਿਤੀ ਦੇ ਘਰ ਕਸ਼ਯਪ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਖਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਇਹ ਦੇਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖੀ, ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰਨ ਤੇ ਮੁੜ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਲਈ।

ਤਤੋ ਹਰਿਰ੍ਜਮਦਗ੍ਨੇਃ ਸੁਤੋਭੂਲ੍ਲੋਕੇ ਸਰ੍ਵੇ ਪਰ੍ਸ਼ੁਰਾਮਂ ਵਦਨ੍ਤਿ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਦ੍ਵਿषਾਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਚ ਵੀਨ੍ਦ੍ਰ ਭੂਮਿਂ ਨਿਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਂ ਕਰ੍ਤੁਕਾਮੋ ਮਹੇਸ਼ਃ ॥ ੩,੧੫.

ਫਿਰ ਹਰੀ, ਜਮਦਗਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਇੰਦਰ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖੀ।

ਤਤੋਭਵਦ੍ਵ੍ਯਾਸਰੂਪੀ ਸ ਵਿष੍ਣੁਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਵਾਰਂ ਰਾਘਵਾਸ੍ਯਾਪਿ ਪੂਰ੍ਣਃ । ਪਰਾਸ਼ਰਾਤ੍ਸਤ੍ਯਵਤ੍ਯਾਂ ਬਭੂਵ ਪੈਲਾਦਿਭਿਰ੍ਵੇਦਭਾਗਾਂਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਤੁਮ੍ ॥ ੩,੧੫.

ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਵਿਆਸ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ, ਚਾਰ ਵਾਰੀ ਰਾਘਵਾਂ ਦੇ ਘਰ, ਤੇ ਪਰਾਸ਼ਰ ਤੋਂ ਸਤਯਵਤੀ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮਿਆ, ਪੈਲ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਲਈ।

ਤਤੋ ਹਰੀ ਰਘੁਵਂਸ਼ੇਵਤੀਰ੍ਣਃ ਕੌਸਲ੍ਯਾਯਾਂ ਰਾਘਵਃ ਸੂਰ੍ਯਵਂਸ਼ੇ । ਸਮੁਦ੍ਰਾਦੋਰ੍ਵਿਗ੍ਰਹਂ ਕਰ੍ਤੁਮੀਸ਼ੋ ਹਂ ਤੁਂ ਭੂਮ੍ਯਾਂ ਰਾਵਣਾਦੀਂਸ਼੍ਚ ਵੀਨ੍ਦ੍ਰ ॥ ੩,੧੫.

ਫਿਰ ਹਰੀ, ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਆਇਆ, ਕੌਸਲਿਆ ਦੇ ਘਰ, ਸੂਰਜ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਰਾਘਵ ਵਜੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਇੰਦਰ, ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਤੇ ਰਾਵਣ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਮਿਟਾਉਣ ਲਈ।

ਤਤੋ ਹਰਿਰ੍ਵ੍ਯਾਸਰੂਪੀ ਬਭੂਵ ਅष੍ਟਾਵਿਂਸ਼ੇ ਦ੍ਵਪਰੇ ਜ੍ਞਾਨਰੂਪੀ । ਪਰਾਸ਼ਰਾਤ੍ਸਤ੍ਯਵਤ੍ਯਾਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਸ੍ਵਯਂ ਵੇਦਾਨ੍ ਸਂਵਿਭਕ੍ਤੁਂ ਚ ਦੇਵਃ ॥ ੩,੧੫.

ਫਿਰ ਹਰੀ ਨੇ ਵਿਆਸ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ, ਅਠਾਈਂ ਦਵਾਪਰ ਵਿਚ, ਗਿਆਨ ਦਾ ਸਰੂਪ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਪਰਾਸ਼ਰ ਤੋਂ ਸਤਯਵਤੀ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮਿਆ, ਆਪ ਹੀ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡਿਆ।

ਤਤੋ ਹਰਿਃ ਕृष੍ਣਰੂਪੀ ਬਭੂਵ ਦੇਵਕ੍ਯਾਂ ਵੈ ਵਸੁਦੇਵਾਤ੍ਸ ਵਿष੍ਣੁਃ । ਕਂਸਾਦੀਨ੍ਵੈ ਨਿਤਰਾਂ ਹਨ੍ਤੁਕਾਮਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ਪਾਤੁਂ ਪਾਣ੍ਡਵਾਂਸ਼੍ਚਾਪਿ ਵੀਨ੍ਦ੍ਰ ॥ ੩,੧੫.

ਫਿਰ ਹਰੀ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ, ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਘਰ ਵਸੁਦੇਵ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਕੰਸ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਰਣ ਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖੀ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਇੰਦਰ।

ਤਤਃ ਕਲੌ ਸਂਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੇ ਹਰਿਸ੍ਤੁ ਸਂਮੋਹਨਾਰ੍ਥਂ ਚਾਸੁਰਾਣਾਂ ਖਗੇਨ੍ਦ੍ਰ । ਨਾਮ੍ਨਾ ਬੁਦ੍ਧੋ ਕੀਕਟੇषੁ ਪ੍ਰਜਾਤੋ ਵੇਦਪ੍ਰਮਾਣਂ ਨਿਰਾਕਰ੍ਤੁਮੇਵ ॥ ੩,੧੫.

ਫਿਰ, ਜਦ ਕਲਿਯੁਗ ਆਇਆ, ਹਰੀ ਬੁੱਧ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕਿਕਟ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਜਨਮਿਆ, ਖਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰਨ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਤਾ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਲਈ।

ਤਤੋ ਹਰਿਃ ਕਲ੍ਕਿਸਂਜ੍ਞਸ਼੍ਚ ਵੀਨ੍ਦ੍ਰ ਉਤ੍ਪਤ੍ਸ੍ਯਤੇ ਯੁਗਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯਸਂਧੌ । ਦਸ੍ਯੁਪ੍ਰਾਯਾਨ੍ਭੂਮਿਪਾਨ੍ਵੈ ਨਿਹਨ੍ਤੁਂ ਨਾਮ੍ਨਾ ਹਰਿਰ੍ਵਿष੍ਣੁਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਗੇਹੇ ॥ ੩,੧੫.

ਫਿਰ ਹਰੀ, ਕਲਕੀ ਨਾਮ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਇੰਦਰ, ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਸੰਧੀ ਤੇ ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ, ਵਿਸ਼ਨੁਗੁਪਤ ਦੇ ਘਰ, ਵਧੇਰੇ ਚੋਰ ਬਣੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲਈ।