ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਤ੍ਰਿਦਿਨੈਸ਼੍ਚਾਤਸੀਪੁष੍ਪਂ ਨਿਃ ਸਾਰਂ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ । ਪ੍ਰਹਰਂ ਮਲ੍ਲਿਕਾ ਸਾਰਂ ਜਾਤੀ ਤੁ ਪ੍ਰਹਰਾਰ੍ਧਕਮ੍ ॥ ੩,੧੪.

ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ, ਆਤਸੀ ਫੁੱਲ ਸਰੂਪ ਰਹਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇੱਕ ਪ੍ਰਹਰ ਲਈ ਮੱਲਿਕਾ ਫੁੱਲ ਸਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਾਤੀ ਅੱਧਾ ਪ੍ਰਹਰ.

ਤ੍ਰਿਯਾਮਂ ਸ਼ਤਪਤ੍ਰਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕਰਵੀਰਮਹਰ੍ਨਿਸ਼ਮ੍ । ਘਟਿਕਾਵਧਿ ਸਾਰਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਪਾਰਿਜਾਤਂ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ ॥ ੩,੧੪.

ਤਿੰਨ ਯਾਮਾਂ ਲਈ, ਸੌ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲਾ ਕਮਲ ਫੁੱਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਕਰਵੀਰ ਦਿਨ ਰਾਤ ਚੰਗਾ ਹੈ; ਪਾਰਿਜਾਤ, ਖਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਘਟਿਕਾ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹੈ.

ਤ੍ਰਿਵਰ੍षਂ ਕੇਸਰਂ ਫਲ੍ਗ ਸਾਰਮਿਤ੍ਯੁਚ੍ਯਤੇ ਬੁਧੈਃ । ਕਸ੍ਤੂਰੀ ਦਸ਼ਵਰ੍षਂ ਤੁ ਕਰ੍ਪੂਰਂ ਵਰ੍षਮਾਤ੍ਰਕਮ੍ ॥ ੩,੧੪.

ਕੇਸਰਾ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਰੂਪ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕਸਤੂਰੀ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਲਈ, ਤੇ ਕਰਪੂਰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ.

ਸਸਾਰਮਿਤਿ ਸਂਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਚਨ੍ਦਨਂ ਸਰ੍ਵਦਾ ਸ੍ਮृਤਮ੍ । ਸ਼ੁਦ੍ਧਨ੍ਨਿਃ ਸਾਰਭੂਤਾਂਸ਼੍ਚ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਸ਼ृਣੁ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ ॥ ੩,੧੪.

ਚੰਦਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਰੂਪ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹੁਣ, ਖਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਭੋਜਨ ਜੋ ਸਰੂਪ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਦੱਸਾਂਗਾ.

ਤੁषਾ ਮੇਧ੍ਯਾ ਆਰਨਾਲਂ ਪੁਣ੍ਯਕਂ ਭਿਃ ਸਟਾ ਤਥਾ । ਉਪੋਦ੍ਵ੍ਰਜੀ ਅਲਾਬੂਸ਼੍ਚ ਬृਹਤ੍ਕੋਸ਼ਾਤਕੀ ਤਥਾ ॥ ੩,੧੪.

ਤੁਸ਼ਾ, ਮੇਧਿਆ, ਆਰਨਾਲਾ, ਪੁਣਯਕ, ਭੀਹ, ਸਟਾ, ਉਪੋਦਵ੍ਰਜੀ, ਅਲਾਬੂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਤਕੋਸ਼ਾਤਕੀ—

ਵृਨ੍ਤਾਕਂ ਚੁਕ੍ਰਸ਼ਾਕਸ਼੍ਚ ਬਿਲ੍ਵਮੌਦੁਂਵਰਂ ਤਥਾ । ਪਲਾਞ੍ਜੁਰ੍ਲਸ਼ੁਨਂ ਵृਨ੍ਤਂ ਕਲਞ੍ਜਂ ਚ ਤਥਾ ਦ੍ਵਿਜਾ ॥ ੩,੧੪.

ਵ੍ਰਿੰਤਾ, ਚੁਕ੍ਰਸ਼ਾਕਾ, ਬਿਲਵਾ, ਔਦੁੰਬਰਾ, ਪਲਾਂਜੁ, ਲਸਣ, ਵ੍ਰਿੰਤਾ ਅਤੇ ਕਲੰਜ, ਦੋਵੇਂ, ਦਵਿਜ—

ਏਤਤ੍ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਕਾਲੇ ਚ ਨਿਃ ਸਾਰਮਿਤਿ ਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ । ਏਕਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਵੈਸ਼੍ਵਦੇਵਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਤਰ੍ਪਣਮੇਵ ਚ ॥ ੩,੧੪.

ਇਹ ਸਭ, ਹਰ ਸਮੇਂ, ਸਰੂਪ ਰਹਿਤ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ, ਵਿਸ਼ਵਦੇਵ ਨੂੰ ਭੇਟ, ਸ਼ਰਾਧ ਅਤੇ ਤਰਪਣ ਵੀ.

ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਪ੍ਰੇਤਦਹਨਮਸਾਰਂ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ । ਹਵਿਰ੍ਨਾਰਾਯਣੋ ਦੇਵੋ ਏਤਾਂਸ਼੍ਚ ਹ੍ਯਸ਼ੁਭਾਨ੍ਰ ਸਾਨ੍ ॥ ੩,੧੪.

ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੀ ਅਗਨੀ ਸੰਸਕਾਰ ਦੀ ਰੀਤਿ ਬੇਅਸਰ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ; ਭੋਜਨ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇਵਤਾ ਲਈ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਅਸ਼ੁਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਉਹ ਨਹੀਂ ਸਵੀਕਾਰਦੇ।

ਨ ਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਨ ਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਨ ਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਹਰਿਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਤਥਾਪਿ ਸਰ੍ਵਂ ਜਾਨਾਤਿ ਜੀਵਾਨਾਂ ਪਾਪਕਰ੍ਮਣਾਮ੍ ॥ ੩,੧੪.

ਹਰੀ ਆਪ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ, ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ, ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ; ਪਰ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਵਾਲੇ ਕਰਮ ਵੀ।

ਆਸ੍ਵਾਦਨਂ ਕਾਰਯਤਿ ਸ੍ਵਯਂ ਨਾਸ੍ਵਾਦਤੇ ਹਰਿਃ । ਅਸਾਰਭੋਜਨਂ ਚੈਵ ਜੀਵਾਨਾਂ ਕਰ੍ਮਜਂ ਫਲਮ੍ ॥ ੩,੧੪.

ਉਹ ਚਖਾਉਣ ਦੀ ਕਰਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਹਰੀ ਆਪ ਨਹੀਂ ਚਖਦੇ; ਇਹ ਬੇਅਸਰ ਭੋਜਨ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਹੈ।

ਅਮੁਖ੍ਯਭੋਜਿਨੋ ਜੀਵਾਃ ਕੁਨ੍ਤ੍ਯਾਦ੍ਯਾ ਮੁਖ੍ਯਭੋਜਿਨਃ । ਸ਼ੁਭਾਨਿ ਚ ਪਿਬੇਦ੍ਵਿष੍ਣੁਰਸ਼ੁਭਂ ਨੋ ਪਿਬੇਦ੍ਵਿਭੁਃ ॥ ੩,੧੪.

ਜੋ ਜੀਵ ਮੁੱਖ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਹੀਂ, ਕੁੰਤੀ ਆਦਿ ਮੁੱਖ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਵਿਸ਼ਨੁ ਸ਼ੁਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪ੍ਰਭੂ ਅਸ਼ੁਭ ਨਹੀਂ ਪੀਦੇ।

ਕੋ ਵਦੇਤ੍ਤਸ੍ਯ ਚੇष੍ਟਾਂ ਤੁ ਪੂਰ੍ਣਾਨਨ੍ਦੋ ਹਰਿਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਨ ਤੇਨ ਸਦृਸ਼ਃ ਕੋਪਿ ਦੇਸ਼ੇ ਕਾਲੇ ਚ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਤਸ੍ਯਾਵਤਾਰਾਨ੍ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਹਂ ਸ਼ृਣੁ ਪਕ੍ਸ਼ੀਨ੍ਦ੍ਰਸਤ੍ਤਮ ॥ ੩,੧੪.

ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਰਤੱਬਾਂ ਬਾਰੇ ਕੌਣ ਦੱਸ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਹਰੀ ਆਪ ਪੂਰਨ ਆਨੰਦ ਹਨ; ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ ਜਾਂ ਸਮੇਂ 'ਚ ਉਹਨਾਂ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਵਤਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ—ਸੁਣੋ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੫ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ । ਅਥਾਵਤਾ ਰਾਨ੍ਪੁਰੁषਾਖ੍ਯੋ ਹਰਿਸ਼੍ਚ ਗਤੋ ਧ੍ਯਾਨਂ ਕਰ੍ਤੁਮੀਸ਼ੋ ਮਹਾਤ੍ਮਾ । ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਬਭੂਵਾਖਿਲਸਦ੍ਗੁਣਾਰ੍ਣਵਃ ਸ ਏਵ ਵਿष੍ਣੁਃ ਸ ਚ ਬੀਜਭੂਤਃ ॥ ੩,੧੫.

ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਪੁਰੁਸ਼ਾ ਨਾਮ ਦਾ ਅਵਤਾਰ, ਹਰੀ, ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਲਈ ਗਿਆ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ। ਉਹ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ, ਓਹੀ ਵਿਸ਼ਨੁ, ਓਹੀ ਬੀਜ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।

ਯੋ ਬੀਜਭੂਤਃ ਪੁਰੁषਾਖ੍ਯ ਵਿष੍ਣੁਃ ਸ ਏਵਾਭੂਦ੍ਵਾਸੁਦੇਵੋ ਮਹਾਤ੍ਮਾ । ਸृष੍ਟਿਂ ਕਰ੍ਤੁਂ ਪੁਰੁषਾਖ੍ਯਸ੍ਯ ਵਾਯੋਰ੍ਮਾਯਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਮੂਲਰੂਪੋ ਯਥਾऽਸ ॥ ੩,੧੫.

ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੁ, ਜੋ ਪੁਰੁਸ਼ਾ ਅਤੇ ਬੀਜ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਲਈ ਵਾਸੁਦੇਵ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਬਣਿਆ। ਪੁਰੁਸ਼ਾ ਨਾਮ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਯੋ ਵਾਸੁਦੇਵਸ੍ਤੁ ਸ ਏਵ ਜਾਤਃ ਸਂਕਰ੍षਣਾਖ੍ਯੋ ਖਿਲਸਦ੍ਗੁਣਾਤ੍ਮਾ । ਸृष੍ਟਿਂ ਕਰ੍ਤੁਂ ਸੂਤ੍ਰਭੂਤਸ੍ਯ ਵਾਯੋਰ੍ਜਯਾਖ੍ਯਾਯਂ ਪੂਰ੍ਣਸਂਵਿਤ੍ਪਰਾਤ੍ਮਾ ॥ ੩,੧੫.

ਉਹ ਵਾਸੁਦੇਵ ਆਪ ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਬਣਿਆ, ਜੋ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਲਈ। ਜਯਾ ਨਾਮ ਵਾਯੂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੂਤਰ ਰੂਪ, ਪੂਰਨ ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਉੱਚਤਮ ਆਤਮਾ ਬਣਿਆ।

ਸ ਏਵਂ ਸਂਕਰ੍षਣਨਾਮਧੇਯਃ ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮ੍ਨਨਾਮਾ ਚ ਸ ਏਵ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ । ਸਰਸ੍ਵਤੀਭਾਰਤੀਸਰ੍ਜਨਾਰ੍ਥਂ ਸ ਏਵ ਦੇਵ੍ਯਾ ਮੂਲਰੂਪੋ ਬਭੂਵ ॥ ੩,੧੫.

ਉਹੀ ਸੰਕਰਸ਼ਣ, ਜਿਸ ਦਾ ਇਹ ਨਾਮ ਹੈ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਸਰਸਵਤੀ ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਲਈ ਉਹੀ ਦੇਵੀ ਦਾ ਮੂਲ ਰੂਪ ਬਣਿਆ।

ਸृष੍ਟ੍ਵਾ ਯੁਕ੍ਤਂ षੋਡਸ਼ਭਿਃ ਕਲਾਭਿਰ੍ਮਹਤ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਰੂਪਂ ਸ ਏਵ । ਸਾਹਙ੍ਕਾਰਂ ਕ੍ਰੀਡਯਾਮਾਸ ਦੇਵਃ ਸ਼ृਣੁ ਤ੍ਵਂ ਵੈ षੋਡਸ਼ਾਖ੍ਯਾਃ ਕਲਾਸ਼੍ਚ ॥ ੩,੧੫.

ਉਹ ਮਹੱਤਤੱਤਵ, ਜੋ ਸੁਖਮ ਰੂਪ ਤੇ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਕਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ, ਬਣਾਕੇ, ਦੇਵ ਨੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਖੇਡ ਕੀਤੀ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਕਲਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣ।

ਭੂਤਾਨਿ ਕਰ੍ਮੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਞ੍ਚਕਾਨਿ ਜ੍ਞਾਨੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣੀਹ ਤਥਾ ਮਨਸ਼੍ਚ । ਤਤੋ ਬਭੂਵ ਹ੍ਯਨਿਰੁਦ੍ਧਸਂਜ੍ਞਕੋ ਜੀਵਾਂਸ਼੍ਚ ਸਂਗृਹ੍ਯ ਸੁਪੂਰ੍ਣਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ॥ ੩,੧੫.

ਭੂਤ, ਪੰਜ ਕਰਮ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਪੰਜ ਗਿਆਨ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨ—ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਨਿਰੁੱਧ ਨਾਮ ਵਾਲਾ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਪੂਰਨ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।

ਸੋਯਂ ਵਿਰਿਞ੍ਚ੍ਯਾਦਿਸਮਸ੍ਤਦੇਵਾਨ੍ ਸ੍ਥੂਲੇਨ ਦੇਹੇਨ ਸਸਰ੍ਜ ਨਾਥਃ । ਤਥਾ ਸ ਵਿष੍ਣੁਃ ਪੁਰੁषਾਭਿਧਸ੍ਤੁ ਸਨਤ੍ਕੁਮਾਰਤ੍ਵਮਵਾਪ ਵੀਨ੍ਦ੍ਰ ॥ ੩,੧੫.

ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ, ਵਿਰਿੰਚੀ ਆਦਿ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਥੂਲ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਨੁ, ਪੁਰੁਸ਼ਾ ਨਾਮ ਨਾਲ, ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ।

ਅਨਨ੍ਯਸਾਧ੍ਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਂ ਚ ਕਰ੍ਤੁਂ ਦਸ਼ੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਸ਼ੋषਣਾਰ੍ਥਂ ਸਦੈਵ । ਸਨਨ੍ਦਨਾਦੌ ਪਠਿਤਃ ਕੁਮਾਰਸ੍ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਾਨ੍ਯੋ ਨਾਤ੍ਰ ਵਿਚਾਰ੍ਯਮਸ੍ਤਿ ॥ ੩,੧੫.

ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਦਾ ਅਸੰਭਵ ਵਚਨ ਪੂਰਾ ਕਰ ਸਕੇ, ਦਸ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਕਾਉਣ ਲਈ, ਸਨੰਦਨ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਕੁਮਾਰਾ ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਆ ਗਿਆ; ਇੱਥੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵਿਚਾਰਣਯੋਗ ਨਹੀਂ।

ਸ ਏਵ ਵਿष੍ਣੁਃ ਸੂਕਰਤ੍ਵਂ ਹ੍ਯਵਾਪ ਕ੍ਸ਼ੋਪਣੀਮੁਦ੍ਧਰ੍ਤੁਂ ਦੈਤ੍ਯਵਪੁਰ੍ਨਿਹਨ੍ਤੁਮ੍ । ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਂ ਸਜ੍ਜਨਾਨਾਂ ਖਗੇਨ੍ਦ੍ਰ ਤਥਾ ਭੂਮੇਃ ਸ੍ਥਾਪਨਾਰ੍ਥਂ ਚ ਦੇਵਃ ॥ ੩,੧੫.

ਉਹੀ ਵਿਸ਼ਨੁ ਸੂਅਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਠਾਉਣ, ਦੈਤ ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਅਤੇ ਸਜਨ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨ ਆਇਆ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ।

ਤਤੋ ਹਰਿਰ੍ਮਦ੍ਵਿਦਾਸਤ੍ਵਮਾਪਾਨृषੇਰ੍ਭਾਰ੍ਯਾਯਾਂ ਯਾਮਿਨ੍ਯਾਂ ਯੋ ਮਹਾਤ੍ਮਾ । ਤਤ੍ਰਾਵਤਾਰੇ ਪਞ੍ਚਰਾਤ੍ਰਂ ਸਮਗ੍ਰਮੁਪਾਦੇष੍ਟੁਂ ਨਾਪ ਦਾਨਂ ਸ੍ਵਤਨ੍ਤ੍ਰਃ ॥ ੩,੧੫.

ਫਿਰ ਹਰੀ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਯਾਮੀ ਵਿੱਚ ਮਦਵਿਦਾਸ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਪੰਚਰਾਤ੍ਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਵਿਦਿਆ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਸੁਤੰਤਰ ਰਹੇ।

ਸ ਏਵ ਵਿष੍ਣੁਃ ਸਮਭੂਦ੍ਬ੍ਰਦਰ੍ਯਾਂ ਨਾਰਾਯਣਾਖ੍ਯਃ ਸ਼ਮਲਾਪਹਸ਼੍ਚ । ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤੁਂ ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਯਿਤੁਂ ਤ੍ਵृषੀਣਾਂ ਤਿਰਸ੍ਕਰ੍ਤੁਂ ਹ੍ਯਪ੍ਸਰਸਾਂ ਸਹਸ੍ਰਮ੍ ॥ ੩,੧੫.

ਉਹੀ ਵਿਸ਼ਨੁ ਬਦਰੀ ਵਿੱਚ ਨਾਰਾਇਣ ਰੂਪ ਬਣਿਆ, ਜੋ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਤਪ ਕਰਣ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਉਣ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ।

ਤਤੋ ਹਰਿਃ ਕਪਿਲਤ੍ਵਂ ਹ੍ਯਵਾਪ੍ਯ ਤਿਰੋਹਿਤਾਨ੍ਕਾਲਬਲੇਨ ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਨ੍ । ਚਤੁਰ੍ਵਿਸ਼ਤਿਂ ਸਂਸ਼ਯਂ ਚੋਦ੍ਧਰਿष੍ਯਨ੍ਨੁਪਾਦਿਸ਼ਚ੍ਚਾਸੁਰਯੇ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ॥ ੩,੧੫.

ਫਿਰ ਹਰੀ ਕਪਿਲਾ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਲੁਕਾ ਕੇ, ਚੌਵੀ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ੰਕਾ ਦੂਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਆਸੁਰੀ ਨੂੰ ਸਿਖਾਉਣ ਆਇਆ।

ਸ ਏਵ ਦਤਃ ਸਮਭੂਦ੍ਰਮੇਸ਼ੋਨਸੂਯਾਯਾਮਤ੍ਰਿਰੂਪਃ ਪਰਾਤ੍ਮਾ । ਆਨ੍ਵੀਕ੍ਸ਼ਿਕਿਂ ਨਾਮ ਸੁਤਰ੍ਕਵਿਦ੍ਯਾਮਲਰ੍ਕਨਾਮ੍ਨੇ ਪ੍ਰਦਦਾਤ੍ਤਾਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ॥ ੩,੧੫.

ਉਹੀ ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਰਮੇਸ਼ਾ ਬਣਿਆ, ਜੋ ਅਤ੍ਰੀ, ਅਨਸੂਯਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਨਵੀਕਸ਼ਿਕੀ ਨਾਮ ਦੀ ਤਰਕ ਵਿਦਿਆ ਅਲਰਕ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ।

ਸ ਏਵ ਵਂਸ਼ੇਪ੍ਯਭਵਦ੍ਰਵੇਸ਼੍ਚ ਆਕੂਤ੍ਯਾਂ ਯਃ ਸਚ੍ਚਿਦਾਨਨ੍ਦਰੂਪਃ । ਸ੍ਵਾਯਂਭੁਵਂ ਯਤ੍ਤੁ ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਂ ਚ ਦੇਵੈਃ ਸਾਕਂ ਪਾਲਯਾਮਾਸ ਵੀਨ੍ਦ੍ਰ ॥ ੩,੧੫.

ਉਹੀ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਬਣਿਆ, ਤੇ ਆਕੂਤੀ ਵਿਚ, ਜੋ ਸਤ, ਚਿਤ ਤੇ ਆਨੰਦ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਉਹ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਇੰਦਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸਵਾਇੰਭੂ ਮਨਵੰਤਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ।

ਸ ਏਵ ਵਿष੍ਣੁਃ ਸ ਉਰੁਕ੍ਰਮੋਭੂਦਾਗ੍ਨੀਧ੍ਰਪੁਤ੍ਰ੍ਯਾਂ ਮੇਰੁਦੇਵ੍ਯਾਂ ਚ ਨਾਭੇਃ । ਵਿਦ੍ਯਾਰਤਾਨਾਂ ਮਾਨਿਨਾਂ ਸਰ੍ਵਦੈਵਮਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਿਤੁਂ ਚ ਵੀਨ੍ਦ੍ਰ ॥ ੩,੧੫.

ਉਹੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਪਗਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਅਗਨੀਧ੍ਰ ਦੀ ਧੀ ਮੇਰੁਦੇਵੀ ਤੋਂ ਨਾਭੀ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮਿਆ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਇੰਦਰ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅਜੋਕੇ ਕੰਮ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ।

ਤਤੋ ਹਰਿਰ੍ਜਗृਹੇ ਕੂਰ੍ਮਰੂਪਂ ਸੁਰਾਸੁਰਾਣਾਮੁਦਧਿਂ ਵਿਮਥ੍ਨਤਾਮ੍ । ਪृष੍ਠੇ ਧਰ੍ਤੁਂ ਮਨ੍ਦਰਂ ਪਰ੍ਵਤਂ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਂ ਵਾ ਧਰ੍ਤੁਮੀਸ਼ੋ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ॥ ੩,੧੫.

ਫਿਰ ਹਰੀ ਨੇ ਕਛੂਆ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤ ਚੁਲ੍ਹਾ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਮਥ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੇ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਿੱਠ ਤੇ ਥੰਭਿਆ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਨੂੰ ਵੀ ਥੰਭਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਰੱਖੀ।

ਤਤੋ ਹਰਿਃ ਪ੍ਰਾਦੁਰਭੂਨ੍ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਰ੍ਨਾਮ ਹਰਿਨ੍ਮਣਿਦ੍ਯੁਤਿਃ । ਅਪਥ੍ਯਦੋषਾਨ੍ਪਰਿਹਰ੍ਤੁਮੇਵ ਹਸ੍ਤੇ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਪੂਰ੍ਣਕੁਭਂ ਸੁਧਾਭਿਃ ॥ ੩,੧੫.

ਫਿਰ ਹਰੀ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਧਨਵੰਤਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਹਰੀ ਦੇ ਮਣੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਹੱਥ ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਘੜਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲੈ ਕੇ, ਅਪਥ ਤੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ।