ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਵਤ੍ਸਰਾਨਨ੍ਤਰਂ ਵੀਨ੍ਦ੍ਰ ਨਿਃ ਸਾਰਂ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ । ਪਰ੍ਪਟਃ ਪਕ੍ਸ਼ਮਾਤ੍ਰੇਣ ਨਿਃ ਸਾਰਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ ॥ ੩,੧੪.

ਇੱਕ ਸਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਇੰਦਰ, ਵੀਂਦਰਾ ਫਲ ਆਪਣਾ ਸਰੂਪ ਗੁਆ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਪਰਪਟਾ ਅੱਧੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਪਣਾ ਸਰੂਪ ਗੁਆ ਲੈਂਦਾ ਹੈ.

ਤੁਲਸੀ ਸਰ੍ਵਦਾ ਸਾਰਾ ਏਕਾਦਸ਼੍ਯਾਮਪਿ ਦ੍ਵਿਜ । ਆਰ੍ਦ੍ਰਾ ਵਾਪ੍ਯਥਵਾ ਸ਼ੁष੍ਕਾ ਸਾਰ੍ਦ੍ਰਾ ਸਾਰਵਤੀ ਸ੍ਮृਤਾ ॥ ੩,੧੪.

ਤੁਲਸੀ ਹਰ ਵੇਲੇ ਸਰੂਪ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਦੋਵੇਂ ਤਾਜੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸੁੱਕੀ, ਪਰ ਤਾਜੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਰੂਪ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—even ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਵੀ, ਦੋਵੇਂ ਤਾਜੀ ਜਾਂ ਸੁੱਕੀ.

ਏਕਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਤੁ ਤੁਲਸੀ ਸਾਰਾ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਾ ਮਨੀषਿਭਿਃ । ਤ੍ਵਚਾ ਨਾਸੇਂਦ੍ਰਿਯੇਣਾਪਿ ਨ ਤੁ ਜਿਹ੍ਵੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਣ ਚ ॥ ੩,੧੪.

ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਤੁਲਸੀ ਦਾ ਸਰੂਪ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਿਰਫ਼ ਛੂਹਣ ਜਾਂ ਸੁੰਘਣ ਨਾਲ, ਨਾ ਕਿ ਚੱਖਣ ਨਾਲ.

ਏਕਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਹਰੇਰਨ੍ਨਂ ਨਿਃ ਸਾਰਂ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ । ਏਕਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਹਰੇਸ੍ਤੀਰ੍ਥਂ ਮਨੁष੍ਯਾਣਾਂ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ ॥ ੩,੧੪.

ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ, ਹਰੀ ਦਾ ਭੋਜਨ ਸਰੂਪ ਰਹਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਖਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਹਰੀ ਦੇ ਤੀਰਥ ਦਾ ਪਾਣੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਹੈ.

ਏਕਵਾਰੇ ਚ ਸਾਰਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਦ੍ਵਿਵਾਰੇ ਚ ਤਤੋਧਿਕਮ੍ । ਏਕਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਮਹਾਭਾਗ ਤੀਰ੍ਥਂ ਗਨ੍ਧਾਦਿਮਿਸ਼੍ਰਿਤਮ੍ ॥ ੩,੧੪.

ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਚੜ੍ਹਾਉਣ 'ਤੇ ਸਰੂਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਦੋ ਵਾਰੀ ਹੋਣ 'ਤੇ ਹੋਰ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ, ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੀਰਥ ਜੋ ਸੁਗੰਧ ਆਦਿ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ—

ਅਸਾਰਮਿਤਿ ਸਂਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਤਥਾ ਸ੍ਵਾਦੂਦਮਿਸ਼੍ਰਿਤਮ੍ । ਏਕਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਹਰੇਃ ਸਾਰਂ ਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮਧੂਦਕਮ੍ ॥ ੩,੧੪.

—ਉਹ ਸਰੂਪ ਰਹਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮਿੱਠੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ; ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ, ਹਰੀ ਦਾ ਸਰੂਪ ਦੁੱਧ, ਘੀ, ਸ਼ਹਦ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਹੈ.

ਨਿਃ ਸਾਰਂ ਮਨੁਜੇਨ੍ਦ੍ਰਾਣਾਮਿਤਿ ਵੇਦਵਿਦਾਂ ਮਤਮ੍ । ਆषਾਢਮਾਸੇ ਗਰੁਡ ਸ਼ਾਕੋ ਨਿਃ ਸਾਰ ਉਚ੍ਯਤੇ ॥ ੩,੧੪.

ਵੈਦ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਰਾਏ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਸਰੂਪ ਰਹਿਤ ਹਨ; ਆਢ ਮਾਸ ਵਿੱਚ, ਗਰੁੜ, ਸ਼ਾਕਾ ਫਲ ਸਰੂਪ ਰਹਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.

ਮਾਸਿ ਭਾਦ੍ਰਪਦੇ ਵੀਨ੍ਦ੍ਰ ਹ੍ਯਸਾਰਂ ਦਧਿ ਚੋਚ੍ਯਤੇ । ਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਤੁ ਹ੍ਯਾਸ਼੍ਵਿਨੇ ਮਾਸੇ ਨਿਃ ਸਾਰਂ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ ॥ ੩,੧੪.

ਭਾਦਰਪਦ ਮਾਸ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਇੰਦਰ, ਦਹੀਂ ਸਰੂਪ ਰਹਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਆਸ਼ਵਿਨ ਮਾਸ ਵਿੱਚ, ਦੁੱਧ ਸਰੂਪ ਰਹਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.

ਊਰ੍ਧ੍ਵਪੁਣ੍ਡ੍ਰਗਦਾਹੀਨਾ ਨਾਰ੍ਯਸਾਰੇਤਿ ਗੀਯਤੇ । ਹਰਿਭਕ੍ਤਿਵਿਹੀਨਾ ਯੇ ਹ੍ਯਸੁਰਾਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ ॥ ੩,੧੪.

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਉਰਧਵ ਪੁੰਡਰਾ ਤੇ ਗਦਾ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਉਹ ਸਰੂਪ ਰਹਿਤ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਜਿਹੜੀਆਂ ਹਰੀ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਵੰਜੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਅਸੁਰ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.

ਹਰਿਨਾਮਵਿਹੀਨਂ ਤੁ ਮੁਖਂ ਨਿਃ ਸਾਰਮੁਚ੍ਯਤੇ । ਹਰਿਨੈਵੇਦ੍ਯਹੀਨਸ੍ਤੁ ਪਾਕੋ ਨਿਃ ਸਾਰ ਉਚ੍ਯਤੇ ॥ ੩,੧੪.

ਜਿਹੜਾ ਮੂੰਹ ਹਰੀ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਵੰਜਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਰੂਪ ਰਹਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਭੋਜਨ ਹਰੀ ਨੂੰ ਭੇਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਵੀ ਸਰੂਪ ਰਹਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.

ਤ੍ਰਿਦਿਨੈਸ਼੍ਚਾਤਸੀਪੁष੍ਪਂ ਨਿਃ ਸਾਰਂ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ । ਪ੍ਰਹਰਂ ਮਲ੍ਲਿਕਾ ਸਾਰਂ ਜਾਤੀ ਤੁ ਪ੍ਰਹਰਾਰ੍ਧਕਮ੍ ॥ ੩,੧੪.

ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ, ਆਤਸੀ ਫੁੱਲ ਸਰੂਪ ਰਹਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇੱਕ ਪ੍ਰਹਰ ਲਈ ਮੱਲਿਕਾ ਫੁੱਲ ਸਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਾਤੀ ਅੱਧਾ ਪ੍ਰਹਰ.

ਤ੍ਰਿਯਾਮਂ ਸ਼ਤਪਤ੍ਰਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕਰਵੀਰਮਹਰ੍ਨਿਸ਼ਮ੍ । ਘਟਿਕਾਵਧਿ ਸਾਰਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਪਾਰਿਜਾਤਂ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ ॥ ੩,੧੪.

ਤਿੰਨ ਯਾਮਾਂ ਲਈ, ਸੌ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲਾ ਕਮਲ ਫੁੱਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਕਰਵੀਰ ਦਿਨ ਰਾਤ ਚੰਗਾ ਹੈ; ਪਾਰਿਜਾਤ, ਖਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਘਟਿਕਾ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹੈ.

ਤ੍ਰਿਵਰ੍षਂ ਕੇਸਰਂ ਫਲ੍ਗ ਸਾਰਮਿਤ੍ਯੁਚ੍ਯਤੇ ਬੁਧੈਃ । ਕਸ੍ਤੂਰੀ ਦਸ਼ਵਰ੍षਂ ਤੁ ਕਰ੍ਪੂਰਂ ਵਰ੍षਮਾਤ੍ਰਕਮ੍ ॥ ੩,੧੪.

ਕੇਸਰਾ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਰੂਪ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕਸਤੂਰੀ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਲਈ, ਤੇ ਕਰਪੂਰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ.

ਸਸਾਰਮਿਤਿ ਸਂਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਚਨ੍ਦਨਂ ਸਰ੍ਵਦਾ ਸ੍ਮृਤਮ੍ । ਸ਼ੁਦ੍ਧਨ੍ਨਿਃ ਸਾਰਭੂਤਾਂਸ਼੍ਚ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਸ਼ृਣੁ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ ॥ ੩,੧੪.

ਚੰਦਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਰੂਪ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹੁਣ, ਖਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਭੋਜਨ ਜੋ ਸਰੂਪ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਦੱਸਾਂਗਾ.

ਤੁषਾ ਮੇਧ੍ਯਾ ਆਰਨਾਲਂ ਪੁਣ੍ਯਕਂ ਭਿਃ ਸਟਾ ਤਥਾ । ਉਪੋਦ੍ਵ੍ਰਜੀ ਅਲਾਬੂਸ਼੍ਚ ਬृਹਤ੍ਕੋਸ਼ਾਤਕੀ ਤਥਾ ॥ ੩,੧੪.

ਤੁਸ਼ਾ, ਮੇਧਿਆ, ਆਰਨਾਲਾ, ਪੁਣਯਕ, ਭੀਹ, ਸਟਾ, ਉਪੋਦਵ੍ਰਜੀ, ਅਲਾਬੂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਤਕੋਸ਼ਾਤਕੀ—

ਵृਨ੍ਤਾਕਂ ਚੁਕ੍ਰਸ਼ਾਕਸ਼੍ਚ ਬਿਲ੍ਵਮੌਦੁਂਵਰਂ ਤਥਾ । ਪਲਾਞ੍ਜੁਰ੍ਲਸ਼ੁਨਂ ਵृਨ੍ਤਂ ਕਲਞ੍ਜਂ ਚ ਤਥਾ ਦ੍ਵਿਜਾ ॥ ੩,੧੪.

ਵ੍ਰਿੰਤਾ, ਚੁਕ੍ਰਸ਼ਾਕਾ, ਬਿਲਵਾ, ਔਦੁੰਬਰਾ, ਪਲਾਂਜੁ, ਲਸਣ, ਵ੍ਰਿੰਤਾ ਅਤੇ ਕਲੰਜ, ਦੋਵੇਂ, ਦਵਿਜ—

ਏਤਤ੍ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਕਾਲੇ ਚ ਨਿਃ ਸਾਰਮਿਤਿ ਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ । ਏਕਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਵੈਸ਼੍ਵਦੇਵਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਤਰ੍ਪਣਮੇਵ ਚ ॥ ੩,੧੪.

ਇਹ ਸਭ, ਹਰ ਸਮੇਂ, ਸਰੂਪ ਰਹਿਤ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ, ਵਿਸ਼ਵਦੇਵ ਨੂੰ ਭੇਟ, ਸ਼ਰਾਧ ਅਤੇ ਤਰਪਣ ਵੀ.

ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਪ੍ਰੇਤਦਹਨਮਸਾਰਂ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ । ਹਵਿਰ੍ਨਾਰਾਯਣੋ ਦੇਵੋ ਏਤਾਂਸ਼੍ਚ ਹ੍ਯਸ਼ੁਭਾਨ੍ਰ ਸਾਨ੍ ॥ ੩,੧੪.

ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੀ ਅਗਨੀ ਸੰਸਕਾਰ ਦੀ ਰੀਤਿ ਬੇਅਸਰ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ; ਭੋਜਨ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇਵਤਾ ਲਈ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਅਸ਼ੁਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਉਹ ਨਹੀਂ ਸਵੀਕਾਰਦੇ।

ਨ ਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਨ ਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਨ ਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਹਰਿਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਤਥਾਪਿ ਸਰ੍ਵਂ ਜਾਨਾਤਿ ਜੀਵਾਨਾਂ ਪਾਪਕਰ੍ਮਣਾਮ੍ ॥ ੩,੧੪.

ਹਰੀ ਆਪ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ, ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ, ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ; ਪਰ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਵਾਲੇ ਕਰਮ ਵੀ।

ਆਸ੍ਵਾਦਨਂ ਕਾਰਯਤਿ ਸ੍ਵਯਂ ਨਾਸ੍ਵਾਦਤੇ ਹਰਿਃ । ਅਸਾਰਭੋਜਨਂ ਚੈਵ ਜੀਵਾਨਾਂ ਕਰ੍ਮਜਂ ਫਲਮ੍ ॥ ੩,੧੪.

ਉਹ ਚਖਾਉਣ ਦੀ ਕਰਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਹਰੀ ਆਪ ਨਹੀਂ ਚਖਦੇ; ਇਹ ਬੇਅਸਰ ਭੋਜਨ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਹੈ।

ਅਮੁਖ੍ਯਭੋਜਿਨੋ ਜੀਵਾਃ ਕੁਨ੍ਤ੍ਯਾਦ੍ਯਾ ਮੁਖ੍ਯਭੋਜਿਨਃ । ਸ਼ੁਭਾਨਿ ਚ ਪਿਬੇਦ੍ਵਿष੍ਣੁਰਸ਼ੁਭਂ ਨੋ ਪਿਬੇਦ੍ਵਿਭੁਃ ॥ ੩,੧੪.

ਜੋ ਜੀਵ ਮੁੱਖ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਹੀਂ, ਕੁੰਤੀ ਆਦਿ ਮੁੱਖ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਵਿਸ਼ਨੁ ਸ਼ੁਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪ੍ਰਭੂ ਅਸ਼ੁਭ ਨਹੀਂ ਪੀਦੇ।

ਕੋ ਵਦੇਤ੍ਤਸ੍ਯ ਚੇष੍ਟਾਂ ਤੁ ਪੂਰ੍ਣਾਨਨ੍ਦੋ ਹਰਿਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਨ ਤੇਨ ਸਦृਸ਼ਃ ਕੋਪਿ ਦੇਸ਼ੇ ਕਾਲੇ ਚ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਤਸ੍ਯਾਵਤਾਰਾਨ੍ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਹਂ ਸ਼ृਣੁ ਪਕ੍ਸ਼ੀਨ੍ਦ੍ਰਸਤ੍ਤਮ ॥ ੩,੧੪.

ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਰਤੱਬਾਂ ਬਾਰੇ ਕੌਣ ਦੱਸ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਹਰੀ ਆਪ ਪੂਰਨ ਆਨੰਦ ਹਨ; ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ ਜਾਂ ਸਮੇਂ 'ਚ ਉਹਨਾਂ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਵਤਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ—ਸੁਣੋ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੫ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ । ਅਥਾਵਤਾ ਰਾਨ੍ਪੁਰੁषਾਖ੍ਯੋ ਹਰਿਸ਼੍ਚ ਗਤੋ ਧ੍ਯਾਨਂ ਕਰ੍ਤੁਮੀਸ਼ੋ ਮਹਾਤ੍ਮਾ । ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਬਭੂਵਾਖਿਲਸਦ੍ਗੁਣਾਰ੍ਣਵਃ ਸ ਏਵ ਵਿष੍ਣੁਃ ਸ ਚ ਬੀਜਭੂਤਃ ॥ ੩,੧੫.

ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਪੁਰੁਸ਼ਾ ਨਾਮ ਦਾ ਅਵਤਾਰ, ਹਰੀ, ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਲਈ ਗਿਆ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ। ਉਹ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ, ਓਹੀ ਵਿਸ਼ਨੁ, ਓਹੀ ਬੀਜ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।

ਯੋ ਬੀਜਭੂਤਃ ਪੁਰੁषਾਖ੍ਯ ਵਿष੍ਣੁਃ ਸ ਏਵਾਭੂਦ੍ਵਾਸੁਦੇਵੋ ਮਹਾਤ੍ਮਾ । ਸृष੍ਟਿਂ ਕਰ੍ਤੁਂ ਪੁਰੁषਾਖ੍ਯਸ੍ਯ ਵਾਯੋਰ੍ਮਾਯਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਮੂਲਰੂਪੋ ਯਥਾऽਸ ॥ ੩,੧੫.

ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੁ, ਜੋ ਪੁਰੁਸ਼ਾ ਅਤੇ ਬੀਜ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਲਈ ਵਾਸੁਦੇਵ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਬਣਿਆ। ਪੁਰੁਸ਼ਾ ਨਾਮ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਯੋ ਵਾਸੁਦੇਵਸ੍ਤੁ ਸ ਏਵ ਜਾਤਃ ਸਂਕਰ੍षਣਾਖ੍ਯੋ ਖਿਲਸਦ੍ਗੁਣਾਤ੍ਮਾ । ਸृष੍ਟਿਂ ਕਰ੍ਤੁਂ ਸੂਤ੍ਰਭੂਤਸ੍ਯ ਵਾਯੋਰ੍ਜਯਾਖ੍ਯਾਯਂ ਪੂਰ੍ਣਸਂਵਿਤ੍ਪਰਾਤ੍ਮਾ ॥ ੩,੧੫.

ਉਹ ਵਾਸੁਦੇਵ ਆਪ ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਬਣਿਆ, ਜੋ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਲਈ। ਜਯਾ ਨਾਮ ਵਾਯੂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੂਤਰ ਰੂਪ, ਪੂਰਨ ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਉੱਚਤਮ ਆਤਮਾ ਬਣਿਆ।

ਸ ਏਵਂ ਸਂਕਰ੍षਣਨਾਮਧੇਯਃ ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮ੍ਨਨਾਮਾ ਚ ਸ ਏਵ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ । ਸਰਸ੍ਵਤੀਭਾਰਤੀਸਰ੍ਜਨਾਰ੍ਥਂ ਸ ਏਵ ਦੇਵ੍ਯਾ ਮੂਲਰੂਪੋ ਬਭੂਵ ॥ ੩,੧੫.

ਉਹੀ ਸੰਕਰਸ਼ਣ, ਜਿਸ ਦਾ ਇਹ ਨਾਮ ਹੈ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਸਰਸਵਤੀ ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਲਈ ਉਹੀ ਦੇਵੀ ਦਾ ਮੂਲ ਰੂਪ ਬਣਿਆ।

ਸृष੍ਟ੍ਵਾ ਯੁਕ੍ਤਂ षੋਡਸ਼ਭਿਃ ਕਲਾਭਿਰ੍ਮਹਤ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਰੂਪਂ ਸ ਏਵ । ਸਾਹਙ੍ਕਾਰਂ ਕ੍ਰੀਡਯਾਮਾਸ ਦੇਵਃ ਸ਼ृਣੁ ਤ੍ਵਂ ਵੈ षੋਡਸ਼ਾਖ੍ਯਾਃ ਕਲਾਸ਼੍ਚ ॥ ੩,੧੫.

ਉਹ ਮਹੱਤਤੱਤਵ, ਜੋ ਸੁਖਮ ਰੂਪ ਤੇ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਕਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ, ਬਣਾਕੇ, ਦੇਵ ਨੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਖੇਡ ਕੀਤੀ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਕਲਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣ।

ਭੂਤਾਨਿ ਕਰ੍ਮੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਞ੍ਚਕਾਨਿ ਜ੍ਞਾਨੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣੀਹ ਤਥਾ ਮਨਸ਼੍ਚ । ਤਤੋ ਬਭੂਵ ਹ੍ਯਨਿਰੁਦ੍ਧਸਂਜ੍ਞਕੋ ਜੀਵਾਂਸ਼੍ਚ ਸਂਗृਹ੍ਯ ਸੁਪੂਰ੍ਣਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ॥ ੩,੧੫.

ਭੂਤ, ਪੰਜ ਕਰਮ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਪੰਜ ਗਿਆਨ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨ—ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਨਿਰੁੱਧ ਨਾਮ ਵਾਲਾ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਪੂਰਨ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।

ਸੋਯਂ ਵਿਰਿਞ੍ਚ੍ਯਾਦਿਸਮਸ੍ਤਦੇਵਾਨ੍ ਸ੍ਥੂਲੇਨ ਦੇਹੇਨ ਸਸਰ੍ਜ ਨਾਥਃ । ਤਥਾ ਸ ਵਿष੍ਣੁਃ ਪੁਰੁषਾਭਿਧਸ੍ਤੁ ਸਨਤ੍ਕੁਮਾਰਤ੍ਵਮਵਾਪ ਵੀਨ੍ਦ੍ਰ ॥ ੩,੧੫.

ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ, ਵਿਰਿੰਚੀ ਆਦਿ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਥੂਲ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਨੁ, ਪੁਰੁਸ਼ਾ ਨਾਮ ਨਾਲ, ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ।