ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਸੂਰ੍ਯੋਦਯੇ ਨਾਸ੍ਤਿ ਯਥਾ ਤਮਸ਼੍ਚ ਤਥਾਜ੍ਞਾਨਂ ਨਾਸ੍ਤਿਨਾਸ੍ਤ੍ਯੇਵ ਦੇਵ । ਕਰੋਮ੍ਯਹਂ ਸ਼੍ਰਵਣਂ ਸਰ੍ਵਦੈਵ ਹਰਿਪ੍ਰੀਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਨਿਸ਼੍ਚਤਾਰ੍ਥਂ ਸਤਾਂ ਹਿ ॥ ੩,੧੨.

ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸਮੇਂ ਹਨੇਰਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਤਿਵੇਂ, ਹੇ ਦੇਵ, ਅਗਿਆਨ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਲਈ, ਸਾਫ ਮਨੋਰਥ ਨਾਲ, ਸਤ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸੁਣਦਾ ਹਾਂ।

ਸ਼ਤਜਨ੍ਮਗਤਾਨਾਂ ਤ੍ਵਨृਜੂਨਾਂ ਪੂਰ੍ਵਮੇਵ ਤੁ । ਅਪਰੋਕ੍ਸ਼ਾਭਾਵ ਏਵ ਹ੍ਯਜ੍ਞਾਨਂ ਸਮੁਦੀਰਿਤਮ੍ ॥ ੩,੧੨.

ਜੋ ਸਿੱਧੇ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸੌ ਜਨਮਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਸਿੱਧਾ ਅਨੁਭਵ ਨਾ ਹੋਣਾ ਹੀ ਅਗਿਆਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਪਰੋਕ੍ਸ਼ਾਨਨ੍ਤਰਂ ਤੁ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯਜ੍ਞਾਨਂ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਸ਼ਤਜਨ੍ਮਸੁ ਦੇਵੇਸ਼ ਅਪਰੋਕ੍ਸ਼ੇਣ ਸਰ੍ਵਦਾ ॥ ੩,੧੨.

ਪਰ ਸਿੱਧਾ ਅਨੁਭਵ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਸੌ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਿੱਧਾ ਅਨੁਭਵ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਪੂਰ੍ਣਜ੍ਞਾਨਂ ਮਮਾਸ੍ਤ੍ਯੇਵ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ । ਸ਼ਤਜਨ੍ਮਸੁ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤੁ ਪਰੋਕ੍ਸ਼ੇਣ ਮਮ ਪ੍ਰਭੋ ॥ ੩,੧੨.

ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਪੂਰਨ ਗਿਆਨ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਪਿਛਲੇ ਸੌ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰਾ ਗਿਆਨ ਅਪਰੋਕਸ਼ ਸੀ।

ਪੂਰ੍ਣਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਸਦਾਪ੍ਯਸ੍ਤੀਤ੍ਯੇਵਮਾਹੁਰ੍ਮਹਰ੍षਯਃ । ਸਂਜ੍ਞਾਜਨ੍ਮਗਤਾਯਾਸ਼੍ਚ ਸਰਸ੍ਵਤ੍ਯਾ ਮਹਾਪ੍ਰਭੋ ॥ ੩,੧੨.

ਪੂਰਨ ਗਿਆਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਮਹਾ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਤੇ ਸਾਰਸਵਤੀ, ਜੋ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾ-ਪ੍ਰਭੂ, ਉਸ ਲਈ ਵੀ ਇਹੀ ਗੱਲ ਹੈ।

ਨਾਜ੍ਞਾਨਂ ਚਿਨ੍ਤਨੀਯਂ ਹਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਯ੍ਵੋਸ਼੍ਚ ਦੇਵ ਹਿ । ਅਤ੍ਰ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਵਿਸ਼ੇषੋਸ੍ਤਿ ਜ੍ਞਾਤਵ੍ਯਸ੍ਤਤ੍ਵਮਿਚ੍ਛੁਭਿਃ ॥ ੩,੧੨.

ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜਾਂ ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ ਅਗਿਆਨਤਾ ਨੂੰ ਸੋਚਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ। ਪਰ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਫਰਕ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਚਾਈ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਅਵਤਾਰੇषੁ ਭਾਰਤ੍ਯਾਃ ਕਦਾਚਿਜ੍ਜ੍ਞਾਨਪੂਰ੍ਵਕਮ੍ । ਸਰ੍ਵਦਾ ਜ੍ਞਾਨਰੂਪਾ ਸਾ ਸਰ੍ਵਦੁਃਖਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾ ॥ ੩,੧੨.

ਭਾਰਤੀ ਦੇ ਅਵਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਗਿਆਨ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗਿਆਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ।

ਦੈਤ੍ਯਾਨਾਂ ਮੋਹਨਾਰ੍ਥਾਯ ਅਂਸ਼ੇ ਦੁਃਖੀਵ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ । ਤਸ੍ਯਾ ਦੁਃਖਾਦਿਕਂ ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ਨਾਸ੍ਤਿਨਾਸ੍ਤ੍ਯੇਵ ਸਰ੍ਵਥਾ ॥ ੩,੧੨.

ਦੇਤਿਆਂ ਨੂੰ ਭਟਕਾਉਣ ਲਈ, ਉਹ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖੀ ਜਾਪਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਅਪਰੋਕ੍ਸ਼ਤਿਰੋਭਾਵ ਈषਤ੍ਕਾਲੇ ਪ੍ਰਦृਸ਼੍ਯਤੇ । ਤਾਵਨ੍ਮਾਤ੍ਰੇਣ ਵਾਜ੍ਞਾਨਂ ਤਸ੍ਯਾਂ ਨੈਵਾਹਿਤਂ ਚ ਯਤ੍ ॥ ੩,੧੨.

ਸਿੱਧਾ ਲੁਕਣ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ਵੀ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਅਗਿਆਨਤਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।

ਮੂਲਰੂਪੇ ਤੁ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯੇਵ ਭਾਰਤ੍ਯਾ ਜ੍ਞਾਨਵਿਸ੍ਮृਤਿਃ । ਭਾਰਤ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਯਥਾ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸਰਸ੍ਵਤ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਕਿਂ ਪੁਨਃ ॥ ੩,੧੨.

ਭਾਰਤੀ ਦੇ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਦੀ ਭੁੱਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਜਿਵੇਂ ਭਾਰਤੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਸਰਸਵਤੀ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਹੋਣ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੀ ਨਹੀਂ।

ਅਂਸ਼ਾਵਤਰਣਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸਰਸ੍ਵਤ੍ਯਾਃ ਕਦਾਚਨ । ਅਂਸ਼ਾਵਤਰਣਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਮਮਾਪਿ ਮਧੁਸੂਦਨ ॥ ੩,੧੨.

ਸਰਸਵਤੀ ਦਾ ਕਦੇ ਵੀ ਹਿੱਸਾ-ਅਵਤਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਮੇਰਾ ਵੀ ਕੋਈ ਹਿੱਸਾ-ਅਵਤਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ।

ਤਥੈਵ ਜ੍ਞਾਨਮਸ੍ਤ੍ਯੇਵ ਹਰੇਰ੍ਨਾਰਾਯਣਸ੍ਯ ਚ । ਵਾਯੋਰਂਸ਼ਾਵਤਾਰੋਸ੍ਤਿ ਯਥਾ ਮੂਲੇ ਤਥੈਵ ਚ ॥ ੩,੧੨.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰੀ ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਵਾਯੂ ਵਿੱਚ, ਹਿੱਸਾ-ਅਵਤਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ।

ਬਲਜ੍ਞਾਨਾਦਿਕਂ ਸਰ੍ਵਂ ਚਿਨ੍ਤਨੀਯਂ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਤਥਾਪਿ ਵਾਯੌ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਬਲਜ੍ਞਾਨਾਦਿਵ੍ਯਕ੍ਤਯਃ ॥ ੩,੧੨.

ਤਾਕਤ, ਗਿਆਨ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਸੋਚਣ ਯੋਗ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਫਿਰ ਵੀ, ਵਾਯੂ ਵਿੱਚ ਤਾਕਤ ਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਝਲਕਾਂ ਵੇਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਅਵਤਾਰੇषੁ ਵਾਯੋਸ੍ਤੁ ਸਮ੍ਯਕ੍ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾਤ੍ਮਨਾਸ੍ਤਿ ਹਿ । ਅਪਰੋਕ੍ਸ਼ਤਿਰੋਭਾਵੌ ਨਾਂਸ਼ਾਵਤਰਣੇष੍ਵਪਿ ॥ ੩,੧੨.

ਵਾਯੂ ਦੇ ਅਵਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਸਿੱਧਾ ਲੁਕਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਹਿੱਸਾ-ਅਵਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ।

ਬਲਜ੍ਞਾਨਾਦਿਕਂ ਯਾਵਨ੍ਮੂਲਰੂਪੇ ਪ੍ਰਦृਸ਼੍ਯਤੇ । ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗਸ੍ਵਰੂਪੇ ਚ ਨ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ ਤਾਦृਸ਼ਮ੍ ॥ ੩,੧੨.

ਜਦ ਤੱਕ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਾਕਤ ਤੇ ਗਿਆਨ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਹ ਗੁਣ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ।

ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗਸ੍ਵਰੂਪੇ ਚ ਯਾਦृਕ੍ਚਾਦਰ੍ਸ਼ਯਤ੍ਪ੍ਰਭੋ । ਦ੍ਵਾਪਰਸ੍ਥੇ ਸ੍ਵਰੂਪੇ ਤਤ੍ਤਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ ਤਾਦृਸ਼ਮ੍ । ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗਸ੍ਵਰੂਪੇ ਚ ਯਾਦृਕ੍ਚਾਦਰ੍ਸ਼ਯਤ੍ਪ੍ਰਭੋ ॥ ੩,੧੨.

ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜੋ ਗੁਣ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਦਿਖਾਏ, ਉਹੀ ਗੁਣ ਦੁਆਪਰ ਯੁਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਏ।

ਦ੍ਵਾਪਰਸ੍ਥੇ ਵਾਯੁਰੂਪੇ ਯਾਦृਗ੍ਵਾ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤ੍ਪ੍ਰਭੁਃ । ਵਾਯੁਃ ਕਲਿਯੁਗੇ ਰੂਪੇ ਤਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ ਤਾਦृਸ਼ਮ੍ ॥ ੩,੧੨.

ਦੁਆਪਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਵਾਯੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜੋ ਗੁਣ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਦਿਖਾਏ, ਵਾਯੂ ਉਹੀ ਗੁਣ ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਤਥਾ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤੇ ਵਾਯੁਰ੍ਦੈਤ੍ਯਾਨਾਂ ਮੋਹਨਾਯ ਚ । ਅਵਤਾਰੇषੁ ਵਾਯੋਸ਼੍ਚ ਅਨ੍ਤਰਂ ਯੇ ਵਿਦੁਃ ਪ੍ਰਭੋ ॥ ੩,੧੨.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਯੂ ਦੇਤਿਆਂ ਨੂੰ ਭਟਕਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਯੂ ਦੇ ਅਵਤਾਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਫਰਕ ਪਤਾ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ,

ਤੇऽਧਂ ਤਮਃ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਨ੍ਤੇ ਤੇ ਦੈਤ੍ਯਾ ਨ ਚ ਤੇ ਸੁਰਾਃ । ਵਾਯਾਵਪ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਹਰਿਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਨਿਰ੍ਣਯੇ ॥ ੩,੧੨.

ਉਹ ਗहरे ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਦੇਤਿਆਂ ਹਨ, ਦੇਵਤਾ ਨਹੀਂ; ਤੇ ਹਰੀ ਦੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ, ਵਾਯੂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ।

ਨਿਨ੍ਦਾਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਯੇ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਜਿਹ੍ਵਾਛੇਦਂ ਕਰੋਮ੍ਯਹਮ੍ । ਤਦਰ੍ਥਮੇਵ ਵਾਯੋਸ਼੍ਚ ਅਵਤਾਰਃ ਸਦਾ ਭੁਵਿ ॥ ੩,੧੨.

ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜੀਭ ਕੱਟ ਦਿਆਂਗਾ; ਇਸੀ ਲਈ ਵਾਯੂ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਗੁਣਪੂਰ੍ਣਸ੍ਯ ਵਿष੍ਣੋਸ੍ਤੁ ਨਿਰ੍ਗੁਣਤ੍ਵਵਿਚਿਨ੍ਤਨਮ੍ । ਜਾਤਾਨਨ੍ਦਾਦਿਪੂਰ੍ਣਾਙ੍ਖ੍ਯਂ ਸੋਹਮਿਤ੍ਯਾਦਿਚਿਨ੍ਤਨਮ੍ ॥ ੩,੧੨.

ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਿੱਚ ਗੁਣ-ਰਹਿਤਤਾ ਨੂੰ ਸੋਚਣਾ, ਜਾਂ 'ਮੈਂ ਉਹ ਹਾਂ' ਜਿਹਾ ਸੋਚਣਾ, ਜੋ ਜਨਮਜਾਤ ਆਨੰਦ ਆਦਿ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ—

ਚਿਦਾਨਨ੍ਦਾਤ੍ਮਕੇ ਦੇਹੇ ਉਤ੍ਪਤ੍ਤ੍ਯਾਦਿਵਿਚਿਨ੍ਤਨਮ੍ । ਅਚ੍ਛੇਦ੍ਯਾਭੇਦ੍ਯਗਾਤ੍ਰੇषੁ ਚ੍ਛੇਦਭੇਦਾਦਿਚਿਨ੍ਤਨਮ੍ ॥ ੩,੧੨.

ਚਿੱਤ ਤੇ ਆਨੰਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਆਦਿ ਨੂੰ ਸੋਚਣਾ, ਜਾਂ ਅਜਿਹੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕੱਟਣ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋਣ ਦੀ ਸੋਚ ਕਰਨਾ, ਜੋ ਕਦੇ ਕੱਟੇ ਜਾਂ ਵੱਖਰੇ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ—

ਦੇਵ੍ਯਾ ਨਿਤ੍ਯਾਵਿਯੋਗਿਨ੍ਯਾ ਵਿਯੋਗਾਦਿਵਿਚਿਨ੍ਤਨਮ੍ । ਕ੍ਲੇਸ਼ਸ਼ੋਕਾਦਿਸ਼ੂਨ੍ਯਸ੍ਯ ਹਰੇਃ ਕ੍ਲੇਸ਼ਾਦਿਚਿਨ੍ਤਨਮ੍ ॥ ੩,੧੨.

ਜੋ ਦੇਵੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਟੁੱਟ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਹੋਣ ਆਦਿ ਦੀ ਸੋਚ ਕਰਨਾ; ਜਾਂ ਹਰੇ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਕਲੇਸ਼ ਤੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਕਲੇਸ਼ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੀ ਸੋਚ ਕਰਨਾ—

ਵ੍ਯਾਸਰਾਮਾਦਿਰੂਪੇष੍ਵਨृषਿਵਿਪ੍ਰਤ੍ਵਚਿਨ੍ਤਨਮ੍ । ਕृष੍ਣਰਾਮਾਦਿਰੂਪੇषੁ ਅਨ੍ਤਰਸ੍ਯ ਵਿਚਿਨ੍ਤਨਮ੍ ॥ ੩,੧੨.

ਵਿਆਸ, ਰਾਮ ਆਦਿ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ੀ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਸੋਚ ਕਰਨੀ; ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਰਾਮ ਆਦਿ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰਲੀ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਸੋਚਣਾ.

ਰਾਮਕृष੍ਣਾਦਿਰੂਪੇषੁ ਅਨ੍ਤਰਸ੍ਯ ਵਿਚਿਨ੍ਤਨਮ੍ । ਰਾਮਕृष੍ਣਾਦਿਰੂਪੇषੁ ਪਰਾਜਯਵਿਚਿਨ੍ਤਨਮ੍ ॥ ੩,੧੨.

ਰਾਮ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਆਦਿ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰਲੀ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਸੋਚਣਾ; ਰਾਮ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਆਦਿ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਜਾਂ ਪਰਾਜਯ ਦੀ ਸੋਚ ਕਰਨੀ.

ਸਨ੍ਤਾਨਾਰ੍ਥਂ ਤੁ ਕृष੍ਣੇ ਨ ਸ਼ਿਵਪੂਜਾਦਿਚਿਨ੍ਤਨਮ੍ । ਰਾਮੇਣ ਦੁਃ ਖਯੁਕ੍ਤੇਨ ਲਿਙ੍ਗਸ੍ਯ ਸ੍ਥਾਪਨਂ ਕृਤਮ੍ ॥ ੩,੧੨.

ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਲਈ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਆਦਿ ਦੀ ਸੋਚ ਨਾ ਕਰਨੀ; ਰਾਮ ਨੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋ ਕੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ.

ਪਞ੍ਚਧਾਤੁਮਯੇ ਕृष੍ਣੇ ਹਰਿਰੂਪਵਿਚਿਨ੍ਤਨਮ੍ । ਸ੍ਵਯਂ ਵ੍ਯਕ੍ਤਸ੍ਥਲੇ ਚਾਪਿ ਚਿਦਾਨਨ੍ਦਤ੍ਵਕਲ੍ਪਨਮ੍ ॥ ੩,੧੨.

ਪੰਜ ਧਾਤਾਂ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਦਾ ਰੂਪ ਸੋਚੋ; ਆਪਣੇ ਆਪ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਸੋਚੋ.

ਪਿਤृਮਾਤृਦ੍ਵਿਜਾਤੀਨਾਂ ਹਰਿਰੂਪਤ੍ਵਚਿਨ੍ਤਨਮ੍ । ਅਸ੍ਵਤਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਰੁਦ੍ਰੇਣ ਹਰੇਰੈਕ੍ਯਦਿਚਿਨ੍ਤਨਮ੍ ॥ ੩,੧੨.

ਪਿਤਾ, ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਹਰੀ ਦਾ ਰੂਪ ਸੋਚੋ; ਅਧੀਨ ਰੁਦਰ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਨਾਲ ਇਕਤਾ ਦੀ ਸੋਚ ਕਰੋ.

ਵਿष੍ਣੋਃ ਸੂਰ੍ਯੇਣ ਸਾਕਂ ਚ ਅਭੇਦਾ ਦਿਵਿਚਿਨ੍ਤਨਮ੍ । ਸਰ੍ਵੋਤ੍ਤਮਃ ਸੂਰ੍ਯ ਏਵ ਵਿष੍ਣ੍ਵਾਦ੍ਯਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਕਿਙ੍ਕਰਾਃ ॥ ੩,੧੨.

ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਅਭੇਦ ਦੀ ਸੋਚ ਕਰੋ; ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੂਰਜ ਹੀ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਆਦਿ ਉਸ ਦੇ ਸੇਵਕ ਹਨ.