ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਮਦ੍ਭਯਂ ਤਸ੍ਯ ਹਰਿਪ੍ਰੀਤ੍ਯਰ੍ਥਮੇਵ ਚ । ਭਯਾਕਾਮਵਤੀਵਾਨਮੁਵਾਸ੍ਤਵਮੀਰਿਤਮ੍ ॥ ੩,੧੧.

ਉਸ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਡਰ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਹਰੀ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ; ਡਰ, ਇੱਛਾ ਵਾਂਗ, ਅਸਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ।

ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਪ੍ਰਾਬ੍ਧਲੇਸ਼ਸ੍ਤ ਤਸ੍ਯ ਨਾਸ੍ਤਿ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ । ਦੁਃ ਖਾਜ੍ਞਾਨਾਦਿਕਂ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਕਥਂ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ॥ ੩,੧੧.

ਖਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮਤ ਦਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ, ਉਸ ਲਈ ਕੋਈ ਦੁੱਖ, ਅਗਿਆਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਐਸਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ; ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ?

ਵਿष੍ਣੋਰਾਜ੍ਞਾਨੁਸਾਰੇਣ ਭਯਾਯਾਨੁਕਰੋਤ੍ਯਸੌ । ਤੇਨ ਪ੍ਰੀਣਾਤਿ ਚ ਹਰਿਸ੍ਤਸ੍ਯ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ ੩,੧੧.

ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਹਰੀ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

ਸ਼ृਣੋਤਿ ਸਤਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਨ ਚਿਨ੍ਤ੍ਯਾਤ੍ਤਾਵਤਾਜ੍ਞਤਾ । ਕਦਾਚਿਦ੍ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਦੁਃ ਖੀ ਨ ਚ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ ॥ ੩,੧੧.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸੋਚਦਾ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਅਗਿਆਨ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਕਦੇ ਕਦੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੁਖੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਖਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ।

ਯਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਚ ਨ ਜਾਨੀਯਾਦ੍ਧਰਿਪ੍ਰੀਤ੍ਯਰ੍ਥਮੇਵ ਚ । ਦੁਃ ਖਿਵਦ੍ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਆਜ੍ਞਾਨਾਂ ਮੋਹਨਾਯ ਚ ॥ ੩,੧੧.

ਜੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਿਰਫ ਹਰੀ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਗਿਆਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਟਕਾਉਣ ਲਈ ਦੁਖੀ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਯੋਗ੍ਯਤਾਮਨਤਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਯਾਵਜ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਚ ਤਿष੍ਠਤਿ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ੍ਤਾਵਦੇਵਾਸ੍ਤਿ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ ॥ ੩,੧੧.

ਜਦ ਤੱਕ ਗਿਆਨ ਆਪਣੀ ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲਈ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਹੋਰ ਸੋਚਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।

ਜ੍ਞਾਨਸ੍ਯ ਵ੍ਯਕ੍ਤਤਾ ਨਾਮ ਵਿਦ੍ਯਮਾਨਸ੍ਯ ਚਾਦਰਾਤ੍ । ਜ੍ਞਾਨਸ੍ਯਾਸਾਦਨਂ ਚੈਵ ਜ੍ਞਾਨਵ੍ਯਕ੍ਤਿਰਿਤਿ ਸ੍ਮृਤਾ ॥ ੩,੧੧.

ਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਗਟਤਾ, ਜਦ ਉਹ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ—ਇਸ ਨੂੰ ਹੀ ਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਗਟਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਤੋ ਜ੍ਞਾਨਾਦਿਕਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਃ । ਪਦ੍ਮਾਦ੍ਧਿਰਣ੍ਮ ਯਾਜ੍ਜਾਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤੁ ਚਤੁਰਾਨਨਃ ॥ ੩,੧੧.

ਇਸ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਪਰਮੇਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਅਗਿਆਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਐਸਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਚਤੁਰ-ਮੁਖੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸੋਨੇ ਦੇ ਅੰਡੇ ਤੋਂ ਉੱਗੇ ਕਮਲ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ।

ਸਰ੍ਵਦਾऽਲੋਚਨਾਯੁਕ੍ਤਸ੍ਤੇਨ ਸ੍ਵਾਲੋਚਨਂ ਕृਤਮ੍ । ਅਜ੍ਞਾਨਾਂ ਮੋਹਨਾਰ੍ਥਾਯ ਹਰਿਪ੍ਰੀਤ੍ਯਰ੍ਥਮੇਵ ਚ ॥ ੩,੧੧.

ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਆਪਣਾ ਹੀ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਅਗਿਆਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਟਕਾਉਣ ਅਤੇ ਹਰੀ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ।

ਸਂਕਲ੍ਪੋਪਿ ਤਥੈਵਾਸ੍ਤਿ ਨ ਹ੍ਯਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ਕृਤਸ੍ਤਥਾ । ਕੋ ਵਾ ਮਾਂ ਸृष੍ਟਵਾਨਤ੍ਰ ਇਤਿ ਹ੍ਯਾਲੋਚ੍ਯ ਸ ਪ੍ਰਭੁਃ ॥ ੩,੧੧.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਰਾਦਾ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਅਗਿਆਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; 'ਇੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਕੌਣ ਬਣਾਇਆ?'—ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਤਂ ਵਿਚਾਰਯਿਤੁਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪਦ੍ਮਨਾਡੀਂ ਵਿਵੇਸ਼ ਹ ॥ ੩,੧੧.

ਇਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਕਮਲ ਦੀ ਡੰਡੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੨ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ । ਨਾਡੀਂ ਸਮਾਵਿਸ਼੍ਯ ਮਹਾਨੁਭਾਵਃ ਸ਼੍ਰੀਵਿष੍ਣੁਭਕ੍ਤੋ ਤ੍ਵਥ ਪੁष੍ਕਰਸ੍ਥਃ । ਵਿਚਾਰਯਾਮਾਸ ਗੁਰੁਂ ਸ੍ਵਮੂਲਂ ਨਾਰਾਯਣਂ ਨਿਰ੍ਗੁਣਮਦ੍ਵਿਤੀਯਮ੍ ॥ ੩,੧੨.

ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਭਗਤ, ਜੋ ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਉਹ ਡੰਡੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮੂਲ, ਨਾਰਾਇਣ, ਜੋ ਨਿਰਗੁਣ ਤੇ ਅਦਵਿਤੀਯ ਹੈ, ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।

ਏਤਾਵਤਾ ਹਰਿਭਕ੍ਤਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯਾਪ੍ਯਚ੍ਛਿਨ੍ਨਭਕ੍ਤਸ੍ਯ ਚਤੁਰ੍ਮੁਖਸ੍ਯ । ਵਿਚਾਰਕਾਲੇ ਚ ਵਿਚਿਨ੍ਤਨੀਯੋ ਹ੍ਯਜ੍ਞਾਨਲੇਸ਼ਸ੍ਤੁ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰੇਸ਼੍ਵਰ ॥ ੩,੧੨.

ਖਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਹਰੀ ਦੇ ਭਗਤ, ਚਤੁਰ-ਮੁਖੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਟੁੱਟੀ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਾਂਚ ਸਮੇਂ ਅਗਿਆਨ ਦਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਲੇਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਯਥਾਸ੍ਤਿ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਮਨਃ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪ ਏਵ ਤਥੈਵ ਸੋਪਿ ਪ੍ਰਕਰੋਤਿ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ । ਆਲੋਚਨੇ ਤਸ੍ਯ ਸਦਾਸ੍ਤਿ ਭੂਮਨ੍ਸ੍ਵਯੋਗ੍ਯਤਾਮਨਤਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਚੈਵ ॥ ੩,੧੨.

ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਚਾਰ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੀ ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਹਰੇਃ ਸ੍ਵਰੂਪੇ ਚ ਤਥਾ ਪ੍ਰਪਞ੍ਚਃ ਸ੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍ਸ੍ਵਰੂਪੇ ਚ ਖਗਾਸ੍ਤਿ ਜ੍ਞਾਨਮ੍ । ਯਥਾਪਿ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪਰਿਚਾਰਵਾਰਿ ਚ ਅਜ੍ਞਾਤਵਦ੍ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਚ ॥ ੩,੧੨.

ਹਰੀ ਦੇ ਸਵਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਗਿਆਨ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ; ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਸੇਵਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵੀ ਅਣਜਾਣਾ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਹਰੇਃ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਕੁਰੁਤੇऽਸੌ ਕਦਾਚ੍ਚਿਤ੍ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਵਿਸ਼ੇषੋऽਸ੍ਤਿ ਵੀਨ੍ਦ੍ਰ । ਸ਼ृਣੁष੍ਵ ਸਮ੍ਯਙ੍ਨਿਗृਹੀਤਚਿਤ੍ਤੋ ਯਥਾ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਸ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਦੇਵਃ ॥ ੩,੧੨.

ਹਰੀ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਕਦੇ ਕਦੇ, ਖਗਾਂ ਦੇ ਵਧੀਆ, ਉੱਥੇ ਕੁਝ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਕਿ ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਕਿਵੇਂ ਬੋਲਿਆ ਤੇ ਸਮਝਿਆ।

ਸਦਾ ਤ੍ਵਦੋषਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ੇषੈਸ਼੍ਚ ਮੁਕ੍ਤਵੇਦਾਸ੍ਤਥਾ ਵਾ ਪਵਿਜਾਨਨ੍ਤਿ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ । ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਨ ਤਥਾ ਹਰਿਂ ਚ ਸ੍ਵਯੋਗ੍ਯਤਾਮਨਤਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਵੇਧਾਃ ॥ ੩,੧੨.

ਮੁਕਤ ਵੇਦ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗਲਤੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਸਵਰੂਪ ਜਾਂ ਹਰੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਆਪਣੀ ਯੋਗਤਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ।

ਹਰੇਃ ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਨ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਸਰ੍ਵਂ ਸ੍ਵਯੋਗ੍ਯਰੂਪਂ ਸਰ੍ਵਦਾ ਵੇਤ੍ਤਿ ਵਿष੍ਣੋਃ । ਤਤ੍ਰਾਜ੍ਞਾਨਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਦ੍ਵਿਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਯਾਵਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਚ ਤਥੈਵ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾਃ ॥ ੩,੧੨.

ਉਹ ਹਰੀ ਦਾ ਪੂਰਾ ਸਵਰੂਪ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ; ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ ਯੋਗਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਦੋਵੇਂ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਵਧੀਆ। ਉੱਥੇ ਕੋਈ ਅਗਿਆਨ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਸਵਰੂਪ ਵਿੱਚ।

ਵੇਧਾ ਨ ਜਾਨਾਤਿ ਕੁਤਸ੍ਤਦਨ੍ਯੇ ਤਯੋਃ ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਨ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਸਰ੍ਵਮ੍ । ਤਥਾਪਿ ਵੇਦਾਨੇਕਦੇਸ਼ੇਨ ਵੇਦ ਜਾਨਾਤਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ਹਰਿਰੂਪਂ ਚ ਯਾਵਤ੍ ॥ ੩,੧੨.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ—ਫਿਰ ਹੋਰ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਉਹ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਸਵਰੂਪ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਫਿਰ ਵੀ, ਵੇਦ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਜਿੰਨਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੇ ਹਰੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਤਾਵਨ੍ਨ ਜਾਨਾਤਿ ਵਿਧਿਃ ਖਗੇਨ੍ਦ੍ਰ ਜ੍ਞਾਨੇ ਵਿਧਾਤੁਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਯੋਗ੍ਯਭੂਤੇ । ਅਤੋ ਵਿਰਿਞ੍ਚਸ੍ਯ ਨ ਚਿਨ੍ਤਨੀਯੋ ਹ੍ਯਜ੍ਞਾਨਲੇਸ਼ਃ ਕ੍ਵਾਪਿ ਦੇਸ਼ੇ ਚ ਕਾਲੇ ॥ ੩,੧੨.

ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜਦ ਤਕ ਉਹ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਚਨਹਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਦ ਰਚਨਹਾਰ ਲਈ ਯੋਗ ਗਿਆਨ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ ਜਾਂ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਦਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਭੀ ਲਕੜ ਨਹੀਂ ਸੋਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਨਾਡੀਂ ਸਮਾਵਿਸ਼੍ਯ ਤਦਾ ਵਿਰਿਞ੍ਚੋ ਨ ਵੇਦ ਨਾਰਾਯਣਮੇਕਵਚ੍ਚ । ਤਦਾऽਸ਼ृਣੋਤ੍ਤਂ ਕਮਲਾਸਨਂ ਪ੍ਰਭੁਸ੍ਤਪਸ੍ਤਪ ਦ੍ਵ੍ਯਕ੍ਸ਼ਰਂ ਸਾਦਰੇਣ ॥ ੩,੧੨.

ਉਸ ਸਮੇਂ, ਨਾਡੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਇਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਣਿਆ। ਫਿਰ, ਕਮਲ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ 'ਤਪ, ਤਪ' ਇਹ ਦੋ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਸ਼ਬਦ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸੁਣਿਆ।

ਅਭਿਪ੍ਰਾਯਂ ਤਸ੍ਯ ਸਮ੍ਯਗ੍ਵਿਦਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਤਪਃ ਕੁਰੁ ਤ੍ਵਂ ਹਰਿਤੁष੍ਟ੍ਯਰ੍ਥਮੇਵ । ਤਪੋऽਕਰੋਦ੍ਧਰਿਪਾਦੈਕ ਨਿष੍ਠੋ ਹਰੇਃ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਦਿਵ੍ਯਸਹਸ੍ਰਵਰ੍षਮ੍ ॥ ੩,੧੨.

ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਕੇ, ਕਿਹਾ, 'ਹਰੀ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਤਪ ਕਰ।' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਮਨ ਲਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਹਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਲਈ ਦਿਵਯ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤਪ ਕੀਤਾ।

ਤਤੋ ਹਰਿਃ ਪ੍ਰਾਦੁਰਾਸੀਤ੍ਖਗੇਨ੍ਦ੍ਰ ਵਰਂ ਦਾਤੁਂ ਭਕ੍ਤਵਰਸ੍ਯ ਦਿਵ੍ਯਮ੍ । ਸਦਾ ਵਿष੍ਣੁਂ ਦੇਵਦੇਵੋ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਚਤੁਰ੍ਭੁਜਂ ਤਂ ਜਲਜਾਯਤਾਕ੍ਸ਼ਮ੍ ॥ ੩,੧੨.

ਫਿਰ ਹਰੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਭਗਤ ਨੂੰ ਦਿਵਯ ਵਰ ਦਿੰਣ ਲਈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸਦਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਦੇਖਿਆ।

ਸ਼੍ਰੀਵਤ੍ਸਲਕ੍ਸ਼੍ਮਂ ਗਲਸ਼ੋਭਿਕੌਸ੍ਤੁਭਂ ਸਂਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਂ ਸੁਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਰ੍ਦ੍ਰਦृष੍ਟ੍ਯਾ । ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਹਰਿਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਨਾਰਾਯਣਂ ਚ ਪੁਰਃ ਸ੍ਥਿਤਂ ਭਕ੍ਤਵਸ਼੍ਯਂ ਦਯਾਲੁਮ੍ ॥ ੩,੧੨.

ਉਸ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ, ਗਲੇ 'ਤੇ ਚਮਕਦਾ ਕੌਸਤੁਭ ਰਤਨ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਿਹਰ ਭਰੀ, ਸ਼ਾਂਤ ਨਜ਼ਰ ਦੇਖੀ। ਹਰੀ, ਨਾਰਾਇਣ, ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ, ਭਗਤ ਦੇ ਵਸ਼, ਦਇਆਲੂ, ਇਹ ਸਭ ਵੇਖਿਆ।

ਸਮਰ੍ਚਯਾਮਾਸ ਮਹਾਵਿਭੂਤ੍ਯਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਹਰੇਃ ਪਾਦਤੀਰ੍ਥਂ ਦਧਾਰ । ਅਸ੍ਤੌਨ੍ਮਹਾਭਾਗਵਤਪ੍ਰਧਾਨੋ ਹਰਿਂ ਗੁਰੁਂ ਭਕ੍ਤਿਵਿਵਰ੍ਧਿਤਾਤ੍ਮਾ ॥ ੩,੧੨.

ਉਸ ਨੇ ਵੱਡੀ ਭਕਤੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਵੈਭਵ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਪੂਜਿਆ। ਮਹਾਨ ਭਗਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਵਧ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਹਰੀ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਸਤਿ ਕਰੀ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ । ਰਮੇਸ਼ ਲੋਕੇਸ਼ ਜਗਨ੍ਨਿਵਾਸ ਤਵ ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਨ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਦੇਵੀ । ਤਵ ਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍ਸੁਵਿਜਾਨਾਤਿ ਦੇਵੀ ਗੁਣਾਨ੍ਵੇਦੋਕ੍ਤਾਨ੍ਸਰ੍ਵਦਾ ਵੀਨ੍ਦ੍ਰ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ॥ ੩,੧੨.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਜਗਤ ਦੇ ਨਿਵਾਸ, ਤੇਰਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਦੇਵੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ। ਪਰ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਇੰਦਰ, ਉਹ ਸਦਾ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਣਿਤ ਤੇਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੀ ਹੈ, ਸਾਰੇ।

ਤਥਾਪਿ ਸਾ ਨ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਦੇਵੀ ਸਾਕਲ੍ਯੇਨਾਸ਼ੇषਿਤਃ ਸਦ੍ਗੁਣਾਂਸ਼੍ਚ । ਯਦ੍ਯਪ੍ਯਨੁਕ੍ਤਂ ਪਞ੍ਚਭਿਰ੍ਨਾਸ੍ਤਿ ਵੇਦੈਸ੍ਤਥਾਪਿ ਦੇਵੇऽਤ੍ਰ ਵਿਸ਼ੇष ਆਸ੍ਤੇ ॥ ੩,੧੨.

ਫਿਰ ਭੀ, ਦੇਵੀ ਤੇਰੇ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ, ਨਾ ਹੀ ਤੇਰੇ ਚੰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਪੂਰੇ। ਭਾਵੇਂ ਪੰਜ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਪਰ ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਪੱਖ ਹੈ।

ਤਤ੍ਤ੍ਵੇਚ੍ਛਵਃ ਪ੍ਰਵਿਜਾਨਨ੍ਤਿ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵੇਦੇ ਸੂਕ੍ਤਾਨ੍ਕ੍ਵਾਪ੍ਯਨੁਕ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ । ਆਦੌ ਜਾਨਨ੍ਤ੍ਯਤ੍ਰ ਵੇਦਾ ਮੁਰਾਰੇ ऋਗਾਦਯਃ ਸੁष੍ਠੁ ਚਤ੍ਵਾਰ ਏਵ ॥ ੩,੧੨.

ਜੋ ਸੱਚ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਦਾ ਵੇਦਾਂ ਤੋਂ, ਸਾਰੇ ਸੁਕਤ—even ਜੋ ਸਿੱਧਾ ਨਹੀਂ ਆਏ—ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਚਾਰ ਵੇਦ—ਰਿਗ ਆਦਿ—ਹੇ ਮੁਰਾਰੀ, ਤੈਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।

ਵੇਦਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਵੇਦਯਨ੍ਤੀਤਿ ਦੇਵ ਤਥਾ ਪੁਰਾਣਂ ਭਾਰਤਂ ਪਞ੍ਚਰਾਤ੍ਰਮ੍ । ਕ੍ਰਮਾਦਿਤੋ ਵਿਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਸਾ ਵਿष੍ਣੁਗੁਣਾਨ੍ਸ੍ਵਯੋਗ੍ਯਾਨ੍ਸਦਾ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਰਮਾਪਿ ਦੇਵੀ ॥ ੩,੧੨.

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹੀ ਵੇਦ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁਰਾਣ, ਭਾਰਤ, ਅਤੇ ਪੰਚਰਾਤ੍ਰ ਵੀ। ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਵੀ ਸਦਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਯੋਗ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੀ ਹੈ।