ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਅਣ੍ਡਾਭਿਮਾਨੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤੁ ਵਿਰਾਡਾਖ੍ਯੋ ਹ੍ਯਭੂਤ੍ਤਦਾ । ਏਵਂ ਮਤਂ ਸ ਨਿਰ੍ਮਾਯ ਭਗਵਾਨ੍ਹਰਿਖ੍ਯਯਃ ॥ ੩,੧੦.

ਅੰਡ ਦੇ ਮਾਲਕ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਿਰਾਟ ਆਖਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਹਰੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰਚ ਕੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੀਤਾ।

ਵਿਸ਼ੇषਾਤ੍ਤਤ੍ਰ ਗਰੁਡ ਦੇਵੈਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਭਿਮਾਨਿਭਿਃ । ਅਧਸ਼੍ਚੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਤਦਾਕ੍ਰਮ੍ਯ ਹਰਿਸ੍ਤਿष੍ਠਤਿ ਸਰ੍ਵਦਾ ॥ ੩,੧੦.

ਹੇ ਗਰੁੜ, ਉਥੇ ਹਰੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਪਰ ਤੇ ਹੇਠਾਂ, ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਂ ਤੇ ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਏਵਂ ਪ੍ਰਾਕृਤਸਰ੍ਗੋਕ੍ਤਿਰ੍ਵੈਕृਤਂ ਸ਼ृਣੁ ਪਕ੍ਸ਼ਿਰਾਟ੍ ॥ ੩,੧੦.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਢਲੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸੀ ਗਈ। ਹੁਣ ਦੂਜੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ।

ਗਰੁਡ ਉਵਾਚ । ਸृष੍ਟਿਰੁਕ੍ਤਾ ਤ੍ਵਯਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸ਼੍ਰੁਤਾ ਸਮ੍ਯਙ੍ਮਯਾ ਹਰੇ ॥ ੩,੧੦.

ਗਰੁੜ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਹਰੀ, ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸੀ ਸੀ, ਮੈਂ ਉਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣੀ ਹੈ।

ਕਿਂ ਨਾਮ ਪ੍ਰਾਕृਤਂ ਜ੍ਞੇਯਂ ਤਥਾ ਕਿਂ ਵੈਕृਤਂ ਪ੍ਰਭੋ । ਏਤਦ੍ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਯ ਮੇ ਬ੍ਰੂਹਿ ਸ਼੍ਰੋਤੁਂ ਕੌਤੂਹਲਂ ਹਿ ਮੇ ॥ ੩,੧੦.

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੁਢਲੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਿਹੜੀ ਹੈ, ਤੇ ਦੂਜੀ ਕਿਹੜੀ ਹੈ? ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਸੁਣਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹਾਂ।

ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ । ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਾਦ੍ਯਾਃ ਪृਥਿਵ੍ਯਨ੍ਤਾ ਅਣ੍ਡਾਚ੍ਚ ਬਹਿਰੁਦ੍ਭਵਾਃ । ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਾਕृਤਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇषਾਂ ਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ਵਿਮਚ੍ਯਤੇ ॥ ੩,੧੦.

ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਅਪ੍ਰਗਟ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਤੱਕ, ਤੇ ਅੰਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਮੁਢਲਾ ਰਚਨਾ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਡਂ ਵਿਕृਤਂ ਜ੍ਞੇਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਾਨ੍ਤਃ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ । ਯਾ ਸृष੍ਟਿਰੁਚ੍ਯਤੇ ਸਦ੍ਭਿਃ ਸੈਵੋਕ੍ਤਾ ਵਿਕृਤੇਤਿ ਚ ॥ ੩,੧੦.

ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਦੀ ਬਦਲੀ ਹੋਈ ਰਚਨਾ ਦੂਜੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਰਚਨਾ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਅੰਡ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੱਸੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਦੂਜੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸृष੍ਟਿਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਲਯਸ਼੍ਚੈਵ ਸਂਸਾਰੋ ਭਕ੍ਤਿਰੇਵ ਚ । ਦੇਵਤਾ ऋषਿਮੁਖ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਲੋਕਾ ਭੂਰਾਦਯਸ੍ਤਥਾ ॥ ੩,੧੦.

ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੇ ਪ੍ਰਲੈ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਚੱਕਰ, ਭਗਤੀ, ਮੁੱਖ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਤੇ ਭੂ ਆਦਿ ਲੋਕ—

ਅਨਾਦ੍ਯਨਨ੍ਤਕਾਲੀਨਾਃ ਸਰ੍ਵਦੈਕਪ੍ਰਕਾਰਕਾਃ । ਜਗਤ੍ਪ੍ਰਵਾਹਃ ਸਤ੍ਯੋऽਯਂ ਨੈਵ ਮਿਥ੍ਯਾ ਕਥਞ੍ਚਨ ॥ ੩,੧੦.

ਇਹ ਸਾਰੇ ਆਦਿ-ਅੰਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ; ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਵਹਾਵਾ ਸੱਚਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ।

ਯਤ੍ਤ੍ਵੇਤਦਨ੍ਯਥਾ ਬ੍ਰੂਯੁਃ ਸਰ੍ਵਹਨ੍ਤਾਰ ਏਵ ਤੇ । ਜਗਤ੍ਪ੍ਰਵਾਹਃ ਸਤ੍ਯੋऽਯਂ ਹਰਿਸੇਵੇਤਿਸਾਥਾ ॥ ੩,੧੦.

ਜੇ ਕੋਈ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਵਹਾਵਾ ਸੱਚਾ ਹੈ, ਤੇ ਹਰੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਹੈ—ਇਹੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸਤ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯਂ ਪੁਨਃ ਸਤ੍ਯਮੁਦ੍ਧਤ੍ਯ ਭੁਜਮੁਤ੍ਯਤੇ । ਵੇਦਾਚ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਪਰਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਨ ਦੇਵਃ ਕੇਸ਼ਵਾਤ੍ਪਰਃ ॥ ੩,੧੦.

ਸੱਚ, ਸੱਚ, ਫਿਰ ਸੱਚ—ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਚੁੱਕ ਕੇ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ: ਵੇਦ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕੋਈ ਸ਼ਾਸਤਰ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਨਹੀਂ।

ਸਰ੍ਵੋਤ੍ਕृष੍ਟਂ ਕੇਸ਼ਵਂ ਚ ਵਿਹਾਯਾਨ੍ਯਮੁਪਾਸਤੇ । ਤੇषਾਮਨ੍ਧਂ ਤਮੋ ਜ੍ਞੇਯਂ ਪਿਤॄਣਾਂ ਗਰੁਣਾਮਪਿ ॥ ੩,੧੦.

ਜੋ ਕੇਸ਼ਵ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਹੋਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹਨੇਰੀ ਅੰਨ੍ਹੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ।

ਇਦਾਨੀਂ ਸ਼ृਣੁ ਪਕ੍ਸ਼ੀਨ੍ਦ੍ਰ ਵੈਕृਤਂ ਸਰ੍ਗਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਸਮ੍ਯਗ੍ਜਾਨਾਤਿ ਯੋ ਲੋਕੇ ਸ ਯਾਤਿ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍ ॥ ੩,੧੦.

ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਉੱਤਮ ਦੂਜੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ; ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਠੀਕ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੧ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ । ਪੁਰੁषਾਖ੍ਯੋ ਹਰਿਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਭਗਵਾਨ੍ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਃ । ਸ਼ਿਸ਼੍ਯੇਤ੍ਵਣ੍ਡੋਦਕ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਨृਣਾਂ ਸਾਹਸ੍ਰਵਤ੍ਸਰਮ੍ । ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਸ਼੍ਚੋਦਕਰੂਪੇਣ ਸ਼ਯ੍ਯਾਰੂਪੇਣ ਭੋਣ੍ਡਜਾ ॥ ੩,੧੧.

ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹਰੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੁਰੁਸ਼ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਗਵਾਨ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ, ਅੰਡ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਲੈਟਿਆ ਰਿਹਾ, ਹੇ ਵਿਨਤਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੇ ਲਖਮੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸੇਜ ਬਣੀ।

ਵਿਦ੍ਯਾ ਤਰਙ੍ਗਰੂਪੇਣ ਵਾਯੁਰੂਪੇਣ ਭੋਣ੍ਡਜ ॥ ੩,੧੧.

ਵਿਦਿਆ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਹਵਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਵਿਨਤਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ।

ਤਮੋਰੂਪੇਣ ਸੈਵਾਸੀ ਨ੍ਨਾਨ੍ਯਦਾਸੀਤ੍ਕਥਞ੍ਚਨ । ਅਸੀਦ੍ਗਰ੍ਭੋਦਕੇ ਚੈਵ ਨਾਨ੍ਯਦਾਸੀਤ੍ਕਥਞ੍ਚਨ ॥ ੩,੧੧.

ਉਹ ਕੇਵਲ ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਸੀ; ਹੋਰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜਗਤ ਦੇ ਗਰਭ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਹੀ ਸੀ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਸ੍ਤੁष੍ਟਾਵ ਚ ਹਰਿਂ ਗਰ੍ਭੋਦੇ ਪਕ੍ਸ਼ਿਸਤ੍ਤਮ । ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਧਰਾਭ੍ਯਾਂ ਰੂਪਾਭ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਕृਤਿਰ੍ਹਰਿਣਾ ਤਥਾ ॥ ੩,੧੧.

ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਗਰਭ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੀ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ। ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੇ ਵੀ ਹਰੀ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੀ।

ਸ਼ੇਤ ਸ਼੍ਰੁਤਿਸ੍ਵਰੂਪੇਣ ਸ੍ਤੌਤਿ ਗਰ੍ਭੋਦਕੇ ਹਰਿਮ੍ । ਨਾਰਾਯਣ ਨਮਸ੍ਤੇऽਸ੍ਤੁ ਸ਼ृਣੁ ਵਿਜ੍ਞਾਪਨਂ ਮਮ ॥ ੩,੧੧.

ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਧੁਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਈ ਰਹੀ ਅਤੇ ਹਰੀ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੀ ਰਹੀ: 'ਹੇ ਨਾਰਾਇਣ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ; ਮੇਰੀ ਬੇਨਤੀ ਸੁਣੋ।'

ਅਜਾਂ ਜਹਿ ਮਹਾਭਾਗ ਯੋਗ੍ਯਾਨਾਂ ਮੁਕ੍ਤਿਮਾਵਹ । ਅਜਾ ਤੁ ਪ੍ਰਕृਤਿਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਚਾਪਰਾ ਪ੍ਰਕृਤਿਃ ਪਰਾ ॥ ੩,੧੧.

ਹੇ ਮਹਾਨ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਅਜਾ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰੋ ਅਤੇ ਜੋ ਯੋਗ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦੋ। ਅਜਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇੱਕ ਅਪਰ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਰ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਹੈ।

ਸ਼ਤਤੋਵਰਾ ਤੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਤ੍ਨੀ ਵਰਾਨਨਾ । ਉਮਾ ਸ਼ਚ੍ਯਵਰਾ ਤਸ੍ਯਾ ਅਵਰਾਃ ਸਂਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ ॥ ੩,੧੧.

ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਬ੍ਰਹਮਾਣੀ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਚਿਹਰਾ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਉਮਾ ਅਤੇ ਸ਼ਚੀ ਵੀ ਉੱਤਮ ਹਨ, ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਏਤਾਸਾਂ ਹਨਨਂ ਨੈਵ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਾਮਃ ਸਦਾ ਹਰੇ । ਅਸ੍ਤਿ ਪ੍ਰਤਿਨृषੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪ੍ਰਕृਤੀ ਦ੍ਵੇ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤੇ ॥ ੩,੧੧.

ਹੇ ਹਰੀ, ਅਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ। ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਦੋ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ।

ਏਕਾ ਤੁ ਨਿਤ੍ਯਸਂਸਾਰਾ ਤ੍ਵਜਸ਼ਬ੍ਦਾਭਿਧਾਯਿਕਾ । ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਤੁ ਤਮੋऽਪੋਹ੍ਯਾ ਅਜਸ਼ਬ੍ਦਾਭਿਧਾਯਿਕਾ ॥ ੩,੧੧.

ਇੱਕ ਸਦਾ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਅਜਾ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਦੂਜੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਨੇਰਾ ਸਮਝ ਕੇ ਤਿਆਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ 'ਅਜਾ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਅਤ ਏਵ ਤ੍ਵਜੇ ਜ੍ਯੇष੍ਠੇ ਇਤਿ ਲੋਕੇ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤੇ । ਸੁਖਦੁਃ ਖਪ੍ਰਦਾ ਚੈਵ ਅਪਰਾ ਦੁਃ ਖਦੈਵ ਤੁ ॥ ੩,੧੧.

ਇਸ ਕਰਕੇ, ਵੱਡੀ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ 'ਜੈਠੀ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਅਪਰ ਸਿਰਫ਼ ਦੁੱਖ ਹੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਮੋਕ੍ਸ਼ਾਧਿਕਾਰਿਣਾਮੇਵ ਜ੍ਞਾਨੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਾਦਯੋ ਗਣਾਃ । ਤੇषਾਮਾਚ੍ਛਾਦਿਕਾ ਹੋਕਾ ਤਮੋਙ੍ਗਾ ਸਾ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾ ॥ ੩,੧੧.

ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਯੋਗ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਹੀ ਗਿਆਨ, ਸਰਤਾ ਆਦਿ ਗੁਣ ਹਨ। ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਹਨੇਰੇ ਵਾਲੀ ਮੋਹਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਜੀਵਂ ਪ੍ਰਤਿ ਮਹਾਵਿष੍ਣੁਂ ਪਾਹ੍ਯਾਚ੍ਛਾਦਯਤਿ ਪ੍ਰਭੋ । ਸਾ ਪਰਾ ਪ੍ਰਕृਤਿਰ੍ਜ੍ਞੇਯਾ ਪਰਮਾਚ੍ਛਾਦਿਕਾ ਸ੍ਮृਤਾ ॥ ੩,੧੧.

ਉਹ ਜੀਵ ਨੂੰ ਅਤੇ ਮਹਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਵੀ ਢੱਕ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ। ਉਹ ਪਰ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਰਵੋਤਮ ਢੱਕਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਏਵਂ ਸਾ ਪਰਮਾ ਦੁष੍ਟਾ ਹੋਕਾ ਤਮੋਙ੍ਗਾ ਤੁ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾ । ਜੀਵਵਰ੍ਗੇष੍ਵੇਵ ਖਗ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦੇਰ੍ਨਾਸ੍ਤਿ ਸਾ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ॥ ੩,੧੧.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਪਰਮ ਅਤੇ ਮੰਦ ਮੋਹਣੀ ਹਨੇਰੇ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ, ਹੇ ਪੰਛੀ, ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।

ਪਿਸ਼ਾਚਵਤ੍ਸਮੁਦ੍ਦਿष੍ਟਾ ਜੀਵਸ੍ਯੇਤ੍ਯਧਿਕਾਰਿਣਃ । ਪ੍ਰੇਰਿਕਾ ਤੁ ਤਯੋਰ੍ਦੇਵ੍ਯੋ ਸ੍ਤ੍ਵਹਮਾਦ੍ਯਾ ਸੁਖਾਤ੍ਮਿਕਾ ॥ ੩,੧੧.

ਉਹ ਅਧਿਕਾਰੀ ਜੀਵ ਨੂੰ ਪਿਸਾਚ ਵਾਂਗ ਪਕੜੀ ਹੋਈ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਦੇਵੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਮੈਂ ਪਹਿਲੀ ਹਾਂ, ਸੁਖ ਦੇ ਸਵਭਾਵ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਕ ਹਾਂ।

ਤਤ੍ਰ ਵਿष੍ਣੋ ਮਹਾਭਾਗ ਸਗੁਣਾਚ੍ਛਾਦਕੋ ਹਿਤਃ । ਪਰਮਾਚ੍ਛਾਦਿਕਾਂ ਦੁष੍ਟਾਂ ਵ੍ਯਾਮੁਚ੍ਯੈਵ ਮਹਾਪ੍ਰਭੋ ॥ ੩,੧੧.

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਹਾ ਭਾਗ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਤੁਸੀਂ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਢੱਕਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋ। ਪਰਮ ਮੰਦ ਢੱਕਣ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਹੇ ਮਹਾ ਪ੍ਰਭੂ—

ਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਦੇਹਿ ਮਹਾਦੇਵ ਤ੍ਵਦ੍ਭਕ੍ਤਾਨਾਂ ਮਹਾਪ੍ਰਭੋ । ਪਰਮਾਚ੍ਛਾਦਿਕਾ ਹ੍ਯਸ੍ਮਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯ ਸਂਸਾਰਿਣੋ ਯਤਃ ॥ ੩,੧੧.

ਹੇ ਮਹਾ ਦੇਵ, ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦੋ, ਹੇ ਮਹਾ ਪ੍ਰਭੂ। ਇਸ ਪਰਮ ਢੱਕਣ ਵਾਲੀ ਕਰਕੇ ਜੀਵ ਸਦਾ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜੁੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।