ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਆਖ੍ਯਾਤਾ ਦੇਵਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਸ੍ਤੇਭ੍ਯਸ੍ਤੇ ਚ ਸ਼ਤਾਵਰਾਃ । ਤੇਭ੍ਯਸ੍ਤੁ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਪਾ ਜ੍ਞੇਯਾ ਅਵਰਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ਤੈਰ੍ਗੁਣੈਃ ॥ ੩,੯.

ਦੇਵ-ਗੰਧਰਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੋ ਚੁਕਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸੌ ਪੀੜੀਆਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣੋ, ਤੇ ਘੱਟ ਦਰਜੇ ਵਾਲੇ ਸੌ-ਸੌ ਵਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤੇਭ੍ਯਃ ਸ਼ਤਗੁਣਾਜ੍ਞੇਯਾ ਮਾਨੁषੇषੂਤ੍ਤਮਾ ਗਣਾਃ । ਏਵਂ ਪ੍ਰਾਸਂਗਿਕਾਨੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਕृਤਂ ਹ੍ਯਨੁਸਰਾਮ੍ਯਹਮ੍ । ਏਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਯੋ ਦੇਵਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾਦ੍ਯਾ ਅਪਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ॥ ੩,੯.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਮੂਹ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੇ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਬੰਧਿਤਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸ ਕੇ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇ ਵੱਲ ਆਉਂਦਾ ਹਾਂ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਆਦਿ ਵੀ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨ।

ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਤੂष੍ਣੀਂ ਸ੍ਥਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲੀਕृਤ੍ਯ ਭੋ ਦ੍ਵਿਜ ॥ ੩,੯.

ਸਭ ਨੇ ਸਤਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਖੜੇ ਰਹੇ, ਹੇ ਦੁਜਾ।

ਇਤਿ ਸ੍ਤੁਤਸ਼੍ਚ ਦੇਵੇਸ਼ੋ ਭਗਵਾਨ੍ ਹਰਿਰਵ੍ਯਯਃ । ਤੇषਾਮਾਯਤਨਂ ਦਾਤੁਂ ਮਨਸਾ ਸਮਚਿਨ੍ਤਯਤ੍ ॥ ੩,੯.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਕਾਰ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਅਟੱਲ ਹਰੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਸਣ ਲਈ ਥਾਂ ਦੇਣ ਬਾਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ।

ਇਦਂ ਪਵਿਤ੍ਰਮਾਰੋਗ੍ਯਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪਾਪਪ੍ਰਣਾਸ਼ਨਮ੍ । ਹਰਿਪ੍ਰਸਾਦਜਨਕਂ ਸ੍ਵਰੂਪਸੁਖਸਾਧਨਮ੍ ॥ ੩,੯.

ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ, ਰੋਗ-ਮੁਕਤ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵਾਲਾ ਤੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਇਹ ਹਰੀ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਵਰੂਪ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਇਦਂ ਤੁ ਸ੍ਤਵਨਂ ਵਿਪ੍ਰਾ ਨ ਪਠਨ੍ਤੀਹ ਮਾਨਵਾਃ । ਨ ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਤਿ ਚ ਯੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਚੈਵ ਮਾਯਿਨਃ ॥ ੩,੯.

ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਇੱਥੇ ਇਹ ਸਤਵਨ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹਦੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਜਾਂ ਰੋਜ਼ ਇਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਫਸੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਨਸ੍ਮਰਨ੍ਤੋਨ੍ਤਰਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਯੇ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ ਨਰਾਧਮਾਃ । ਤੈਰ੍ਭੁਕ੍ਤਾ ਸਤਤਂ ਵਿष੍ਠਾ ਸਦਾ ਕ੍ਰਿਮਿਸ਼ਤੈਰ੍ਯੁਤਾ ॥ ੩,੯.

ਜਿਹੜੇ ਨਿਕਰਲੇ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਪਰ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੰਦ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕ੍ਰਿਮੀਆਂ ਦੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੦ ਗਰੁਡ ਉਵਾਚ । ਦੇਵੈਰੇਵਂ ਸ੍ਤੁਤੋ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਭਗਵਾਨ੍ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਤਾਂ ਪਤਿਃ । ਕੀਦृਸ਼ਂ ਹ੍ਯਾਸ਼੍ਰਯਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵੈषਾਂ ਵਿਵੇਸ਼ ਮਹਾਪ੍ਰਭੁਃ ॥ ੩,੧੦.

ਗਰੁੜ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਦੇਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਕਾਰ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸਾਤਵਤਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਆਸਰਾ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਕਿਵੇਂ ਅੰਦਰ ਗਿਆ?

ਏਤਦ੍ਵੇਦਿਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਕृष੍ਣਕृष੍ਣ ਮਹਾਪ੍ਰਭੋ । ਸਮ੍ਯਗ੍ਬ੍ਰੂਹਿ ਦਯਾਲੋ ਤ੍ਵਂ ਯਦਿ ਮਚ੍ਛ੍ਰੋਤ੍ਰਮਰ੍ਹਤਿ ॥ ੩,੧੦.

ਮੈਂ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਹੇ ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ; ਦਇਆਲੂ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸ, ਜੇ ਮੇਰੇ ਕੰਨ ਸੁਣਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ । ਤੇषੁ ਤਤ੍ਤ੍ਵੇषੁ ਭਗਵਾਨ੍ਸ ਵਿਵੇਸ਼ ਮਹਾਪ੍ਰਭੁਃ । ਕ੍ਸ਼ੋਭਯਾਮਾਸ ਭਗਵਾਨ੍ ਸਂਬਨ੍ਧਵਿਧੁਰੋ ਹਰਿਃ ॥ ੩,੧੦.

ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਹਨਾਂ ਤੱਤਾਂ ਵਿਚ, ਭਗਵਾਨ ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ; ਭਗਵਾਨ ਹਰੀ, ਜੋ ਸੰਬੰਧ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤਾ।

ਅਦੌ ਸਸਰ੍ਜ ਭਗਵਾਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਂ ਕਨ ਕਾਤ੍ਮਕਮ੍ । ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤ੍ਕੋਟਿਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਂ ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸਮਨ੍ਤਤਃ ॥ ੩,੧੦.

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਬਣਾਇਆ, ਜੋ ਕਣਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਪੰਜਾਸੀ ਕਰੋੜ ਯੋਜਨਾਂ ਚੌੜਾ ਸੀ, ਹਰ ਪਾਸੇ।

ਤਦੂਰ੍ਧ੍ਵਮਣ੍ਵਵਯਵਸ੍ਤਾਵਾਨ੍ਕਨਕਰੂਪਕਃ । ਵਰ੍ਤਤੇ ਤਤ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਤੁ ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤ੍ਕੋਟਿਭੂਤਲਮ੍ ॥ ੩,੧੦.

ਉਸ ਤੋਂ ਉਪਰ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਉਪਰ ਪੰਜ ਕ੍ਰੋੜ ਲੰਬਾ ਪੱਥਰ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਏਵਂ ਕੋਟਿਸ਼ਤਂ ਤਸ੍ਯਾਵਯਵਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ । ਤਤਸ਼੍ਚ ਸਪ੍ਤਾਵਰਣੈਃ ਸਮਤਾਤ੍ਪਰਿਧੀਕृਤਮ੍ ॥ ੩,੧੦.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਦੇ ਸੌ ਕ੍ਰੋੜ ਹਿੱਸੇ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ, ਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੱਤ ਪਰਤਾਂ ਨਾਲ ਘੇਰੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਕਬਨ੍ਧਾਵਰਣਂ ਹ੍ਯਾਦ੍ਯਂ ਕੋਟ੍ਯਾ ਦਸ਼ਸਹਸ੍ਰਕਮ੍ । ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਵਰਣਂ ਜ੍ਞੇਯਂ ਪਾਵਕਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ॥ ੩,੧੦.

ਪਹਿਲੀ ਪਰਤ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਬੰਧ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਕ੍ਰੋੜ ਦੀ ਹੈ; ਦੂਜੀ ਪਰਤ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਅੱਗ ਦੀ ਹੈ।

ਅਪਾਂ ਦਸ਼ਗੁਣੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਸਮਨ੍ਤਾਤ੍ਪਰਿਧੀ (ਖੀ) ਕृਤਮ੍ । ਤृਤੀਯਾਵਰਣਂ ਜ੍ਞੇਯਂ ਹਰਸ੍ਯੈਵ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ॥ ੩,੧੦.

ਤੀਜੀ ਪਰਤ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਹਰਾ ਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵਧੀਕ ਚਾਰਾਂ ਪਾਸੇ ਘੇਰੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਦਸ਼ਾਧਿਕਂ ਪਾਵਕਾਚ੍ਚ ਸਮਨ੍ਤਾਤ੍ਪਰਿਵਾਰਿਤਮ੍ । ਚਤੁਰ੍ਥਾਵਰਣਂ ਜ੍ਞੇਯਂ ਨਭਸੋਪਿ ਮਹਾਪ੍ਰਭੋ ॥ ੩,੧੦.

ਅੱਗ ਤੋਂ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵਧੀਕ ਪਰਤ ਚਾਰਾਂ ਪਾਸੇ ਘੇਰੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਚੌਥੀ ਪਰਤ ਅਕਾਸ਼ ਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ।

ਹਰਾਦ੍ਦਸ਼ਗੁਣੈਰੇਵਂ ਸਮਨ੍ਤਾਤ੍ਪਰਿਵਾਰਿਤਮ੍ । ਪਞ੍ਚਮਾਵਰਣਂ ਜ੍ਞੇਯਮਹਙ੍ਕਾਰਾਖ੍ਯਮੇਵਚ ॥ ੩,੧੦.

ਹਰਾ ਤੋਂ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵਧੀਕ ਪਰਤ ਚਾਰਾਂ ਪਾਸੇ ਘੇਰੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਪੰਜਵੀਂ ਪਰਤ ਅਹੰਕਾਰ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਵ੍ਯੋਮ੍ਨੋ ਦਸ਼ਗੁਣੈਰੇਵਂ ਸਮਨ੍ਤਾਤ੍ਪਰਿਵਾਰਿ ਤਮ੍ । षष੍ਠਮਾਵਰਣਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਮਹਤ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ ॥ ੩,੧੦.

ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵਧੀਕ ਪਰਤ ਚਾਰਾਂ ਪਾਸੇ ਘੇਰੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਛੇਵੀਂ ਪਰਤ ਮਹੱਤਤੱਤਵ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ।

ਅਹਙ੍ਕਾਰਾਦ੍ਦਸ਼ਗੁਣਂ ਸਮਨ੍ਤਾਤ੍ਪਰਿਵਾਰਿਤਮ੍ । ਸਪ੍ਤਮਾਵਰਣਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਤ੍ਰਿਗੁਣਾਵਰਣਂ ਪ੍ਰਭੋ ॥ ੩,੧੦.

ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵਧੀਕ ਪਰਤ ਚਾਰਾਂ ਪਾਸੇ ਘੇਰੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਸੱਤਵੀਂ ਪਰਤ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।

ਮਹਤ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਦ੍ਦਸ਼ਗੁਣੈਰਧਿਕਂ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ । ਮਹਤ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਨਨ੍ਤਰਂ ਚ ਤਮੋ ਹ੍ਯਾਵਰਣਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ॥ ੩,੧੦.

ਮਹੱਤਤੱਤਵ ਤੋਂ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵਧੀਕ ਪਰਤ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਮਹੱਤਤੱਤਵ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਮਸ ਦੀ ਪਰਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਮਹਤ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਤ੍ਪਞ੍ਚਗੁਣੈਰਧਿਕਂ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ । ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਜ੍ਞੇਯਂਰਜੋ ਹ੍ਯਾਵਰਣਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ॥ ੩,੧੦.

ਮਹੱਤਤੱਤਵ ਤੋਂ ਪੰਜ ਗੁਣਾ ਵਧੀਕ ਪਰਤ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਦੋ ਗੁਣਾ ਵਧੀਕ ਰਜਸ ਦੀ ਪਰਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਤਤਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਜ੍ਞੇਯਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਵਰਣਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਤ੍ਰਯਸ਼੍ਚੈਵਂ ਮਿਲਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਏਕਾਵਰਣਮੀਰਿਤਮ੍ ॥ ੩,੧੦.

ਫਿਰ, ਦੋ ਗੁਣਾ ਵਧੀਕ ਪਰਤ ਸਤਤਵ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਪਰਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਤੇ ਇਹ ਤਿੰਨ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਪਰਤ ਬਣਦੇ ਹਨ।

ਅਵ੍ਯਾਕृਤਾਖ੍ਯਮਾਕਾਸ਼ਂ ਤਦਨਨ੍ਤਰਮੀਰਿਤਮ੍ । ਮਰ੍ਯਾਦਾਰਹਿਤਸ਼੍ਚੈਵਂ ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਤੇ ਹਰਿਰਵ੍ਯਯਃ ॥ ੩,੧੦.

ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਵਿਆਕ੍ਰਿਤ ਨਾਮਕ ਅਕਾਸ਼ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਕੋਈ ਹੱਦ ਨਹੀਂ; ਉਥੇ ਅਵਿਨਾਸੀ ਹਰੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

ਅष੍ਟਮਾਵਰਣਂ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨੋਰਂ ਤਰਾ ਵਿਰਜਾ ਨਦੀ । ਪਞ੍ਚਯੋਜਨਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਾ ਸਮਨ੍ਤਾਤ੍ਪਰੀਧੀਕृਤਾ ॥ ੩,੧੦.

ਅਕਾਸ਼ ਦੀ ਅਠਵੀਂ ਪਰਤ ਵਿਰਜ ਨਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪੰਜ ਯੋਜਨ ਚੌੜੀ ਹੈ ਤੇ ਚਾਰਾਂ ਪਾਸੇ ਘੇਰੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਅਸ੍ਤਿ ਪੁਣ੍ਯਤਮਾ ਜ੍ਞੇਯਾ ਲੋਕਸਂਸਾਰਨਾਸ਼ਿਨੀ । ਏਵਂ ਚਤੁਰ੍ਮੁਖੇਨੈਵ ਤਦਾ ਹृष੍ਯਂ ਤਿ ਚਾਣ੍ਡਜ ॥ ੩,੧੦.

ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਗੇੜ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਅੰਡ-ਜਨਮ ਵਾਲੇ, ਚੌਥਾ-ਮੁਖ ਵੀ ਉਥੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਵਿਰਜਾਨਦ੍ਯਾਂ ਸਮ੍ਯਕ੍ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਵਿਸਰ੍ਜ੍ਯ ਚ । ਲਿਙ੍ਗਦੇਹਂ ਤਤਃ ਪਸ਼੍ਚਾਨ੍ਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਵਿਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਤੇ ਹਰੇਃ ॥ ੩,੧੦.

ਉਹ ਸਭ ਵਿਰਜ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਤੇ ਲਿੰਗ-ਦੇਹ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਫਿਰ ਹਰੀ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਅਪਰੋਕ੍ਸ਼ਦृਸ਼ਾਮੇਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਸਹ ਗਾਮਿਨਾਮ੍ । ਵਿਰਜਾਤਰਣਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਨਾਨ੍ਯੇषਾਂ ਵਿਨਤਾਸੁਤ ॥ ੩,੧੦.

ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਸਿੱਧਾ ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਵਿਰਜ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਵਿਨਤਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ।

ਅਪਰੋਕ੍ਸ਼ਦृਸ਼ਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਵ੍ਯਾਸਾਦੀਨਾਂ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ । ਵਿਰਜਾਤਰਣਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਕਰ੍ਮਣਃ ॥ ੩,੧੦.

ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਆਸ ਆਦਿ ਸਿੱਧਾ ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਵਿਰਜ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਭੋਗਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।

ਵਿਰਿਞ੍ਚੇਨੈਵ ਸਾਕਂ ਤੁ ਕਲ੍ਪੇਸ੍ਮਿਨ੍ਨਧਿਕਾਰਿਣਾਮ੍ । ਤੇषਾਂ ਤੁ ਨਿਯਮੇਨੈਵ ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਾਰਬ੍ਧਸਂਕ੍ਸ਼ਯਃ ॥ ੩,੧੦.

ਇਸ ਕਲਪ ਵਿੱਚ, ਸਿਰਫ ਵਿਰਿੰਚ ਦੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਯੋਗਤਾ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਰੰਭਤ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਸੰਪੂਰਨ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।