ਅਨਿਰੁਦ੍ਧ ਉਵਾਚ । ਏਵਂ ਹਰੇਸ੍ਤਵ ਕਥਾਂ ਰਸਿਕਾਂ ਵਿਹਾਯ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਭਗੇ ਚ ਵਦਨੇ ਪਰਿਮੁਹ੍ਯ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ । ਵਿष੍ਠਾਨ੍ਤ੍ਰਪੂਰਿਤਬਿਲੇ ਰਸਿਕੋ ਹਿ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ੍ਥਾਯੀ ਚ ਸੂਕਰਵਦੇਵ ਵਿਮੂਢਬੁਦ੍ਧਿਃ ॥ ੩,੭.
ਅਨਿਰੁੱਧ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹਰੀ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਸੂਅਰ ਵਾਂਗ, ਜਿਸ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਭਟਕ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੰਦ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਖੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਮਜ੍ਜਾਸ੍ਥਿਪਿਤ੍ਤਕਫਰਕ੍ਤਮਲਾਦਿਪੂਰ੍ਣੇ ਚਰ੍ਮਾਨ੍ਤ੍ਰਵੇष੍ਟਿਤਮੁਖੇ ਪਤਿਤਂ ਹ ਪੀਤਮ੍ । ਆਸ੍ਵਾਦਨੇ ਮਮ ਚ ਪਾਪਗਤੇਰ੍ਮੁਰਾਰੇ ਮਾਯਾਬਲਂ ਤਵ ਵਿਭੋ ਪਰਮਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਮ੍ ॥ ੩,੭.
ਚਮੜੀ ਤੇ ਆਂਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ ਮੂੰਹ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੱਡੀ, ਮਜਾ, ਪਿੱਤ, ਕਫ, ਖੂਨ ਤੇ ਹੋਰ ਗੰਦ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਕੇ ਤੇ ਪੀ ਕੇ, ਹੇ ਮੁਰਾਰੀ, ਮੇਰੀ ਪਾਪੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਤੇਰੀ ਮਾਇਆ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੈ।
ਸਂਸਾਰਚਕ੍ਰੇ ਭ੍ਰਮਤਸ਼੍ਚ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸੁਦੁਃਖਰੂਪੇ ਸੁਖਲੇਸ਼ਵਰ੍ਜਿਤੇ । ਮਲਂ ਵਮਨ੍ਤਂ ਨਵਭਿਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਾਰੈਃ ਸ਼ਰੀਰਮਾਰੁਹ੍ਯ ਸੁਮੂਢਬੁਦ੍ਧਿਃ ॥ ੩,੭.
ਸਦਾ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੇ ਹੋਏ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸੁਖ ਦੀ ਥੋੜੀ ਵੀ ਲਹਿਰ ਨਹੀਂ, ਬੁੱਧੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਟਕੀ ਹੋਈ, ਸਰੀਰ ਨੌ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਗੰਦ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦਾ ਹੈ।
ਨਮਾਮਿ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤਵ ਤਤ੍ਕਥਾਮृਤਂ ਵਿਹਾਯ ਦੇਵ ਸ਼੍ਰੁਤਿਮੂਲਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਕੁਟੁਂਬਪੋषਂ ਚ ਸਦਾ ਚ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਦਾਨਾਦ੍ਯਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨਿਵਸਨ੍ ਗृਹੇ ਚ ॥ ੩,੭.
ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਰੀ ਕਥਾ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਹ ਕਥਾਵਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਜੋ ਵੈਦਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸੰਭਾਲ, ਦਾਨ-ਪੁੰਨ ਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।
ਦੂਰੇ ਚ ਸਂਸਾਰਮਲਂ ਤ੍ਵਿਦਂ ਕੁਰੁ ਦੇਹਿ ਹ੍ਯਦੋ ਦਿਵ੍ਯਕਥਾਮृਤਂ ਸਦਾ । ਏਤਾਦृਸ਼ੋਹਂ ਤਵ ਸਦ੍ਗੁਣੌਘਂ ਸ੍ਤੋਤੁਂ ਸਮਰ੍ਥੋ ਨਾਸ੍ਮਿ ਸ਼ਚੀਸਮਸ਼੍ਚ ॥ ੩,੭.
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਗੰਦ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਰੀ ਦਿਵਯ ਕਥਾ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਐਸੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਜੋਗਾ ਨਹੀਂ, ਸ਼ਚੀ ਵਾਂਗ।
ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾਨਿਰੁਦ੍ਧਸ੍ਤੁ ਤੂष੍ਣੀਮਾਸ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ । ਤਦਨਨ੍ਤਰਜਃ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਮਨਃ ਸ੍ਵਾਯਂਭੁਵੋਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ ੩,੭.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਫਤ ਕਰ ਕੇ, ਅਨਿਰੁੱਧ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਵਾਯੰਭੂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਤੋਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਸ੍ਵਾਯਂਭੁਵ ਉਵਾਚ । ਸ੍ਤੋਤੁਂ ਹ੍ਯਨੁਪ੍ਰਵਿਸ਼ਤੋਪਿ ਨ ਗਰ੍ਭਦੁਃਖਂ ਤਸ੍ਮਾਦਹਂ ਪਰਮਪੂਜ੍ਯਪਦਂ ਗਤਸ੍ਤੇ ॥ ੩,੭.
ਸਵਾਯੰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੈਨੂੰ ਸਿਫਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਵੀ, ਮੈਨੂੰ ਗਰਭ ਦਾ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ; ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੂਜਣਯੋਗ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ।
ਮਨੋਰ੍ਭਾਰ੍ਯਾ ਮਾਨਵੀ ਚ ਯਮਃ ਸਂਯਮਿਨੀਪਤਿਃ । ਦਿਸ਼ਾਭਿਮਾਨੀ ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਤੁ ਸੂਰ੍ਯਸ਼੍ਚਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਨਿਯਾਮਕਃ । ਪਰਸ੍ਪਰਸਮਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਂਸਾਰਮੇਵ ਚ ॥ ੩,੭.
ਮਨੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮਾਨਵੀ ਹੈ, ਯਮ ਸੰਯਮ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਨਿਯੰਤਰਕ ਹੈ; ਇਹ ਸਾਰੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਪਰ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ।
ਪ੍ਰਵਾਹਾਦ੍ਵਿਗੁਣੋਨਸ਼੍ਚੇਤ੍ਯੇਵਂ ਜਾਨੀਹਿ ਚਾਣ੍ਡਜ । ਸੂਰ੍ਯਾਨਨ੍ਤਰਜਃ ਸ੍ਤੋਤੁਂ ਵਰੁਣਃ ਸਂਪ੍ਰਚਕ੍ਰਮੇ ॥ ੩,੭.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਲੈ, ਹੇ ਅੰਡ ਤੋਂ ਜਨਮੇ, ਕਿ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਗਲਾ ਦੋ ਗੁਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਰੁਣ ਨੇ ਸਿਫਤ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
ਵਰੁਣ ਉਵਾਚ । ਤ੍ਵਦ੍ਵਿਚ੍ਛਯਾ ਰਚਿਤੇ ਦੇਹਗੇਹੇ ਪੁਤ੍ਤ੍ਰੇ ਕਲਤ੍ਰੇਪਿ ਧਨੇ ਦ੍ਰਵ੍ਯਜਾਤੌ । ਮਮਾਹਮਿਤ੍ਯਲ੍ਪਧਿਯਾ ਚ ਮੂਢਾ ਸਂਸਾਰਦੁਃਖੇ ਵਿਨਿਮਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵੇ ॥ ੩,੭.
ਵਰੁਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਸਰੀਰ, ਘਰ, ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀ, ਧਨ, ਤੇ ਸਾਰਾ ਸਮਾਨ ਬਣਿਆ ਹੈ; ਪਰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਸਮਝ ਨਾਲ, ਸਭ 'ਮੇਰਾ' ਤੇ 'ਮੈਂ' ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਤੋ ਹਰੇ ਤਾਦृਸ਼ੀਂ ਮੇ ਕੁਬੁਦ੍ਧਿਂ ਵਿਨਾਸ਼੍ਯ ਮੇ ਦੇਹਿ ਤੇ ਪਾਦਦਾਸ੍ਯਮ੍ । ਅਹਂ ਮਨੋਃ ਪਾਦਪਾਦਾਰ੍ਧਭੂਤਗੁਣੇਨ ਹੀਨਃ ਸਰ੍ਵਦਾ ਵੈ ਮੁਰਾਰੇ ॥ ੩,੭.
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਹਰੀ, ਮੇਰੀ ਮੰਦੀ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੇ। ਹੇ ਮੁਰਾਰੀ, ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਨੂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਅੱਧ ਗੁਣ ਨਾਲ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।
ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਤੁ ਵਰੁਣਃ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਃ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤਃ । ਵਰੁਣਾਨਨ੍ਤਰੋਤ੍ਪਨ੍ਨੋ ਨਾਰਦੋ ਹ੍ਯਸ੍ਤੁਵਦ੍ਧਰਿਮ੍ ॥ ੩,੭.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਫਤ ਕਰ ਕੇ, ਵਰੁਣ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਵਰੁਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਾਰਦ ਜਨਮਿਆ ਤੇ ਹਰੀ ਦੀ ਸਿਫਤ ਕੀਤੀ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ । ਯਨ੍ਨਾਮਧੇਯਸ਼੍ਰਵਣਾਨੁਕੀਰ੍ਤਨਾਤ੍ਸ੍ਵਾਦ੍ਵਨ੍ਯਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਮਮ ਨਾਸ੍ਤਿ ਵਿष੍ਣੋ । ਪੁਨੀਹ੍ਯਤਸ਼੍ਚੈਵ ਪਰੋਵਰਾਯਾਨ੍ਯਜ੍ਜਿਹ੍ਵਾਗ੍ਰੇ ਵਰ੍ਤਤੇ ਨਾਮ ਤਸ੍ਯ ॥ ੩,੭.
ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਸੁਣਣ, ਜਪਣ ਜਾਂ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੋ ਮਿੱਠਾ ਸੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੇਰੇ ਲਈ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੀਭ ਉੱਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਵੀ ਨਾਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ।
ਯਜ੍ਜਿਹ੍ਵਾਗ੍ਰੇ ਹਰਿਨਾਮੈਵ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਨੈਵ ਸ ਏਵ ਗੋਖਰਃ । ਅਹਂ ਨ ਜਾਨੇ ਚ ਤਵ ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਨ੍ਯੂਨੋ ਹ੍ਯਹਂ ਵਰੁਣਾਤ੍ਸਰ੍ਵਦੈਵ ॥ ੩,੭.
ਜਿਸ ਦੀ ਜੀਭ ਉੱਤੇ ਹਰੀ ਦਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਤਾਂ ਗਾਂ ਜਾਂ ਗਧਾ ਹੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਅਸਲ ਸੂਰਤ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ; ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਰੁਣ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹਾਂ।
ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਨਾਰਦੋ ਵੈ ਖਗੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਤੂष੍ਣੀਮਭੂਦ੍ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਚਾਗ੍ਰੇ । ਯੋ ਨਾਰਦਾਨਨ੍ਤਰਂ ਸਂਬਭੂਵ ਭृਗੁਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਸ੍ਤੋਤੁਮੁਪਪ੍ਰਚਕ੍ਰਮੇ ॥ ੩,੭.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰ ਕੇ ਨਾਰਦ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ, ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਨਾਰਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਹਾਨ ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
ਭृਗੁਰੁਵਾਚ । ਕਿਮਾਸਨਂ ਤੇ ਗਰੁਡਾਸਨਾਯ ਕਿਂ ਭੂषਣਂ ਕੌਸ੍ਤੁਭਭੂषਣਾਯ । ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਕਲਤ੍ਰਾਯ ਕਿਮਸ੍ਤਿ ਦੇਯਂ ਵਾਗੀਸ਼ ਕਿਂ ਤੇ ਵਚਨੀਯਮਸ੍ਤਿ । ਅਤੋ ਨ ਜਾਨੇ ਤਵ ਸਦ੍ਗੁਣਾਂਸ਼੍ਚ ਹ੍ਯਹਂ ਸਦਾ ਵਰੁਣਾਤ੍ਪਾਦਹੀਨਃ ॥ ੩,੭.
ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਤੇਰੇ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਅਸਨ (ਸੀਟ) ਯੋਗ ਹੈ, ਜਦ ਤੂੰ ਗਰੁੜ ਨੂੰ ਅਸਨ ਬਣਾਇਆ ਹੈ? ਕਿਹੜਾ ਗਹਿਣਾ ਤੇਰੇ ਲਈ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਤੂੰ ਕੌਸਤੁਭ ਰਤਨ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ? ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਹੈ? ਹੇ ਬੋਲਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਕਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਚੰਗੇ ਗੁਣ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ; ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਰੁਣ ਤੋਂ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਹਾਂ।
ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਹਰਿਂ ਦੇਵਂ ਭृਗੁਸ੍ਤੂष੍ਣੀਂ ਬਭੂਵ ਹ । ਤਦਨਨ੍ਤਰਜੋ ਹ੍ਯਗ੍ਨਿਰਸ੍ਤਾਵੀਤ੍ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਮ੍ ॥ ੩,੭.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰੀ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰ ਕੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੱਗ, ਜੋ ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉੱਚੇ ਪੁਰਖ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
ਅਗ੍ਨਿਰੁਵਾਚ । ਯਤ੍ਤੇਜਸਾਹਂ ਸੁਸਮਿਦ੍ਧਤੇਜਾ ਹਵ੍ਯਂ ਵਹਾਮ੍ਯਧ੍ਵਰੇ ਆਜ੍ਯਸਿਕ੍ਤਮ੍ ॥ ੩,੭.
ਅੱਗ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਤੇਰੀ ਜੋਤ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ ਅਤੇ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਘੀ ਨਾਲ ਭੇਟ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।
ਯਤ੍ਤੇਜਸਾਹਂ ਜਠਰੇ ਸਂਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਪਚਨ੍ਨਨ੍ਨਂ ਸਰ੍ਵਦਾ ਪੂਰ੍ਣਸ਼ਕ੍ਤਿਃ । ਅਤੋ ਨ ਜਾਨੇ ਤਵ ਸਦ੍ਗੁਣਾਂਸ਼੍ਚ ਭृਗੋਰਹਂ ਸਰ੍ਵਦੈਵਂ ਸਮੋਸ੍ਮਿ ॥ ੩,੭.
ਤੇਰੀ ਜੋਤ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਪਕਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਚੰਗੇ ਗੁਣ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ; ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਾਂ।
ਤਦਨਨ੍ਤਰਜਾ ਸ੍ਤੋਤੁਂ ਪ੍ਰਸੂਤਿਰੁਪਚਕ੍ਰਮੇ ॥ ੩,੭.
ਫਿਰ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਸੂਤੀ ਨੇ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
ਪ੍ਰਸੂਤਿਰੁਵਾਚ । ਯਨ੍ਨਾਮਾਰ੍ਥਵਿਚਾਰਣੇਪਿ ਮੁਨਯੋ ਮੁਹ੍ਯਂਤਿ ਵੈ ਸਰ੍ਵਦਾ ਤ੍ਵਦ੍ਭੀਤਾ ਅਪਿ ਦੇਵਤਾ ਹ੍ਯਵਿਰਤਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਿਃ ਸਹੈਵ ਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਮਾਨ੍ਧਾਤृਧ੍ਰੁਵਨਾਰਦਾਸ਼੍ਚ ਭृਗਵੋ ਵੈਵਸ੍ਵਤਾਦ੍ਯਾਖਿਲਾਃ ਪ੍ਰੇਮ੍ਣਾ ਵੈ ਪ੍ਰਣਮਾਮ੍ਯਹਂ ਹਿਤਕृਤੇ ਤਸ੍ਮੈ ਨਮੋ ਵਿष੍ਣਵੇ ॥ ੩,੭.
ਪ੍ਰਸੂਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਿਸ਼ੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਭਾਵੇਂ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨਾਲ ਸਦਾ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮਾਂਧਾਤਾ, ਧ੍ਰੁਵ, ਨਾਰਦ, ਭ੍ਰਿਗੁ, ਵੈਵਸਵਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ — ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਉਸ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਭਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਤੋ ਨ ਜਾਨੇ ਤਵ ਸਦ੍ਗੁਣਾਨ੍ਸਦਾ ਏਵਂ ਵਿਧਾ ਕਾ ਮਮ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰਸ੍ਤਿ । ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਹ੍ਯੇਵਂ ਪ੍ਰਸੂਤਿਸ੍ਤੁ ਤੂष੍ਣੀਮਾਸੀਤ੍ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ ॥ ੩,੭.
ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਚੰਗੇ ਗੁਣ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ; ਐਸਾ ਸਤਕਾਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕੀ ਤਾਕਤ ਹੈ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਡਿਆਈ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਸੂਤੀ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ।
ਅਗ੍ਨਿਰ੍ਵਾਗਾਤ੍ਮਕੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਤ੍ਰੋ ਭृਗੁ ऋषਿਸ੍ਤਥਾ । ਤਦ੍ਭਾਰ੍ਯਾ ਵੈ ਪ੍ਰਸੂਤਿਸ੍ਤੁ ਤ੍ਰਯ ਏਤੇ ਸਮਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ॥ ੩,੭.
ਅੱਗ, ਜੋ ਬੋਲੀ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਰਿਸ਼ੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਪ੍ਰਸੂਤੀ — ਇਹ ਤਿੰਨੋ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵਰੁਣਾਤ੍ਪਾਦਹੀਨਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਵਹਾਦ੍ਵਿਗੁਣਾਧਮਾਃ । ਦਕ੍ਸ਼ਾਚ੍ਛਤਾਵਰਾ ਜ੍ਞੇਯਾ ਮਿਤ੍ਰਾਤ੍ਤੁ ਦ੍ਵਿਗੁਣਾਧਿਕਾਃ ॥ ੩,੭.
ਜੋ ਵਰੁਣ ਤੋਂ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਹਨ, ਉਹ ਪ੍ਰਵਾਹਾ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਦੋ ਗੁਣਾ ਘੱਟ ਹਨ; ਜੋ ਦਕਸ਼ ਤੋਂ ਹਨ, ਉਹ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵਧੀਆ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਮਿਤ੍ਰ ਤੋਂ ਹਨ, ਉਹ ਦੋ ਗੁਣਾ ਵਧੀਆ ਹਨ।
ਪ੍ਰਸੂਤ੍ਯਨਨ੍ਤਰਂ ਜਾਤੋ ਵਸਿष੍ਠੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨਨ੍ਦਨਃ । ਵਿਨਯਾਵਨਤੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸ੍ਤੋਤੁਂ ਸਮੁਪਚਕ੍ਰਮੇ ॥ ੩,੭.
ਪ੍ਰਸੂਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਜਨਮਿਆ। ਨਿਮਰ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
ਵਸਿष੍ਠ ਉਵਾਚ । ਨਮੋਸ੍ਤੁ ਤਸ੍ਮੈ ਪੁਰੁषਾਯ ਵੇਧਸੇ ਨਮੋਨਮੋऽਸਦ੍ਵृਜਿਨਚ੍ਛਿਦੇ ਨਮਃ । ਨਮੋਨਮੋ ਸ੍ਵਾਙ੍ਗਭਵਾਯ ਨਿਤ੍ਯਂ ਨਤੋਸ੍ਮਿ ਹੇ ਨਾਥ ਤਵਾਙ੍ਘ੍ਰਿਪਙ੍ਕਜਮ੍ ॥ ੩,੭.
ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਸ ਪੁਰਖ, ਸਰਜਣਹਾਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੋਵੇ; ਝੂਠ ਅਤੇ ਪਾਪ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ। ਆਪਣੇ ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਸਵਾਮੀ, ਮੈਂ ਸਦਾ ਤੇਰੇ ਕਮਲ-ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਮਾਂ ਪਾਹਿ ਨਿਤ੍ਯਂ ਭਗਵਨ੍ਵਾਸੁਦੇਵ ਹ੍ਯਗ੍ਨੇਰਹਂ ਸਰ੍ਵਦਾ ਨ੍ਯੂਨ ਏਵ । ਮਿਤ੍ਰਾਦਹਂ ਸਰ੍ਵਦਾ ਕਿਞ੍ਚਿਦੂਨਃ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਦੇਵ ਸੋਭਵਤ੍ਤਤ੍ਰ ਤੂष੍ਣੀਮ੍ ॥ ੩,੭.
ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਹੇ ਵਾਸੁਦੇਵ। ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅੱਗ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਮਿਤ੍ਰ ਤੋਂ ਵੀ ਕੁਝ ਘੱਟ ਹਾਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਉਥੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ।
ਯੋ ਵਸਿष੍ਠਾਨਨ੍ਤਰਜੋ ਮਰੀਚਿਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਨਨ੍ਦਨਃ । ਹਰਿਨ੍ਤੁष੍ਟਾਵ ਪਰਯਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਨਾਰਾਯਣਂ ਗੁਰੁਮ੍ ॥ ੩,੭.
ਜੋ ਵਸੀਸ਼ਠ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਨਮਿਆ, ਮਰੀਚੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਹਰੀ, ਨਾਰਾਇਣ, ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਉੱਚੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ।
ਮਰੀਚਿਰੁਵਾਚ । ਦੇਵੇਨ ਚਾਹਂ ਹਤਧੀਰ੍ਭਵਨਪ੍ਰਸਙ੍ਗਾਤ੍ਸਰ੍ਵਾਸ਼ੁਭੋਪਗਮਨਾਦ੍ਵਿਮੁਖੇਂਦ੍ਰਿਯਸ਼੍ਚ । ਕੁਰ੍ਵੇ ਚ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸੁਖਲੇਸ਼ਲਵਾਦਿਨਾ ਤ੍ਵਦ੍ਦੂਰਂ ਮਨਸ੍ਤ੍ਵਸ਼ੁਭਕਰ੍ਮ ਸਮਾਚਰਿष੍ਯੇ ॥ ੩,੭.
ਮਰੀਚੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸੰਸਾਰ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਸੰਗਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਭਟਕ ਗਿਆ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਅਸ਼ੁਭ ਆਉਣ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਇੰਦਰੇ ਵੀ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੀ, ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਥੋੜ੍ਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਬਾਰੇ ਹੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੈਨੂੰ ਦੂਰ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਏਤਾਦृਸ਼ੋਹਂ ਭਗਵਾਨਨਨ੍ਤਃ ਸਦਾ ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯ ਸਮਾਨ ਏਵ ॥ ੩,੭.
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਐਸਾ ਹੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਅਨੰਤ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਾਂ।