ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਨੈਤਾਵਤਾ ਮਮ ਵਾਯੋਸ਼੍ਚ ਨਿਤ੍ਯਂ ਦੁਃ ਖਾਤਨਂ ਨੈਵ ਸਂਚਿਤਨੀਯਮ੍ । ਏਤਾਦृਸ਼ੋਹਂ ਸ੍ਤਵਨੇਨੁ ਕਾਸ੍ਤਿ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ਗੁਣਾਨਾਂ ਮਧੁਸੂਦਨ ਪ੍ਰਭੋ । ਵਾਯੋਃ ਸਕਾਸ਼ਾਚ੍ਚ ਗੁਣੇਨ ਹੀਨਾ ਸਂਸਾਰਰੂਪੇ ਮੁਕ੍ਤਰੂਪੇ ਚ ਦੇਵ ॥ ੩,੬.

ਇਸ ਕਰਕੇ, ਨਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਤੇ ਨਾ ਵਾਯੂ ਲਈ ਸਦਾ ਦੁੱਖ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੋਚਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਮਧੁਸੂਦਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਐਸੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਕੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ? ਵਾਯੂ ਤੋਂ ਵੀ, ਜਦ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਤੇ ਮੁਕਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਉਹੀ ਹੈ।

ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਭਾਰਤੀ ਤੁ ਤੂष੍ਣੀਮਾਸ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ । ਤਦਨਨ੍ਤਰਜਃ ਸ਼ੇषਃ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਃ ਪ੍ਰਾਹ ਕੇਸ਼ਵਮ੍ ॥ ੩,੬.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤੀ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ; ਫਿਰ, ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।

ਸ਼ੇष ਉਵਾਚ । ਨਾਹਂ ਚ ਜਾਨੇ ਤਵ ਪਾਦਮੂਲਂ ਰੁਦ੍ਰੋ ਨ ਵੇਤ੍ਤਿ ਗਰੁਡੋ ਨ ਵੇਦ । ਅਹਂ ਵਾਣ੍ਯਾਃ ਸ਼ਤਗੁਣਾਂਸ਼ਹੀਨੋ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਹ੍ਯਾਯਤਨਂ ਪਾਹਿ ਮਾਂ ਵਾਸੁਦੇਵ ॥ ੩,੬.

ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਨਾ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਰੁਦ੍ਰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਗਰੁੜ ਜਾਣਦਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਵਾਣੀ ਤੋਂ ਸੌ ਗੁਣਾ ਘੱਟ ਹਾਂ—ਮੈਨੂੰ ਥਾਂ ਦੇ ਕੇ, ਹੇ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।

ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਸਸ਼ੇषਸ੍ਤੁ ਤੂष੍ਣੀਮਾਸ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ । ਤਦਨਨ੍ਤਰਜੋ ਵੀਸ਼ਃ ਸ੍ਤੋਤੁਂ ਸਮੁਪਚਕ੍ਰਮੇ ॥ ੩,੬.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ; ਫਿਰ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਨਮੇ ਵਿਸ਼ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

ਗਰੁਡ ਉਵਾਚ । ਤਵ ਪਦੋਃ ਸ੍ਤੁਤਿਂ ਕਿਂ ਕਰੋਮ੍ਯਹਂ ਮਮ ਪਦਾਂਬੁਜੇ ਹ੍ਯਰ੍ਪਿਤਂ ਮਨਃ । ਕਥਮਹਂ ਮੁਖੇ ਪਕ੍ਸ਼ਿਯੋਨਿਜਃ ਕਥਮੇਵਙ੍ਗੁਣਾਨੀਡਿਤੁਂ ਕ੍ਸ਼ਮਃ ॥ ੩,੬.

ਗਰੁੜ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਕੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਾਂ, ਜਦ ਮੇਰਾ ਮਨ ਤੇਰੇ ਕਮਲ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ? ਮੈਂ, ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ, ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਐਸੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਾਂ।

ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਤੁ ਗਰੁਡਸ੍ਤੂष੍ਣੀਮਾਸ ਨਯਾਨ੍ਵਿਤਃ । ਤਦਨਨ੍ਤਰਜੋ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਤੋਤੁਂ ਸਮੁਪਚਕ੍ਰਮੇ ॥ ੩,੬.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਰੁੜ ਨੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ; ਫਿਰ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਨਮੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

ਰੁਦ੍ਰ ਉਵਾਚ । ਯਾ ਵੈ ਤਵੇਸ਼ ਭਗਵਨ੍ਨ ਵਿਦਾਮ ਭੂਮਨ੍ ਭਕ੍ਤਿਰ੍ਮਮਾਸ੍ਤੁ ਸ਼ਿਵਪਾਦਸਰੋਜਮੂਲੇ । ਛਨ੍ਨਾਪਿ ਸਾ ਨਨੁ ਸਦਾ ਨ ਮਮਾਸ੍ਤਿ ਦੇਵ ਤੇਨਾਦ੍ਰੁਹਂ ਤਵ ਵਿਰੁਦ੍ਧਮਤਃ ਕਰੋਮਿ ॥ ੩,੬.

ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹੇ ਭਗਵੰਤ, ਹੇ ਅਨੰਤ, ਉਹ ਭਕਤੀ ਜੋ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ—ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਕਮਲ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਮੂਲ 'ਤੇ ਹੋਵੇ; ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਲੁਕਾਈ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਕਦੇ ਮੇਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਨ ਬੁਦ੍ਧਿਸਹਿਤਸ੍ਯ ਹਰੇ ਮੁਰਾਰੇ ਕਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰਸ੍ਤਿ ਵਚਨੇ ਮਮ ਮੂਢਬੁਦ੍ਧੇਃ । ਵਾਣ੍ਯਾ ਸਦਾ ਸ਼ਤਗੁਣੇਨ ਵਿਹੀਨਮੇਨਂ ਮਾਂ ਪਾਹਿ ਚੇਸ਼ ਮਮ ਚਾਯਤਨਂ ਚ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ॥ ੩,੬.

ਹੇ ਹਰੇ, ਮੁਰਾ ਦੇ ਵਧੇ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਮੂੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੇਰੇ ਬੋਲਣ ਦੀ ਕੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ? ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੌ ਗੁਣਾ ਘੱਟ ਹਾਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਥਾਂ ਦੇ।

ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਸ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਤੁ ਤੂष੍ਣੀਮਾਸ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਃ । ਸ਼ੇषਾਨਨ੍ਤਰਜਾ ਦੇਵੀ ਵਾਰੁਣੀ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ ੩,੬.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੁਦ੍ਰ, ਦੁਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ; ਫਿਰ, ਸ਼ੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਨਮੀ ਵਾਰੁਣੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਬੋਲਿਆ।

ਵਾਰੁਣ੍ਯੁਵਾਚ । ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਪਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਤੇ ਮਨੋਃ ਪਤੇ ਗਿਰਃਪਤੇ ਰੁਦ੍ਰਪਤੇ ਨृਣਾਂ ਪਤੇ । ਗੁਣਾਂਸ੍ਤਵ ਸ੍ਤੋਤੁਮਹਂ ਸਮਰ੍ਥਾ ਨ ਪਾਰ੍ਵਤੀ ਨਾਪਿ ਸੁਪਰ੍ਣਪਤ੍ਨੀ ॥ ੩,੬.

ਵਾਰੁਣੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹੇ ਮਨੂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹੇ ਬੋਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ—ਨਾ ਪਾਰਵਤੀ, ਨਾ ਸੁਪਰਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਤੇਰੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ, ਨਾ ਮੈਂ।

ਸ਼ੇषਾਦਹਂ ਦਸ਼ਗੁਣੈਰ੍ਵਿਹੀਨਾ ਮਾਂ ਪਾਹਿ ਨਿਤ੍ਯਂ ਜਗਤਾਮਧੀਸ਼ ॥ ੩,੬.

ਮੈਂ ਸ਼ੇਸ਼ ਤੋਂ ਦਸ ਗੁਣਾ ਘੱਟ ਹਾਂ; ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਹੇ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ।

ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਵਾਰੁਣੀ ਤੁ ਤੂष੍ਣੀਮਾਸ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ । ਤਦਨਨ੍ਤਰਜਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀ ਸੌਪਰ੍ਣੀ ਹ੍ਯੁਪਚਕ੍ਰਮੇ ॥ ੩,੬.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਰੁਣੀ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ; ਫਿਰ, ਸ਼ੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਨਮੀ ਬ੍ਰਾਹਮੀ, ਸੌਪਰਣੀ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

ਸੌਪਰ੍ਣ੍ਯੁਵਾਚ । ਸ੍ਤੋਤੁਂ ਗੁਣਾਂਸ੍ਤਵ ਹਰੇ ਜਗਦੀਸ਼ਵਾਚਾ ਸ਼੍ਰੋਤੁਂ ਹਰੇ ਤਵ ਕਥਾਂ ਸ਼੍ਰਵਣੇ ਨ ਸ਼ਕ੍ਤਿਃ । ਯਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਨੁਂ ਸ੍ਮਰਤਿ ਦੇਵ ਤਵ ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਕੋ ਵੈ ਨੁ ਵੇਦ ਭੁਵਿ ਤਂ ਭਗਵਤ੍ਪਦਾਰ੍ਥਮ੍ ॥ ੩,੬.

ਸੌਪਰਣੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਹਰੇ, ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਤੇਰੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਕਰਣ ਜਾਂ ਤੇਰੀ ਕਥਾ ਸੁਣਣ ਦੀ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਤੇਰਾ ਸੱਚਾ ਰੂਪ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਉਹ ਭਗਵੰਤ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਕੌਣ ਜਾਣਦਾ ਹੈ?

ਅਤੋ ਗੁਣਸ੍ਤਵਨੇ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ਵੀਨ੍ਦ੍ਰਾਦਹਂ ਦਸ਼ਗੁਣੈਰਵਰਾ ਚ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ॥ ੩,੬.

ਇਸ ਲਈ, ਤੇਰੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ; ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੰਦ੍ਰਾਣੀ ਤੋਂ ਦਸ ਗੁਣਾ ਘੱਟ ਹਾਂ।

ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਤੁ ਸੌਪਰ੍ਣੀ ਤੂष੍ਣੀਮਾਸ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ । ਰੁਦ੍ਰਾਨਨ੍ਤਰਜਾ ਸ੍ਤੋਤੁਂ ਗਿਰਿਜਾ ਤੂਪਚਕ੍ਰਮੇ ॥ ੩,੬.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੌਪਰਣੀ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ; ਫਿਰ, ਰੁਦ੍ਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਨਮੀ ਗਿਰਿਜਾ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

ਪਾਰ੍ਵਤ੍ਯੁਵਾਚ ਗੋਵਿਨ੍ਦ ਨਾਰਾਯਣ ਵਾਸੁਦੇਵ ਤ੍ਵਯਾ ਹਿ ਮੇ ਕਿਞ੍ਚਿਦਪਿ ਪ੍ਰਯੋਜਨਮ੍ । ਨਾਸ੍ਤ੍ਯੇਵ ਸ੍ਵਾਮਿਨ੍ਨ ਚ ਨਾਮ ਵਾਚਾ ਸੌਭਾਗ੍ਯਰੂਪਃ ਸਰ੍ਵਦਾ ਏਕ ਏਵ ॥ ੩,੬.

ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਗੋਵਿੰਦਾ, ਨਾਰਾਇਣ, ਵਾਸੁਦੇਵ, ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਸੁਆਮੀ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਮ ਜਾਂ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਕਦੇ ਵੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਸੌਭਾਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਇੱਕ ਹੀ ਨਾਮ ਹੈ।

ਨਾਰਾਯਣੇਤਿ ਤਵ ਨਾਮ ਚ ਏਕਮੇਵ ਵੈਰਾਗ੍ਯਭਕ੍ਤਿਵਿਭਵੇ ਪਰਮਂ ਸਮਰ੍ਥਾਮ੍ । ਅਸਂਖ੍ਯਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਕਹਤ੍ਯਨਾਸ਼ਾਨੇ ਗੁਰ੍ਵਙ੍ਗਨਾਕੋਟਿਵਿਨਾਸ਼ਨੇ ਚ ॥ ੩,੬.

ਤੇਰਾ ਨਾਰਾਇਣ ਨਾਮ ਹੀ ਵਿਰਾਗ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਇਹ ਅਣਗਿਣਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਦਿ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀਆਂ ਲੱਖਾਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਨਾਮਾਧਿਕਾਰਿਣੀ ਚਾਹਂ ਗੁਣਾਨਾਂ ਚ ਮਹਾਪ੍ਰਭੋ । ਸ੍ਤਵਨੇ ਨਾਸ੍ਤਿ ਮੇ ਸ਼ਕ੍ਤੀ ਰੁਦ੍ਰਾਦ੍ਦਸ਼ਗੁਣੈਰਹਮ੍ ॥ ੩,੬.

ਹੇ ਮਹਾਂਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਦੀ ਹੀ ਹਕਦਾਰ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਨਹੀਂ। ਮੈਨੂੰ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਦਸ ਗੁਣਾ ਸ਼ਕਤੀ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਮੈਂ ਅਧੂਰੀ ਹਾਂ।

ਅਵਰਾ ਚ ਸਦਾਸ੍ਮ੍ਯੇਵ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ । ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਸਾ ਗਿਰਿਜਾਸ੍ਤੂष੍ਣੀਮਾਸ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ ॥ ੩,੬.

ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਥੋੜੀ ਹਾਂ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਸੋਚਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤੁਤੀ ਕਰਕੇ ਗਿਰਿਜਾ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੭ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ । ਪਾਰ੍ਵਤ੍ਯਾਨਨ੍ਤਰੋਤ੍ਪਨ੍ਨ ਇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਇਨ੍ਦ੍ਰ ਉਵਾਚ । ਤਵ ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਹृਦਿ ਸਂਵਿਜਾਨਨ੍ ਸਮੁਤ੍ਸੁਕਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸ੍ਤਵਨੇ ਯਸ੍ਤੁ ਮੂਢਃ । ਅਜਾਨਤਃ ਸ੍ਤਵਨਂ ਦੇਵਦੇਵ ਤਦੇਵਾਹੁਰ੍ਹੇਲਨਂ ਚਕ੍ਰਪਾਣੇ ॥ ੩,੭.

ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਪਾਰਵਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੰਦਰ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜੋ ਮਨ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਅਸਲ ਸੁਰਤ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਣਜਾਣ ਹੋ ਕੇ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਹੇ ਚਕ੍ਰਧਾਰੀ, ਉਹ ਸਤੁਤੀ ਸਿਰਫ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਹੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਤਥਾਪਿ ਤਦ੍ਵੈ ਤਵ ਨਾਮ ਪੂਰ੍ਵਂ ਭਵੇਤ੍ਤਦਾ ਪੁਣ੍ਯਕਰਂ ਭਵੇਦਿਤਿ । ਰੁਦ੍ਰਾਦਿਕਾਨਾਂ ਸ੍ਤਵਨੇ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸ਼ਕ੍ਤਿਸ੍ਤਦਾ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਮਮ ਨਾਸ੍ਤੀਤਿ ਕਿਂ ਵਾ ॥ ੩,੭.

ਫਿਰ ਵੀ, ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਪਹਿਲਾਂ ਲੈਣ ਨਾਲ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਰੁਦ੍ਰ ਆਦਿ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਸਿੱਧਾ ਆਖ ਦੇਵੇ ਕਿ 'ਮੈਂ ਇਹ ਯੋਗਤਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ।'

ਗੁਣਾਂਸ਼ਤੋ ਦਸ਼ਭੀ ਰੁਦ੍ਰਤੋ ਵੈ ਸਦਾ ਨ੍ਯੂਨੋ ਮਤ੍ਸਮਃ ਕਾਮਦੇਵਃ । ਜ੍ਞਾਨੇ ਬਲੇ ਸਮਤਾ ਸਰ੍ਵਦਾਸ੍ਤਿ ਤਥਾਃ ਕਾਮਃ ਕਿਂ ਚ ਦੂਤਃ ਸਦੈਵ ॥ ੩,੭.

ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰੁਦ੍ਰ ਤੋਂ ਦਸ ਗੁਣਾ ਘੱਟ ਹਾਂ; ਕਾਮ ਮੇਰਾ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਗਿਆਨ ਤੇ ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਮਾਨਤਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਾਮ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰਾ ਦੂਤ ਹੈ।

ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਦੇਵਦੇਵੋ ਹਰਿਂ ਚ ਤੂष੍ਣੀਂ ਸ੍ਥਿਤਃ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਰ੍ਨਮ੍ਰਭੂਰ੍ਧਾਂ । ਤਦਨਨ੍ਤਰਜੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਅਹਙ੍ਕਾਰਿਕ ਊਚਿਵਾਨ੍ ॥ ੩,੭.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰੀ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ।

ਅਹਙ੍ਕਾਰਿਕ ਉਵਾਚ । ਨਮਸ੍ਤੇ ਗਣਪੂਰ੍ਣਾਯ ਨਮਸ੍ਤੇ ਜ੍ਞਾਨਮੂਰ੍ਤਯੇ । ਨਮੋऽਜ੍ਞਾਨਵਿਦੂਰਾਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੇਨਂਤਮੂਰ੍ਤਯੇ ॥ ੩,੭.

ਅਹੰਕਾਰ ਵਾਲੇ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸਾਰੇ ਗਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਗਿਆਨ ਦੇ ਰੂਪ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਅਜ্ঞান ਤੋਂ ਦੂਰ, ਬ੍ਰਹਮ, ਤੇਰੀ ਅੰਤਹੀਣ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਦਹਂ ਦਸ਼ਗੁਣੈਃ ਸਰ੍ਵਦਾ ਨ੍ਯੂਨ ਉਕ੍ਤੋ ਨ ਜਨਿ ਤ੍ਵਾਂ ਸਰ੍ਵਦਾ ਹ੍ਯਪ੍ਰਮੇਯ । ਤਥਾਪਿ ਮਾਂ ਪਾਹਿ ਜਗਦ੍ਗੁਰੋ ਤ੍ਵਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਦਿਵ੍ਯਂ ਹ੍ਯਾਯਤਨਂ ਚ ਵਿष੍ਣੋ ॥ ੩,੭.

ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਤੋਂ ਦਸ ਗੁਣਾ ਘੱਟ ਹਾਂ, ਪਰ ਤੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਣਗਣਤ ਅਤੇ ਕਦੇ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ। ਫਿਰ ਵੀ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਮੈਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਮੈਨੂੰ ਦਿਵਿਆ ਵਾਸ ਦੇ।

ਆਹਙ੍ਕਾਰਿਕ ਏਵਂ ਤੁ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਤੂष੍ਣੀਂ ਬਭੂਵ ਹ । ਤਦਨਨ੍ਤਰਜਾ ਸ੍ਤੋਤੁਂ ਸ਼ਚੀ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ ੩,੭.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤੁਤੀ ਕਰਕੇ, ਅਹੰਕਾਰ ਵਾਲਾ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਚੀ ਨੇ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।

ਸ਼ਚ੍ਯੁਵਾਚ । ਸਂਚਿਨ੍ਤਯਾਮਿ ਅਨਿਸ਼ਂ ਤਵ ਪਾਦਪਦ੍ਮਂ ਵਜ੍ਰਾਙ੍ਕੁਸ਼ਧ੍ਵਜਸਰੋਰੁਹਲਾਞ੍ਛਨਾਢ੍ਯਮ੍ । ਵਾਗੀਸ਼੍ਵਰੈਰਪਿ ਸਦਾ ਮਨਸਾਪਿ ਧਰ੍ਤੁਂ ਨੋ ਸ਼ਕ੍ਯਮੀਸ਼ ਤਵ ਪਾਦਰਜਃ ਸ੍ਮਰਾਮਿ ॥ ੩,੭.

ਸ਼ਚੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਂ ਸਦਾ ਤੇਰੇ ਪਦਮਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਸੋਚਦੀ ਹਾਂ, ਜੋ ਵਜਰ, ਅੰਕੁਸ਼, ਧਵਜ ਅਤੇ ਕਮਲ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਵਾਕ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਦੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹਾਂ।

ਆਹਙ੍ਕਾਰਿਕਪ੍ਰਾਣਾਚ੍ਚ ਗੁਣੈਸ਼੍ਚ ਦਸ਼ਭਿਃ ਸਦਾ । ਨ੍ਯੂਨਭੂਤਾਂ ਚ ਮਾਂ ਪਾਹਿ ਕृਪਾਲੋ ਭਕ੍ਤਵਤ੍ਸਲ ॥ ੩,੭.

ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਹੰਕਾਰ ਵਾਲੇ ਤੋਂ ਜੀਵਨ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਦਸ ਗੁਣਾ ਘੱਟ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਹੇ ਦਇਆਲੂ, ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ।

ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਸ਼ਚੀ ਦੇਵੀ ਤੂष੍ਣੀਂ ਭਗਵਤੀ ਹ੍ਯਭੂਤ੍ । ਤਦਨਨ੍ਤਰਜਾ ਸ੍ਤੋਤੁਂ ਰਤਿਃ ਸਮੁਪਚਕ੍ਰਮੇ ॥ ੩,੭.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤੁਤੀ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਚੀ ਦੇਵੀ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਰਤੀ ਨੇ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।