ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਵੈਰਾਗ੍ਯਮਮੁਤ੍ਰ ਲੋਕੇ ਤਤਃ ਪਰਂ ਭਕ੍ਤਿਦृਢਾਂ ਤਥੈਵ । ਤਤਃ ਪਰਂ ਚੈਵ ਹਰੇਃ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਤਾਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤਵ ਦੇਵਦੇਵ ॥ ੩,੬.

ਉਹ ਇਸ ਲੋਕ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੈਰਾਗ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਪੱਕੀ ਭਗਤੀ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਤੇ ਫਿਰ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਰੀ ਰਜਾਈ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ।

ਤੇਨਾਪਰੋਕ੍ਸ਼ਂ ਚ ਭਵੇਚ੍ਚ ਤਸ੍ਯ ਅਤੋ ਗੁਣਾਨਾਂ ਸ੍ਤਵਨੇ ਚ ਮੇ ਰਤਿਃ । ਸਾ ਤੁ ਪ੍ਰਜਾਤਾ ਪੁਰੁषਸ੍ਯ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਂਸਾਰਦੁਃਖਂ ਤੁ ਤਦਾਚ੍ਛਿਨਤ੍ਤਿ ॥ ੩,੬.

ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਅਨੁਭਵ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਸਤਿ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਹੈ। ਇਹ ਪਿਆਰ ਜਦ ਕਿਸੇ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਦੁਃਖਸ੍ਯ ਤਦਾਧਿਕਾਰਿਣ ਆਨਨ੍ਦਰੂਪਾਖ੍ਯਫਲਂ ਦਦਾਤਿ । ਹਰੇਰ੍ਗੁਣਾਨਸ੍ਤੁਵਤਾਂ ਚ ਪਾਪਂ ਤੇषਾਂ ਹਿ ਪੁਣ੍ਯਂ ਚ ਤਥਾ ਕ੍ਸ਼ਿਣੋਤਿ ॥ ੩,੬.

ਜੋ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਨੰਦ-ਸਰੂਪ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਹਰੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਸਤਿ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਤੇ ਪੁੰਨ ਦੋਵੇਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਏਵਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਪਰਮੋ ਗੁਰੁਰ੍ਮਮ ਵਾਯੁਰ੍ਦਯਾਲੁਰ੍ਮਮ ਵਲ੍ਲਭਸ਼੍ਚ । ਹਰੇਰ੍ਗੁਣਾਨ੍ਸਰ੍ਵਗੁਣਪ੍ਰਸਾਰਾਨ੍ਮਮੈਵ ਯੋਗ੍ਯਾਨ੍ਸੁਖਮੁਖ੍ਯਭੂਤਾਨ੍ ॥ ੩,੬.

ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਮੇਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਧਿਆਪਕ ਵਾਯੂ ਹੈ, ਜੋ ਦਇਆਲੂ ਤੇ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਹਰੀ ਦੇ ਗੁਣ ਹੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਯੋਗ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸੁਖ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਹਨ।

ਉਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਪੁਣ੍ਯੇਭ੍ਯ ਇਵਾਰ੍ਤਬਨ੍ਧੁਃ ਸ਼ਿਵਸ਼੍ਚ ਨੋ ਦ੍ਰੁਹ੍ਯਤਿ ਪੁਣ੍ਯਕੀਰ੍ਤਿਮ੍ । ਤਵ ਪ੍ਰਸਾਦਾਚ੍ਚ ਸ਼੍ਰਿਯਃ ਪ੍ਰਸਾਦਾਦ੍ਵਾਯੋਃ ਪ੍ਰਸਾਦਾਚ੍ਚ ਮਮਾਸ੍ਤਿ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ॥ ੩,੬.

ਜਿਵੇਂ ਦੁਖੀ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਪੁੰਨ ਤੋਂ ਉਧਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਸ਼ਿਵ ਵੀ ਪੁੰਨ ਦੀ ਸਤਿ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਵਾਯੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਿਲੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਯਦ੍ਯਤ੍ਕਰੋਤ੍ਯੇਵ ਸਦੈਵ ਵਾਯੁਸ੍ਤਤ੍ਤਤ੍ਕਰੋਤ੍ਯੇਵ ਸਦੈਵ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ । ਵਾਯੋਰ੍ਵਿਰੋਧਂ ਨ ਕਰੋਤਿ ਦੇਵਃ ਸ ਤਦ੍ਵਿਰੋਧਂ ਚ ਕਰੋਤਿ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ॥ ੩,੬.

ਵਾਯੂ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੇਵਤਾ ਵਾਯੂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਸਗੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਹਰੇਰ੍ਵਿਰੋਧਂ ਨ ਕਰੋਤਿ ਵਾਯੁਰ੍ਵਾਯੋਰ੍ਵਿਰੋਧਂ ਨ ਕਰੋਤਿ ਵਿष੍ਣੁਃ । ਵਾਯੋਃ ਪ੍ਰਸਾਦਾਨ੍ਮਮ ਨਾਸ੍ਤਿ ਕਿਞ੍ਚਿਦਤਾਨਭਾਵਸ਼੍ਚ ਤਵ ਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍ ॥ ੩,੬.

ਵਾਯੂ ਹਰੀ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਵੀ ਵਾਯੂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਵਾਯੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਘਾਟ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੰਞਾ ਨਹੀਂ।

ਯਥੈਵ ਮੂਲਂ ਚ ਤਥਾਵਤਾਰੇ ਦੁਃਖਾਦਿਕਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸਮੀਰਣਸ੍ਯ । ਵਾਯੁਸ੍ਤਥਾਨ੍ਯੇ ਚ ਉਭੌ ਮੁਕੁਨ੍ਦਸ੍ਤਥਾਵਤਾਰੇषੁ ਨ ਦੁਃਖਰੂਪੌ ॥ ੩,੬.

ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਦੇ ਮੂਲ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਆਦਿ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਕੁੰਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇ ਅਵਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੁੱਖ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

ਅਸ਼ਕ੍ਤਵਦ੍ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਵਾਯੁਦੇਵਃ ਯੁਗਾਨੁਸਾਰਾਂਲ੍ਲੋਕਧਰ੍ਮਾਂਸ੍ਤੁ ਰਕ੍ਸ਼ਨ੍ । ਨਰਾਵਤਾਰੇ ਤਤ੍ਰ ਦੇਵੇ ਮੁਰਾਰੇ ਹ੍ਯਸ਼ਕ੍ਤਤਾ ਨੇਤਿ ਵਿਚਿਂਤਨੀਯਮ੍ ॥ ੩,੬.

ਹਵਾ ਦੇਵਤਾ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੀਤ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਕਈ ਵਾਰੀ ਅਸਹਾਇ ਜਿਹਾ ਦਿਸਦੇ ਹਨ। ਪਰ, ਮੁਰਾ ਦੇ ਵਧੇ, ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਸਹਾਇਤਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।

ਅਵਤਾਰਰੂਪੇ ਯਮਦੁਃਖਾਦਿਕਂ ਚ ਨ ਚਿਨ੍ਤਨੀਯਂ ਜ੍ਞਾਨਿਭਿਰ੍ਦੇਵਦੇਵ । ਅਹਂ ਕਦਾਚਿਤ੍ਸੁਖਨਾਸ਼ਪ੍ਰਦੇਸ਼ੇ ਦੈਤ੍ਯਾਂਸ੍ਤਥਾ ਮਾਰਯਿਤੁਂ ਗਤੋਸ੍ਮਿ ॥ ੩,੬.

ਅਵਤਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਲਈ ਦੁੱਖ ਆਦਿ ਨਹੀਂ ਸੋਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਸੁਖ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲਈ ਗਿਆ ਹਾਂ।

ਨੈਤਾਵਤਾ ਮਮ ਵਾਯੋਸ਼੍ਚ ਨਿਤ੍ਯਂ ਦੁਃ ਖਾਤਨਂ ਨੈਵ ਸਂਚਿਤਨੀਯਮ੍ । ਏਤਾਦृਸ਼ੋਹਂ ਸ੍ਤਵਨੇਨੁ ਕਾਸ੍ਤਿ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ਗੁਣਾਨਾਂ ਮਧੁਸੂਦਨ ਪ੍ਰਭੋ । ਵਾਯੋਃ ਸਕਾਸ਼ਾਚ੍ਚ ਗੁਣੇਨ ਹੀਨਾ ਸਂਸਾਰਰੂਪੇ ਮੁਕ੍ਤਰੂਪੇ ਚ ਦੇਵ ॥ ੩,੬.

ਇਸ ਕਰਕੇ, ਨਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਤੇ ਨਾ ਵਾਯੂ ਲਈ ਸਦਾ ਦੁੱਖ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੋਚਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਮਧੁਸੂਦਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਐਸੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਕੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ? ਵਾਯੂ ਤੋਂ ਵੀ, ਜਦ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਤੇ ਮੁਕਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਉਹੀ ਹੈ।

ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਭਾਰਤੀ ਤੁ ਤੂष੍ਣੀਮਾਸ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ । ਤਦਨਨ੍ਤਰਜਃ ਸ਼ੇषਃ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਃ ਪ੍ਰਾਹ ਕੇਸ਼ਵਮ੍ ॥ ੩,੬.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤੀ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ; ਫਿਰ, ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।

ਸ਼ੇष ਉਵਾਚ । ਨਾਹਂ ਚ ਜਾਨੇ ਤਵ ਪਾਦਮੂਲਂ ਰੁਦ੍ਰੋ ਨ ਵੇਤ੍ਤਿ ਗਰੁਡੋ ਨ ਵੇਦ । ਅਹਂ ਵਾਣ੍ਯਾਃ ਸ਼ਤਗੁਣਾਂਸ਼ਹੀਨੋ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਹ੍ਯਾਯਤਨਂ ਪਾਹਿ ਮਾਂ ਵਾਸੁਦੇਵ ॥ ੩,੬.

ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਨਾ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਰੁਦ੍ਰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਗਰੁੜ ਜਾਣਦਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਵਾਣੀ ਤੋਂ ਸੌ ਗੁਣਾ ਘੱਟ ਹਾਂ—ਮੈਨੂੰ ਥਾਂ ਦੇ ਕੇ, ਹੇ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।

ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਸਸ਼ੇषਸ੍ਤੁ ਤੂष੍ਣੀਮਾਸ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ । ਤਦਨਨ੍ਤਰਜੋ ਵੀਸ਼ਃ ਸ੍ਤੋਤੁਂ ਸਮੁਪਚਕ੍ਰਮੇ ॥ ੩,੬.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ; ਫਿਰ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਨਮੇ ਵਿਸ਼ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

ਗਰੁਡ ਉਵਾਚ । ਤਵ ਪਦੋਃ ਸ੍ਤੁਤਿਂ ਕਿਂ ਕਰੋਮ੍ਯਹਂ ਮਮ ਪਦਾਂਬੁਜੇ ਹ੍ਯਰ੍ਪਿਤਂ ਮਨਃ । ਕਥਮਹਂ ਮੁਖੇ ਪਕ੍ਸ਼ਿਯੋਨਿਜਃ ਕਥਮੇਵਙ੍ਗੁਣਾਨੀਡਿਤੁਂ ਕ੍ਸ਼ਮਃ ॥ ੩,੬.

ਗਰੁੜ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਕੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਾਂ, ਜਦ ਮੇਰਾ ਮਨ ਤੇਰੇ ਕਮਲ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ? ਮੈਂ, ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ, ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਐਸੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਾਂ।

ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਤੁ ਗਰੁਡਸ੍ਤੂष੍ਣੀਮਾਸ ਨਯਾਨ੍ਵਿਤਃ । ਤਦਨਨ੍ਤਰਜੋ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਤੋਤੁਂ ਸਮੁਪਚਕ੍ਰਮੇ ॥ ੩,੬.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਰੁੜ ਨੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ; ਫਿਰ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਨਮੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

ਰੁਦ੍ਰ ਉਵਾਚ । ਯਾ ਵੈ ਤਵੇਸ਼ ਭਗਵਨ੍ਨ ਵਿਦਾਮ ਭੂਮਨ੍ ਭਕ੍ਤਿਰ੍ਮਮਾਸ੍ਤੁ ਸ਼ਿਵਪਾਦਸਰੋਜਮੂਲੇ । ਛਨ੍ਨਾਪਿ ਸਾ ਨਨੁ ਸਦਾ ਨ ਮਮਾਸ੍ਤਿ ਦੇਵ ਤੇਨਾਦ੍ਰੁਹਂ ਤਵ ਵਿਰੁਦ੍ਧਮਤਃ ਕਰੋਮਿ ॥ ੩,੬.

ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹੇ ਭਗਵੰਤ, ਹੇ ਅਨੰਤ, ਉਹ ਭਕਤੀ ਜੋ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ—ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਕਮਲ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਮੂਲ 'ਤੇ ਹੋਵੇ; ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਲੁਕਾਈ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਕਦੇ ਮੇਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਨ ਬੁਦ੍ਧਿਸਹਿਤਸ੍ਯ ਹਰੇ ਮੁਰਾਰੇ ਕਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰਸ੍ਤਿ ਵਚਨੇ ਮਮ ਮੂਢਬੁਦ੍ਧੇਃ । ਵਾਣ੍ਯਾ ਸਦਾ ਸ਼ਤਗੁਣੇਨ ਵਿਹੀਨਮੇਨਂ ਮਾਂ ਪਾਹਿ ਚੇਸ਼ ਮਮ ਚਾਯਤਨਂ ਚ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ॥ ੩,੬.

ਹੇ ਹਰੇ, ਮੁਰਾ ਦੇ ਵਧੇ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਮੂੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੇਰੇ ਬੋਲਣ ਦੀ ਕੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ? ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੌ ਗੁਣਾ ਘੱਟ ਹਾਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਥਾਂ ਦੇ।

ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਸ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਤੁ ਤੂष੍ਣੀਮਾਸ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਃ । ਸ਼ੇषਾਨਨ੍ਤਰਜਾ ਦੇਵੀ ਵਾਰੁਣੀ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ ੩,੬.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੁਦ੍ਰ, ਦੁਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ; ਫਿਰ, ਸ਼ੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਨਮੀ ਵਾਰੁਣੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਬੋਲਿਆ।

ਵਾਰੁਣ੍ਯੁਵਾਚ । ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਪਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਤੇ ਮਨੋਃ ਪਤੇ ਗਿਰਃਪਤੇ ਰੁਦ੍ਰਪਤੇ ਨृਣਾਂ ਪਤੇ । ਗੁਣਾਂਸ੍ਤਵ ਸ੍ਤੋਤੁਮਹਂ ਸਮਰ੍ਥਾ ਨ ਪਾਰ੍ਵਤੀ ਨਾਪਿ ਸੁਪਰ੍ਣਪਤ੍ਨੀ ॥ ੩,੬.

ਵਾਰੁਣੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹੇ ਮਨੂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹੇ ਬੋਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ—ਨਾ ਪਾਰਵਤੀ, ਨਾ ਸੁਪਰਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਤੇਰੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ, ਨਾ ਮੈਂ।

ਸ਼ੇषਾਦਹਂ ਦਸ਼ਗੁਣੈਰ੍ਵਿਹੀਨਾ ਮਾਂ ਪਾਹਿ ਨਿਤ੍ਯਂ ਜਗਤਾਮਧੀਸ਼ ॥ ੩,੬.

ਮੈਂ ਸ਼ੇਸ਼ ਤੋਂ ਦਸ ਗੁਣਾ ਘੱਟ ਹਾਂ; ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਹੇ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ।

ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਵਾਰੁਣੀ ਤੁ ਤੂष੍ਣੀਮਾਸ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ । ਤਦਨਨ੍ਤਰਜਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀ ਸੌਪਰ੍ਣੀ ਹ੍ਯੁਪਚਕ੍ਰਮੇ ॥ ੩,੬.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਰੁਣੀ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ; ਫਿਰ, ਸ਼ੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਨਮੀ ਬ੍ਰਾਹਮੀ, ਸੌਪਰਣੀ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

ਸੌਪਰ੍ਣ੍ਯੁਵਾਚ । ਸ੍ਤੋਤੁਂ ਗੁਣਾਂਸ੍ਤਵ ਹਰੇ ਜਗਦੀਸ਼ਵਾਚਾ ਸ਼੍ਰੋਤੁਂ ਹਰੇ ਤਵ ਕਥਾਂ ਸ਼੍ਰਵਣੇ ਨ ਸ਼ਕ੍ਤਿਃ । ਯਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਨੁਂ ਸ੍ਮਰਤਿ ਦੇਵ ਤਵ ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਕੋ ਵੈ ਨੁ ਵੇਦ ਭੁਵਿ ਤਂ ਭਗਵਤ੍ਪਦਾਰ੍ਥਮ੍ ॥ ੩,੬.

ਸੌਪਰਣੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਹਰੇ, ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਤੇਰੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਕਰਣ ਜਾਂ ਤੇਰੀ ਕਥਾ ਸੁਣਣ ਦੀ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਤੇਰਾ ਸੱਚਾ ਰੂਪ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਉਹ ਭਗਵੰਤ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਕੌਣ ਜਾਣਦਾ ਹੈ?

ਅਤੋ ਗੁਣਸ੍ਤਵਨੇ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ਵੀਨ੍ਦ੍ਰਾਦਹਂ ਦਸ਼ਗੁਣੈਰਵਰਾ ਚ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ॥ ੩,੬.

ਇਸ ਲਈ, ਤੇਰੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ; ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੰਦ੍ਰਾਣੀ ਤੋਂ ਦਸ ਗੁਣਾ ਘੱਟ ਹਾਂ।

ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਤੁ ਸੌਪਰ੍ਣੀ ਤੂष੍ਣੀਮਾਸ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ । ਰੁਦ੍ਰਾਨਨ੍ਤਰਜਾ ਸ੍ਤੋਤੁਂ ਗਿਰਿਜਾ ਤੂਪਚਕ੍ਰਮੇ ॥ ੩,੬.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੌਪਰਣੀ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ; ਫਿਰ, ਰੁਦ੍ਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਨਮੀ ਗਿਰਿਜਾ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

ਪਾਰ੍ਵਤ੍ਯੁਵਾਚ ਗੋਵਿਨ੍ਦ ਨਾਰਾਯਣ ਵਾਸੁਦੇਵ ਤ੍ਵਯਾ ਹਿ ਮੇ ਕਿਞ੍ਚਿਦਪਿ ਪ੍ਰਯੋਜਨਮ੍ । ਨਾਸ੍ਤ੍ਯੇਵ ਸ੍ਵਾਮਿਨ੍ਨ ਚ ਨਾਮ ਵਾਚਾ ਸੌਭਾਗ੍ਯਰੂਪਃ ਸਰ੍ਵਦਾ ਏਕ ਏਵ ॥ ੩,੬.

ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਗੋਵਿੰਦਾ, ਨਾਰਾਇਣ, ਵਾਸੁਦੇਵ, ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਸੁਆਮੀ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਮ ਜਾਂ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਕਦੇ ਵੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਸੌਭਾਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਇੱਕ ਹੀ ਨਾਮ ਹੈ।

ਨਾਰਾਯਣੇਤਿ ਤਵ ਨਾਮ ਚ ਏਕਮੇਵ ਵੈਰਾਗ੍ਯਭਕ੍ਤਿਵਿਭਵੇ ਪਰਮਂ ਸਮਰ੍ਥਾਮ੍ । ਅਸਂਖ੍ਯਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਕਹਤ੍ਯਨਾਸ਼ਾਨੇ ਗੁਰ੍ਵਙ੍ਗਨਾਕੋਟਿਵਿਨਾਸ਼ਨੇ ਚ ॥ ੩,੬.

ਤੇਰਾ ਨਾਰਾਇਣ ਨਾਮ ਹੀ ਵਿਰਾਗ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਇਹ ਅਣਗਿਣਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਦਿ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀਆਂ ਲੱਖਾਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਨਾਮਾਧਿਕਾਰਿਣੀ ਚਾਹਂ ਗੁਣਾਨਾਂ ਚ ਮਹਾਪ੍ਰਭੋ । ਸ੍ਤਵਨੇ ਨਾਸ੍ਤਿ ਮੇ ਸ਼ਕ੍ਤੀ ਰੁਦ੍ਰਾਦ੍ਦਸ਼ਗੁਣੈਰਹਮ੍ ॥ ੩,੬.

ਹੇ ਮਹਾਂਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਦੀ ਹੀ ਹਕਦਾਰ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਨਹੀਂ। ਮੈਨੂੰ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਦਸ ਗੁਣਾ ਸ਼ਕਤੀ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਮੈਂ ਅਧੂਰੀ ਹਾਂ।

ਅਵਰਾ ਚ ਸਦਾਸ੍ਮ੍ਯੇਵ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ । ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਸਾ ਗਿਰਿਜਾਸ੍ਤੂष੍ਣੀਮਾਸ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ ॥ ੩,੬.

ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਥੋੜੀ ਹਾਂ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਸੋਚਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤੁਤੀ ਕਰਕੇ ਗਿਰਿਜਾ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ।