ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਾਨ੍ਪੁਰੁषਾਰ੍ਥਾਨ੍ਰਮੇਸ਼ ਸਂਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯੇ ਤਚ੍ਚ ਸਦਾਪਿ ਦੇਵ । ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਹਰੇਃ ਸੈਵ ਮਾਯੈਵ ਤਾਵਤ੍ਸੁਕਾਰਣਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦਨ੍ਯਨ੍ਨ ਚਾਸ੍ਤਿ ॥ ੩,੬.

ਹੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਪਤੀ, ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਚਾਰ ਲਕਸ਼ਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਹੇ ਦੇਵ, ਹਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਤੇਰੀ ਮਾਇਆ ਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ—ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।

ਅਤੋ ਨਾਹਂ ਪ੍ਰਦਯੋਪਿ ਭੂਮਨ੍ ਭਵਤ੍ਪਦਾਂਭੋਜਨਿषਵਣੋਤ੍ਸੁਕਃ । ਲੋਕਸ੍ਯ ਕृष੍ਣਾਦ੍ਵਿਮੁਖਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮਣਾ ਅਪੁਣ੍ਯਸ਼ੀਲਸ੍ਯ ਸੁਦੁਃ ਖਿਤਸ੍ਯ ॥ ੩,੬.

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਬੇਅੰਤ, ਜੇ ਤੂੰ ਦੇ ਵੀ ਦੇਵੇਂ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕਵਲ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਨਹੀਂ, ਜਦ ਤੱਕ ਲੋਕ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੋਂ ਮੁੜੇ ਹੋਏ, ਪਾਪੀ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹਨ।

ਅਨੁਗ੍ਰਹਾਰ੍ਥਂ ਚ ਤਵਾਵਤਾਰੋ ਨਾਨ੍ਯਸ਼੍ਚ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਪੁਰੁषਾਰ੍ਥਸ੍ਤਵੇਸ਼ । ਗੋਭੂਸੁਰਾਣਾਂ ਚ ਮਹੀਰੁਹਾਣਾਂ ਤਥਾ ਸੁਰਾਣਾਂ ਪ੍ਰਵਰਾਵਤਾਰੈਃ ॥ ੩,੬.

ਤੇਰੀ ਦਇਆ ਲਈ ਹੀ ਤੇਰਾ ਅਵਤਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਮਕਸਦ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਸੁਆਮੀ। ਗਾਂ, ਧਰਤੀ, ਦੈਤ, ਰੁੱਖ, ਤੇ ਦੇਵਾਂ ਲਈ, ਤੂੰ ਉੱਚੇ ਅਵਤਾਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈਂ।

ਕ੍ਸ਼ੇਮੋਪਕਾਰਾਣਿ ਚ ਵਾਸੁਦੇਵ ਕ੍ਰੀਡਨ੍ਵਿਧਤ੍ਤੇ ਨ ਚ ਕਿਞ੍ਚਿਦਨ੍ਯਤ੍ । ਮਨੋ ਨ ਤृਪ੍ਯਤ੍ਯਪਿ ਸ਼ਂਸਤਾਂ ਨਃ ਸੁਕਰ੍ਮਮੌਲੇਸ਼੍ਚਰਿਤਾਮृਤਾਨਿ ॥ ੩,੬.

ਹੇ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਤੂੰ ਸਭ ਦੀ ਭਲਾਈ ਤੇ ਸੁਖ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਖੇਡ ਵਾਂਗ, ਤੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਸਾਡੇ ਮਨ ਤੇਰੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ ਕਦੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਹੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਮੋਤੀ।

ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨਭਕ੍ਤਸ੍ਯ ਹਿ ਮੇ ਮੁਕੁਨ੍ਦ ਸਦਾ ਭਕ੍ਤਿਂ ਦੇਹਿ ਪਾਦਾਰਵਿਨ੍ਦੇ । ਸਦਾ ਤਦੇਵਾਸ੍ਤੁ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦਨ੍ਯਦ੍ਯਤ੍ਰ ਤ੍ਵਮਾਸੀਃ ਪੁਰੁषੇ ਦੇਵਦੇਵ ॥ ੩,੬.

ਹੇ ਮੁਕੁੰਦ, ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਕਵਲ ਪੈਰਾਂ ਲਈ ਟੁੱਟੀ-ਅਟੁੱਟ ਭਕਤੀ ਦੇ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਹੀ ਰਹੇ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਜਿੱਥੇ ਤੂੰ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਪੁਰੁਸ਼ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।

ਅਹਂ ਚ ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਮਿ ਤਵ ਪ੍ਰਸਾਦਾਦ੍ਯਤ੍ਰਾਸ੍ਮ੍ਯਹਂ ਤਤ੍ਰ ਭਵਾਨ੍ਮਹਾਪ੍ਰਭੋ । ਵ੍ਯਂਸਿਰ੍ਮਮੇਯਂ ਚ ਸ਼ਰੀਰਮਧ੍ਯੇ ਚਤੁਰ੍ਮੁਖਸ਼੍ਚੈਵ ਨ ਚੈਤਤਦਨ੍ਯੈਃ ॥ ੩,੬.

ਹੇ ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹਾਂ; ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਉਥੇ ਤੂੰ ਵੀ ਹੈਂ। ਇਹ ਮੇਰੀ ਸਮਝ ਹੈ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਚੌਹਾਂ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ ਵੀ ਹੈ; ਇਹ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।

ਮਦੀਯਨਿਦ੍ਰਾ ਤਵ ਵਨ੍ਦਨਂ ਪ੍ਰਭੋ ਮਦੀਯਯਾਮਾਚਰਣਂ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍ । ਮਦੀਯਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਹਰਣਂ ਸ੍ਤੁਤਿਃ ਸ੍ਯਾਦੇਵਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਚ ਸਮਰ੍ਪਯਾਮਿ ॥ ੩,੬.

ਮੇਰੀ ਨੀਂਦ ਤੇਰੀ ਵੰਦਨਾ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ; ਮੇਰਾ ਖਾਣਾ ਤੇਰੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਹੈ; ਮੇਰੀ ਬੋਲਚਾਲ ਤੇ ਵਿਆਖਿਆ ਤੇਰੀ ਸਤੁਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਤੈਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

ਮਦ੍ਵृਦ੍ਧਿਯੋਗ੍ਯਂ ਚ ਪਦਾਰ੍ਥਜਾਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਹਰੇਃ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਏਵ ਤਚ੍ਚ । ਇਤ੍ਥਂ ਮਤ੍ਵਾਹਂ ਸਰ੍ਵਦਾ ਦੇਵਦੇਵ ਤਤ੍ਰਸ੍ਥਿਤਾਨ੍ਹਰਿਰੂਪਾਨ੍ ਭਜਿष੍ਯੇ ॥ ੩,੬.

ਜੋ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਮੇਰੀ ਵਾਧੂ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ, ਹਰੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਸਮਝ ਕੇ, ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹਰੀ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ।

ਯਚ੍ਚਨ੍ਦਨਂ ਯਤ੍ਤੁ ਪੁष੍ਪਂ ਚ ਧੂਪਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਂ ਚ ਯਦ੍ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਭੋਜ੍ਯਾਦਿਕਂ ਚ । ਏਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਵਿष੍ਣੁਪ੍ਰੀਤ੍ਯਰ੍ਥਮੇਵੇਤ੍ਯੇਤਦ੍ਵ੍ਰਤਂ ਸਰ੍ਵਦਾ ਵੈ ਕਰਿष੍ਯੇ ॥ ੩,੬.

ਜੋ ਵੀ ਚੰਦਨ, ਫੁੱਲ, ਧੂਪ, ਕਪੜਾ, ਤੇ ਜੋ ਭੋਜਨ-ਪਦਾਰਥ ਆਦਿ ਹਨ—ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਲਈ ਅਰਪਣ ਕਰਾਂ; ਇਹ ਮੇਰਾ ਵ੍ਰਤ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਿਭਾਵਾਂ।

ਅਵੈष੍ਣਵਾਨ੍ਦੂषਯਿष੍ਯੇ ਸਦਾਹਂ ਸਦ੍ਵੈष੍ਣਵਾਨ੍ਪਾ(ਲ੍ਲਾਂ)ਲਯਿष੍ਯੇ ਮੁਰਾਰੇ । ਵਿष੍ਣੁਦ੍ਰੁਹਾਂ ਛੇਦਯਿष੍ਯੇ ਚ ਜਿਹ੍ਵਾਂ ਤਚ੍ਛृਣ੍ਵਤਾਂ ਪੂਰਯਿष੍ਯੇ ਤ੍ਰਪੂਲ੍ਕਾਃ ॥ ੩,੬.

ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੂੰ ਨ ਮੰਨਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਾਂਗਾ, ਮੁਰਾ ਦੇ ਵਧੇ। ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੀਭ ਕੱਟ ਦਿਆਂਗਾ, ਤੇ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਨ ਪਿਘਲੇ ਸਿਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿਆਂਗਾ।

ਏਤਾਦृਸ਼ੀ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ਮਮਾਸ੍ਤਿ ਦੇਵ ਤਵ ਪ੍ਰਸਾਦਾਦ੍ਬਲਿਨੋਪਿ ਵਿष੍ਣੋ । ਅਥਾਪਿ ਨਾਹਂ ਸ੍ਤਵਨੇ ਸਮਰ੍ਥਃ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾ ਹ੍ਯਹਂ ਕੋਟਿਗੁਣੈਰ੍ਵਿਹੀਨਃ ॥ ੩,੬.

ਇਹ ਤਾਕਤ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੁ। ਪਰ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸਤਿ ਕਰਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਲੱਖਾਂ ਗੁਣਾ ਵੰਞਾ ਹਾਂ।

ਏਤਤ੍ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਹ੍ਯਰ੍ਥਯੇਚ੍ਚੈਵ ਯਾ ਨਃ ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰੀਤਿਰ੍ਹ੍ਯਕ੍ਸ਼ਯਾ ਮੇ ਸਦਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ । ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਹ੍ਯੇਤਤ੍ਪਾਠਯਨ੍ਤੀਹ ਲੋਕੇ ਤੇ ਵੈष੍ਣਵਾਸ੍ਤੇ ਚ ਹਰਿਪ੍ਰਿਯਾਸ਼੍ਚ ॥ ੩,੬.

ਮੈਂ ਇਹ ਸਤਿ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਕਿ ਉਥੇ ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਟੱਲ ਰਹੇ। ਜਿਹੜੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤ ਇਸ ਸਤਿ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਰੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹਨ।

ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਯੇ ਪਠਨਂ ਨਿਤ੍ਯਮੇਵ ਸਮਰ੍ਪਯਿष੍ਯਤਿ ਸਦਾ ਹਰੌ ਚ । ਤੇषਾਂ ਹਰਿਃ ਪ੍ਰੀਯਤੇ ਕੇਸ਼ਵੋਲਂ ਹਰੌ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੇ ਕਿਮਲਭ੍ਯਮਸ੍ਤਿ ॥ ੩,੬.

ਜੋ ਲੋਕ ਇਹ ਸਤਿ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਹਰੀ, ਕੇਸ਼ਵ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਹਰੀ ਰਾਜੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕੀ ਕੁਝ ਮਿਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ?

ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਵਲਦੇਵੋ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਤੂष੍ਣੀਂ ਸ੍ਥਿਤਃ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਰਗ੍ਰਤੋ ਹਰੇਃ । ਸਰਸ੍ਵਤ੍ਯੁਵਾਚ । ਕੋ ਵਾ ਰਸਜ੍ਞੋ ਭਗਵਨ੍ਮੁਰਾਰੇ ਹਰੇ ਗੁਣਸ੍ਤਵਨਾਤ੍ਕੀਰ੍ਤਨਾਦ੍ਵਾ ॥ ੩,੬.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਿ ਕਰ ਕੇ ਮਹਾਨ ਬਲਦੇਵ ਹਰੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਰਸਵਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਮੁਰਾ ਦੇ ਵਧੇ, ਕੌਣ ਤੇਰੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠਾਸ ਸਤਿ ਜਾਂ ਕੀਰਤਨ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਅਲਂਬੁਦ੍ਧਿਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਦ੍ਦੇਵਦੇਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਭਿਃ ਸਰ੍ਵਦਾ ਸ੍ਤੂਯਮਾਨ । ਯਃ ਕਰ੍ਣਨਾਡੀਂ ਪੁਰੁषਸ੍ਯ ਯਾਤੋ ਭਵਪ੍ਰਦਾਂ ਦੇਹਰਤਿਂ ਛਿਨਤ੍ਤਿ ॥ ੩,੬.

ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਬੁੱਧੀ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਤੇਰੀ ਸਤਿ ਕਿਸੇ ਦੇ ਕੰਨ ਵਿਚ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਮੋਹ ਨੂੰ, ਜੋ ਬੰਧਨ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਕੱਟ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਨ ਕੇਵਲਂ ਦੇਹਰਤਿਂ ਛਿਨਤ੍ਤ੍ਯਸਦ੍ਗृਹਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਭਾਰ੍ਯਾਸੁਤੇषੁ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ । ਪਸ਼੍ਵਾਦਿਰੂਪੇषੁ ਧਨਾਦਿਕੇषੁ ਅਨਰ੍ਘ੍ਯਰਤ੍ਨੇषੁ ਪ੍ਰਿਯਂ ਛਿਨਤ੍ਤਿ ॥ ੩,੬.

ਇਹ ਸਿਰਫ ਸਰੀਰ ਦੀ ਮੋਹ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕੱਟਦੀ, ਸਗੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਝੂਠੇ ਘਰ, ਜ਼ਮੀਨ, ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰ, ਪਸ਼ੂ ਆਦਿ, ਧਨ, ਕੀਮਤੀ ਰਤਨ ਆਦਿ ਦੀ ਮੋਹ ਵੀ ਕੱਟ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਅਨਂਤਵੇਦਪ੍ਰਤਿਪਾਦਿਤੋਪਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ਨ ਵੈ ਵੇਦ ਤਵ ਸ੍ਵਰੂਪਮ੍ । ਚਤੁਰ੍ਮੁਖੋ ਨੈਵ ਵੇਦ ਨ ਵਾਯੁਰਸੌ ਨ ਵੇਤ੍ਤੀਤਿ ਕਿਮਤ੍ਰ ਚਿਤ੍ਰਮ੍ ॥ ੩,੬.

ਅਣਗਿਣਤ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵੀ ਤੇਰੀ ਅਸਲ ਸੁਰਤ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ। ਚੌਹਾਂ-ਮੁਖਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਨਾ ਵਾਯੂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ; ਤਾਂ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਨ ਜਾਣਨਾ ਕੋਈ ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਨਹੀਂ।

ਏਤਾਦृਸ਼ਸ੍ਯ ਸ੍ਤਵਨੇ ਕ੍ਵਾਸ੍ਤਿ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ਮਮ ਪ੍ਰਭੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਯ੍ਵੋਃ ਸਕਾਸ਼ਾਤ੍ । ਸ਼ਤੈਰ੍ਗੁਣੈਃ ਸਰ੍ਵਦਾ ਨ੍ਯੂਨਤਾਸ੍ਤਿ ਅਤੋ ਹਰੇ ਦਯਯਾ ਮਾਂ ਚ ਪਾਹਿ ॥ ੩,੬.

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਵਾਯੂ ਵੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੌ ਗੁਣਾ ਘੱਟ ਹਨ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਸਤਿ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ? ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਹਰੀ, ਆਪਣੀ ਦਇਆ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਬਚਾ।

ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਹਰਿਂ ਸਾ ਤੁ ਤੂष੍ਣੀਮਾਸ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ । ਭਾਰਤੀ ਤੁ ਤਦਾ ਸ੍ਤੋਤੁਂ ਹਰਿਂ ਸਮੁਪਚਕ੍ਰਮੇ ॥ ੩,੬.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰੀ ਦੀ ਸਤਿ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ। ਫਿਰ ਭਾਰਤੀ ਨੇ ਹਰੀ ਦੀ ਸਤਿ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।

ਭਾਰਤ੍ਯੁਵਾਚ । ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਸ਼ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਸ਼ ਹਰੇ ਮੁਰਾਰੇ ਗੁਣਾਂਸ੍ਤਵ ਸ਼੍ਰਦ੍ਦਧਾਨਸ੍ਯ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ । ਤਥਾ ਸ੍ਤੁਵਨ੍ਤੋਸ੍ਯ ਵਿਵਰ੍ਧਮਾਨਾਂ ਮਤਿਂ ਚ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਿषਯੇष੍ਵਸਤ੍ਸੁ ॥ ੩,੬.

ਭਾਰਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਹਰੀ, ਮੁਰਾ ਦੇ ਵਧੇ, ਤੇਰੇ ਗੁਣ, ਜਦ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਸਤਿ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਨ ਦੀ ਮੋਹ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਿਅਰਥ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵੱਲ ਵਧਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਵੈਰਾਗ੍ਯਮਮੁਤ੍ਰ ਲੋਕੇ ਤਤਃ ਪਰਂ ਭਕ੍ਤਿਦृਢਾਂ ਤਥੈਵ । ਤਤਃ ਪਰਂ ਚੈਵ ਹਰੇਃ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਤਾਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤਵ ਦੇਵਦੇਵ ॥ ੩,੬.

ਉਹ ਇਸ ਲੋਕ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੈਰਾਗ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਪੱਕੀ ਭਗਤੀ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਤੇ ਫਿਰ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਰੀ ਰਜਾਈ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ।

ਤੇਨਾਪਰੋਕ੍ਸ਼ਂ ਚ ਭਵੇਚ੍ਚ ਤਸ੍ਯ ਅਤੋ ਗੁਣਾਨਾਂ ਸ੍ਤਵਨੇ ਚ ਮੇ ਰਤਿਃ । ਸਾ ਤੁ ਪ੍ਰਜਾਤਾ ਪੁਰੁषਸ੍ਯ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਂਸਾਰਦੁਃਖਂ ਤੁ ਤਦਾਚ੍ਛਿਨਤ੍ਤਿ ॥ ੩,੬.

ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਅਨੁਭਵ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਸਤਿ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਹੈ। ਇਹ ਪਿਆਰ ਜਦ ਕਿਸੇ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਦੁਃਖਸ੍ਯ ਤਦਾਧਿਕਾਰਿਣ ਆਨਨ੍ਦਰੂਪਾਖ੍ਯਫਲਂ ਦਦਾਤਿ । ਹਰੇਰ੍ਗੁਣਾਨਸ੍ਤੁਵਤਾਂ ਚ ਪਾਪਂ ਤੇषਾਂ ਹਿ ਪੁਣ੍ਯਂ ਚ ਤਥਾ ਕ੍ਸ਼ਿਣੋਤਿ ॥ ੩,੬.

ਜੋ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਨੰਦ-ਸਰੂਪ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਹਰੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਸਤਿ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਤੇ ਪੁੰਨ ਦੋਵੇਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਏਵਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਪਰਮੋ ਗੁਰੁਰ੍ਮਮ ਵਾਯੁਰ੍ਦਯਾਲੁਰ੍ਮਮ ਵਲ੍ਲਭਸ਼੍ਚ । ਹਰੇਰ੍ਗੁਣਾਨ੍ਸਰ੍ਵਗੁਣਪ੍ਰਸਾਰਾਨ੍ਮਮੈਵ ਯੋਗ੍ਯਾਨ੍ਸੁਖਮੁਖ੍ਯਭੂਤਾਨ੍ ॥ ੩,੬.

ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਮੇਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਧਿਆਪਕ ਵਾਯੂ ਹੈ, ਜੋ ਦਇਆਲੂ ਤੇ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਹਰੀ ਦੇ ਗੁਣ ਹੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਯੋਗ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸੁਖ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਹਨ।

ਉਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਪੁਣ੍ਯੇਭ੍ਯ ਇਵਾਰ੍ਤਬਨ੍ਧੁਃ ਸ਼ਿਵਸ਼੍ਚ ਨੋ ਦ੍ਰੁਹ੍ਯਤਿ ਪੁਣ੍ਯਕੀਰ੍ਤਿਮ੍ । ਤਵ ਪ੍ਰਸਾਦਾਚ੍ਚ ਸ਼੍ਰਿਯਃ ਪ੍ਰਸਾਦਾਦ੍ਵਾਯੋਃ ਪ੍ਰਸਾਦਾਚ੍ਚ ਮਮਾਸ੍ਤਿ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ॥ ੩,੬.

ਜਿਵੇਂ ਦੁਖੀ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਪੁੰਨ ਤੋਂ ਉਧਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਸ਼ਿਵ ਵੀ ਪੁੰਨ ਦੀ ਸਤਿ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਵਾਯੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਿਲੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਯਦ੍ਯਤ੍ਕਰੋਤ੍ਯੇਵ ਸਦੈਵ ਵਾਯੁਸ੍ਤਤ੍ਤਤ੍ਕਰੋਤ੍ਯੇਵ ਸਦੈਵ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ । ਵਾਯੋਰ੍ਵਿਰੋਧਂ ਨ ਕਰੋਤਿ ਦੇਵਃ ਸ ਤਦ੍ਵਿਰੋਧਂ ਚ ਕਰੋਤਿ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ॥ ੩,੬.

ਵਾਯੂ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੇਵਤਾ ਵਾਯੂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਸਗੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਹਰੇਰ੍ਵਿਰੋਧਂ ਨ ਕਰੋਤਿ ਵਾਯੁਰ੍ਵਾਯੋਰ੍ਵਿਰੋਧਂ ਨ ਕਰੋਤਿ ਵਿष੍ਣੁਃ । ਵਾਯੋਃ ਪ੍ਰਸਾਦਾਨ੍ਮਮ ਨਾਸ੍ਤਿ ਕਿਞ੍ਚਿਦਤਾਨਭਾਵਸ਼੍ਚ ਤਵ ਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍ ॥ ੩,੬.

ਵਾਯੂ ਹਰੀ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਵੀ ਵਾਯੂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਵਾਯੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਘਾਟ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੰਞਾ ਨਹੀਂ।

ਯਥੈਵ ਮੂਲਂ ਚ ਤਥਾਵਤਾਰੇ ਦੁਃਖਾਦਿਕਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸਮੀਰਣਸ੍ਯ । ਵਾਯੁਸ੍ਤਥਾਨ੍ਯੇ ਚ ਉਭੌ ਮੁਕੁਨ੍ਦਸ੍ਤਥਾਵਤਾਰੇषੁ ਨ ਦੁਃਖਰੂਪੌ ॥ ੩,੬.

ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਦੇ ਮੂਲ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਆਦਿ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਕੁੰਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇ ਅਵਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੁੱਖ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

ਅਸ਼ਕ੍ਤਵਦ੍ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਵਾਯੁਦੇਵਃ ਯੁਗਾਨੁਸਾਰਾਂਲ੍ਲੋਕਧਰ੍ਮਾਂਸ੍ਤੁ ਰਕ੍ਸ਼ਨ੍ । ਨਰਾਵਤਾਰੇ ਤਤ੍ਰ ਦੇਵੇ ਮੁਰਾਰੇ ਹ੍ਯਸ਼ਕ੍ਤਤਾ ਨੇਤਿ ਵਿਚਿਂਤਨੀਯਮ੍ ॥ ੩,੬.

ਹਵਾ ਦੇਵਤਾ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੀਤ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਕਈ ਵਾਰੀ ਅਸਹਾਇ ਜਿਹਾ ਦਿਸਦੇ ਹਨ। ਪਰ, ਮੁਰਾ ਦੇ ਵਧੇ, ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਸਹਾਇਤਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।