ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਹਰਿਂ ਨਾਰਾਯਣਂ ਸਮ੍ਯਕ੍ਸ੍ਤੋਤੁਂ ਸਮੁਪਚਕ੍ਰਿਰੇ । ਚਿਨ੍ਤ੍ਯਾਚਿਨ੍ਤ੍ਯਗੁਣੇ ਵਿष੍ਣੌ ਵਿਰੁਦ੍ਧਾਃ ਸਂਤਿ ਸਦ੍ਗੁਣਾਃ ॥ ੩,੬.

ਉਹ ਹਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ; ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਸੋਚਣ ਯੋਗ ਤੇ ਨਾ ਸੋਚਣ ਯੋਗ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਲਟ ਗੁਣ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

ਏਕੈਕਸ਼ੋਹ੍ਯਨਨ੍ਤਾਸ੍ਤੇ ਤਦ੍ਗੁਣਾਨਾਂ ਸ੍ਤੁਤੌ ਮਮ । ਕ੍ਵ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰਿਤਿ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਸਾ ਵ੍ਰੀਡਯਾਵਨਤਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ ੩,੬.

ਤੇਰੇ ਬੇਅੰਤ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਲਈ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਯੋਗਤਾ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਹ ਲਜਜਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਬੋਲੀ।

ਸ਼੍ਰੀਰੁਵਾਚ । ਨਤਾਸ੍ਮਿ ਤੇ ਨਾਥ ਪਦਾਰਵਿਨ੍ਦਂ ਨ ਵੇਦ ਚਾਨ੍ਯਚ੍ਚਰਣਾਦृਤੇ ਤਵ । ਤ੍ਵਯੀਸ਼੍ਵਰੇ ਸਂਤਿ ਗੁਣਾਃ ਸ਼੍ਰੁਤਾਸ੍ਤੁ ਤਥਾਸ਼੍ਰੁਤਾਃ ਸਂਤਿ ਚ ਦੇਵਦੇਵ ॥ ੩,੬.

ਸ਼੍ਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕਵਲ ਫੁੱਲ ਵਰਗੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਸੁਆਮੀ। ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ। ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸੁਣੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਨਾ ਸੁਣੇ ਹੋਏ ਗੁਣ ਹਨ।

ਸਮ੍ਯਕ੍ਸृष੍ਟਂ ਸ੍ਵਾਯਤਨਂ ਚ ਦਤ੍ਵਾ ਗੋਵਿਨ੍ਦ ਦਾਮੋਦਰ ਮਾਂ ਚ ਪਾਹਿ । ਸ੍ਤੁਤ੍ਯਾ ਮਦੀਯਸ਼੍ਚ ਸੁਖਕਪੂਰ੍ਣਃ ਪ੍ਰਿਯੋ ਜਨੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਤਥਾ ਤ੍ਵਦਨ੍ਯਃ ॥ ੩,੬.

ਹੇ ਗੋਵਿੰਦਾ, ਹੇ ਦਾਮੋਦਰ, ਆਪਣਾ ਮੰਦਰ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬਣਾਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਬਚਾ। ਮੇਰੇ ਲਈ ਤੇਰੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਕੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਇਤਨਾ ਪਿਆਰਾ ਤੇ ਸੁਖਦਾਇਕ ਨਹੀਂ, ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ । ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਪਤੇ ਸਰ੍ਵਜਗਨ੍ਨਿਵਾਸ ਤ੍ਵਂ ਜ੍ਞਾਨਸਿਂਧੁਃ ਕ੍ਵ ਚ ਵਿਸ਼੍ਵਮੂਰ੍ਤੇ । ਅਹਂ ਕ੍ਵ ਚਾਜ੍ਞਸ੍ਤਵ ਵੈ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰਸ੍ਤਿ ਹ੍ਯਜ੍ਞੋਹਂ ਵੈ ਹ੍ਯਲ੍ਪਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ਮਮਾਸ੍ਤਿ ॥ ੩,੬.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਪਤੀ, ਹੇ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦਾ ਨਿਵਾਸ, ਤੂੰ ਗਿਆਨ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈਂ। ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਿੱਥੇ, ਤੇ ਮੈਂ ਅਣਜਾਣ ਕਿੱਥੇ। ਮੈਂ ਅਣਜਾਣ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੈ।

ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾਸ਼੍ਚੈਵ ਜ੍ਞਾਨਵੈਰਾਗ੍ਯਭਕ੍ਤਿ ਹ੍ਯਤ੍ਯਲ੍ਪਮਦ੍ਧਾ ਮਯਿ ਸਰ੍ਵਦੈਵ । ਤਵ ਪ੍ਰਸਾਦਾਦਸ੍ਤਿ ਜਗਨ੍ਨਿਵਾਸ ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਵਾਮਿਤ੍ਵਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਵਿष੍ਣੋ ਸਦੈਵ ॥ ੩,੬.

ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਗਿਆਨ, ਵੈਰਾਗ, ਤੇ ਭਕਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ; ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ, ਹੇ ਜਗਤ ਦੇ ਨਿਵਾਸ, ਇਹ ਮੌਜੂਦ ਹੈ—ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮਾਲਕੀ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਣੂ।

ਨ ਦੇਹਿ ਤ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਦਾ ਮੇ ਮੁਰਾਰੇ ਅਹਂਮਮਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਮੇਤਾਵਦੇਵ । ਗਮ੍ਯਜ੍ਞਾਨਂ ਯੋਗ੍ਯਗੁਣੇ ਰਮੇਸ਼ ਪ੍ਰਮਾਦੋ ਵਾ ਨਾਸ੍ਤਿਨਾਸ੍ਤ੍ਯਦ੍ਯ ਨਿਤ੍ਯ ॥ ੩,੬.

ਹੇ ਮੁਰਾ ਦੇ ਵਧੇ, ਮੈਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ 'ਮੈਂ' ਤੇ 'ਮੇਰਾ' ਵਾਲਾ ਭਾਵ ਨਾ ਦੇ। ਮੈਨੂੰ ਇਹੀ ਮਿਲੇ। ਹੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਪਤੀ, ਜੋ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸਮਝ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਯੋਗਤਾ—ਕਦੇ ਵੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਨਾ ਹੁਣ, ਨਾ ਕਦੇ।

ਤਨ੍ਮੇ ਹृषੀਕਾਣਿ ਪਤਨ੍ਤ੍ਯਸਤ੍ਪਥੇ ਪਦਾਰਵਿਨ੍ਦੇ ਤੁ ਪਤਨ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵਦਾ । ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾ ਹ੍ਯਹਂ ਕੋਟਿਗੁਣੇਨ ਹੀਨਃ ਸ੍ਤੋਤੁਂ ਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਮੇ ਸੁਪ੍ਰਸੀਦ ॥ ੩,੬.

ਇਸ ਲਈ, ਮੇਰੇ ਇੰਦਰਿਆਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਰੇ ਕਵਲ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਪੈਣ, ਨਕਾਮ ਰਾਹਾਂ ਤੇ ਨਾ ਜਾਣ। ਮੈਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੋਂ ਲੱਖ ਗੁਣਾ ਘੱਟ ਹਾਂ; ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਨਹੀਂ—ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰ।

ਇਤਿ ਸ੍ਤਵਂ ਵਿष੍ਣੁਗੁਣਾਨ੍ਵਿਧਾਤਾ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯਸ੍ਥਿਤਃ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਸ੍ਤਸ੍ਯ ਚਾਗ੍ਰੇ । ਤਦਾ ਵਾਯੁਰ੍ਦੇਵਦੇਵੋ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿष੍ਣੁ ਭਕ੍ਤਿਸਂਵਰ੍ਧਿਤਾਤ੍ਮਾ ॥ ੩,੬.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਵਾਯੂ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਦੇਵ, ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਭਕਤੀ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵਧ ਗਿਆ।

ਸ੍ਨਹੋਤ੍ਥਰਾਵਃ ਸ੍ਖਲਿਤਾਕ੍ਸ਼ਰਸ੍ਤਂ ਮੁਞ੍ਚਨ੍ਕਣਾਨ੍ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਰਾਬਭਾषੇ । ਵਾਯੁਰੁਵਾਚ । ਏਤੇ ਹਿ ਦੇਵਾਸ੍ਤਵ ਭृਤ੍ਯਭੂਤਾਃ ਪਦਾਰਵਿਨ੍ਦਂ ਪਰਮਂ ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਮ੍ ॥ ੩,੬.

ਮੁਹੱਬਤ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਆਵਾਜ਼, ਅੱਖਰ ਥੋੜ੍ਹੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਟੁੱਟਦੇ ਹੋਏ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਅੰਸੂ ਵਗਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਬੋਲੇ: ਵਾਯੂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਦੇਵ ਤੇਰੇ ਸੇਵਕ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਉੱਚੇ ਕਵਲ ਪੈਰ ਪਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ।

ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਾਨ੍ਪੁਰੁषਾਰ੍ਥਾਨ੍ਰਮੇਸ਼ ਸਂਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯੇ ਤਚ੍ਚ ਸਦਾਪਿ ਦੇਵ । ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਹਰੇਃ ਸੈਵ ਮਾਯੈਵ ਤਾਵਤ੍ਸੁਕਾਰਣਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦਨ੍ਯਨ੍ਨ ਚਾਸ੍ਤਿ ॥ ੩,੬.

ਹੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਪਤੀ, ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਚਾਰ ਲਕਸ਼ਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਹੇ ਦੇਵ, ਹਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਤੇਰੀ ਮਾਇਆ ਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ—ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।

ਅਤੋ ਨਾਹਂ ਪ੍ਰਦਯੋਪਿ ਭੂਮਨ੍ ਭਵਤ੍ਪਦਾਂਭੋਜਨਿषਵਣੋਤ੍ਸੁਕਃ । ਲੋਕਸ੍ਯ ਕृष੍ਣਾਦ੍ਵਿਮੁਖਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮਣਾ ਅਪੁਣ੍ਯਸ਼ੀਲਸ੍ਯ ਸੁਦੁਃ ਖਿਤਸ੍ਯ ॥ ੩,੬.

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਬੇਅੰਤ, ਜੇ ਤੂੰ ਦੇ ਵੀ ਦੇਵੇਂ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕਵਲ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਨਹੀਂ, ਜਦ ਤੱਕ ਲੋਕ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੋਂ ਮੁੜੇ ਹੋਏ, ਪਾਪੀ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹਨ।

ਅਨੁਗ੍ਰਹਾਰ੍ਥਂ ਚ ਤਵਾਵਤਾਰੋ ਨਾਨ੍ਯਸ਼੍ਚ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਪੁਰੁषਾਰ੍ਥਸ੍ਤਵੇਸ਼ । ਗੋਭੂਸੁਰਾਣਾਂ ਚ ਮਹੀਰੁਹਾਣਾਂ ਤਥਾ ਸੁਰਾਣਾਂ ਪ੍ਰਵਰਾਵਤਾਰੈਃ ॥ ੩,੬.

ਤੇਰੀ ਦਇਆ ਲਈ ਹੀ ਤੇਰਾ ਅਵਤਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਮਕਸਦ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਸੁਆਮੀ। ਗਾਂ, ਧਰਤੀ, ਦੈਤ, ਰੁੱਖ, ਤੇ ਦੇਵਾਂ ਲਈ, ਤੂੰ ਉੱਚੇ ਅਵਤਾਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈਂ।

ਕ੍ਸ਼ੇਮੋਪਕਾਰਾਣਿ ਚ ਵਾਸੁਦੇਵ ਕ੍ਰੀਡਨ੍ਵਿਧਤ੍ਤੇ ਨ ਚ ਕਿਞ੍ਚਿਦਨ੍ਯਤ੍ । ਮਨੋ ਨ ਤृਪ੍ਯਤ੍ਯਪਿ ਸ਼ਂਸਤਾਂ ਨਃ ਸੁਕਰ੍ਮਮੌਲੇਸ਼੍ਚਰਿਤਾਮृਤਾਨਿ ॥ ੩,੬.

ਹੇ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਤੂੰ ਸਭ ਦੀ ਭਲਾਈ ਤੇ ਸੁਖ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਖੇਡ ਵਾਂਗ, ਤੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਸਾਡੇ ਮਨ ਤੇਰੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ ਕਦੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਹੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਮੋਤੀ।

ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨਭਕ੍ਤਸ੍ਯ ਹਿ ਮੇ ਮੁਕੁਨ੍ਦ ਸਦਾ ਭਕ੍ਤਿਂ ਦੇਹਿ ਪਾਦਾਰਵਿਨ੍ਦੇ । ਸਦਾ ਤਦੇਵਾਸ੍ਤੁ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦਨ੍ਯਦ੍ਯਤ੍ਰ ਤ੍ਵਮਾਸੀਃ ਪੁਰੁषੇ ਦੇਵਦੇਵ ॥ ੩,੬.

ਹੇ ਮੁਕੁੰਦ, ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਕਵਲ ਪੈਰਾਂ ਲਈ ਟੁੱਟੀ-ਅਟੁੱਟ ਭਕਤੀ ਦੇ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਹੀ ਰਹੇ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਜਿੱਥੇ ਤੂੰ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਪੁਰੁਸ਼ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।

ਅਹਂ ਚ ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਮਿ ਤਵ ਪ੍ਰਸਾਦਾਦ੍ਯਤ੍ਰਾਸ੍ਮ੍ਯਹਂ ਤਤ੍ਰ ਭਵਾਨ੍ਮਹਾਪ੍ਰਭੋ । ਵ੍ਯਂਸਿਰ੍ਮਮੇਯਂ ਚ ਸ਼ਰੀਰਮਧ੍ਯੇ ਚਤੁਰ੍ਮੁਖਸ਼੍ਚੈਵ ਨ ਚੈਤਤਦਨ੍ਯੈਃ ॥ ੩,੬.

ਹੇ ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹਾਂ; ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਉਥੇ ਤੂੰ ਵੀ ਹੈਂ। ਇਹ ਮੇਰੀ ਸਮਝ ਹੈ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਚੌਹਾਂ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ ਵੀ ਹੈ; ਇਹ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।

ਮਦੀਯਨਿਦ੍ਰਾ ਤਵ ਵਨ੍ਦਨਂ ਪ੍ਰਭੋ ਮਦੀਯਯਾਮਾਚਰਣਂ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍ । ਮਦੀਯਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਹਰਣਂ ਸ੍ਤੁਤਿਃ ਸ੍ਯਾਦੇਵਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਚ ਸਮਰ੍ਪਯਾਮਿ ॥ ੩,੬.

ਮੇਰੀ ਨੀਂਦ ਤੇਰੀ ਵੰਦਨਾ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ; ਮੇਰਾ ਖਾਣਾ ਤੇਰੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਹੈ; ਮੇਰੀ ਬੋਲਚਾਲ ਤੇ ਵਿਆਖਿਆ ਤੇਰੀ ਸਤੁਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਤੈਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

ਮਦ੍ਵृਦ੍ਧਿਯੋਗ੍ਯਂ ਚ ਪਦਾਰ੍ਥਜਾਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਹਰੇਃ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਏਵ ਤਚ੍ਚ । ਇਤ੍ਥਂ ਮਤ੍ਵਾਹਂ ਸਰ੍ਵਦਾ ਦੇਵਦੇਵ ਤਤ੍ਰਸ੍ਥਿਤਾਨ੍ਹਰਿਰੂਪਾਨ੍ ਭਜਿष੍ਯੇ ॥ ੩,੬.

ਜੋ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਮੇਰੀ ਵਾਧੂ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ, ਹਰੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਸਮਝ ਕੇ, ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹਰੀ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ।

ਯਚ੍ਚਨ੍ਦਨਂ ਯਤ੍ਤੁ ਪੁष੍ਪਂ ਚ ਧੂਪਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਂ ਚ ਯਦ੍ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਭੋਜ੍ਯਾਦਿਕਂ ਚ । ਏਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਵਿष੍ਣੁਪ੍ਰੀਤ੍ਯਰ੍ਥਮੇਵੇਤ੍ਯੇਤਦ੍ਵ੍ਰਤਂ ਸਰ੍ਵਦਾ ਵੈ ਕਰਿष੍ਯੇ ॥ ੩,੬.

ਜੋ ਵੀ ਚੰਦਨ, ਫੁੱਲ, ਧੂਪ, ਕਪੜਾ, ਤੇ ਜੋ ਭੋਜਨ-ਪਦਾਰਥ ਆਦਿ ਹਨ—ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਲਈ ਅਰਪਣ ਕਰਾਂ; ਇਹ ਮੇਰਾ ਵ੍ਰਤ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਿਭਾਵਾਂ।

ਅਵੈष੍ਣਵਾਨ੍ਦੂषਯਿष੍ਯੇ ਸਦਾਹਂ ਸਦ੍ਵੈष੍ਣਵਾਨ੍ਪਾ(ਲ੍ਲਾਂ)ਲਯਿष੍ਯੇ ਮੁਰਾਰੇ । ਵਿष੍ਣੁਦ੍ਰੁਹਾਂ ਛੇਦਯਿष੍ਯੇ ਚ ਜਿਹ੍ਵਾਂ ਤਚ੍ਛृਣ੍ਵਤਾਂ ਪੂਰਯਿष੍ਯੇ ਤ੍ਰਪੂਲ੍ਕਾਃ ॥ ੩,੬.

ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੂੰ ਨ ਮੰਨਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਾਂਗਾ, ਮੁਰਾ ਦੇ ਵਧੇ। ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੀਭ ਕੱਟ ਦਿਆਂਗਾ, ਤੇ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਨ ਪਿਘਲੇ ਸਿਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿਆਂਗਾ।

ਏਤਾਦृਸ਼ੀ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ਮਮਾਸ੍ਤਿ ਦੇਵ ਤਵ ਪ੍ਰਸਾਦਾਦ੍ਬਲਿਨੋਪਿ ਵਿष੍ਣੋ । ਅਥਾਪਿ ਨਾਹਂ ਸ੍ਤਵਨੇ ਸਮਰ੍ਥਃ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾ ਹ੍ਯਹਂ ਕੋਟਿਗੁਣੈਰ੍ਵਿਹੀਨਃ ॥ ੩,੬.

ਇਹ ਤਾਕਤ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੁ। ਪਰ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸਤਿ ਕਰਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਲੱਖਾਂ ਗੁਣਾ ਵੰਞਾ ਹਾਂ।

ਏਤਤ੍ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਹ੍ਯਰ੍ਥਯੇਚ੍ਚੈਵ ਯਾ ਨਃ ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰੀਤਿਰ੍ਹ੍ਯਕ੍ਸ਼ਯਾ ਮੇ ਸਦਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ । ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਹ੍ਯੇਤਤ੍ਪਾਠਯਨ੍ਤੀਹ ਲੋਕੇ ਤੇ ਵੈष੍ਣਵਾਸ੍ਤੇ ਚ ਹਰਿਪ੍ਰਿਯਾਸ਼੍ਚ ॥ ੩,੬.

ਮੈਂ ਇਹ ਸਤਿ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਕਿ ਉਥੇ ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਟੱਲ ਰਹੇ। ਜਿਹੜੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤ ਇਸ ਸਤਿ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਰੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹਨ।

ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਯੇ ਪਠਨਂ ਨਿਤ੍ਯਮੇਵ ਸਮਰ੍ਪਯਿष੍ਯਤਿ ਸਦਾ ਹਰੌ ਚ । ਤੇषਾਂ ਹਰਿਃ ਪ੍ਰੀਯਤੇ ਕੇਸ਼ਵੋਲਂ ਹਰੌ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੇ ਕਿਮਲਭ੍ਯਮਸ੍ਤਿ ॥ ੩,੬.

ਜੋ ਲੋਕ ਇਹ ਸਤਿ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਹਰੀ, ਕੇਸ਼ਵ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਹਰੀ ਰਾਜੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕੀ ਕੁਝ ਮਿਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ?

ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਵਲਦੇਵੋ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਤੂष੍ਣੀਂ ਸ੍ਥਿਤਃ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਰਗ੍ਰਤੋ ਹਰੇਃ । ਸਰਸ੍ਵਤ੍ਯੁਵਾਚ । ਕੋ ਵਾ ਰਸਜ੍ਞੋ ਭਗਵਨ੍ਮੁਰਾਰੇ ਹਰੇ ਗੁਣਸ੍ਤਵਨਾਤ੍ਕੀਰ੍ਤਨਾਦ੍ਵਾ ॥ ੩,੬.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਿ ਕਰ ਕੇ ਮਹਾਨ ਬਲਦੇਵ ਹਰੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਰਸਵਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਮੁਰਾ ਦੇ ਵਧੇ, ਕੌਣ ਤੇਰੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠਾਸ ਸਤਿ ਜਾਂ ਕੀਰਤਨ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਅਲਂਬੁਦ੍ਧਿਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਦ੍ਦੇਵਦੇਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਭਿਃ ਸਰ੍ਵਦਾ ਸ੍ਤੂਯਮਾਨ । ਯਃ ਕਰ੍ਣਨਾਡੀਂ ਪੁਰੁषਸ੍ਯ ਯਾਤੋ ਭਵਪ੍ਰਦਾਂ ਦੇਹਰਤਿਂ ਛਿਨਤ੍ਤਿ ॥ ੩,੬.

ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਬੁੱਧੀ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਤੇਰੀ ਸਤਿ ਕਿਸੇ ਦੇ ਕੰਨ ਵਿਚ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਮੋਹ ਨੂੰ, ਜੋ ਬੰਧਨ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਕੱਟ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਨ ਕੇਵਲਂ ਦੇਹਰਤਿਂ ਛਿਨਤ੍ਤ੍ਯਸਦ੍ਗृਹਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਭਾਰ੍ਯਾਸੁਤੇषੁ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ । ਪਸ਼੍ਵਾਦਿਰੂਪੇषੁ ਧਨਾਦਿਕੇषੁ ਅਨਰ੍ਘ੍ਯਰਤ੍ਨੇषੁ ਪ੍ਰਿਯਂ ਛਿਨਤ੍ਤਿ ॥ ੩,੬.

ਇਹ ਸਿਰਫ ਸਰੀਰ ਦੀ ਮੋਹ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕੱਟਦੀ, ਸਗੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਝੂਠੇ ਘਰ, ਜ਼ਮੀਨ, ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰ, ਪਸ਼ੂ ਆਦਿ, ਧਨ, ਕੀਮਤੀ ਰਤਨ ਆਦਿ ਦੀ ਮੋਹ ਵੀ ਕੱਟ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਅਨਂਤਵੇਦਪ੍ਰਤਿਪਾਦਿਤੋਪਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ਨ ਵੈ ਵੇਦ ਤਵ ਸ੍ਵਰੂਪਮ੍ । ਚਤੁਰ੍ਮੁਖੋ ਨੈਵ ਵੇਦ ਨ ਵਾਯੁਰਸੌ ਨ ਵੇਤ੍ਤੀਤਿ ਕਿਮਤ੍ਰ ਚਿਤ੍ਰਮ੍ ॥ ੩,੬.

ਅਣਗਿਣਤ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵੀ ਤੇਰੀ ਅਸਲ ਸੁਰਤ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ। ਚੌਹਾਂ-ਮੁਖਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਨਾ ਵਾਯੂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ; ਤਾਂ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਨ ਜਾਣਨਾ ਕੋਈ ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਨਹੀਂ।

ਏਤਾਦृਸ਼ਸ੍ਯ ਸ੍ਤਵਨੇ ਕ੍ਵਾਸ੍ਤਿ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ਮਮ ਪ੍ਰਭੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਯ੍ਵੋਃ ਸਕਾਸ਼ਾਤ੍ । ਸ਼ਤੈਰ੍ਗੁਣੈਃ ਸਰ੍ਵਦਾ ਨ੍ਯੂਨਤਾਸ੍ਤਿ ਅਤੋ ਹਰੇ ਦਯਯਾ ਮਾਂ ਚ ਪਾਹਿ ॥ ੩,੬.

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਵਾਯੂ ਵੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੌ ਗੁਣਾ ਘੱਟ ਹਨ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਸਤਿ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ? ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਹਰੀ, ਆਪਣੀ ਦਇਆ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਬਚਾ।

ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਹਰਿਂ ਸਾ ਤੁ ਤੂष੍ਣੀਮਾਸ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ । ਭਾਰਤੀ ਤੁ ਤਦਾ ਸ੍ਤੋਤੁਂ ਹਰਿਂ ਸਮੁਪਚਕ੍ਰਮੇ ॥ ੩,੬.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰੀ ਦੀ ਸਤਿ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ। ਫਿਰ ਭਾਰਤੀ ਨੇ ਹਰੀ ਦੀ ਸਤਿ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।