ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਦਸ਼ਰੁਦ੍ਰਾਸ੍ਤਥਾ ਜ੍ਞੇਯਾ ਮੂਲਰੁਦ੍ਰੋ ਭਵਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਦਸ਼ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਨਾਮਾਨਿ ਸ਼ृਣੁष੍ਵ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮ ॥ ੩,੫.

ਦਸ ਰੁਦਰ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਮੂਲ ਰੁਦਰ ਭਵ ਹੈ। ਦਸ ਰੁਦਰਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ।

ਰੈਵਨ੍ਤੇਯਸ੍ਤਥਾ ਭੀਮੋ ਵਾਮਦੇਵੋ ਵृषਾਕਪਿਃ । ਅਜੈਕਪਾਦਹਿਰ੍ਵੁਧ੍ਨ੍ਯੋ ਬਹੁਰੂਪੋ ਮਹਾਨਿਤਿ ॥ ੩,੫.

ਰੈਵੰਤਿਆ, ਭੀਮ, ਵਾਮਦੇਵ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਾਕਪੀ, ਅਜੈਕਪਾਦ, ਅਹਿ ਬੁਧਨਿਆ, ਬਹੁਰੂਪਾ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ — ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਲਿਆ ਗਿਆ।

ਦਸ਼ ਰੁਦ੍ਰਾ ਇਤਿ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਃ षਡਾਦਿਤ੍ਯਾਞ੍ਛृਣੁ ਦ੍ਵਿਜ । ਉਰੁਕ੍ਰਮਸ੍ਤਥਾ ਸ਼ਕ੍ਰੋ ਵਿਵਸ੍ਵਾਨ੍ਵਰੁਣਸ੍ਤਥਾ ॥ ੩,੫.

ਇਹ ਦਸ ਰੁਦਰ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਛੇ ਆਦਿਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ: ਉਰੁਕ੍ਰਮ, ਸ਼ਕਰ, ਵਿਵਸਵਾਨ ਅਤੇ ਵਰੁਣ।

ਪਰ੍ਜਨ੍ਯੋਤਿਬਾਹੁਰੇਤ ਉਕ੍ਤਾਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ । ਪਰ੍ਜਨ੍ਯਵ੍ਯਤਿਰਿਕ੍ਤਾਸ੍ਤੁ ਪਞ੍ਚੈਵੋਕ੍ਤਾ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ ੩,੫.

ਪਰਜਨਿਆ, ਅਤਿਬਾਹੁ ਅਤੇ ਏਤਾ ਪਹਿਲਾਂ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ। ਪਰਜਨਿਆ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪੰਜ ਹੋਰ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।

ਗਙ੍ਗਾਸਮਸ੍ਤੁ ਪਰ੍ਜਨ੍ਯ ਇਤਿ ਚੋਕ੍ਤਃ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ । ਸਵਿਤਾ ਹ੍ਯਰ੍ਯਮਾ ਧਾਤਾ ਪੂषਾ ਤ੍ਵष੍ਟਾ ਤਥਾ ਭਗਃ ॥ ੩,੫.

ਗੰਗਾਸਾ ਨੂੰ ਪਰਜਨਿਆ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ। ਸਵਿਤਾ, ਅਰਯਮਾ, ਧਾਤਾ, ਪੂਸ਼ਾ, ਤਵਸ਼ਟਾ ਅਤੇ ਭਗਾ ਵੀ ਨਾਂ ਲਏ ਗਏ ਹਨ।

ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤਥਾ ਸਪ੍ਤ ਮਹਤਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ । ਦ੍ਵਾਵੁਕ੍ਤਾਵਿਤਿ ਵਿਜ੍ਞੇਯੋ ਪ੍ਰਵਹੋਤਿਵਹਸ੍ਤਥਾ ॥ ੩,੫.

ਚਾਲੀ ਅਤੇ ਸੱਤ ਮਹਾਨ ਜਣੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ; ਦੋ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਹਾ ਅਤੇ ਅਵਾਹਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣੋ।

ਤਥਾ ਦਸ਼ਵਿਧਾ ਜ੍ਞੇਯਾ ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵਾਃ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ । ਸ਼ृਣੁ ਨਾਮਾਨਿ ਤੇषਾਂ ਤੁ ਪੁਰੂਰਵਾਰ੍ਦ੍ਰਵਸਂਜ੍ਞਕੌ ॥ ੩,੫.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਵਦੇਵ ਦਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਸੁਣੋ: ਪੁਰੂਰਵਸ ਅਤੇ ਅਰਦਰਵਸੁ।

ਧੂਰਿਲੋਚਨਸਂਜ੍ਞੌ ਦ੍ਵੌ ਕ੍ਰਤੁਦਕ੍ਸ਼ੇਤਿਸਂਜ੍ਞਕੌ । ਦ੍ਵੌ ਸਤ੍ਯਵਸੁਸਂਜ੍ਞੌ ਚ ਕਾਮਕਾਲਕਸਂਜ੍ਞਕੌ ॥ ੩,੫.

ਦੋ ਧੂਰੀਲੋਚਨ ਨਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਦੋ ਕ੍ਰਤੁ ਅਤੇ ਦਕਸ਼ ਨਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਦੋ ਸਤਿਆਵਸੁ ਨਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੋ ਕਾਮ ਅਤੇ ਕਾਲਾ ਨਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ।

ਏਵਂ ਦਸ਼ਵਿਧਾ ਜ੍ਞੇਯਾ ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵਾਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ । ਤਥਾ ऋਭੁਗਣਸ਼੍ਚੋਕ੍ਤਸ੍ਤਥਾ ਚ ਪਿਤਰਸ੍ਤ੍ਰਯਃ ॥ ੩,੫.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਵਦੇਵ ਦਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਭੂਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਪਿਤਰ ਵੀ।

ਦ੍ਯਾਵਾ ਪृਥਿਵ੍ਯੌ ਵਿਜ੍ਞੇਯੌ ਏਤੇ ਚ षਡਸ਼ੀਤਯਃ । ਦੇਵਾਃ ਪ੍ਰਜਜ੍ਞਿਰੇ ਸਰ੍ਵੇ ਨਾਸਿਕਦ੍ਰਿਯਮਾਨਿਨਃ ॥ ੩,੫.

ਦਿਆਉ ਅਤੇ ਪૃਥਵੀ ਨੂੰ ਜਾਣੋ, ਅਤੇ ਇਹ ਛਿਆਸੀ ਦੇਵਤੇ, ਜੋ ਸੁੰਘਣ ਦੀ ਇੰਦਰੀ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਹਨ, ਸਭ ਜਨਮ ਲਏ।

ਆਕਾਸ਼ਸ੍ਯਾਭਿਮਾਨੀ ਤੁ ਗਣਪਃ ਸੁਦਾਹृਤਃ । ਉਭਯਤ੍ਰਾਭਿ ਮਾਨੀਤਿ ਜ੍ਞੇਯਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਰ੍ਥਵੇਦਿਭਿਃ ॥ ੩,੫.

ਅਕਾਸ਼ ਦਾ ਮਾਲਕ ਗਣਪਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਦੋਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ, ਉਹ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਜਾਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਮੂਲ ਮਾਲਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵਿष੍ਵਕ੍ਸੇਨਂ ਵਿਨਾ ਸਰ੍ਵੇ ਜਯਾਦ੍ਯਾ ਵਿष੍ਣੁਪਾਰ੍षਦਾਃ । ਅਭਵਨ੍ਸਮਹੀਨਾਸ਼੍ਚ ਵਿष੍ਵਕ੍ਸੇਨਾਦਨਨ੍ਤਰਮ੍ ॥ ੩,੫.

ਵਿਸ਼ਵਕਸੇਨਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜਯਾ ਆਦਿ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਹਾਈ ਜਨਮ ਲਏ, ਅਤੇ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਕਸੇਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਏ।

ਏਤੇਪਿ ਨਾਸਿਕਾਯਾਸ਼੍ਚ ਅਵਾਨ੍ਤਰਨਿਯਾਮਕਾਃ । ਅਤਸ੍ਤੇ ਤਤ੍ਤ੍ਵਮਾਨਿਭ੍ਯੋ ਹ੍ਯਵਰਾਸ੍ਤੇ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ ॥ ੩,੫.

ਇਹ ਵੀ ਨੱਕ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਨਿਯੰਤਰਕ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਤੱਤ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਭਿਮਾਨੀ ਤੁ ਅਪਾਨਸ਼੍ਚੇਤ੍ਯੁਦਾਹृਤਃ । ਰੂਪਾਭਿਮਾਨੀ ਸਂਜਜ੍ਞੇ ਵ੍ਯਾਨੋ ਨਾਮ ਮਹਾਨ੍ਪ੍ਰਭੋ ॥ ੩,੫.

ਸਪਰਸ਼ ਤੱਤਵ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ 'ਅਪਾਨ' ਕਹਾਇਆ। ਰੂਪ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ 'ਵਿਆਨ' ਨਾਮ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭੂ ਜਨਮਿਆ।

ਰਸਾਤ੍ਮਕ ਉਦਾਨਸ਼੍ਚ ਸਮਾਨੋ ਗਨ੍ਧਨਾਮਕਃ । ਅਪਾਂ ਨਾਥਾਸ਼੍ਚ ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਮਰੁਤਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ ॥ ੩,੫.

ਰਸ ਦੀ ਸਾਰ 'ਉਦਾਨ' ਹੈ, 'ਸਮਾਨ' ਨੂੰ ਗੰਧ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਚਾਰ ਹਵਾ ਦੇਵਤਾ ਪਾਣੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਜਯਾਦ੍ਯਨਨ੍ਤਰਾਨ੍ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾਨ੍ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ । ਪ੍ਰਧਾਨਾਗ੍ਰੇ ਪ੍ਰਥਮਜਃ ਪਾਵਕਃ ਸਮੁਦਾਹृਤਃ ॥ ੩,੫.

ਹੁਣ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਮੈਂ ਜਯਾ ਆਦਿ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ: ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਪਾਵਕ' ਅੱਗ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਜਨਮ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ।

ਭृਗੋਰ੍ਮਹਰ੍षੇਃ ਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਚ੍ਯਵਨਃ ਸਮੁਦਾਹृਤਃ । ਬृਹਸ੍ਪਤੇਸ਼੍ਚ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਉਤਥ੍ਯਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ ॥ ੩,੫.

ਭ੍ਰਿਗੁ ਮਹਾ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ 'ਚਯਵਨ' ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ। ਬ੍ਰਹਸਪਤਿ ਦੇ ਪੁੱਤਰ 'ਉਤਥਿਆ' ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

ਰੈਵਤਸ਼੍ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषਸ਼੍ਚੈਵ ਤਥਾ ਸ੍ਵਾਰੋਚਿषਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਉਤ੍ਤਮੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਾਵਰ੍ਣੀ ਰੁਦ੍ਰਸਾਵਰ੍ਣਿਰੇਵ ਚ ॥ ੩,੫.

ਰੈਵਤ, ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਅਤੇ ਸਵਾਰੋਚਿਸ਼ਾ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਤਮ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਾਵਰਨੀ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਸਾਵਰਨੀ ਵੀ।

ਦੇਵਸਾਵਰ੍ਣਿਸਾਵਰ੍ਣਿਰਿਨ੍ਦ੍ਰਸਾਵਰ੍ਣਿਰੇਵਚ । ਤਥੈਵ ਦਕ੍ਸ਼ਸਾਵਰ੍ਣਿਰ੍ਧਰ੍ਮਭਾਵਰ੍ਣਿਰੇਵ ਚ ॥ ੩,੫.

ਦੇਵ ਸਾਵਰਨੀ, ਸਾਵਰਨੀ, ਇੰਦਰ ਸਾਵਰਨੀ, ਦਕਸ਼ ਸਾਵਰਨੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਸਾਵਰਨੀ ਵੀ ਨਾਮ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਏਕਾਦਸ਼ਵਿਧਾ ਹ੍ਯੇਵਂ ਮਨਵਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ । ਪਿਤॄਣਾਂ ਸਪ੍ਤਕਂ ਚੈਵੇਤ੍ਯਾਦ੍ਯਾਃ ਸਂਜਜ੍ਞਿਰੇ ਖਗ ॥ ੩,੫.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਿਆਰਾਂ ਕਿਸਮ ਦੇ ਮਨੂ ਉਲੇਖ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸੱਤ ਵਰਗ, ਇਹ ਪਹਿਲੇ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਹੇ ਪੰਛੀ।

ਤਦਨਨ੍ਤਰਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾਸ੍ਤੇਭ੍ਯੋ ਨੀਚਾਃ ਸ਼ृਣੁ ਦ੍ਵਿਜ । ਵਰੁਣਸ੍ਯ ਪਤ੍ਨੀ ਗਙ੍ਗਾ ਪਰ੍ਜਨ੍ਯਾਖ੍ਯੋ ਵਿਭਾਵਸੁਃ ॥ ੩,੫.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨੀਵੀਂ ਪਦਵੀ ਵਾਲੇ ਜਨਮ ਲਏ; ਸੁਣੋ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮਿਆ: ਵਰੁਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਗੰਗਾ ਹੈ, ਵਿਭਾਵਸੁ ਪਰਜਨਿਆ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਯਮਭਾਰ੍ਯਾ ਸ਼੍ਯਾਮਲਾ ਤੁ ਹ੍ਯਨਿਰੁਦ੍ਧਪ੍ਰਿਯਾ ਵਿਰਾਟ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਮਾਨਿਨੀ ਸੈਵ ਹ੍ਯੁषਾਨਾਮ੍ਨਾ ਸੁਸ਼ਬ੍ਦਿਤਾ ॥ ੩,੫.

ਯਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸ਼ਿਆਮਲਾ ਹੈ, ਅਨਿਰੁੱਧ ਦੀ ਪ੍ਰਿਅਤਮਾ ਵਿਰਾਟ ਹੈ; ਜੋ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ਼ਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

ਰੋਹਿਣੀ ਚਨ੍ਦ੍ਰਭਾਰ੍ਯੋਕ੍ਤਾ ਸੂਰ੍ਯਭਾਰ੍ਯਾ ਤੁ ਸਂਜ੍ਞਕਾ । ਏਤਾ ਗਙ੍ਗਾਦਿषਟੂਸਂਖ੍ਯਾ ਜਜ੍ਞਿਰੇ ਵਿਨਤਾਸੁਤ ॥ ੩,੫.

ਚੰਦ੍ਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਰੋਹিণੀ ਕਹੀ ਗਈ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੰਜਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੰਗਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਛੇ ਹਨ, ਜੋ ਜਨਮ ਲਏ, ਹੇ ਵਿਨਤਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ।

ਗਙ੍ਗਾਦ੍ਯਨਨ੍ਤਰਂ ਜਜ੍ਞੇ ਸ੍ਵਾਹਾ ਵੈ ਮਨ੍ਤ੍ਰਦੇਵਤਾ । ਸ੍ਵਾਹਾਨਾਮਾਗ੍ਨਿਭਾਰ੍ਯੋਕ੍ਤਾ ਗਙ੍ਗਾਦਿਭ੍ਯੋਧਮਾ ਸ਼੍ਰੁਤਾ ॥ ੩,੫.

ਗੰਗਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੰਤਰਾਂ ਦੀ ਦੇਵੀ 'ਸਵਾਹਾ' ਜਨਮ ਲੈਈ; ਉਹ ਅੱਗ ਦੀ ਪਤਨੀ ਕਹੀ ਗਈ, ਤੇ ਗੰਗਾ ਆਦਿ ਤੋਂ ਨੀਵੀਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸ੍ਵਾਹਾਨਨ੍ਤਰਜੋ ਜ੍ਞੇਯੋ ਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ਮਾ ਬੁਧਨਾਮਕਃ । ਬੁਧਸ੍ਤੁ ਚਨ੍ਦ੍ਰਪੁਤ੍ਰੋ ਯਃ ਸ੍ਵਾਹਾਯਾ ਅਧਮਃ ਸ੍ਮृਤਃ ॥ ੩,੫.

ਸਵਾਹਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਿਆਨ ਰੂਪ 'ਬੁਧ' ਜਨਮਿਆ; ਬੁਧ ਚੰਦ੍ਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਤੇ ਸਵਾਹਾ ਤੋਂ ਨੀਵਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਉषਾ ਨਾਮ ਤਥਾ ਜਜ੍ਞੇ ਬੁਧਸ੍ਯਾਨਨ੍ਤਰਂ ਖਗ । ਉषਾਨਾਮਾ ਭਿਮਾਨੀ ਤੁ ਹ੍ਯਸ਼੍ਵਿਭਾਰ੍ਯਾ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾ ॥ ੩,੫.

ਫਿਰ, ਹੇ ਪੰਛੀ, ਬੁਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ਼ਾ ਨਾਮ ਦੀ ਜਨਮ ਲੈਈ; ਉਸ਼ਾ ਨੂੰ ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ।

ਬੁਧਾਧਮਾ ਸਾ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ । ਤਤਃ ਸ਼ਨੈਸ਼੍ਚਰੋ ਜਜ੍ਞੇ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਤ੍ਮੇਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ ॥ ੩,੫.

ਉਹ ਬੁਧ ਤੋਂ ਨੀਵੀਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਇਸ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਸੋਚਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਸ਼ਨੈਸ਼ਚਰ (ਸ਼ਨੀ) ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

ਉषਾਧਮਸ੍ਤੁ ਵਿਜ੍ਞੇਯਸ੍ਤਤੋ ਜਜ੍ਞੇਥ ਪੁष੍ਕਰਃ । ਕਰ੍ਮਾਭਿਮਾਨੀ ਵਿਜ੍ਞੇਯਃ ਸ਼ਨੈਸ਼੍ਚਰ ਇਤੀਰਿਤਃ ॥ ੩,੫.

ਉਸ਼ਾ ਤੋਂ ਨੀਵਾਂ 'ਪੁਸ਼ਕਰ' ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਨੈਸ਼ਚਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਭਿਮਾਨਿਨੋ ਦੇਵਾਨੇਵਂ ਸृष੍ਟ੍ਵਾ ਹਰਿਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਸ ਦੇਵੇਸ਼ਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵੇषੁ ਰਮਯਾ ਸਹਾ ॥ ੩,੫.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੱਤਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਰਚ ਕੇ, ਹਰੀ ਆਪ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਰਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਤੱਤਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਗਿਆ।