ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਵੀਰ੍ਯਸ੍ਵਰੂਪੀ ਭਗਵਾਨ੍ਵਾ ਸੁਦੇਵਃ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਦੇਸ਼ੇਪਿ ਚ ਸਰ੍ਵਕਾਲੇ । ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਵਾਨ੍ਯਦਿ ਨ ਸ੍ਯਾਤ੍ਖਗੇਨ੍ਦ੍ਰ ਤਰ੍ਹੀਸ਼੍ਵਰਃ ਪੁਰੁषੋ ਨੈਵ ਸ ਸ੍ਯਾਤ੍ ॥ ੩,੩.

ਭਗਵਾਨ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਵਰੂਪ ਵੀਰਿਆ ਹੈ, ਹਰ ਥਾਂ, ਹਰ ਸਮੇਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਜੇ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਭੂ, ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ, ਕਦੇ ਹੋ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ.

ਅਚਿਨ੍ਤ੍ਯਵੀਰ੍ਯੈਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤ੍ਯਵੀਰ੍ਯੈਰ੍ਦ੍ਵਿਰੂਪਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਰੂਪਮੇਕਂ ਪੁਰੁषਂ ਤਥਾ ਪਰਮ੍ । ਉਭੇ ਰੂਪੇ ਵੀਰ੍ਯਵਤੀ ਖਗੇਨ੍ਦ੍ਰ ਤਯੋਰਭੇਦਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਨੀਯੋ ਹਿ ਸਮ੍ਯਕੂ ॥ ੩,੩.

ਅਕਲਪਤ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮਝ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੋ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਇੱਕ ਨਾਰੀ ਦਾ, ਇੱਕ ਪੁਰਖ ਦਾ। ਖਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਦੋਵੇਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਇਕਤਾ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੋਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸ੍ਤ੍ਰੀਰੂਪਵਾਨ੍ਯਦਿ ਨ ਸ੍ਯਾਤ੍ਖਰ੍ਗੇਦ੍ਰਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਕਥਂ ਪ੍ਰਤਿਬਿਂਬਤ੍ਵਮੇਵ ॥ ੩,੩.

ਜੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਕੋਲ ਨਾਰੀ ਦਾ ਰੂਪ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਖਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਪਰਛਾਈ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ?

ਸ੍ਤ੍ਰੀਰੂਪਮਸ੍ਮਾਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਜਂ (ਦ੍ਵਾਸ੍ਤਵਂ) ਚਿਨ੍ਤਨੀਯਂ ਸ੍ਵਰੂਪਮੇਤਨ੍ਨਾਨ੍ਯਥਾ ਚਿਨ੍ਤਨੀਯਮ੍ । ਸ੍ਤ੍ਰੀਰੂਪਵਨ੍ਨੈਵ ਵਿਚਿਨ੍ਤਨੀਯਂ ਨਪੁਂਸਕਂ ਤ੍ਬਸ੍ਯ ਜਨ੍ਯਂ ਹਿ ਵਿਦ੍ਧਿ ॥ ੩,੩.

ਨਾਰੀ ਦਾ ਰੂਪ ਬ੍ਰਹਮ ਤੋਂ ਉਪਜਦਾ ਹੈ; ਇਹੀ ਉਸ ਦਾ ਅਸਲ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸੋਚਣਾ। ਨਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਂਗ ਨਪੁੰਸਕ ਨਹੀਂ ਸੋਚਣਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਨਪੁੰਸਕ ਉਸ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਹੈ।

ਨਪੁਂਸਕਂ ਨਵੈਵ ਸ੍ਵਰੂਪਭੂਤਮਤੋ ਹਰੌ ਨਾਸ੍ਤਿ ਵਿਚਿਨ੍ਤਨੀਯਮ੍ । ਸ੍ਤ੍ਰੀਬਿਂਬਭੂਤੇ ਹਰਿਰੂਪੇ ਖਗੇਨ੍ਦ੍ਰ ਸ਼੍ਰੀਰੂਪਮਸ੍ਤੀਤਿ ਵਿਚਿਨ੍ਤਨੀਯਮ੍ ॥ ੩,੩.

ਨਪੁੰਸਕ ਰੂਪ ਅਸਲ ਸਰੂਪ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਹਰੀ ਵਿੱਚ ਨਪੁੰਸਕਤਾ ਨਹੀਂ ਸੋਚਣੀ। ਜਦੋਂ ਹਰੀ ਨਾਰੀ ਦੀ ਪਰਛਾਈ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਖਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਸ਼੍ਰੀ ਰੂਪ ਸੋਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਗਰੁਡ ਉਵਾਚ । ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਸ਼੍ਚ ਸਂਯੋਗਂ ਵ੍ਯਰ੍ਥਮਹੁਰ੍ਮਨੀषਿਣਃ । ਸ੍ਤ੍ਰੀਰੂਪਭੂਤੇ ਵਿਂਬੇ ਤੁ ਸ੍ਤ੍ਰੀਰੂਪਾਃ ਸਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਦਾ ॥ ੩,੩.

ਗਰੁੜ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵਿਦਵਾਨ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨਾਰੀ ਦਾ ਨਾਰੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਵਿਅਰਥ ਹੈ; ਪਰ ਨਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਦੀ ਪਰਛਾਈ ਵਿੱਚ, ਨਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।

ਸ੍ਥਿਤੌ ਤਤ੍ਰ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਚ ਬ੍ਰੂਹਿ ਕृष੍ਣ ਮਮ ਪ੍ਰਭੋ ॥ ੩,੩.

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਉਥੇ ਇਸ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ?

ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ । ਸ੍ਤ੍ਰੀਬਿਂਬਭੂਤਸ੍ਤ੍ਰੀਰੂਪੇ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ਨ ਸ੍ਯਾਤ੍ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ । ਨਿਤ੍ਯਾਵਿਯੋਗਿਨੀ ਦੇਵੀ ਕਥਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ ॥ ੩,੩.

ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਦੀ ਪਰਛਾਈ ਵਾਂਗ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਖਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤਾਂ ਦੇਵੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਸਦਾ ਅਟੁੱਟ ਕਿਵੇਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ?

ਹਰੇਰਨਨ੍ਤਰੂਪਾਣਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਰੂਪਾਣਾਂ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ । ਅਨਨ੍ਤਾਨਨ੍ਤਰੂਪੇਣ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਣੇ ਰਤਾ ॥ ੩,੩.

ਹਰੀ ਦੇ ਅਣਗਿਣਤ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਖਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਨਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਬੇਅੰਤ ਹਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਅਣਗਿਣਤ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸਦਾ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਅਤੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾ ਵਿਯੋਗਸ੍ਤੁ ਸ਼ਙ੍ਕਨੀਯਃ ਕਥਞ੍ਚਨ । ਨਾਰਾਯਣੋ ਨਾਮ ਹਰਿਃ ਸ੍ਵਤਨ੍ਤ੍ਰਃ ਸ਼੍ਰਿਯਾ ਵਿਨਾ ਨਾਸ੍ਤਿ ਕਦਾਪਿ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯ । ਹਰੇਰ੍ਮੁਕੁਨ੍ਦਸ੍ਯ ਪਦਾਰਵਿਨ੍ਦੇ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਮਾਣਾ ਪਰਮਾਦਰੇਣ ॥ ੩,੩.

ਇਸ ਲਈ ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਣਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ; ਨਾਰਾਇਣ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਵੀ ਸ਼੍ਰੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤਾਰਕਸ਼। ਉਹ ਹਰੀ ਮੁਕੁੰਦ ਦੇ ਕੰਵਾਂ ਵਾਲੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਉੱਚੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਹਰਿਂ ਵਿਨਾ ਸ਼੍ਰੀਰਪਿ ਦੇਸ਼ਕਾਲੇ ਨਾਸ੍ਤੀਤਿ ਮੋਕ੍ਸ਼ੇਚ੍ਛੁਭਿਰੇਵ ਵੇਦ੍ਯਮ੍ । ਯਸ੍ਯਾਮਧਾਦ੍ਵੀਰ੍ਯਮਨੁਕ੍ਸ਼ਣਂ ਚ ਸਾ ਮਾਮਿਕਾ ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਜਾਲਾ ਤ੍ਮਿਕੇਤਿ ॥ ੩,੩.

ਹਰੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਵੀ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਜਾਂ ਸਮੇਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਇਹ ਗੱਲ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਪਤਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹਰ ਪਲ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ ਹੈ, ਜਾਦੂਈ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ।

ਵਦਨ੍ਤਿ ਯੇ ਅਸੁਰਾ ਮੂਢਰੂਪਾ ਅਧਂਮਤਃ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਨ੍ਤ੍ਯੇਵ ਸਰ੍ਵੇ । ਮਾਯਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਕृਤਿਸ੍ਤ੍ਵੇਮਾਹੁਃ ਸੁਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਰੂਪਾ ਨ ਤੁ ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਜਾਲਿਕਾ ॥ ੩,੩.

ਜੋ ਅਸੁਰ ਹਨ, ਮੂਰਖ ਰੂਪ ਅਤੇ ਨੀਵੀਂ ਸੋਚ ਵਾਲੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਤਨ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਰੂਪ ਮਾਇਆ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸੁਖਮ ਰੂਪ ਵਾਲੀ, ਸਿਰਫ ਜਾਦੂ ਨਹੀਂ।

ਤਸ੍ਯਾਭਿਮਾਨਃ ਸ਼੍ਰੀਰਿਤਿ ਵੇਦਿਤਵ੍ਯੋ ਵੀਰ੍ਯਾਧਾਨਂ ਤਤ੍ਰ ਤੇषਾਂ ਚ ਮੇਲਃ । ਕਾਰ੍ਯੋਨ੍ਮੁਖਂ ਮੇਲਨਂ ਚਾਹੁਰਾਰ੍ਯਾ ਇਤੋ ਰੂਪਂ ਨਾਹੁਰਾਯ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਵਿष੍ਣੋਃ ॥ ੩,੩.

ਉਸ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ 'ਸ਼੍ਰੀ' ਹੈ, ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇਕੱਠ ਹੈ। ਉੱਚ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਿਲਾਪ ਕੰਮ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਇਹ ਰੂਪ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ।

ਸਾਨਾਦਿ ਨਿਤ੍ਯਾ ਸਤ੍ਯਰੂਪਾ ਚ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਮਿਥ੍ਯਾ ਰੂਪਾ ਸਾ ਕਥਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਖਗੇਨ੍ਦ੍ਰ । ਸਤ੍ਯਾ ਤਨੁਃ ਪ੍ਰਕृਤੇਸ੍ਤਨ੍ਨਿਗੂਢਾ ਸਤ੍ਯਤ੍ਵਮਾਹੁਰ੍ਵ੍ਯਵਹਾਰਾਰ੍ਥਰੂਪਮ੍ ॥ ੩,੩.

ਉਹ ਆਦਿ ਰਹਿਤ, ਸਦੀਵੀ ਤੇ ਸੱਚਾ ਸਰੂਪ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਝੂਠੀ ਰੂਪ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਖਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ? ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਅਸਲ ਹੈ, ਪਰ ਕੁਦਰਤ ਵੱਲੋਂ ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ; ਉਸ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਵ੍ਯਵਹਾਰਰੂਪਾ ਸਤ੍ਯਤਾ ਚੇਤ੍ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਾਸ੍ਤਦਾ ਕਥਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਯਦਨਾਦਿਭੂਤਾ । ਅਨਾਦਿਨਿਤ੍ਯਾ ਯਦਿ ਨ ਸ੍ਯਾਤ੍ਖਗੇਨ੍ਦ੍ਰ ਸੁਸ਼ੂਕ੍ਸ਼੍ਮਰੂਪੇਣ ਨ ਕਾਰਣਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ ॥ ੩,੩.

ਜੇ ਸੱਚਾਈ ਸਿਰਫ ਰਵਾਇਤੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕੁਦਰਤ ਆਦਿ ਰਹਿਤ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ? ਜੇ ਉਹ ਆਦਿ ਰਹਿਤ ਤੇ ਸਦੀਵੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਖਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੁਖਮ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।

ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮੇਣ ਰੂਪੇਣ ਚ ਕਾਰਣਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਰ੍ਹਿ ਪ੍ਰਪਞ੍ਚਸ੍ਯ ਚ ਕਾਰਣਂ ਵਦ । ਅਵਿਦ੍ਯਾਯਾ ਵਸ਼ਤੋ ਵਿष੍ਣੁਰੇਵ ਨਾਨਾਰੂਪੈਰ੍ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਵਿष੍ਣੁਰੇਵ ॥ ੩,੩.

ਉਸ ਦੇ ਸੁਖਮ ਰੂਪ ਨਾਲ, ਉਹ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ; ਤਾਂ ਦੱਸੋ, ਉਹ ਪ੍ਰਪੰਚ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕਿਵੇਂ ਹੈ? ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੀ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਸਦਾ ਹੈ; ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਜ੍ਞਾਨਾਨ੍ਨਾਸ਼ਮੇਤਿ ਹ੍ਯਵਿਦ੍ਯਾ ਨ ਸਂਸ਼ਯੋ ਹਰਿਣਾ ਚੈਕ੍ਯਮੇਤਿ । ਏਵਂ ਬ੍ਰੂषੇ ਯਦਿ ਵਾਦਤ੍ਖਗੇਨ੍ਦ੍ਰ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇਹਂ ਤੇ ਤਤ੍ਰ ਯੁਕ੍ਤਿਂ ਸ਼ृਣੁ ਤ੍ਵਮ੍ ॥ ੩,੩.

ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਅਗਿਆਨ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਹਰੀ ਨਾਲ ਇਕਤਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਖਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਤਰਕ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਸੁਣ।

ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਰੂਪਸ੍ਯ ਹਿ ਮੇ ਮੁਰਾਰੇਃ ਕਥਂ ਹਰੇਰ੍ਘਟਤੇ ਹ੍ਯਜ੍ਞਤਾ ਚ । ਸੂਰ੍ਯੇ ਯਥਾ ਤਮੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਤਥਾ ਨਾਰਾਯਣੇ ਹਰੌ । ਅਜ੍ਞਾਨਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਪਕ੍ਸ਼ੀਦ੍ਰ ਕਥਂ ਤਤ੍ਵਂ ਬ੍ਰਵੀष੍ਯਹੋ ॥ ੩,੩.

ਮੁਰਾਰੀ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਅਗਿਆਨ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ? ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਹਨੇਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਨਾਰਾਇਣ, ਹਰੀ ਵਿੱਚ ਅਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਖਗ; ਤੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਕਿਵੇਂ ਕਹਿੰਦਾ?

ਅਤੋ ਨਾਹਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਤ੍ਵਾਦਿਕਾਲਾਦੁਪਾਧਿਸਂਬਨ੍ਧਵਸ਼ਾਦਜ੍ਞਤਾਚੇਤ੍ । ਸਰ੍ਵਜ੍ਞੋਸੌ ਕੁਤ੍ਰ ਪਕ੍ਸ਼ੀਨ੍ਦ੍ਰ ਵਿष੍ਣੁਰਲ੍ਪਜ੍ਞਜੀਵੋ ਜ੍ਞਾਨਸ਼ੂਨ੍ਯਸ਼੍ਚ ਕੁਤ੍ਰ ॥ ੩,੩.

ਇਸ ਲਈ, ਜੇ ਅਗਿਆਨ ਉਪਾਧੀਆਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਨਾਲ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਦਿ ਤੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਖਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਗਿਆਨ ਰਹਿਤ ਜੀਵ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?

ਵਿਰੁਦ੍ਧਯੋਸ਼੍ਚਾਨਯੋਃ ਸਰ੍ਵਦੈਵ ਕਥਂ ਚੈਕ੍ਯਂ ਸਂਵਾਦਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਵੇਦਾਃ । ਦੇਸ਼ੇ ਕਾਲੇ ਸਰ੍ਵਦਾ ਦ੍ਦੁਃ ਖਹੀਨੋ ਜਗਤ੍ਕਰ੍ਤਾ ਪੂਰ੍ਣਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਸਦੈਵ ॥ ੩,੩.

ਇਹ ਦੋ ਵਿਰੋਧੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਇਕਤਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਵੇਦ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ? ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਹਰ ਵੇਲੇ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਤੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਜੀਵਃ ਸਦਾ ਸ੍ਵਲ੍ਪਕਰ੍ਤਾਸ੍ਤਿ ਪੂਰ੍ਣਃ ਸਂਸਾਰਰੂਪੇ ਦੁਃ ਖਰੂਪੇ ਚ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ । ਵਿਰੁਦ੍ਧਯੋਸ਼੍ਚਾਨਯੋਰੈਕ੍ਯਮਾਹੁਰੀਸ਼ਸ੍ਯ ਮਾਯਾਵਸ਼ਤੋ ਮਾਯਿਨਸ਼੍ਚ ॥ ੩,੩.

ਜੀਵ ਹਮੇਸ਼ਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਪੂਰਾ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਸਾਰ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੋ ਵਿਰੋਧੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਇਕਤਾ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਤੇ ਜੀਵ ਦੀ ਮਾਇਆ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਹੀ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਯੇ ਵੈष੍ਣਵਾ ਵੈष੍ਣਵਦਾਸਵਸ਼੍ਯਾਸ੍ਤੇषਾਂ ਦ੍ਰੋਹਂ ਸਰ੍ਵਦਾ ਸਂਚਰੇਦ੍ਯਃ । ਹਰਿਪ੍ਰੀਤਿਸ੍ਤੇਨ ਭਵੇਨ੍ਨ ਨਿਤ੍ਯਮਾਨਨ੍ਦਵृਦ੍ਧਿਸ੍ਤੇਨ ਭਵੇਨ੍ਨ ਮੁਕ੍ਤੌ ॥ ੩,੩.

ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਭਗਤ ਹਨ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਲ ਵੈਰ ਭਾਵ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੇ ਕੋਈ ਵੈਰ ਰੱਖੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਹਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਵਧਦਾ ਨਹੀਂ।

ਮਾਯੀ ਸਦਾ ਮਾਯਿਭृਤ੍ਯਸ੍ਤਥਾਪਿ ਭੇਦਜ੍ਞਾਨਾਨ੍ਨਿਨ੍ਦ੍ਯਤੇ ਕਾਰ੍ਯਤੇ ਚ । ਤੇਨਾਪਿ ਤੇषਾਂ ਦੁਃ ਖਵृਦ੍ਧਿਰ੍ਭਵੇਚ੍ਚ ਹ੍ਯਧਂ ਤਮਃ ਪੁਨਰਾਵृਤ੍ਤਿਹੀਨਮ੍ ॥ ੩,੩.

ਜੀਵ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਾਇਆ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦਾ ਸੇਵਕ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਵੱਖਰੇਪਣ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕਰਕੇ ਉਹ ਨਿੰਦਾ ਯੋਗ ਤੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਮੁੜ ਆਉਣ ਦੀ ਕੋਈ ਆਸ ਨਹੀਂ।

ਖਗੇਨ੍ਦ੍ਰਾਤਃ ਪ੍ਰਕृਤਿਃ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਰੂਪਾ ਸਾ ਨਿਤ੍ਯਾ ਸਾ ਸਤ੍ਯਭੂਤਾ ਸਦੈਵ । ਏਵਂ ਸ੍ਵਯਂ ਕਾਲਵਾਯ੍ਵਾਦਿਕਾਨਾਂ ਪਰਾ (ਰਮਾ)ਣਵਃ ਸਤ੍ਯਰੂਪਾਸ਼੍ਚ ਸਨ੍ਤਿ ॥ ੩,੩.

ਖਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਮੂਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਬਹੁਤ ਸੁਖਮ, ਸਦੀਵੀ ਤੇ ਸੱਚੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਾਲ, ਹਵਾ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉੱਚ atom (ਪਰਮਾਣੂ) ਸੱਚੀ ਸੁਰਤ ਵਾਲੇ ਹਨ।

ਪਰਾ (ਮਾਣੂ)ਨਾਂ ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਵੇਦਿਤਵ੍ਯਂ ਜ੍ਞਾਨੇਚ੍ਛੁਭਿਰ੍ਨਾਨ੍ਯਥਾ ਵੇਦਿਤਵ੍ਯਮ੍ । ਪਦਾਰ੍ਥਾਨਾਂ ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਨਾਂ ਖਗੇਨ੍ਦ੍ਰ ਵਿਸ਼ੇषਾਣਾਂ ਚਰਮਾਖ੍ਯੋ ਵਿਸ਼ੇषਃ ॥ ੩,੩.

ਉੱਚ atom (ਪਰਮਾਣੂ) ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਉਹੀ ਜਾਣ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਗਿਆਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ। ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚ, ਖਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਆਖਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਪਰਮਾਣੂ ਹੀ ਹੈ।

ਸ ਏਵਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਪਰਮਾਣੁਰ੍ਦ੍ਵਿਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਯੋਨ੍ਤ੍ਯੋਵਿ (ਵ) ਸ਼ੇषੋਵਯਵਸ਼੍ਚ ਸ ਸ੍ਮृਤਃ ॥ ੩,੩.

ਉਹੀ ਪਰਮਾਣੂ ਹੈ, ਦੋਵੇਂ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਜੋ ਆਖਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਗਰੁਡ ਉਵਾਚ । ਹੇ ਕृष੍ਣ ਹੇ ਮਾਧਵ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਤਾਂ ਪਤੇ ਪਦਾਰ੍ਥਾਨਾਂ ਚਰਮਾਂਸ਼ਃ ਪਰਾਣੁ ॥ ੩,੩.

ਗਰੁੜ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਹੇ ਮਾਧਵ, ਸਾਤਤਵਾਂ ਦੇ ਪਤੀ, ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਆਖਰੀ ਹਿੱਸਾ ਪਰਮਾਣੂ ਹੈ।

ਇਤਿ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਤਤ੍ਰ ਮੇ ਸਂਸ਼ਯੋਸ੍ਤਿ ਯੋਨ੍ਤ੍ਯੋ ਵਿਸ਼ੇषਃ ਸ ਤੁ ਨਾਂਸ਼ਯੁਕ੍ਤਃ । ਯੋ ਹ੍ਯਂਸ਼ਯੁਕ੍ਤੋ ਨ ਤੁ ਸੋਂਤ੍ਯੋ ਵਿਸ਼ੇष ਏਵਂ ਮਮਾਭਾਤਿ ਵਚਸ੍ਤੁ ਤਥ੍ਯਮ੍ ॥ ੩,੩.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਸੰਦੇਹ ਹੈ: ਆਖਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਬਿਨਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਖਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਨਹੀਂ। ਤੁਹਾਡੀ ਗੱਲ ਮੈਨੂੰ ਸੱਚੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ । ਯ ਏਵ ਲੋਕੇ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾ ਮਾਨੁषਾਸ੍ਤੁ ਵਿਸ਼ੇषਾਣਾਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ਸ਼ਕ੍ਤਿਯੁਕ੍ਤਾਃ । ਤਥਾਪਿ ਤੇ ਯਸ੍ਯ ਚਾਂਸ਼ਿਤ੍ਵਮੇਵ ਵਿਸ਼ੇषਂ ਵੈ ਨੈਵ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਸਮਰ੍ਥਾਃ ॥ ੩,੩.

ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਹਨ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵੇਖਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ, ਜੇ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਖਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ।