ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਪੁਰਾਣਂ ਗਾਰੁਡਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪਵਿਤ੍ਰਂ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਮ੍ ੨,੪੯.

ਗਾਰੁੜ ਪੁਰਾਣਾ ਪਵਿੱਤਰ, ਪੂਣਮਈ ਤੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦਾਨਾਨਿ ਦੇਯਾਨਿ ਵਾਚਕਾਯਾਖਿਲਾਨਿ ਚ । ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਸ਼ਯਨਾਦੀਨਿ ਨਾਨ੍ਯਥਾ ਸਫਲਂ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੨,੪੯.

ਜਦੋਂ ਦਾਨ ਦੇਣ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਅਤੇ ਵਾਚਕ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਖੱਟਾਂ ਆਦਿ ਸੁਣ ਲਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।

ਪੁਰਾਣਂ ਪੂਜਯੇਤ੍ਪੂਰ੍ਵਂ ਵਾਚਕਂ ਤਦਨਨ੍ਤਰਮ੍ । ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਲਙ੍ਕਾਰਗੋਦਾਨੈਰ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਭਿਸ਼੍ਚ ਸਾਦਰਮ੍ ॥ ੨,੪੯.

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਵਾਚਕ ਦਾ, ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ, ਕਪੜੇ, ਗਹਿਣੇ, ਗਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ।

ਅਨ੍ਨਦਾਨੈਰ੍ਹੇਮਦਾਨੈਰ੍ਭਮਿਦਾਨੈਸ਼੍ਚ ਭੂਰਿਭਿਃ । ਪੂਜਯੇਦ੍ਵਾਚਕਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਬਹੁਪੁਣ੍ਯਫਲਾਪ੍ਤਯੇ ॥ ੨,੪੯.

ਭੋਜਨ, ਸੋਨਾ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਵਾਚਕ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਬਹੁਤ ਪਵਿੱਤਰ ਫਲ ਮਿਲਣ।

ਯਸ਼੍ਚੇਦਂ ਸ਼ृਣੁਯਾਨ੍ਮਰ੍ਤ੍ਯੋ ਯਥਾਪਿ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਯੇਤ੍ । ਵਿਹਾਯ ਯਾਤਨਾਂ ਘੋਰਾਂ ਧੂਤਪਾਪੋ ਦਿਵਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ ॥ ੨,੪੯.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਉਚਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਸਜ਼ਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਾਪ ਧੋ ਕੇ, ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਥ ਗਾਰੁਡੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕਾਣ੍ਡਸ੍ਤृਤੀਯ ਆਰਭ੍ਯਤੇ । ਓਂ ਮਲ੍ਲਾਨਾਮਸ਼ਨਿਰ੍ਨृਣਾਂ ਨਰਵਰਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਸ੍ਮਰੋ ਮੂਰ੍ਤਿਮਾਨ੍ ਗੋਪਾਨਾਂ ਸ੍ਵਜਨੋऽਸਤਾਂ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਭृਤਾਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤਾ ਸ੍ਵਪਿਤ੍ਰੋਃ ਸ਼ਿਸ਼ੁਃ । ਮृਤ੍ਯੁਰ੍ਭੋਜਪਤੇਰ੍ਵਿਧਾਤृਵਿਹਿਤ ਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਪਰਂ ਯੋਗਿਨਾਂ ਵृष੍ਣੀਨਾਂ ਚ ਪਤਿਃ ਸਦੈਵ ਸ਼ੁਸ਼ੁਭੇ ਰਙ੍ਗੇऽਚ੍ਯੁਤਃ ਸਾਗ੍ਰਜਃ ॥ ੩,੧.

ਨਮੋ ਨਾਰਾਯਣਾਯੇਤਿ ਤਸ੍ਮੈ ਵੈ ਮੂਲਰੂਪਿਣੇ । ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਨਾਰਾਯਣਕਥਾਮਿਮਾਮ੍ ॥ ੩,੧.

ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਮੂਲ ਰੂਪ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸਣ ਲੱਗਾ ਹਾਂ।

ਸ਼ੌਨਕਾਦ੍ਯਾ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੋ ਹ੍ਯृषਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨਃ । ਨੈਮਿषਾਖ੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਣ੍ਯੇ ਤਪਸ੍ਤੇਪੁਰ੍ਮਹਤ੍ਤਰਮ੍ ॥ ੩,੧.

ਸ਼ੌਨਕ ਆਦਿ ਵੱਡੇ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਨੈਮੀਸ਼ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ 'ਤੇ ਵੱਡੀ ਤਪस्या ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।

ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾ ਜਿਤਾਹਾਰਾਃ ਸਂਤਃ ਸਤ੍ਯਪਰਾਯਣਾਃ । ਯਜਨ੍ਤਃ ਪਰਯਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵਿष੍ਣੁਮਾਦ੍ਯਂ ਜਗਦ੍ਗੁਰੁਮ੍ ॥ ੩,੧.

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾ ਲਿਆ, ਜੋ ਸੱਚ ਦੇ ਪੱਕੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜਗਤ ਦੇ ਅਸਲੀ ਗੁਰੂ, ਦੀ ਉੱਚੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਸਨ।

ਗृਣਨ੍ਤਃ ਪਰਮਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਜਗਚ੍ਚਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਮਹੌਜਸਃ । ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞਾਸ੍ਤੇਪੁਰ੍ਨੈਮਿष ਕਾਨਨੇ ॥ ੩,੧.

ਉਹ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ, ਜਗਤ ਦੀ ਅੱਖ, ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ, ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਸਮਝ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਨੈਮੀਸ਼ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸਨ।

ਯਜ੍ਞੈਰ੍ਯਜ੍ਞਪਤਿਂ ਕੇਚਿਜ੍ਜ੍ਞਾਨੈਰ੍ਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ਮਕਂ ਪਰਮ੍ । ਕੇਚਿਤ੍ਪਰਮਯਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਨਾਰਾਯਣਮਪੂਜਯਨ੍ ॥ ੩,੧.

ਕੁਝ ਲੋਕ ਯਜਨ ਕਰਕੇ ਯਜਨ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਕੁਝ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ, ਤੇ ਕੁਝ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਪੂਜਾ ਉੱਚੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਸਨ।

ਏਕਦਾ ਤੁ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਃ ਸਮਾਜਂ ਚਕ੍ਰੁਰੁਤ੍ਤਮਾਃ । ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਕਾਮਮੋਕ੍ਸ਼ਾਣਾਮੁਪਾਯਂ ਜ੍ਞਾਤੁਮਿਚ੍ਛਵਃ ॥ ੩,੧.

ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਮਨੁੱਖ, ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ, ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਧਰਮ, ਧਨ, ਪਿਆਰ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਰਾਹ ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ।

षਦ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਮੁਨੀਨਾਮੂਰ੍ਧ੍ਵਰੇਤਸਾਮ੍ । ਤੇषਾਂ ਸ਼ਿष੍ਯਪ੍ਰਸ਼ਿष੍ਯਾਣਾਂ ਸਂਖ੍ਯਾ ਵਕ੍ਤੁਂ ਨ ਸ਼ਙ੍ਕ੍ਯਤੇ ॥ ੩,੧.

ਊਰਧ ਰੇਤ ਵਾਲੇ ਮੁਨੀ ਛਬੀਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਨ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੱਸਣੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ।

ਮੁਨਯੋ ਭਾਵਿਤਾਤ੍ਮਾਨੋ ਮਿਲਿਤਾਸ੍ਤੇ ਮਹੋਜਸਃ । ਲੋਕਾਨੁਗ੍ਰਹਕਰ੍ਤਾਰੋ ਵੀਤਰਾਗਾ ਵਿਮਤ੍ਸਰਾਃ ॥ ੩,੧.

ਉਹ ਮੁਨੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਸਨ, ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਰਾਗ ਤੇ ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ।

ਕਥਂ ਹਰੌ ਮਨੁष੍ਯਾਣਾਂ ਭਕ੍ਤਿਰਵ੍ਯਭਿਚਾਰਿਣੀ । ਕੇਨ ਸਿਧ੍ਯੇਤ੍ਤੁ ਸਕਲਂ ਕਰ੍ਮ ਤ੍ਰਿਵਿਧਮਾਤ੍ਮਨਃ ॥ ੩,੧.

ਹਰੀ ਲਈ ਅਟੱਲ ਭਕਤੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਆਪਣੇ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਦਾ ਰਾਹ ਕੀ ਹੈ?

ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਪ੍ਰष੍ਟੁਮਾਤ੍ਮਾਨਮੁਦ੍ਯਤਾਨ੍ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸ਼ੌਨਕਃ । ਸਾਂਜ ਲਿਰ੍ਵਾਕ੍ਯਮਾਹ ਸ੍ਮ ਵਿਨਯਾਵਨਤਃ ਸੁਧੀਃ ॥ ੩,੧.

ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੂਛਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਏ, ਸ਼ੌਨਕ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਮਝਦਾਰ ਤੇ ਨਿਮਰ ਸੀ, ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਕਹੇ।

ਸ਼ੌਨਕ ਉਵਾਚ । ਆਸ੍ਤੇ ਸਿਦ੍ਧਾਸ਼੍ਰਮੇ ਪੁਣ੍ਯੇ ਸੂਤਃ ਪੌਰਾਣਿਕੋਤ੍ਤਮਃ । ਸ ਏਤਦਖਿਲਂ ਵੇਤ੍ਤਿ ਵ੍ਯਾਸਸ਼ਿष੍ਯੋ ਯਤੀਸ਼੍ਵਰਃ ॥ ੩,੧.

ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸਿੱਧਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਸੂਤ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੁਰਾਣਾ ਦੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਉਹ, ਵਿਆਸ ਦਾ ਸ਼ਿਸ਼, ਤਪਸਵੀ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਇਹ ਸਭ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।

ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਮੇਵ ਪृਚ੍ਛਾਮ ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਸ਼ੌਨਕੋ ਮੁਨਿਃ । ਅਥ ਤੇ ऋषਯੋ ਜਗ੍ਮੁਃ ਪੁਣ੍ਯਂ ਸਿਦ੍ਧਾਸ਼੍ਰਮਂ ਤਤਃ ॥ ੩,੧.

ਇਸ ਕਰਕੇ, ਆਉਂ ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਪੁੱਛੀਏ—ਇਹ ਸ਼ੌਨਕ ਮੁਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸਿੱਧਾਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।

ਪਪ੍ਰਚ੍ਛੁਸ੍ਤੇ ਸੁਖਾਸੀਨਂ ਨੈਮਿषਾਰਣ੍ਯਵਾਸਿਨਃ । ऋषਯ ਊਚੁਃ । ਵਯਂ ਤ੍ਵਤਿਥਯਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਸ੍ਤ੍ਵਾਤਿਥੇਯੋਸਿ ਸੁਵ੍ਰਤ ॥ ੩,੧.

ਉਹਨਾਂ ਨੇ, ਜੋ ਨੈਮੀਸ਼ ਆਰੰਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਮਹਿਮਾਨ ਆਏ ਹਾਂ, ਤੇ ਤੂੰ ਸਤਕਾਰੀ ਹੈਂ, ਓ ਚੰਗੇ ਵਰਤਨ ਵਾਲੇ।

ਸ੍ਨਾਨਦਾਨੋਪਚਾਰੇਣ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾਵਿਧਿ । ਕੇਨ ਵਿष੍ਣੁਃ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸ ਕਥਂ ਪੂਜ੍ਯਤੇ ਨਰੈਃ ॥ ੩,੧.

ਨ੍ਹਾਉਣ, ਦਾਨ ਦੇਣ ਅਤੇ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ?

ਮੁਕ੍ਤਿਸਾਧਨਭੂਤਂ ਚ ਬ੍ਰੂਹਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਨਿਰ੍ਣਯਮ੍ । ਸੂਤ ਉਵਾਚ । ਸ਼ृਣੁਧ੍ਵਮृषਯਃ ਸਰ੍ਵੇ ਹਰਿਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਨਿਰ੍ਣਯਮ੍ ॥ ੩,੧.

ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਸਾਧਨ ਬਾਰੇ ਸੱਚੀ ਸਮਝ ਦੱਸੋ। ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਤੁਸੀਂ ਹਰੀ ਦੇ ਸੱਚੇ ਤੱਤ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਸੁਣੋ।

ਨਤ੍ਵਾ ਵਿष੍ਣੁਂ ਸ਼੍ਰਿਯਂ ਵਾਯੁਂ ਭਾਰਤੀਂ ਸ਼ੇषਸਂਜ੍ਞਕਮ੍ । ਦ੍ਵੈਪਾਯਨਂ ਗੁਰੁਂ ਕृष੍ਣਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਥਾਮਤਿ ॥ ੩,੧.

ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਲਕਸ਼ਮੀ, ਵਾਯੂ, ਭਾਰਤੀ, ਸ਼ੇਸ਼, ਦਵੈਪਾਯਨ, ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਅਨੁਸਾਰ ਬਿਆਨ ਕਰਾਂਗਾ।

ਨਾਸ੍ਤਿ ਨਾਰਾਯਣਸਮਂ ਨ ਭੂਤਂ ਨ ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਏਤੇਨ ਸਤ੍ਯਵਾਕ੍ਯੇਨ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਾਨ੍ਸਾਧਯਾਮ੍ਯਹਮ੍ ॥ ੩,੧.

ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਇਆ, ਨਾ ਅੱਗੇ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਸਫਲ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

ਸ਼ੌਨਕ ਉਵਾਚ । ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਨਮਨਂ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਗ੍ਰਨ੍ਥਾਦੌ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮ । ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਮੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਕृਪਯਾ ਮਮ ਸੁਵ੍ਰਤ ॥ ੩,੧.

ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਕਿਉਂ ਹੈ? ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।

ਤਤਃ ਸ਼੍ਰਿਯਂ ਤਤੋ ਵਾਯੁਂ ਭਾਰਤੀਂ ਚ ਤਤਃ ਪਰਮ੍ । ਅਨ੍ਤੇ ਵ੍ਯਾਸਂ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਚ ਤ੍ਵਂ ਨਮਸ੍ਕृਤਵਾਨਸਿ । ਸੂਤਸੂਤ ਮਹਾਭਾਗ ਬ੍ਰੂਹਿ ਕਾਰਣਮਤ੍ਰ ਚ ॥ ੩,੧.

ਫਿਰ ਲਕਸ਼ਮੀ, ਫਿਰ ਵਾਯੂ, ਫਿਰ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਆਸ—ਤੁਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ? ਹੇ ਸੂਤ, ਵੱਡੀ ਭਾਗਵਾਨ, ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਣ ਦੱਸੋ।

ਸੂਤ ਉਵਾਚ । ਆਦੌ ਵਨ੍ਦ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਵੇਦੈਕਵੇਦ੍ਯੋ ਵੇਦੇ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇ ਸੇਤਿਹਾਸੇ ਪੁਰਾਣੇ । ਸਤ੍ਤਾਂ ਪ੍ਰਾਯੋ ਵਿष੍ਣੁਰੇਵੈਕ ਏਵ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤੇऽਤੋ ਨਮ੍ਯ ਏਕੋ ਹਰਿਰ੍ਹਿ ॥ ੩,੧.

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ, ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ, ਇਤਿਹਾਸਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਹੀ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੈ। ਉਹੀ ਸੱਚੀ ਹਸਤੀਆਂ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਹਰੀ ਹੀ ਪੂਜਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਮੁਖ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਧਿਕੋਨ੍ਯਤੋਪਿ ਸ ਏਵ ਨਮ੍ਯੋ ਨ ਚ ਸ਼ਙ੍ਕਰਾਦ੍ਯਾਃ । ਨਮਨ੍ਤਿ ਯੇऽਵਿਨਯਾਚ੍ਛਙ੍ਕਰਂ ਤੁ ਵਿਨਾਯਕਂ ਚਣ੍ਡਿਕਾਂ ਰੇਣੁਕਾਂ ਚ ॥ ੩,੧.

ਉਹੀ ਹਰ ਥਾਂ ਮੁੱਖ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਪੂਜਾ ਉਸ ਦੀ ਹੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਸ਼ੰਕਰ ਆਦਿ ਦੀ। ਜੋ ਲੋਕ ਸ਼ੰਕਰ, ਵਿਨਾਇਕ, ਚੰਡਿਕਾ, ਰੇਣੁਕਾ ਆਦਿ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਗਿਆਨਤਾ ਕਰਕੇ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਤਥਾ ਸੂਰ੍ਯਂ ਭੈਰਵਂ ਮਾਤਾਰਸ਼੍ਵ ਤਥਾ ਵਾਣੀਂ ਗਿਰਿਜਾਂ ਵੈ ਸ਼੍ਰਿਯਂ ਚ । ਸਰ੍ਵੇਪਿ ਤੇ ਵੈष੍ਣਵਾ ਨੈਵ ਲੋਕੇ ਨ ਤਦ੍ਭਕ੍ਤਾ ਵੇਤਿ ਚਾਰ੍ਯਾ ਵਦਨ੍ਤਿ ॥ ੩,੧.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੂਰਜ, ਭੈਰਵ, ਮਾਤਾਰਸ਼ਵ, ਵਾਣੀ, ਗਿਰਿਜਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਭਗਤ ਹਨ, ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਅਲੱਗ ਦੇਵਤਾ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਗਤ ਹਨ; ਅਚਾਰਿਆਂ ਨੇ ਇਹੀ ਕਿਹਾ ਹੈ।

ਨ ਪਾਰ੍ਥਿਕ੍ਯਾਨ੍ਨਮਨਂ ਕਾਰ੍ਯਮੇਵ ਪ੍ਰੀਣਨ੍ਤਿ ਨੈਤਾ ਦੇਵਤਾਃ ਪੂਜਨੇਨ । ਪੂਜਾਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਦੇਵਤਾਸ਼੍ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਾਃ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਦਤ੍ਵਾ ਫਲਦਾਨੇਨ ਤਾਂਸ਼੍ਚ ॥ ੩,੧.

ਪਾਰਥ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਇਹ ਦੇਵਤੇ ਐਸੇ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਪੂਜਾ ਮੰਨ ਲੈਣ 'ਤੇ ਵੀ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਫਲ ਹੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।