ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਮੈਂ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਵਿṣṇੁ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸ਼ਰਨ ਲਈ। ਉਹੀ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ ਹਨ—ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਤਕਾਰਯੋਗ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿṣṇੁ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਰੁਦ੍ਰ ਪੰਜ-ਤੱਤ ਉਪਾਸਨਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਲਾਭ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹੇ ਸ਼ੰਖ ਅਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰੀ, ਮੈਨੂੰ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚਕ੍ਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ। ਹਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਫਿਰ ਹਰੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਨਿਆਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਸਾਰੇ ਦੁਖਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਕੂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਵਿṣṇੁ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਸੁਮੀ, ਮਸਤਕ ਤੇ ਮੋੜ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਖ, ਚਕ੍ਰ, ਗਦਾ ਅਤੇ ਕਮਲ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਫੁੱਲ ਆਦਿ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਉੱਤਮ ਚਕ੍ਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਫਿਰ ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹੇ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸਦਾ ਰੂਪ ਅੱਗ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੀਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਜੋ ਅੱਖ ਹੈ, ਉਸ ਚਕ੍ਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਉਹ ਅਦਭੁਤ ਚਕ੍ਰ, ਸਭ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸਕ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਦੁਸ਼ਟ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਸ ਅੱਖ ਨੂੰ, ਜਿਸਦਾ ਰੂਪ ਹੀ ਜੋਤ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਮਸਕਾਰ। ਜੋ ਗ੍ਰਹਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਗ੍ਰਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵਾਰੰ-ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ। ਵਿṣṇੁ ਦੇ ਸ਼ਸਤਰ—ਚਕ੍ਰ—ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਪਰਮ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਰਾਖ ਬਣਾਕੇ ਵਿṣṇੁ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਥੇ ਵਸਣ ਯੋਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਗਰੁੜ ਮਾਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੂਰਵ ਖੰਡ ਦੇ ਆਚਾਰ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਉਪਾਸਨਾ ਦੀ ਰੀਤੀ ਦਾ ਤੈਤੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹੇ ਹ੍ਰੀਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਗਦਾ ਧਾਰੀ, ਮੈਨੂੰ ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ। ਹਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਜਗਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਸੁਣੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿṣṇੁ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮੂਲ ਮੰਤਰ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਦੇਵ, ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਹਯਗਰੀਵ ਨੇ ਉਚਾਰਿਆ ਸੀ: "ਓਂ ਸੌਂ ਕ੍ਸ਼ੌਂ, ਸਿਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ"—ਇਹ ਪ੍ਰਣਵ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹੁਣ, ਇਸ ਦੇ ਅੰਗ ਸੁਣੋ—"ਓਂ ਕ੍ਸ਼ੀਂ, ਸਿਰ ਨੂੰ, ਸ੍ਵਾਹਾ" ਅਤੇ "ਕ੍ਸ਼ੂਂ, ਵਸ਼ਟ"। "ਓਂ" ਅਤੇ "ਕ" ਮਿਲਾ ਕੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਚੂੜ ਬਣਦੀ ਹੈ। "ਓਂ ਕ੍ਸ਼ੌਂ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਲਈ, ਵਉਸ਼ਟ"—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਅੱਖ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਪਾਸਨਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਪਹਿਲਾਂ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਅਤੇ ਆਚਮਨ ਕਰਕੇ, ਉਪਾਸਨਾ ਸਥਾਨ ਤੇ ਜਾਵੋ। ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ, ਸੁਕਾਉਣ ਆਦਿ ਕਰਮ ਕਰੋ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਅੰਡਾ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ, "ਓਂ" ਉਚਾਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤੋੜੋ। ਜਿਸ ਦਾ ਰੰਗ ਸ਼ੰਖ, ਚਮेली ਜਾਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਰਗਾ ਚਿੱਟਾ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਕਮਲ ਦੇ ਰੇਸ਼ੇ ਜਾਂ ਚਾਂਦੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੋਵੇ, ਜਿਸਦੇ ਚਾਰ ਹੱਥ ਹੋਣ—ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਖ, ਚਕ੍ਰ, ਗਦਾ ਅਤੇ ਕਮਲ ਹੋਣ। ਮਸਤਕ ਤੇ ਮੋੜ, ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੰਡਲ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਾਈ ਹੋਈ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦਾ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਧਿਆਨ ਕਰੋ। ਫਿਰ, ਸ਼ੁਭ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੰਖ ਅਤੇ ਕਮਲ ਦੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾ ਕਰੋ। ਫਿਰ ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਆਸਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਮੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰੋ। ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਵਸਤਿਕ ਆਦਿ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜੋ। ਅਚ੍ਯੁਤ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੋ। ਫਿਰ, ਮਹਾਨ ਦੇਵੀ ਯਮੁਨਾ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਕਮਲ ਦੇ ਖਜਾਨਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿṣਣੁ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਅਤੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚਕ੍ਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਫਲ ਗਰੁੜ ਪੁਰਾਣ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਗਏ।