ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਪਵਿੱਤਰ ਗਰੁੜ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਪੰਜ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ। ਹੁਣ ਉਹ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਪੂਜਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਵੀ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਂਝ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜਲ ਚੁਸ ਕੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਚਾਹੀਦੇ ਅਸਨ ਤੇ ਟਿਕ ਕੇ ਬੈਠਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਬੈਠਕ ਨੂੰ ਢੁੱਕਵਾਂ ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਬਣਾਕੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਲਈ ਪਾਤ੍ਰੀ ਤਿਆਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਾਸੁਦੇਵ—ਜੋ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹਨ ਅਤੇ ਪੀਲੇ ਚੀਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ-ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ, ਅਨੀਰੁੱਧ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਵਾਨ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਵੀ ਮਨਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਆਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਲਈ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—"ਓਮ ਈਂ" ਸਿਰ ਲਈ; "ਓਮ ਐਂ" ਕਵਚ ਲਈ; "ਓਮ ਅ:" ਹਥਿਆਰ ਲਈ, "ਫਟ" ਆਦਿ। ਫਿਰ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਵਤਿਆਂ—ਅਚ੍ਯੁਤ, ਸਰਜਨਹਾਰ, ਕਛੁਆ, ਧਰਤੀ, ਧਰਮ, ਵੈਰਾਗ, ਅਗਿਆਨ, ਸੂਰਜ ਮੰਡਲ, ਅੱਗ ਮੰਡਲ, ਪਾਂਚਜਨਯ, ਗਦਾ, ਲਕਸ਼ਮੀ, ਪੋਸ਼ਣ, ਸ਼ਕਤੀ, ਇੰਦਰ, ਯਮ, ਵਰੁਣ, ਸੋਮ, ਅਨੰਤ, ਵਿਸ਼੍ਵਕਸੇਨ ਆਦਿ—ਸਭ ਨੂੰ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਮੰਤ੍ਰ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ। ਫਿਰ, "ਓਮ ਪਦਮਾ" ਆਦਿ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਾਸੁਦੇਵ ਅਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਆਸਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ, ਪਹਿਲਾਂ ਗਰੁੜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਧਰਮ, ਗਿਆਨ, ਵੈਰਾਗ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਚਕ੍ਰਾਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਆਸਨ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਆਸਨ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ, ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਥੱਲੇ ਸੱਪ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਆਮੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿਆਸ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਇਸ਼ਨਾਨ, ਵਸਤ੍ਰ, ਆਚਮਨ, ਸੁਗੰਧ, ਫੁੱਲ, ਧੂਪ ਆਦਿ ਭੇਟ ਕਰਕੇ, ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇਹ ਸਤੁਤੀ ਪੜ੍ਹਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ—ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਅਤੇ ਅਨੀਰੁੱਧ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਆਦਿ ਦੇਵ ਹਨ। ਉਹ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਸਤਿਕਾਰ ਜੋਗ ਅਤੇ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਤੇ ਸੰਘਾਰਕ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਜੋ ਕਲੀ ਯੁਗ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ਕ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ। ਜੋ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ, ਤੀਨ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਗੁਣਾਤੀਤ ਵੀ ਹੈ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਹੈ। ਉਹ ਮੋਖਸ਼ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਰਚਨਹਾਰ ਹੈ—ਉਹਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ। "ਮੈਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਰੂਪੀ ਭਿਆਨਕ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਬਚਾ ਲਓ। ਮੈਂ ਸਿਰਫ ਤੁਸੀਂ ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਵਿ਷ਣੁ ਦੀ ਹੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਭਗਵਾਨ ਦੇਵਾਦਿਦੇਵ, ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਵਿ਷ਣੁ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਰੁਦ੍ਰ ਪੰਜ ਤੱਤ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ: "ਹੈ ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰੀ, ਮੈਨੂੰ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵੀ ਦੱਸੋ।" ਤਦ ਹਰੀ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: "ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ, ਫਿਰ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ। ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਨਿਆਸ ਕਰ, ਹੁਣ ਉਹ ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਸੁਣ। ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਸਾਰੇ ਦੁਖਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ, ਮੁਕੁਟਧਾਰੀ, ਸ਼ੰਖ, ਚੱਕਰ, ਗਦਾ ਅਤੇ ਕਮਲ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਨੂੰ ਸਮਝਾਈ।