ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਰੂਪ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ, ਜੇ ਕੋਈ ਮੁਢਲਾ ਮੰਤ੍ਰ ਜਪਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਹਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੇ ਗੁਪਤ ਰਾਜ ਹੈ, ਜੋ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੋਵੇਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਸੰਖ, ਚੱਕਰ ਤੇ ਗਦਾ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਕੋਲੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ, “ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ!” ਤਦ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵ੍ਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ। ਸੁਣ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ! ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਵਾਸੁਦੇਵ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਪਵਿੱਤਰ, ਸਰਬ-ਵਿਆਪੀ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਣੂ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਕਿਰਪਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਅਨਿਰੁੱਧ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸੰਖ ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮੰਤ੍ਰ ਸੁਣਾਏ ਗਏ: “ਓਮ, ਆਂ, ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਅਨਿਰੁੱਧ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।” ਪੰਜ ਮੰਤ੍ਰ ਦੱਸੇ ਗਏ, ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਪੂਜਾ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਧਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜਲ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਚਾਹੀਦੇ ਅਸਨ ਤੇ ਬੈਠ ਜਾਵੇ। ਅਸਨ ਨੂੰ ਢਿੱਡਾ ਤੇ ਵਿਅਪਕ ਬਣਾਕੇ, ਪੂਜਾ ਦਾ ਪਾਤ੍ਰ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਵਾਸੁਦੇਵ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਹੈ ਤੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ, ਅਨਿਰੁੱਧ ਤੇ ਮਹਾਨ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਵੀ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਆਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰ ਜਪਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ: “ਓਮ ਈਂ, ਸਿਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ ਐਂ, ਕਵਚ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ ਅ: ਅਸਤਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਫਟ।” ਫਿਰ, ਹੋਰ ਮੰਤ੍ਰ: “ਓਮ, ਅਚ੍ਯੁਤ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਸੰਗ ਨਾਲ; ਓਮ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਾਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਕਛੁਆ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਵੈਰਾਗ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਅਗਿਆਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ ਅਂ, ਸੂਰਜ ਮੰਡਲ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ ਵਂ, ਅੱਗ ਮੰਡਲ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਪਾਂਚਜਨਯ ਸ਼ੰਖ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਗਦਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਪੋਸ਼ਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਯਮ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਸੋਮ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਅਨੰਤ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਵਿਸ਼ਵਕਸੇਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।” ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ, ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਤੈਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ। ਫਿਰ, “ਓਮ, ਪਦਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ”; ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਾਸੁਦੇਵ ਅਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਜੋਂ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਸਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਧੀ ਹੈ, ਆਸਨ ਨੂੰ ਆਮੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਕੇ। ਪਹਿਲਾਂ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਲਈ ਗਰੁੜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਧਰਮ, ਗਿਆਨ, ਵੈਰਾਗ ਅਤੇ ਆਧਿਕਾਰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਰੱਖਣੇ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਚੱਕਰਾਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਆਸਨ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਸਨ ਦੇ ਬੀਜ ਵਿੱਚ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਹੇਠਾਂ ਸੱਪ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਉੱਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਆਮੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਕੇ, ਉਥੇ ਉਸਦਾ ਨਿਆਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਇਸ਼ਨਾਨ, ਵਸਤ੍ਰ, ਆਚਮਨ, ਸੁਗੰਧ, ਫੁੱਲ ਤੇ ਧੂਪ ਆਦਿ ਚੜ੍ਹਾਉਣੇ ਹਨ, ਅਤੇ, ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਮੁਢਲਾ ਮੰਤ੍ਰ ਜਪ ਕੇ ਉਹ ਵੀ ਭੇਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਜਪਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਫਿਰ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ, ਆਦਿ ਦੇਵ ਅਤੇ ਅਨਿਰੁੱਧ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਅਤੇ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਤੇ ਸੰਘਾਰਕ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਜੋ ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ। ਜੋ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ, ਤੀਨ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਨਿਰਗੁਣ ਵੀ ਹੈ, ਉਸ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਰਚਨਹਾਰ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, “ਮੈਨੂੰ ਬਚਾ ਲਵੋ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਡਰਾਉਣੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।