ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਜੀ, ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦਿਆਂ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸੇ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਮੰਤਰ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇਵੇ। ਬੈਲ-ਧਾਰੀ ਧਾਰੀਧਰ, ਇਹ ਜਾਣ ਲਵੋ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰੀ ਕਰਮਵਿਧੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਹੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ 'ਓਮ ਹਾਂ', ਚੋਟੀ ਨੂੰ 'ਓਮ ਹੂੰ', ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ 'ਓਮ ਹੌਂ', ਅਤੇ ਫਿਰ 'ਓਮ' ਨਾਲ ਸ਼੍ਰੀ, ਪਦਮਾ, ਗਦਾ, ਕੌਸਤੁਭ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰਧਾਰੀ, ਮੁਸਲਾ, ਅੰਕੁਸ਼, ਸ਼ਰ, ਨਾਰਦ, ਭਾਗਵਤ, ਉੱਤਮ ਆਚਾਰਯ, ਅਗਨੀ ਦੇਵ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਹਨ ਤੇ ਪਰਿਕਰ ਨਾਲ), ਨਿਰ੍ਰਿਤਿ (ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ), ਵਾਯੂ (ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ), ਈਸ਼ਾਨ (ਗਿਆਨ ਦੇ ਸੁਆਮੀ), ਬ੍ਰਹਮਾ (ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ), ਅਤੇ ਫਿਰ ਸ਼ਕਤੀ, ਖੜਗ, ਧਵਜ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਪਦਮਾ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ 'ਹੁੰ ਫਟ' ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ, ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਇਸ ਸਤੁਤੀ ਰਾਹੀਂ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਆਧਾਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਅਤੇ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਭ ਵਿਆਪਕ ਮਹਾਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਿਗਰਾਨ, ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਵਰ-ਦਾਤਾ, ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਨੂੰ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਨਮਸਕਾਰ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਆਕਾਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ। ਜਾਂ, ਜੋ ਕੋਈ ਮੂਲ-ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ (ਹਰੀ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਚਤਮ, ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਰਾਜ ਹੈ ਜੋ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੋਖ ਦੋਵੇਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਵੀ ਇਸਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ: "ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ ਅਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ! ਮੈਨੂੰ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ।" ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ, ਸਚੇ ਵਚਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿਧੀ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ। ਸੁਣ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਦੁਸ਼ਪਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਵਾਸੁਦੇਵ ਸਦਾ-ਥਿਰ, ਪਵਿੱਤਰ, ਸਭ ਵਿਆਪਕ ਅਤੇ ਨਿਰਮਲ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੀ ਬੁਰਾਈ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਅਤੇ ਅਨਿਰੁੱਧ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਹੇ ਬੈਲ-ਧਾਰੀ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰ ਸੁਣੋ: 'ਓਮ ਆਂ, ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਅਨਿਰੁੱਧ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।' ਇਹ ਪੰਜ ਮੰਤ੍ਰ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਮੰਗਲਮਈ ਪੂਜਾ ਵਿਧੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਪਹਿਲਾਂ, ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਸੰਧਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜਲ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਜਿਸ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਆਸਨ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੇ ਸੁਚੱਜਾ ਕਰਕੇ, ਪੂਜਾ ਦਾ ਘੜਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵਾਸੁਦੇਵ, ਜੋ ਪੀਲੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹਨ। ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ-ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ। ਫਿਰ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ, ਅਨਿਰੁੱਧ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਵੀ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੋਵੇਂ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅੰਗ-ਨਿਆਸ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ, ਅੰਗਾਂ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕਰੋ: 'ਓਮ ਈਂ, ਮਸਤਕ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ ਐਂ, ਕਵਚ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ ਅ:, ਅਸਤਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਫਟ।' ਫਿਰ, ਆਚੂਤ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੂਰੇ ਪਰਿਕਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਤਾ ਨੂੰ, ਕਛੂਏ ਨੂੰ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ, ਧਰਮ ਨੂੰ, ਵੈਰਾਗ ਨੂੰ, ਅਗਿਆਨ ਨੂੰ, ਸੂਰਜ ਮੰਡਲ ਨੂੰ, ਅੱਗ ਮੰਡਲ ਨੂੰ, ਪਾਂਚਜਨਯ ਸ਼ੰਖ ਨੂੰ, ਗਦਾ ਨੂੰ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ, ਪੋਸ਼ਣ ਨੂੰ, ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ, ਇੰਦਰ ਨੂੰ, ਯਮ ਨੂੰ, ਵਰੁਣ ਨੂੰ, ਸੋਮ ਨੂੰ, ਅਨੰਤ ਨੂੰ, ਵਿਸ਼ਵਕਸੇਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ, ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਮੈਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਣਾਏ ਹਨ। 'ਓਮ, ਪਦਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ;' ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਾਸੁਦੇਵ ਅਤੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਵਜੋਂ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਸਨ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਆਮੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਲਈ ਗਰੁੜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਧਰਮ, ਗਿਆਨ, ਵੈਰਾਗ ਅਤੇ ਐਸ਼ਵਰਯ ਨੂੰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਚੱਕਰਾਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਆਸਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਆਸਨ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ, ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਹੇਠਾਂ ਸੱਪ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਉੱਪਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਪੂਜਾ ਵਿਧੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਭੋਗ ਤੇ ਮੋਖ ਦੋਵੇਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਲੋਕ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ।