ਇਹ ਗਰੁੜ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੂਰਵ ਖੰਡ ਦੇ ਆਚਾਰ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ, “ਸ਼੍ਰੀਧਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਵਿਧੀ” ਨਾਮਕ ਤੀਸਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਅਗੇ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ, “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਮੈਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਪੂਜਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ।” ਤਦ ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਬੁਲ-ਧਾਰੀ! ਹੁਣ ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ।” ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਰੀਤ ਅਦਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਯਜਮਾਨ ਨੂੰ ਯਜਨਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨੀ ਹੈ—ਇਹ ਮੰਤਰ ਹੈ: “ਓਮ, ਸ਼੍ਰੀੰ, ਹ੍ਰੀੰ, ਸ਼੍ਰੀਧਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।” ਇਹ ਮੰਤਰ ਸਾਰੇ ਰੋਗਾਂ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਬਾਧਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜੋ ਮਨਤਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ: “ਓਮ ਹੀੰ” ਸਿਰ ਉੱਤੇ, “ਓਮ ਹੈਂ” ਕਵਚ ਤੇ, “ਓਮ ਹਃ” ਅਸਤਰ ਉੱਤੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਮੰਤਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਅਗਲੇ ਪੱਗ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸਰਵੋਚ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਕੌਸਤੁਭ ਮਣੀ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਵਨਮਾਲਾ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰੇ। ਧਿਆਨ ਕਰੇ ਕਿ “ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹਾਂ” ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ੁੱਧਿਕਰਨ ਆਦਿ ਕਰਕੇ, ਮੰਤਰ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਅੰਡ (ਅੰਡਕੋਸ਼) ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਕਰਕੇ, “ਓਮ” ਉਚਾਰਨ ਨਾਲ ਉਸ ਅੰਡ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੁਗੰਧਿਤ ਧੂਪ, ਫੁੱਲ ਆਦਿ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਆਪ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਫਿਰ, ਮਹਾਦੇਵ! ਇਹ ਮੰਤਰ ਸੁਣੋ: “ਓਮ, ਅਚ੍ਯੁਤ ਸਹਿਤ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਰਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਯਮੁਨਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਕਮਲਪਤੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਉਗ੍ਰ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਆਧਾਰ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਅਨੰਤ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਵੈਰਾਗ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਅਧਰਮ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਅਵੈਰਾਗ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਸੱਤਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਤਮਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਨਲ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਸੂਰਜ ਮੰਡਲ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਅੱਗ ਮੰਡਲ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਉਤਥਾਪਕ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਕਰਮ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਨਮ੍ਰਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਈਸ਼ਾਨੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।” ਇਹਨਾਂ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ, ਚੰਦਨ, ਫੁੱਲ ਆਦਿ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਆਵਾਹਨਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਨਿਆਸ ਕੀਤਾ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਨਿਆਸ ਕਰੋ। ਫਿਰ, ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਕਰਵਾਓ, ਵਿਅੰਜਨ ਪਹਿਨਾਓ, ਅਤੇ ਆਚਮਨ ਕਰਵਾਓ। ਫਿਰ, ਮੰਤਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਭੇਟ ਦਿਓ। ਹੇ ਬੁਲ-ਧਾਰੀ! ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਇਹ ਮੰਤਰ ਉਚਾਰੋ: “ਓਮ ਹਾਮ, ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ ਹੁੰ, ਸੀਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ ਹੌਮ, ਤਿੰਨ ਨੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਸ਼੍ਰੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਪਦਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਗਦਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਕੌਸਤੁਭ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰਧਾਰੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਮੁਸਲਧਾਰੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਅੰਕੁਸ਼ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਬਾਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਭਾਗਵਤਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਉੱਤਮ ਆਚਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਅੱਗ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਅਗਨਿ ਨੂੰ, ਉਸਦੇ ਵਾਹਨ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਨਿੱਰਤੀ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ, ਉਸਦੇ ਵਾਹਨ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਵਾਯੂ ਜੀਵਨ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ, ਉਸਦੇ ਵਾਹਨ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਈਸ਼ਾਨ ਗਿਆਨ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ, ਉਸਦੇ ਵਾਹਨ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ, ਉਸਦੇ ਵਾਹਨ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਹੁੰ ਫਟ; ਓਮ, ਖੜਗ ਨੂੰ ਹੁੰ ਫਟ; ਓਮ, ਧਵਜ ਨੂੰ ਹੁੰ ਫਟ; ਓਮ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਨੂੰ ਹੁੰ ਫਟ; ਓਮ, ਪਦਮ ਨੂੰ ਹੁੰ ਫਟ।” ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ! ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਅੰਗ-ਪ੍ਰਤਿਆੰਗ ਆਦਿ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਇਸ ਸਤੋਤ੍ਰ ਨਾਲ ਅਵਿਨਾਸੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰੋ: “ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੀਵਨ ਦੇ ਆਧਾਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਤੇ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੇਤੂ, ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਿਗਰਾਨ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਵਰ ਦੈਨ ਵਾਲੇ, ਸ਼ਾਂਤਮਈ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ।” ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਤੁਤੀ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਅਵਿਨਾਸੀ ਬ੍ਰਹਮ ਰੂਪ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ। ਜਾਂ, ਜੋ ਕੋਈ ਮੁਲ ਮੰਤਰ ਦੀ ਜਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਹਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਗੁਪਤ ਰਾਜ ਹੈ, ਜੋ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੋਖ ਦੋਵੇਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਕੋਈ ਇਸਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ, “ਹੇ ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ ਅਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰੀ! ਮੈਨੂੰ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ।” ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ! ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਸੁਣ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ! ਇਹ ਵਿਧੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ ਤੇ ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਵਾਸੁਦੇਵ ਸਦਾ-ਥਿਰ, ਪਵਿੱਤਰ, ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਨਿਰੁੱਧ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਹੇ ਬੁਲ-ਧਾਰੀ! ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਹ ਮੰਤਰ ਸੁਣ: ‘ਓਮ ਆਂ, ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਮ, ਅਨਿਰੁੱਧ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।’” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਰੁੜ ਪੁਰਾਣ ਦੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਵਾਣੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਤੇ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਮਹਾਨ ਵਿਧੀ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ ਗਈ।