ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਦੇ ਗੁਪਤ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਮਰਮ ਬੜੀ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਉਪਾਸਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹੈ, ਜੋ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੋਵੇਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਛੋਟੀਆਂ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਅੱਖਰ, ਲੰਬੀਆਂ ਮਾਤਰਾਵਾਂ, ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਬਿੰਦੂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਛੇਵੇਂ ਅੱਖਰ ਨਾਲ, ਜੋ ਹੌਂ ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਉਪਾਸਨਾ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੂਦਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਹੱਥਾਂ ਅਤੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਨਿੱਕੀ ਉਂਗਲੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਅੰਗੂਠੇ ਦੀ ਉਂਗਲੀ ਤੱਕ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਧਰਮ, ਗਿਆਨ, ਵੈਰਾਗ, ਅਤੇ ਆਧਿਕਾਰ ਆਦਿਕ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਪ, ਸਨਾਨ ਅਤੇ ਪੂਜਾ—ਇਹ ਤਿੰਨੋਂ ਕੰਮ ਇਕੋ ਮਨ ਨਾਲ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਉਪਾਸਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਵਚ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰੇ ਅਤੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰੇ। ਜਨਮ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਆਖਰੀ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਤੱਕ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਕਮਲ ਦੀ ਜੜ ਅਤੇ ਗਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਤ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਥੇ ਆਕਾਸ਼, ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਸੂਰਜ, ਸਾਰੇ ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦੀ ਗਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਅੱਗ, ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਪ੍ਰਾਣ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਲ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਮੂਹ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਦীক্ষਾ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ—ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ—ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਹਵਨ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ, ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੂਰਨ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹਥਿਆਰ-ਬੀਜ ਨਾਲ ਹੋਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦীক্ষਾ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਕਰ ਲਏ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵਤੱਤਵ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਧਰਮ, ਅਰਥ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਨੋਰਥ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ। ਉਮ ਹਾਮ—ਆਤਮਾ ਤੱਤ, ਗਿਆਨ ਤੱਤ ਅਤੇ ਹੀਮ ਉਚਾਰਣ ਕਰਕੇ ਉਪਾਸਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਭਸਮ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਜਲ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣੀ—ਉਮ ਹਾਮ ਸ੍ਵਾਹਾ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਲਈ ਹੈ। ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਸ੍ਵਧਾ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹਾਮ—ਸਭ ਮਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ—ਫਿਰ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਮ ਹਾਮ—ਉਸ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੀਏ, ਜਿਸ ਦੀ ਵਾਣੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ; ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੇਵੇ। ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਸੂਰਜੀ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਕਰਨਾ—ਉਮ ਹਮ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਉਲਕਾ ਵਰਗਾ ਸੂਰਜ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਫਿਰ, ਦੰਡਿਨ, ਪਿੰਗਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਦਮਾ ਦੀ ਰਾਮ ਨਾਲ, ਦੀਪਤਾ ਦੀ ਰੀਮ ਨਾਲ, ਸੂਕਸ਼ਮਾ ਦੀ ਰੂਮ ਨਾਲ, ਜਯਾ ਦੀ ਰੇਮ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਵਿਦ੍ਯੁਤ ਦੀ ਪੂਜਾ ਰਾਮ ਨਾਲ, ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਾਮ ਨਾਲ, ਸਭ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵੱਲ ਮੁੜ ਕੇ ਕਰਨੀ ਹੈ। ਦਿਲ ਲਈ ਉਮ ਆਂ, ਸੂਰਜ ਲਈ; ਸਿਰ ਲਈ, ਚੋਟੀ ਲਈ, ਭੂਰ ਭੁਵ: ਸ੍ਵ: ਉਚਾਰਨਾ। ਸੂਰਯ-ਹ੍ਰਿਦਯ ਨਾਲ ਸਭ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ, ਸੋਮ, ਸੋਮੰ ਅਤੇ ਮੰ ਸ਼ੁਭਤਾ ਲਈ ਉਚਾਰਨਾ। ਰਾਹੂ ਲਈ ਰਾਮ, ਕੇਤੂ ਲਈ ਕਮ; ਉਮ, ਤੇਜਸਵੀ ਅਤੇ ਭਯਾਨਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ। ਦਿਲ ਲਈ ਹਾਮ, ਚੋਟੀ ਲਈ ਹੂਮ, ਕਵਚ ਲਈ ਹੈਮ, ਅੱਖਾਂ ਲਈ ਹੌਂਮ ਉਚਾਰਨਾ। ਫਿਰ ਅਰਘਯ ਪਾਤ੍ਰ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਤੇ ਜਲ ਛਿੜਕ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਮਲ ਉੱਤੇ ਬੈਠਿਆ ਹੋਇਆ ਸੋਚੋ, ਫਿਰ, ਹੌਂਮ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ, ਉਸ ਦੇ ਬਾਹਰ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ। ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ, ਗ੍ਰਿਹਪਤੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਆਚਾਰਯ ਦਾ ਵੀ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ। ਅਧਰਮ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਅੱਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਕਮਲ ਦੇ ਗੁੱਚੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਵੇ। ਉਮ ਹੌਂਮ—ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ, ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ। ਏਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਨਾਲ, ਯਜਮਾਨ ਨੂੰ ਚੌਕ ਵਿਚ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਆਵਾਹਨ, ਸਥਾਪਨਾ, ਸੱਤਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿਗ੍ਰਹ ਕਰਨਾ। ਆਚਮਨ, ਅਭਿਸ਼ੇਕ, ਉਨਮਜਨ, ਸਨਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਰਨੀ। ਆਚਮਨ, ਮੂੰਹ ਦੀ ਸੁਗੰਧ, ਪਾਨ ਅਤੇ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਰਨੀ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਪ੍ਰਤੀਕ ਰੂਪ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੀ ਜਪ ਅਤੇ ਜਪ ਦਾ ਹਵਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਿਵ ਉਪਾਸਨਾ ਦਾ ਪੂਰਾ ਵਿਧਾਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਭ ਉਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।