ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਗਿਆਨੀ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਵਿਧੀਅਨੁਸਾਰ ਨ੍ਹਾਉਣ ਅਤੇ ਤਰਪਣ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਰੀਤ ਅਦਾ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਤਿਨ ਵਾਰੀ ਡ੍ਰੁਪਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੂਕਤਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਕੀਤਾ, 'ਅਯੰ ਗੌਰ' ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਿਆ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਹੋਰ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਵਿਅਹ੍ਰਿਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਣਵ ਦੇ ਨਾਲ ਗਾਇਆਤ੍ਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕੀਤਾ, ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਣਵ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂ ਅਵਿਨਾਸੀ ਵਿ਷ਣੂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਆਇਆ ਕਿ ਜਲਾਂ ਹੀ ਵਿ਷ਣੂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ 'ਜਲਪਤੀ' ਕਹਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਰੂਪ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਵੀ ਜਲ ਵਿੱਚ ਜਾਵੇ, ਵਿ਷ਣੂ ਦੀ ਯਾਦ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। 'ਤਦ ਵਿ਷ਣੋਹ' ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਜਲ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਕੀ ਲਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਗਾਇਆਤ੍ਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਵੀ ਵਿ਷ਣੂ ਦੀ ਯਾਦ ਲਈ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਉੱਚਾਰਿਆ: "ਓਮ! ਇਹ ਜਲ ਮੇਰੀ ਮਲਿਨਤਾ ਅਤੇ ਰਕਤ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇਣ, ਜਿਵੇਂ ਸਵੇਰੇ ਦੀ ਹੋਮ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।" ਉਸ ਨੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਕਿ ਜਲ ਉਸ ਦੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇਣ, ਪਵਮਾਨਾ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰੇ। ਜਲ, ਜੋ ਹਵਨ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੇਵਤਾ, ਅਸੁਰ ਅਤੇ ਸੂਰਜ, ਇਹ ਸਭ ਹਵਨ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹਨ। ਦਿਵ੍ਯ ਜਲ, ਜਲਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਤੇ ਲਹਿਰਾਂ, ਜੋ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਦੱਖਣੀ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਿੱਠੇ ਜਲ, ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਤਿਲ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਾਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰ ਤੇ ਵਰਨ, ਇੰਦਰ, ਡ੍ਰੁਪਦ ਆਦਿ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਹੋਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਜਲ ਸਾਨੂੰ ਦੂਣੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਇਕਾਗਰ ਮਨ ਦੇਣ। ਜਲਾਂ ਦੇ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚੋਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਤਹ ਲੈਣ। ਹੇ ਦਿਵ੍ਯ ਜਲ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਓ, ਮਿੱਠੇ ਹੋ ਕੇ; ਪੌਦੇ ਤੇ ਪੀਪਲ ਆਪਣਾ ਥਾਂ ਨਾ ਛੱਡਣ। ਸੱਜਣ ਪਿਤਰ ਮੇਰੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਰਨ, ਪੂਰਵਜ ਪਿਤਰ ਪਵਿੱਤਰ ਛਾਣਣ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਰਨ, ਦਾਦਾ-ਪਰਦਾਦਾ ਮੇਰੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਰਨ, ਛਾਣਣ ਮੇਰੀ ਪੂਰੀ ਉਮਰ ਨੂਂ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰੇ। ਹੇ ਅੱਗ, ਮੇਰੀ ਉਮਰ, ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਲਈ ਕਿਰਿਆ ਕਰ। ਦਿਵ੍ਯ ਜੀਵ ਮੇਰੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਰਨ, ਮਨ ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਮੇਰੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਰਨ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਮੇਰੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਰਨ, ਹੇ ਜਾਤਵੇਦਸ, ਮੇਰੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਰ! ਪਵਿੱਤਰ ਛਾਣਣ ਨਾਲ, ਹੇ ਚਮਕਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਅੱਗ, ਆਪਣੇ ਚਮਕਦੇ ਛਾਣਣ ਨਾਲ ਅੰਦਰ ਫੈਲ, ਬ੍ਰਹਮਣ ਉਸ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਰੇ। ਪਵਮਾਨਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਛਾਣਣ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਰੇ। ਹੇ ਸਵਿਤਾ, ਛਾਣਣ ਅਤੇ ਹੋਮ ਨਾਲ, ਅਸੀਂ ਇਸ ਬ੍ਰਹਮਣ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਵੈਸ਼ਵਦੇਵੀ ਦੇਵੀਆਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ, ਸਾਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ। ਅਸੀਂ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ, ਧਨ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹੋਈਏ। ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਟੁੱਟ ਛਾਣਣ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ, ਮੇਰੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਰੋ। ਜੋ ਇੱਛਾ ਤੁਸੀਂ ਰੱਖਦੇ ਹੋ, ਛਾਣਣ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਈ, ਹੇ ਸਵਿਤਾ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ, ਮੇਰੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਰੋ। ਜੋ ਇੱਛਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ, ਮੈਂ ਉਹ ਪਾ ਲਵਾਂ। ਇਹ ਗਾਂ, ਚਿੱਟੀ, ਆਪਣੇ ਮਾਂ-ਪਿਉ ਕੋਲ ਸੌ ਵਾਰੀ ਆਈ। ਹੇ ਸਵਿਤਾ, ਅਟੁੱਟ ਛਾਣਣ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ, ਮੇਰੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਰੋ। ਜੋ ਇੱਛਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਈ, ਮੈਂ ਉਹ ਪਾ ਲਵਾਂ। ਓਮ। ਉਹ ਉੱਚਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਥਾਂ, ਗਿਆਨੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਖ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਸੁਤਰੇ ਅਤੇ ਧੋਤੇ ਹੋਏ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਕੇ, ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਹੱਥ ਧੋ ਕੇ, ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ। ਫਿਰ, ਪਾਣੀ ਚੁੰਘ ਕੇ, ਨ੍ਹਾਉਣ ਅਤੇ ਖਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਫਿਰ ਡ੍ਰੁਪਦ ਅਤੇ ਅਘਮਰਸ਼ਣ ਮੰਤ੍ਰ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਜਾਪ ਕੀਤੇ। ਪਾਣੀ ਚੁੰਘ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਉੱਤੇ ਛਿੜਕ ਕੇ, ਫਿਰ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਪਾਣੀ ਚੁੰਘ ਕੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੀ ਉੱਪਰ ਅਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕ ਕੇ, 'ਉਦੁਤਯੰ ਚਿਤ੍ਰਮ', 'ਤਚਕਸ਼ੁਰ ਦੇਵ', ਅਤੇ 'ਹੰਸਹ ਸ਼ੁਚਿਸ਼ਦ' ਆਦਿ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰੇ। ਹੱਥ ਉੱਚੇ ਕਰਕੇ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਵਲ ਤੱਕ ਕੇ, ਗਾਇਆਤ੍ਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਜਾਪ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਵਿਭਰਾਟ ਦਾ ਸੂਕਤ, ਪੁਰੁਸ਼ ਸੂਕਤ, ਸ਼ਿਵਸੰਕਲਪ ਅਤੇ ਮੰਡਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਸੂਕਤ ਉਚਾਰੇ। ਦਿਵਾਕੀਰਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੌਰੀ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਜਿੰਨੀ ਸਮਰਥਾ ਹੋਵੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਸਾਰੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਜਪ ਯਜਨਾ ਕੀਤੀ। ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਚੁੰਘ ਕੇ, ਆਤਮਾ ਦੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਠ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਜਪ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ, ਧਨ, ਬੁੱਧੀ, ਧੈਰਜ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਮਿਲੇ। ਫਿਰ, ਵਾਕ (ਬੋਲੀ ਦੀ ਦੇਵੀ), ਵਾਗੀਸ਼ਵਰੀ, ਪੁਸ਼ਟੀ (ਪੋਸ਼ਣ), ਤੁਸ਼ਟੀ (ਸੰਤੋਖ), ਉਮਾ, ਅਰੁੰਧਤੀ, ਸ਼ਚੀ ਅਤੇ ਮਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੀਤਾ। ਜਯਾ, ਵਿਜਯਾ, ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸ੍ਵਾਹਾ, ਸ੍ਵਧਾ, ਧ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਅਦਿਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਕੁਆਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨਚਾਹੀਆਂ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੀਤਾ। ਜੋ ਕੋਈ ਭੀ ਸਾਰੇ ਮੰਗਲ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਦੇਵੀਆਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰੇ। ਉਸ ਨੇ ਉਚਾਰਿਆ, "ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਥੰਮ ਤੱਕ, ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਵੇ," ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਅੰਜਲੀ ਅਰਪਣ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਤਰਪਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਓਮ, ਜੋ ਖੁਸ਼ ਹਨ, ਉਹ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਣ। ਜੋ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਨ, ਜੋ ਮਿੱਠੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜੋ ਰੁਖੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਰੁਕਾਵਟਾਂ, ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੇ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਛੰਦ, ਵੇਦ, ਜੜੀਆਂ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਹੋਰ ਅਧਿਆਪਕ, ਸਾਲ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਭਾਗ, ਦੇਵਤੇ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਦੇਵਤੇ, ਸਮੁੰਦਰ, ਨਾਗ, ਪਹਾੜ, ਦਰਿਆ, ਮਨੁੱਖ, ਯਕਸ਼, ਰਾਕਸ਼ਸ, ਪਿਸਾਚ, ਸੁਪਰਨ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਚਾਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਜੀਵ, ਦਕਸ਼, ਪ੍ਰਚੇਤਸ, ਮਰੀਚਿ, ਅਤਰੀ, ਅੰਗਿਰਸ, ਪੁਲਸਤ, ਪੁਲਹ, ਕ੍ਰਤੁ, ਨਾਰਦ, ਭ੍ਰਿਗੁ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਰੈਵਤ, ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼, ਮਹਾਨ ਚਮਕਣ ਵਾਲੇ, ਵੈਵਸ੍ਵਤ, ਧ੍ਰੁਵ, ਧਵਾ, ਅਨਿਲ, ਪ੍ਰਭਾਸਾ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਣ।" ਫਿਰ ਨੀਵੀਤੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, "ਸਨਕ, ਸਨੰਦਨ, ਸਨਾਤਨ, ਕਪਿਲ, ਆਸੁਰੀ, ਵੋਢੁ, ਪੰਚਸ਼ਿਖ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਹੋਮ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲਾ, ਅਨਲ, ਸੋਮ, ਯਮ, ਅਰਯਮਨ," ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੀਤਾ। ਪ੍ਰਾਚੀਨਾਵੀਤੀ ਅਨੁਸਾਰ, "ਅਗਨਿਸ਼ਵਾਤ ਪਿਤਰ, ਸੋਮਪਾ ਪਿਤਰ, ਬਰਹਿਸ਼ਦ ਪਿਤਰ, ਯਮ, ਧਰਮਰਾਜ, ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁ, ਅੰਤਕ, ਵੈਵਸ੍ਵਤ, ਕਾਲ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਔਦੁੰਬਰ, ਦਧਨਾ, ਨੀਲ, ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ, ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ, ਚਿਤ੍ਰਾ, ਚਿਤ੍ਰਗੁਪਤ," ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੇ। ਫਿਰ, "ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਥੰਮ ਤੱਕ, ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਵੇ। ਪਿਤਰਾਂ, ਦਾਦਿਆਂ, ਪਰਦਾਦਿਆਂ, ਮਾਵਾਂ, ਦਾਦੀਆਂ, ਪਰਦਾਦੀਆਂ, ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਪਿਓ, ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਦਾਦੇ, ਉਮਰਦਰਾਜ ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਦਾਦੇ—ਇਹ ਸਭ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਣ। ਹੇ ਹੇਠਲੇ, ਉੱਪਰਲੇ, ਵਿਚਲੇ ਪਿਤਰ, ਜੋ ਮਿੱਠੇ ਹਨ, ਜੋ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜੋ ਧਰਮੀ ਹਨ, ਸਾਨੂੰ ਰਾਖਣ। ਵੰਸ਼ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਪਹਿਲੀ ਅੰਜਲੀ ਪਿਉ ਨੂੰ। ਸਾਡੇ ਪਿਤਰ ਅੰਗਿਰਸ ਹਨ। ਅਥਰਵਣ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਸਾਡੇ ਪਿਤਰ ਹਨ। ਜੋ ਯੋਗ੍ਯ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਨ। ਹੇ ਅਗਨਿਸ਼ਵਾਤ ਪਿਤਰ, ਤੁਸੀਂ ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਰਗਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਓ, ਹੋਮ ਵਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿਓ।" "ਓਮ, ਪੋਸ਼ਣ, ਅਮਰਤਾ, ਘਿਉ, ਦੁੱਧ, ਸ਼ਹਦ ਅਤੇ ਛਿੜਕੇ ਹੋਏ ਹੋਮ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਸ੍ਵਧਾ ਹੋ—ਮੇਰੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰੋ।" ਫਿਰ, ਹਰੇਕ ਲਈ ਨਮਸਕਾਰ ਤੇ ਅਰਪਣ ਕੀਤੀ। "ਪਿਤਰ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਏ, ਪਿਤਰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹਨ, ਪਿਤਰ ਸ੍ਵਧਾ ਪੀ ਰਹੇ ਹਨ, ਪੀਣ ਦਿਓ, ਪਿਤਰ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ, ਹੇ ਚਰਿਓਟੀਅਰ, ਹੇ ਜਾਤਵੇਦਸ, ਸ੍ਵਧਾ ਨਾਲ ਯਜਨਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰੋ।" ਫਿਰ, ਮਿੱਠੇ ਦਰੱਖਤ, ਸੂਰਜ, ਗਾਂ, ਰਾਤਾਂ, ਧਰਤੀ, ਆਕਾਸ਼, ਸਭ ਕੁਝ ਮਿੱਠਾ ਹੋਵੇ। ਪਰਦਾਦਿਆਂ ਲਈ, "ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਸਰੂਪ ਦੇ ਪਿਤਰ ਹੋ, ਜੋ ਤਾਕਤ ਦੇ ਪਿਤਰ ਹੋ, ਜੋ ਜੀਵਨ ਦੇ ਪਿਤਰ ਹੋ, ਜੋ ਸ੍ਵਧਾ ਦੇ ਪਿਤਰ ਹੋ, ਜੋ ਡਰ ਦੇ ਪਿਤਰ ਹੋ, ਜੋ ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਪਿਤਰ ਹੋ। ਘਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਦਹੀ ਵਾਲੇ, ਕਪੜੇ ਵਾਲੇ ਪਿਤਰ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਪਿਉਆਂ ਲਈ ਤਿੰਨ ਅੰਜਲੀਆਂ, ਫਿਰ ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਲਈ। ਜੋ ਸਾਡੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਪਰ ਬਿਨਾਂ ਸੰਤਾਨ ਦੇ ਚਲੇ ਗਏ, ਉਹ ਵੀ, ਜੋ ਕੁਟੰਬ ਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਕਪੜੇ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਚੋੜੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਣ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਵੈਸ਼ਵਦੇਵ ਵਿਧੀ ਦੀ ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦੱਸਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਅੱਗ ਪ੍ਰਜਲਿਤ ਕਰਕੇ, ਛਿੜਕ ਕੇ, "ਓਮ, ਮੈਂ ਅੱਗ ਨੂੰ ਦੂਰ ਭੇਜਦਾ ਹਾਂ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੀ ਧਾਰਾ ਯਮ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਜਾਵੇ। ਜਾਤਵੇਦਸ ਇੱਥੇ ਰਹੇ ਤੇ ਹੋਮ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਵੇ।" ਫਿਰ, "ਹੇ ਪਾਵਕ, ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ, ਇਹ ਤੇਰਾ ਆਸਨ ਹੈ, ਅੱਗ ਦੀ ਛੜੀ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਬਣਿਆ, ਚਮਕਦਾਰ ਰੂਪ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਹਮਣ, ਤਿੰਨ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹਾਂ।" ਫਿਰ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋਮਾਂ—ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਸੋਮ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ, ਅੱਗ-ਸੋਮ, ਇੰਦਰ-ਅੱਗ, ਅਕਾਸ਼-ਪ੍ਰਥਵੀ, ਇੰਦਰ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਣ, ਜਲ, ਜੜੀਆਂ, ਗ੍ਰਹ, ਦਿਵ੍ਯ ਦੇਵਤਾ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਲੋਕ, ਯਮ, ਯਮ ਦੇ ਲੋਕ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਪਿਤਰ, ਅਤੇ ਦੁਖੀ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਹੋਮ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, "ਹੇ ਪੋਸ਼ਣ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਮਿਲੇ; ਹੇ ਚੰਡਾਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪੋਸ਼ਣ ਮਿਲੇ।" ਹੁਣ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੋਹਾਂਜਨਮਾਂ (ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ) ਲਈ ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸੀ। ਉਹ ਚਾਹੇ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋਣ ਜਾਂ ਸ਼ੁੱਧ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਮਲ-ਨੈਣ ਵਿ਷ਣੂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਤੇ ਬਾਹਰੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਾਇਆਤ੍ਰੀ ਛੰਦ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਇਸਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਹਨ, ਇਹ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰ ਇਸਦਾ ਪੇਟ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਅੱਖਾਂ, ਅੱਗ ਮੂੰਹ, ਵਿ਷ਣੂ ਦਿਲ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਰੁਦ੍ਰਾ ਸਿਰ, ਰੁਦ੍ਰਾ ਜਟਾ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਉਪਯੋਗਤਾ ਉਪਨਯਨ ਲਈ ਹੈ। ਫਿਰ, ਭੂਹ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ, ਭੁਵਹ ਗੋਡਿਆਂ ਤੇ, ਸ੍ਵਹ ਦਿਲ ਤੇ, ਮਹਹ ਸਿਰ ਤੇ, ਜਨਹ ਜਟਾ ਤੇ, ਤਪਹ ਗਲਾ ਤੇ, ਸਤ੍ਯੰ ਮੱਥੇ ਤੇ ਲਗਾਉਣ। ਦਿਲ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਸਿਰ ਤੇ ਭੂਹ ਸ੍ਵਾਹਾ, ਜਟਾ ਤੇ ਭੁਵਹ ਵੌਸ਼ਟ, ਕਵਚ ਤੇ ਸ੍ਵਹ ਹੂੰ, ਹਥਿਆਰ ਤੇ ਭੂਹ ਭੁਵਹ ਸ੍ਵਹ ਫਟ। ਫਿਰ, ਭੂਹ, ਭੁਵਹ, ਸ੍ਵਹ, ਮਹਹ, ਜਨਹ, ਤਪਹ, ਸਤ੍ਯੰ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਪੈਰ ਹਨ। ਪਾਣੀ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਸਰ, ਅਮਰਤਾ, ਬ੍ਰਹਮਣ, ਭੂਹ, ਭੁਵਹ, ਸ੍ਵਹ, ਓਮ। ਫਿਰ, ਸੂਰਜ, ਪਾਣੀ, ਅੱਗ ਆਦਿ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ। "ਓਮ, ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਆਵੇ!" ਸਵੇਰੇ, ਦੇਵਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹਨ।