ਧਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਮਰਯਾਦਾ-ਪੂਰਨ ਢੰਗ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਧਨ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਬਾਰੇ ਗੰਭੀਰ ਵਿਚਾਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦਰਿਆ ਵਗਦੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਧਦੇ ਹੋਏ ਧਨ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਧਰਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰਤਨ, ਅਨਾਜ, ਪਸ਼ੂ ਅਤੇ ਨਾਰੀ-ਸੁੰਦਰਤਾ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, 'ਧਨ' ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਾਰਥਕ ਕਰਮਾਂ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਏ ਬਿਨਾਂ, ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਕੇ ਹੀ, ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ-ਯਾਪਨ ਕਰੇ—ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਕਿਸੇ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਧਨ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਸ਼ੁੱਧ, ਮਿਲਿਆ-ਜੁਲਿਆ, ਅਤੇ ਅੰਧਕਾਰਮਈ। ਇਸ ਦੀ ਵੰਡ ਵੀ ਸੱਤ ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸਮਝਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਧਨ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ: ਵਾਰਸਤ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰੇਮ-ਵਸ਼ੀ ਕਰਕੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਾਂ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ। ਇਹ ਤਿੰਨੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਧਨ ਚਾਰਾਂ ਵਰਣਾਂ ਲਈ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕੇ ਦੇ ਧਨ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਯਜਮਾਨੀ (ਯਜਨਾ ਕਰਵਾ ਕੇ), ਪਾਠ-ਪੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਦਾਨ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ। ਕਸ਼ਤਰੀ ਲਈ ਵੀ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦਾ ਧਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ: ਸ਼ੁੱਧ, ਕਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲਿਆ, ਜਾਂ ਜਿੱਤ ਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਵੈਸ਼ ਨੂੰ ਖੇਤੀ, ਪਸ਼ੂ-ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਰਾਹੀਂ ਧਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੂਦਰ ਲਈ ਇਹ ਸਾਰੇ ਧਨ ਸਿਰਫ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਉਪਲਬਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸੰਕਟ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਖੁਦ ਵਿਆਜ ਉੱਤੇ ਪੈਸਾ ਦੇਣ, ਖੇਤੀ ਜਾਂ ਵਪਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਕਟਕਾਲ ਵਿੱਚ ਖੁਦ ਕਰਨ 'ਤੇ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ। ਕਈ ਜੀਵਨ-ਯਾਪਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਿਆਜ ਉੱਤੇ ਪੈਸਾ ਦੇਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਖੇਤੀ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਕਦੇ ਸੁੱਕਾ, ਰਾਜ-ਭੈ, ਚੂਹਿਆਂ ਦੀ ਬਲਾਵਾ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਵਿਆਜ ਉੱਤੇ ਪੈਸਾ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀਆਂ। ਚਾਹੇ ਰਾਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਦਿਨ, ਚੰਦ੍ਰਮਾਸੀ ਪੱਖ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ, ਗਰਮੀ, ਮੀਂਹ ਜਾਂ ਠੰਢ ਹੋਵੇ, ਵਿਆਜ ਉੱਤੇ ਪੈਸਾ ਦੇਣ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਰੁਕਦਾ ਨਹੀਂ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਵਪਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਲਾਭ ਓਦੋਂ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਉਹ ਵਿਆਜ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲੇ ਲਾਭ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰਤਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੋਸ਼ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਪਾਰੀ ਵਿਆਜ ਵਜੋਂ ਕਪੜਾ, ਅਨਾਜ, ਸੋਨਾ ਆਦਿ ਦੇਵੇ; ਕਿਸਾਨ ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਰਥ, ਸੈਜ, ਆਸਨ ਆਦਿ ਦੇਵੇ। ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਵੀਹਵਾਂ ਹਿੱਸਾ, ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ-ਸੋਨੇ ਆਦਿ ਵਿੱਚੋਂ ਸੌਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਦੇ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਧਨ ਚੌਥਾਈ-ਚੌਥਾਈ ਵਧਾਵੇ। ਆਧਾ ਧਨ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ-ਯਾਪਨ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਕਰਮਾਂ ਲਈ ਵਰਤੇ; ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਮੁੱਖ ਧਨ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਰੱਖੇ। ਵਿਦਿਆ, ਕਲਾ, ਧਨ, ਸੇਵਾ, ਪਸ਼ੂ-ਪਾਲਣ, ਵਪਾਰ, ਖੇਤੀ, ਭਿਖਿਆ, ਅਤੇ ਵਿਆਜ ਉੱਤੇ ਪੈਸਾ ਦੇਣਾ—ਇਹ ਦੱਸ ਜੀਵਨ-ਯਾਪਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਧਨ ਦਾਨ ਰਾਹੀਂ, ਕਸ਼ਤਰੀ ਲਈ ਜੰਗ ਵਿਚ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਵੈਸ਼ ਲਈ ਨਿਆਂਯੁਕਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਲਈ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਜੋਗ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਧਨ ਹੈ: ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੀ ਨਦੀ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਜੜ੍ਹਾਂ, ਪੱਤੇ, ਸਮਿੱਧ, ਕੁਸ਼ਾ, ਅੱਗ, ਅਤੇ ਸੰਸਕਾਰਮਈ ਉਚਾਰਣ ਦੀ ਧੁਨੀ। ਜੋ ਕੁਝ ਮੰਗੇ ਬਿਨਾਂ ਮਿਲੇ, ਉਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ; ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਮਾਨ ਮੰਨਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਅਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੋ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੰਪੱਤੀ ਜਾਂ ਅਤਿਥੀਆਂ ਦੀ ਆਦਰ-ਸੰਭਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਦਾਨ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਲਾਭ ਲਈ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸੰਤ-ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਦਾਨ ਲਵੇ, ਜਾਂ ਜੇ ਉਹ ਨਾ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਚੰਗੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਗੁਣ ਹੀਨ ਮਨੁੱਖ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਆਜ ਆਦਿ ਨਾਲ ਜੀਵਨ-ਯਾਪਨ ਕਰਕੇ, ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪਸ਼ਚਾਤਾਪ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰੇ। ਦਿਨ ਦੇ ਚੌਥੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਨ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਮਿੱਟੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਤਿਲ, ਫੁੱਲ, ਦਰਭਾ ਆਦਿ ਕੁਦਰਤੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਨਿੱਤ ਕਰਮ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਮ, ਇੱਛਾ ਆਧਾਰਤ ਕਰਮ, ਅਪਵਿੱਤ੍ਰਤਾ ਦੂਰ ਕਰਨ, ਧੋਣਾ, ਆਚਮਨ, ਡੁੱਬਕੀ ਲਾਉਣ—ਇਹ ਅੱਠ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨ੍ਹਾਵਣ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨ੍ਹਾਇਆ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਜਪ, ਹੋਮ ਆਦਿ ਕਰਨ ਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਲਈ ਸਵੇਰੇ ਦਾ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਨਿੱਤ ਕਰਮ ਵਜੋਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੈ। ਚੰਡਾਲ, ਮ੍ਰਿਤਕ, ਮਲ ਜਾਂ ਰਜਸਵਲਾ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪੁਸ਼ਯ ਆਦਿ ਜੋਤਿਸ਼ੀ ਦੱਸਦੇ ਨ੍ਹਾਵਣ, ਇੱਛਾ ਆਧਾਰਤ ਹਨ; ਇੱਛਾ ਬਿਨਾਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਰਨੇ। ਜੇਕਰ ਜਪ, ਸ਼ੁੱਧੀ, ਦੇਵ-ਪੂਜਾ ਜਾਂ ਅਤਿਥੀ-ਸੰਭਾਲ ਕਰਨੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਕਰਮ ਦਾ ਅੰਗ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਸਿਰਫ ਅਪਵਿੱਤ੍ਰਤਾ ਦੂਰ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਨਹੀਂ; ਚੰਗੇ ਸਰੋਵਰ, ਕੁਆਂ, ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੰਸਕਾਰ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੀਰਥ-ਸਨਾਨ ਉੱਤਮ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਅੰਗ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਤੀਰਥ-ਸਨਾਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਧੋਣ, ਡੁੱਬਕੀ ਅਤੇ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਪਾਪ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਨਿੱਤ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਤੇ ਸੰਸਕਾਰ-ਸ਼ੁੱਧੀ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਅਪਵਿੱਤ੍ਰਤਾ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਤੀਰਥ-ਸਥਾਨ ਉਪਲਬਧ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਉਪਰੋਂ ਡਿੱਗਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਖਿੱਚਿਆ ਪਾਣੀ ਭੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਫਿਰ ਚਸ਼ਮੇ ਦਾ ਪਾਣੀ, ਫਿਰ ਸਰੋਵਰ ਦਾ ਪਾਣੀ, ਜੋ ਕਦੇ ਵੀ ਨਕਾਰਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ। ਤੀਰਥ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਦਾ ਪਾਣੀ ਹਰ ਥਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਗੰਗਾ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪਾਪ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਮੌਤ ਤੱਕ ਵੀ; ਗਯਾ ਅਤੇ ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਜਾਣੋ, ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਜਨਮ, ਸੰਯੋਗਾਂ, ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤ ਸਮੇਂ। ਰਾਹੂ ਦੇ ਦਿੱਖਣ 'ਤੇ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਪਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ; ਸਵੇਰੇ, ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸਮੇਂ, ਜਾਂ ਸਾਂਝ ਵੇਲੇ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿ-ਵ੍ਰਤ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਪ੍ਰਜਾਪਤਿ-ਵ੍ਰਤ ਨਾਲ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਵੇਰੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਾਲ 'ਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਕਰੇ; ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਵਰਗੀ ਵੱਡੀ ਭੋਗ-ਸੰਪੱਤੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਇਹ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਨ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਜੀਵਨ-ਯਾਪਨ ਦੇ ਨੈਤਿਕ ਤਰੀਕੇ, ਅਤੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਦਾਵਾਰ ਵਿਆਪਕ ਰਹੀ।