ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਹ ਪ੍ਰਸੰਗ ਸ਼ੁਚਿਤਾ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਬਾਰੇ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮਲ-ਮੂਤ੍ਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਅਧੀ ਸਾਫ਼ੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਦਿਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪੂਰੀ ਸਾਫ਼ੀ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਅੱਧੀ ਜਾਂ ਚੌਥਾਈ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਤੰਦਰੁਸਤ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਫ਼ੀ ਕਰੇ, ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਬਿਮਾਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਜਿੰਨੀ ਹੋ ਸਕੇ ਉਤਨੀ ਕਰੇ। ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਕੁਝ ਅਸ਼ੁੱਧੀਆਂ ਹਨ—ਚਰਬੀ, ਬੀਜ, ਲਹੂ, ਮੱਝ, ਲਾਰ, ਮਲ, ਮੂਤ੍ਰ, ਕੰਨ ਦਾ ਮੈਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਗੰਦਗੀਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਕਫ਼, ਨੱਕ ਦਾ ਰਸ, ਪਸੀਨਾ—ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਮਿਲਾ ਕੇ ਬਾਰਾਂ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਅਸ਼ੁੱਧੀਆਂ ਹਨ। ਜਦ ਤੱਕ ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਤਦ ਤੱਕ ਸਰੀਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਹੀ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਚਿਤਾ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: ਬਾਹਰੀ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ। ਬਾਹਰੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਣ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨਾਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ, ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਵੋ, ਫਿਰ ਦੋ ਵਾਰੀ ਪੂੰਛੋ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਨੀਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਛੂਹੋ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅੰਗੂਠਾ ਤੇ ਤਰਜਨੀ ਨਾਲ ਨੱਕ ਨੂੰ ਛੂਹੋ। ਅੰਗੂਠਾ ਤੇ ਅੰਗੁਠੀ ਵਾਲੀ ਉਂਗਲ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਕੰਨ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਛੂਹੋ; ਛੋਟੀ ਉਂਗਲ ਤੇ ਅੰਗੂਠੇ ਨਾਲ ਨਾਭੀ ਨੂੰ ਅਤੇ ਹਥੇਲੀ ਨਾਲ ਦਿਲ ਨੂੰ ਛੂਹੋ। ਸਾਰੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਨਾਲ ਸਿਰ ਨੂੰ, ਫਿਰ ਅੰਗੂਲੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ ਨਾਲ ਬਾਂਹਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹੋ। ਤਦ, ਰਿਗ, ਯਜੁਰ ਅਤੇ ਸਾਮ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਉਚਾਰਣ ਕਰਕੇ ਨਮਨ ਕਰੋ। ਫਿਰ ਅਥਰਵ ਅਤੇ ਆੰਗਿਰਸ ਸੁਕਤਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰੋ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਮੁੰਹ ਪੂੰਛੋ, ਤੇ ਕਰਮਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸ, ਪੁਰਾਣ, ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰੋ। ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼, ਨੱਕ ਨੂੰ ਹਵਾ, ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸੂਰਜ, ਕੰਨ ਨੂੰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਨਾਭੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਣ-ਗੰਠ, ਦਿਲ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਨ ਨਾਲ ਜੋੜੋ। ਸਿਰ ਦੇ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ, ਜਟਾ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ, ਬਾਂਹਾਂ ਤੇ ਯਮ, ਇੰਦਰ, ਵਰੁਣ, ਕੁਬੇਰ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਛੂਹੋ। ਪਾਣੀ ਛਿੜਕ ਕੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਹੱਥਾਂ ਤੇ ਇੰਦਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਉਂਗਲਾਂ ਦੇ ਜੋੜਾਂ ਤੇ ਅਗਨੀ, ਵਾਯੂ, ਸੂਰਜ, ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹੋ। ਹਥੇਲੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਗੰਗਾ ਆਦਿ ਨਦੀਆਂ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਵੇਰ ਦੇ ਵੇਲੇ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰੋ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਮਝੋ ਕਿ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਸਫਾਈ ਨਾਲ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਮੂੰਹ ਗੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਅਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਦੰਦਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਸਾਫ਼ ਕਰੋ। ਕਦੰਬ, ਬਿਲਵ, ਖਦੀਰ, ਕਰਵੀਰ, ਵਟ, ਅਰਜੁਨ—ਇਹ ਲੱਕੜੀਆਂ ਦੰਦਾਂ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਚੰਗੀਆਂ ਹਨ। ਯੂਥੀ, ਬ੍ਰਹਤੀ, ਜਾਤੀ, ਕਰੰਜ, ਅਰਕ, ਅਤਿਮੁਕਤਕ, ਜੰਬੂ, ਮਧੂਕ, ਪਾਮਰਘ, ਸ਼ੀਰੀਸ਼, ਉਦੁੰਬਰ, ਆਸਨ—ਇਹ ਵੀ ਉਚਿਤ ਹਨ। ਦੁੱਧ ਵਾਲੇ, ਕੰਟੇਦਾਰ ਰੁੱਖ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਦੰਦਾਂ ਲਈ ਵਧੀਆ ਹਨ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਲੱਕੜੀਆਂ ਤਿੱਖੀਆਂ, ਕਰਵੀਆਂ ਜਾਂ ਕਸੈਲੀ ਹਨ, ਉਹ ਧਨ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਆਰਾਮ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੱਥ ਮੂੰਹ ਧੋਵੋ, ਸਾਫ਼ ਥਾਂ ਤੇ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਲੱਕੜੀ ਸੁੱਟੋ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਕਲੀ ਕਰੋ। ਨਵੀਂ ਚੰਦ, ਛੇਵੀਂ, ਨੌਵੀਂ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਲੱਕੜੀ ਵਰਤਣ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰੋ, ਇੰਝ ਹੀ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਵੀ। ਜੇ ਲੱਕੜੀ ਉਪਲਬਧ ਨਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਿਥੀ ਤੇ ਮਨਾਹੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਨਾ ਵਰਤੋ। ਬਾਰਾਂ ਵਾਰੀ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਘੁੰਮਾਉਣ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਵੇਰੇ ਨ੍ਹਾਣਾ ਬਹੁਤ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਨਾਲ ਦਿੱਖੀ ਤੇ ਅਦਿੱਖੀ ਦੋਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਸਵੇਰੇ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪਾਠ ਆਦਿ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯੋਗ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਨੌਂ ਰਸੌਲੀਆਂ ਹਨ, ਇਹ ਸਦਾ ਗੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਇਹ ਗੰਦਗੀ ਵਹਿੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਸਵੇਰੇ ਦਾ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਭਾਗ ਬਢਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਦੁੱਖ ਤੇ ਪੀੜ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ, ਜਦੋਂ ਚੰਦ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੋਵੇ, ਦਸਵੀਂ ਤਿਥੀ, ਜੇਠ ਨਕਸ਼ਤਰ, ਚਮਕਦਾ ਚੰਦ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਦਿਨ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਉਣ ਵਰਗਾ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਸ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਹ ਦਿਨ, ਜਿਸ ਦਿਨ ਦਾਨ ਦੀ ਗੰਦਗੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਉਲਟ ਵਿਹਾਰ, ਹਿੰਸਾ ਜਾਂ ਪਰਾਈ ਇਸਤਰੀ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕਠੋਰਤਾ, ਝੂਠ, ਚੁਗਲਖੋਰੀ, ਬੇਵਜ੍ਹਾ ਗੱਲ, ਪਰਾਏ ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ, ਮਨ ਵਿਚ ਬੁਰਾ ਸੋਚਣਾ—ਇਹ ਦਸ ਪਾਪ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਮੈਂ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਸਵੇਰੇ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਵਨਵਾਸੀਆਂ ਅਤੇ ਗ੍ਰਿਹਸਥਾਂ ਲਈ ਨਿਯਮਤ ਹੈ। ਤਪਸਵੀ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਨ੍ਹਾਵੇ। ਪਾਣੀ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਤੀਰਥ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਕੇ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹਰੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਾਣੋ ਕਿ ਤਿੰਨ ਕਰੋੜ ਮੰਦੇਹਾ ਨਾਮ ਦੇ ਦੈਤ ਹਨ, ਜੋ ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੇ sunrise ਤੇ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕਰੀ ਜਾਂਦੀ, ਤਾਂ ਇਹ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੈਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਸੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨੂੰ ਸੰਧਿਆ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦੋ ਨਾਡੀਆਂ ਤਕ ਚਲਦੀ ਹੈ, ਜਦ ਤੱਕ ਸੂਰਜ ਦਿਸਣ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ। ਸੰਧਿਆ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਖੁਦ ਹੋਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਖੁਦ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੋਮ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਹੀ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਪਰ, ਜੇ ਪੁਜਾਰੀ, ਪੁੱਤ, ਅਧਿਆਪਕ, ਭਰਾ, ਭੈਣ ਦਾ ਪੁੱਤ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਮੁਖੀ ਇਹ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਆਪਣੇ ਵਾਂਗ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਗਰਹਪਤਿਆ ਅੱਗ ਹੈ, ਦੱਖਿਣਾ ਤ੍ਰਿਣੇਤ੍ਰ (ਸ਼ਿਵ) ਹੈ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਆਹਵਨੀਆ ਅੱਗ ਹੈ, ਤੇ ਕੁਮਾਰਾ ਸੱਚ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਤੇ ਹੋਮ ਕਰਕੇ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੰਤਰ, ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਣਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਉਚਾਰਣ ਕਰੋ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਸਦਾ ਪ੍ਰਣਵ, ਸੱਤ ਵਿਅਹ੍ਰਿਤੀਆਂ ਤੇ ਤਿੰਨ ਪੈਰੀ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਵਿਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਡਰਦਾ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਗਾਯਤਰੀ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸੁਭ ਸਮੇਂ ਉੱਠਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਭਿੱਜਦਾ। ਗਾਯਤਰੀ ਨੂੰ ਚਿੱਟਾ, ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ, ਮਾਲਾ ਫੜੀ ਹੋਈ, ਕਮਲ ਉੱਤੇ ਬੈਠੀ ਹੋਈ, ਮੰਗਲਮਈ ਦੇਵੀ ਵਜੋਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਯਜੁਸ ਦੀ ਅਰਪਣ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਦੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਜੋ ਕੁਝ ਸੂਰਜ ਦੇ ਗੋਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਉਥੇ ਬੁਲਾਕੇ, ਪਾਠ ਕਰਕੇ, ਆਦਰ ਨਾਲ ਵਿਦਾ ਕਰੋ।