ਇਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸੂਤ ਜੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਮੈਦਾਨੀ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਗਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਬੂਟੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਗਿਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਦਨ, ਗਾਲਵ, ਬੋਧ, ਘੋਟਾ ਅਤੇ ਘੋਟੀ ਬੂਟੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਚਤੁਰੰਗੁਲ ਨਾਮਕ ਜੋ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਆਧਿਘਾਤ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਗੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਰਗਵਧ ਰਾਜਵ੍ਰਿੱਛ ਅਤੇ ਰੈਵਤ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੰਤੀ, ਕਾਕੇਂਦੁ-ਤਿਕਤਾ, ਕੰਟਕੀ ਅਤੇ ਵਿਕੰਕਟਾ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਨੀਂਬੂ ਨੂੰ ਅਰਿਸ਼ਟ ਅਤੇ ਪਟੋਲਾ ਨੂੰ ਕੋਲਕਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਯਸਥਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲਿਆ ਨੂੰ ਛਿੰਨਾ ਅਤੇ ਛਿੰਨਰੁਹਾ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਗੁਡੂਚੀ ਲਈ ਵਸ਼ਾ ਅਤੇ ਦੰਤਯਮ੍ਰਿਤਾ ਨਾਮ ਹਨ। ਕਿਰਾਤਤਿਕਤਾ, ਭੂਨੀਂਬਾ ਅਤੇ ਕਾਂਡਤਿਕਤਾ ਵੀ ਇਸ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਸੂਤ ਜੀ, ਹਰੀ ਜੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ, ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਏਹ ਸਾਰੇ ਜੰਗਲੀ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਿਆਕਰਨ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਸ਼ੌਣਕ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਸੀ।" ਕੁਮਾਰ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਕਾਤਿਆਯਨ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਵਿਆਕਰਨ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੋ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਮਿਲੇ।" ਉਹ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਸ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅੰਤ 'ਸੁਪ' ਜਾਂ 'ਤਿਂਗ' ਹੋਵੇ, ਉਹ ਪਦ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 'ਸੁਪ' ਸੱਤ ਵਭਕਤੀਆਂ ਵਾਸਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 'ਸ੍ਵੌਜਸਹ' ਪਹਿਲੀ ਵਭਕਤੀ ਹੈ ਜੋ ਮੂਲ ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੰਬੋਧਨ, ਲਿੰਗ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸੰਦਰਭਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਤਾ ਜਾਂ ਕਰਮ ਪ੍ਰਗਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਤਾਂ ਅਰਥਵਾਨ ਮੂਲ ਸ਼ਬਦ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧਾਤੁ-ਪ੍ਰਤਯਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 'ਅਮੌਸ਼ਸਹ' ਦੂਜੀ ਵਭਕਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਰਮ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ। 'ਟਾਭ੍ਯਾਂਭਿਸ' ਤੀਜੀ ਵਭਕਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਸਾਧਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਧਨ; ਜੋ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰਤਾ। ਚੌਥੀ ਵਭਕਤੀ 'ਙੇਭ੍ਯਾਂ, ਭ੍ਯਸ' ਤੋਂ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਾਪਕ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜਿਥੇ ਦੇਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਚੌਥੀ ਵਭਕਤੀ ਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਵੀਂ ਵਭਕਤੀ 'ਙਸਿ, ਭ੍ਯਾਂ, ਭ੍ਯਸ' ਤੋਂ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਪਾਦਾਨ (ਜਿਥੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਜਿਥੋਂ ਕੁਝ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਡਰ ਉਥੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਇਹ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਛੇਵੀਂ ਵਭਕਤੀ 'ਙਸ, ਆਮ' ਤੋਂ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਸਬੰਧ ਜਾਂ ਮਲਿਕੀ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 'ਙ, ਸੁ' ਤੋਂ ਸੱਤਵੀਂ ਵਭਕਤੀ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਧਿਕਾਰ (ਥਾਂ) ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਥਾਨ ਅਧਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਚਾਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਾ ਚਾਹਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਪੰਜਵੀਂ ਵਭਕਤੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਵੀਂ ਵਭਕਤੀ 'ਪਰਿਉਪਾਂਗ' ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਦਿਸ਼ਾ ਹੋਰ ਹੋਵੇ; ਜਦੋਂ 'ਏਨ' ਜੋੜਿਆ ਜਾਵੇ, ਦੂਜੀ ਵਭਕਤੀ ਕਰਿਆਸ਼ੀਲ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੁਹਰਾਵਾਂ, ਆਧਾਰ, ਵੰਡ, ਪੂਰਨ ਵੰਡ, ਸਾਥ, ਘਾਟ ਅਤੇ ਨੇੜਤਾ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਲਈ ਇਹ ਵਭਕਤੀਆਂ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੂਜੀ ਅਤੇ ਚੌਥੀ ਵਭਕਤੀ ਯਤਨ ਅਤੇ ਗਤੀ ਦੱਸਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਲਈ ਹਨ; ਜੜਤੂ ਚੀਜਾਂ ਲਈ ਦੋ ਵਭਕਤੀਆਂ ਵਿਅਪੇਕ੍ਸ਼ਾ ਕਰਮ ਲਈ ਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। 'ਨਮਹ', 'ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ', 'ਸ੍ਵਧਾ', 'ਸ੍ਵਾਹਾ', 'ਅਲਮ', 'ਵਸ਼ਟ' ਆਦਿਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਲਈ ਚੌਥੀ ਵਭਕਤੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਨੰਤ ਕਿਰਿਆ ਜਾਂ ਅਵਸਥਾ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਲਈ ਵੀ। ਤੀਜੀ ਵਭਕਤੀ ਸਾਥ, ਤਿਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿਰਧਾਰਨ ਲਈ; ਸੱਤਵੀਂ ਵਭਕਤੀ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਅਵਸਥਾ ਲਈ, ਅਤੇ 'ਏਤੈਰ' ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਛੇਵੀਂ ਵਭਕਤੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਾਲਕ, ਪ੍ਰਭੂ, ਸ਼ਾਸਕ, ਸਾਕਸ਼ੀ, ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸੰਤਾਨ ਨਾਲ ਦੋ ਵਭਕਤੀਆਂ ਨਿਰਧਾਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਕਾਰਨ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਛੇਵੀਂ ਵਭਕਤੀ ਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਮਰਨ, 'ਕਰਨਾ' ਦੀ ਯਤਨ-ਰੂਪ ਕਿਰਿਆ, ਹਿੰਸਾ ਜਾਂ ਕਾਰਜ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਰਤਾ ਅਤੇ ਕਰਮ ਦਰਸਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਛੇਵੀਂ ਵਭਕਤੀ ਕਰਤਾ ਅਤੇ ਕਰਮ ਲਈ ਨਹੀਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਨਾ ਹੀ ਧਾਤੁ-ਪ੍ਰਤਯਾ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਲਈ; ਮੂਲ ਸ਼ਬਦ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾਮ ਅਤੇ ਧਾਤੁ। 'ਭੂ' ਆਦਿਕ ਤੋਂ 'ਤਿਂਗ' ਅਤੇ 'ਲਹ' ਬਣਦੇ ਹਨ; ਦਸ ਧਾਤੁ-ਰੂਪ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: 'ਤਿਪ, ਤਸ, ਸੁ, ਝਿ' ਪਹਿਲੇ ਪੁਰਖ, 'ਸਿਪ, ਥਸ, ਥ' ਮੱਧਮ, ਅਤੇ 'ਉਤਤਮ, ਪੁਰੁਸ਼' ਆਖਰੀ ਹਨ। 'ਮਿਬ, ਵਸ, ਮਸ' ਪਰਸਮੈਪਦ ਲਈ ਹਨ, ਅਤੇ 'ਪਦਾਨਾਮ' ਆਤਮਨੇਪਦ ਲਈ; 'ਤਾ, ਤਾਮ, ਝ' ਪਹਿਲੇ, 'ਮਧ੍ਯ, ਸ੍ਥਾ, ਸਾ, ਥਾ, ਨ੍ਧ੍ਵਮ' ਮੱਧਮ, ਅਤੇ 'ਉਤਤਮ' ਆਖਰੀ। 'ਇਡ, ਬਹ, ਮਹਿ' ਬਦਲਾਵੀ ਰੂਪ ਹਨ, ਅਤੇ ਧਾਤੁ 'ਣਿਜ' ਆਦਿਕ ਵਰਗੀ ਹੈ; ਨਾਮ ਪਦਾਂ ਤੇ ਵੀ ਪਹਿਲਾ ਪੁਰਖ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੱਧਮ ਪੁਰਖ 'ਯੁਸ਼ਮਦ' ਲਈ, ਉਤਤਮ 'ਅਸਮਦ' ਲਈ; 'ਭੂ' ਆਦਿ ਧਾਤੂਆਂ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ 'ਸਨ' ਆਦਿਕ ਨਾਲ ਅੰਤ ਵਾਲੀਆਂ ਵੀ। 'ਲੜ' ਵਰਤਮਾਨ ਲਈ, 'ਸ੍ਮੈਨ' ਭੂਤਕਾਲ ਲਈ, 'ਲੰਗ' ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਭੂਤਕਾਲ ਲਈ, 'ਲੋਟ' ਆਦਿਕ ਇੱਛਾ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ; ਆਗਿਆ, ਸਲਾਹ, ਆਮੰਤ੍ਰਣ, ਆਦੇਸ਼, ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਲਈ 'ਲੋਟ' ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵਿਧਿਲਿੰਗ ਵਰਤਮਾਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵਰਤੀ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਪਰੋਕਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਭੂਤਕਾਲ ਵਿੱਚ 'ਲਿਟ', ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ 'ਲਟ' ਲਗਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦਾਤਾ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਵੇ, 'ਲੇਟ' ਵਿਧਿਲਿੰਗ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਸਾਰੀਆਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ, ਕਰਮ ਅਤੇ ਕਰਤਾ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। 'ਤ੍ਰਿਜ' ਆਦਿਕ ਰੂਪ, ਕਰਣ-ਯੋਗਤਾ, ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਕਰਣ-ਯੋਗਤਾ/ਅਕਰਨ-ਯੋਗਤਾ ਦੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਰਗੇ ਹਨ। ਸੂਤ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਹੁਣ ਮੈਂ ਸਮਹਿਤਾ ਆਦਿਕ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹੋ, ਇਹ ਉੱਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਹੈ, ਹੇ ਪਿਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ।" 'ਲ' ਅੱਖਰ ਸੇਵਾ, ਲਾਂਗਲੀਸ਼ਾ, ਮਨੀਪਯਾ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਜਲ, ਤਵਲਕਾਰ, ਰਣਾਰਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਰਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਤਵਲਕਾਰ ਠੰਢੀ ਲੱਗਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਹੈ; ਸੈੰਦ੍ਰੀ ਅਤੇ ਸੌਕਾਰ ਵੀ ਐਸੇ ਹਨ। ਕੁੜੀ ਦਾ ਅਸਥਾਨ ਪਿਤਾ ਲਈ ਹੈ; ਨਿਯਮ ਵਿੱਚ 'ਲਾ' ਪ੍ਰਤਯਾ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਲਵਣ ਹੈ; ਇਹ ਗਾਂਵਾਂ ਹਨ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਜੋ ਮਾਲਕ ਹਨ। ਦੇਵੀ ਦਾ ਘਰ ਇੱਥੇ ਹੈ; ਇਹ ਦੋ ਚਤੁਰ ਹਨ। ਇਹ ਘੋੜੇ ਹਨ, ਕੁੱਲ ਛੇ; ਉਹ ਕਮਲ ਦੀ ਪੰਖੁੜੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਜੋ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਪਾਣੀ, ਉਹ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ। ਉਹ ਇੱਥੇ ਪਕਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਪੱਕਦਾ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਢੱਕਦੇ ਹੋ, ਇਸ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਗੜਗੜਾਹਟ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਲਿਖਦੇ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਲੰਬੇ ਪੈਂਦੇ ਹੋ, ਭਾਵੇਂ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਆਓ। ਤੁਸੀਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋ, ਸਦਾ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਕੌਣ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਕੌਣ ਕਰੇਗਾ, ਕੌਣ ਫਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ? ਕੌਣ ਲੰਬਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਕੌਣ ਅਸਮਰਥ ਹੈ, ਕੌਣ ਮਾਣ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ? ਕੌਣ ਇੱਥੇ ਹੈ, ਕੌਣ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਦੇਵਤੇ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਜਾ, ਹੇ ਮਿੱਤਰ।" ਵਿਸ਼ਨੁ ਆਪ ਹੀ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਗੀਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਤੇ ਧੂਏਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵੀ ਐਸੇ ਹੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਬੂਟੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ, ਵਿਆਕਰਨ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦਿੱਤਾ।