ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਨਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਨਵਰਾਂ ਅਤੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਉਪਸਥਿਤੀਆਂ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਧੂੰਏਂ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਹਾਥੀ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਰਾਜ, ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲਾਭਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਉਥੇ ਗਿੱਧ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਧਨ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਹਾਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਿੰਘ ਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਜੰਡਾ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਰਾਜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲਾਭ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਉਥੇ ਧੂੰਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕੁੜੀ, ਧਨ ਆਦਿ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਥਾਂ 'ਤੇ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਇਸਤਰੀਆਂ ਵੱਲ ਚਿੰਤਨ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਿੰਘ ਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਸਾਂਡ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਘਰ, ਖੇਤ ਤੇ ਧਨ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਉਥੇ ਹਾਥੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਹਾਥੀ ਦੀ ਉਪਸਥਿਤੀ ਨਾਲ ਤੰਦਰੁਸਤੀ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕਾਂਵਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕੁੜੀ, ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਗੁਣ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਜੰਡਾ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਪਦ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਉਥੇ ਧੂੰਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਝਗੜਾ ਅਤੇ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਿੰਘ ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਕੁੱਤਾ ਆਪਣੇ ਥਾਂ 'ਤੇ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਧਨ ਦੀ ਹਾਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਸਾਂਡ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਬੀਮਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਰੋਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਉਥੇ ਗਧਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਝਗੜੇ ਦਾ ਡਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਾਥੀ ਦੇ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਾਂਵਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਨਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਂਡ ਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਜੰਡਾ ਜਾਂ ਧੂੰਆ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਰਾਜਸੀ ਆਦਰ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਸਿੰਘ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਭਾਗ ਅਤੇ ਧਨ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੁੱਤਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਾਗਦੀ ਹੈ। ਸਾਂਡ ਆਪਣੇ ਥਾਂ 'ਤੇ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਯਸ਼, ਸੰਤੋਖ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਗਧਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੱਡਾ ਲਾਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਾਥੀ ਦੇ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਇਸਤਰੀਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਾਂਵਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਥਾਂ ਅਤੇ ਮਨ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗਧੇ ਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਜੰਡਾ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਰੋਗ, ਦੁੱਖ ਆਦਿ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਧੂੰਏਂ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਚੋਰਾਂ ਆਦਿ ਤੋਂ ਡਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਸਿੰਘ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਆਦਰ, ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਕੁੱਤਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਧਨ ਦੀ ਹਾਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਾਂਡ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਪਿਆਰੇਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗਧਾ ਆਪਣੇ ਥਾਂ 'ਤੇ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਪੀੜਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਹਾਥੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਕਾਂਵਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਝਗੜਾ ਅਤੇ ਰੋਗ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਹਾਥੀ ਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਜੰਡਾ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਇਸਤਰੀਆਂ ਉਤੇ ਜਿੱਤ, ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਧੂੰਏਂ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਧਨ ਤੇ ਅਨਾਜ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਸਿੰਘ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਕੁੱਤਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਸਾਂਡ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਰਾਜਸੀ ਆਦਰ, ਮਾਣ ਅਤੇ ਧਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਗਧਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੁੱਖ, ਫਿਰ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਹਾਥੀ ਆਪਣੇ ਥਾਂ 'ਤੇ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਖੇਤ, ਅਨਾਜ, ਆਰਾਮ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਕਾਂਵਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਧਨ ਅਤੇ ਅਨਾਜ ਦੀ ਪ੍ਰਚੁਰਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਕਾਂਵੇ ਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਜੰਡਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਧੂੰਏਂ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਿੰਘ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਝਗੜਾ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਕੁੱਤਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਘਰ ਦੇ ਨਾਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖਤਰੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਂਡ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪਦਵੀ ਗੁਆਉਣ ਦਾ ਡਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗਧਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਧਨ ਦੀ ਹਾਨੀ ਅਤੇ ਹਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਾਥੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਧਨ, ਯਸ਼ ਆਦਿ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਕਾਂਵਾ ਆਪਣੇ ਥਾਂ 'ਤੇ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ ਯਾਤਰਾ ਆਦਿ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭੈਰਵ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, “ਹੇ ਦੇਵੀ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਹਵਾ ਦੀ ਜਿੱਤ, ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ, ਨਾਲ ਹੀ ਚਾਰ ਸ਼ੁਭ ਚਿੰਨ੍ਹ—ਵਾਤ, ਅੱਗ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਇੰਦਰ—ਦੇ ਵਰਨਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਹਵਾ ਜਦੋਂ ਖੱਬੇ ਜਾਂ ਸੱਜੇ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅੱਗ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਰੁਣ (ਪਾਣੀ) ਹੇਠਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਹੇਂਦਰ (ਇੰਦਰ) ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਖੱਬੇ, ਘਟਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਸੱਜੇ, ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਪਤਿ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਪਹਿਲੀ ਤਿੱਥ ਤੋਂ ਕ੍ਰਮ ਉਲਟ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਹਾਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਉਤਸ਼ਪਤਿ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਸਤੇ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਡੁੱਬ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਗੁਣ ਵਧਦੇ ਹਨ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੋਹਣੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ, ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਸੋਲਾਂ ਪਰੀਵਰਤਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਹਵਾ ਅੱਧੇ ਪਹਿਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਦਲ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਦੀ ਹਾਨੀ ਸਮਝੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਵਾ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਹਵਾ ਸੱਜੀ ਨੱਕ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਖਾਣਾ ਤੇ ਸੰਗ ਮਿਲਾਪ ਲਈ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਤਲਵਾਰਧਾਰੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਖੱਬੇ ਵਲ ਜਾਣਾ ਸਭ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਭ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਹਵਾ ਉਥੇ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਨਤੀਜਾ ਮੰਗਲਮਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਹੇਂਦਰ, ਵਰੁਣ ਅਤੇ ਵਾਤ ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਜਦੋਂ ਹਵਾ ਸੱਜੇ ਵਲ ਜਾਵੇ, ਤਾ ਸੁੱਕਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ; ਖੱਬੇ ਵਲ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵਰਖਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਧਨਵੰਤਰੀ ਜੀ ਨੇ ਆਯੁਰਵੇਦ ਅਨੁਸਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਕਿਸੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਚੋਚ ਕਾਂਵੇ ਵਰਗੀ, ਜੀਭ ਕਾਲੀ, ਮੂੰਹ ਰੁੱਖ ਵਰਗਾ, ਅਤੇ ਤਲੂ ਗਰਮ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ। ਜਿਹਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਕਰੂੜਤਾ ਹੋਵੇ, ਦੰਦ ਘੱਟ ਹੋਣ, ਸਿੰਗ ਹੋਣ, ਦੰਦ ਵਿੱਖਰੇ ਹੋਣ, ਇਕੋ ਵੱਡਾ ਜਾਂ ਛੋਟਾ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਗੋਦੀ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਦੋ ਖੁਰ ਹੋਣ, ਚੂਚਕ ਹੋਣ—ਇਹ ਵੀ ਚੰਗੇ ਨਹੀਂ। ਜਿਹਦੇ ਪੈਰ ਬਿੱਲੀ ਵਰਗੇ, ਆਕਾਰ ਬਾਘ ਵਰਗਾ, ਕੋੜ ਜਾਂ ਫੋੜੇ ਵਾਲੇ, ਜਾਂ ਯਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਬੌਨੇ, ਬਿੱਲੀ ਵਰਗੇ, ਭੂਰੇ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ—ਇਹਨਾਂ ਘੋੜਿਆਂ ਤੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਚੋ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਘੋੜਾ ਤੁਰੁਸ਼ਕ ਜਾਤ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮੱਧਮ ਪੰਜ ਹੱਥ ਉੱਚਾ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਤਿੰਨ ਹੱਥ ਦਾ। ਜਿਹੜੇ ਘੋੜੇ ਅਕਾਰ ਵਿੱਚ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਛੋਟੇ ਕੰਨ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਛਿੱਟੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਲੰਮਾ ਜੀਵਨ ਜਿਉਂਦੇ ਹਨ। ਬੁਰੀਆਂ ਅਸਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਨੀਮ ਦੇ ਪੱਤੇ, ਗੁਗਲ, ਸਰੋਂ ਦਾ ਤੇਲ ਅਤੇ ਘਿਉ ਦੀ ਹਵਨ ਜਾਂ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਕਰੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਗੁਪਤ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸੰਕੇਤ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਸਮਝ ਅਤੇ ਰਾਹ ਚੁਣਨ ਲਈ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਭਾਵਨਾਵਾਂ, ਸੰਪਰਕਾਂ, ਰਾਜ, ਧਨ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲਾਭ ਜਾਂ ਹਾਨੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।