ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਭੈਰਵ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੁਣ ਮੈਂ ਸਦਾ ਨਮੀ ਵਾਲੀ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਵਰਨਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ‘ਓਮ ਹ੍ਰੀੰ, ਆਓ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਐਂ ਹ੍ਰੀੰ ਹ੍ਰੀੰ, ਰੇਖਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਲਈ।’ ਫਿਰ ‘ਓਮ ਹ੍ਰੀੰ, ਕਲੇਦਿਨੀ, ਭੰ, ਨਮਸਕਾਰ, ਮਦਨ-ਕ੍ਸ਼ੋਭਿਨੀ ਨੂੰ ਵੀ।’ ‘ਐ, ਯੰ ਯੰ, ਕ੍ਰੀੰ, ਜਾਂ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਰੇਖਾ ਦੁਆਰਾ, ਹ੍ਰੀੰ, ਅਤੇ ਮਦਨ ਦੇ ਅੰਦਰ।’ ‘ਐਂ ਹ੍ਰੀੰ ਹ੍ਰੀੰ, ਨਿਰੰਜਨਾ, ਵਾਗਤੀ, ਮਦਨ ਦੀ ਰੇਖਾ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਖਨੇਤ੍ਰ-ਅਵਲੀਤੀ।’ ਵੈਗਵਤੀ ਨੂੰ, ਮਹਾ-ਆਤਮਾ ਦੇ ਆਸਨ ਲਈ, ਪੂਜਨਾ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ‘ਓਮ ਹ੍ਰੀੰ, ਕ੍ਰੈੰ, ਨੈੰ, ਕ੍ਰੈੰ, ਸਦਾ ਮਦਨ ਦੀ ਮਸਤਤਾ ਲਈ, ਕ੍ਰੀੰ, ਨਮਸਕਾਰ।’ ‘ਐਂ ਹ੍ਰੀੰ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।’ ‘ਓਮ ਹ੍ਰੀੰ ਕ੍ਰੀੰ, ਪੱਛਮੀ ਚਿਹਰੇ ਲਈ, ਓਮ ਐਂ ਹ੍ਰੀੰ ਹ੍ਰੀੰ, ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵਾਂਗ ਵੀ।’ ‘ਐਂ ਹ੍ਰੀੰ, ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਉਪਰਲੇ ਚਿਹਰੇ ਲਈ, ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਲਈ।’ ‘ਓਮ ਹ੍ਰੀੰ, ਫਾਂਸੀ ਲਈ, ਕ੍ਰੀੰ, ਅੰਕੁਸ਼ ਲਈ, ਐਂ, ਖੋਪੜੀ ਲਈ, ਨਮਸਕਾਰ।’ ਪਹਿਲਾ ਡਰ, ‘ਐਂ ਹ੍ਰੀੰ,’ ਅਤੇ ਸਿਰ ਲਈ, ਚੋਟੀ ਲਈ, ਅਤੇ ਕਵਚ ਲਈ। ‘ਐਂ ਹ੍ਰੀੰ ਕ੍ਰੀੰ, ਅਸਤਰ ਲਈ, ਫਟ।’” ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ, ਕਾਮਰੂਪ, ਅਸੀਤਾਂਗਾ, ਭੈਰਵ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾਣੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ, ਕੰਡਾ, ਰੁਰੂ ਭੈਰਵ, ਅਤੇ ਮਾਹੇਸ਼ਵਰੀ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੱਛਮ ਵੱਲ, ਚੰਡਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ, ਕੋਲਕਾ, ਕ੍ਰੋਧ, ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਨਵੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ, ਅਘੋਰਾ, ਉਨਮੱਤ ਭੈਰਵ, ਅਤੇ ਵਾਰਾਹੀ; ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ, ਸਾਰਾ, ਕਪਾਲਿਨ ਭੈਰਵ, ਅਤੇ ਮਾਹੇਂਦਰੀ। ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਕੋਣ ਵਿੱਚ, ਜਲੰਧਰਾ, ਭੈਰਵ, ਅਤੇ ਚਮੁੰਡਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਕੋਣ ਵਿੱਚ, ਵਟੁਕਾ, ਸੰਹਾਰਾ, ਅਤੇ ਚੰਡੀਕਾ। ਫਿਰ, ਰਤੀ, ਪ੍ਰੀਤੀ, ਕਾਮ, ਅਤੇ ਪੰਜ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਧਿਆਨ, ਪੂਜਾ, ਜਪ, ਅਤੇ ਹੋਮ ਦੁਆਰਾ, ਦੇਵੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨਿਤਿਆ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ, ਜਵਲਾਮੁਖੀ ਦੇ ਅਨੁਕ੍ਰਮ ਦੁਆਰਾ ਰੋਗ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਮੈਂ ਜਵਲਾਮੁਖੀ ਦੇ ਅਨੁਕ੍ਰਮ ਦਾ ਵਰਨਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ ਅਤੇ ਮਧਿਆ ਵਿੱਚ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਿਤਿਆਰੁਨਾ, ਕਾਮ-ਵਿਸ਼ੇ ਵਿਚ ਡੂਬੀ ਹੋਈ, ਮਾਇਆ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ; ਮਹੇਂਦ੍ਰਾਨੀ, ਕਲਾਨਕਰਸ਼ਿਨੀ, ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਵੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਾਣੀ, ਮਾਹੇਸੀ, ਕੌਮਾਰੀ, ਵੈਸ਼ਨਵੀ; ਵਾਰਾਹੀ, ਮਾਹੇਂਦ੍ਰੀ, ਚਮੁੰਡਾ, ਅਤੇ ਅਪਰਾਜਿਤਾ। ਵਿਜਯਾ, ਅਜਿਤਾ, ਮੋਹਿਨੀ, ਅਤੇ ਤਵਰੀਤਾ; ਸਤੰਭਿਨੀ ਅਤੇ ਜ੍ਰਿੰਭਿਨੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਾਲਿਕਾ ਕਮਲ ਦੇ ਬਾਹਰ। ਜਵਲਾਮੁਖੀ ਦੇ ਅਨੁਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਵਿਸ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੁਖ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਭੈਰਵ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ, “ਹੁਣ ਮੈਂ ਚੁਮਕਣ ਵਾਲੀ ਮੁਕੁਤ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਚੰਗੇ-ਮੰਦੇ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਹੈ। ਸੂਰਜ, ਦੇਵੀ, ਗਣ, ਅਤੇ ਸੋਮਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਲਿਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਰੇਖਾਵਾਂ, ਗਾਂ ਦੇ ਪਿਸਾਬ ਵਰਗੀਆਂ, ਜਾਂ ਵਹਿੰਦੀ ਧਾਰ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ; ਜਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਬਣੀਆਂ, ਬੈਨਰ ਆਦਿ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।” ਬੈਨਰ, ਧੂੰਆਂ, ਸਿੰਘ, ਕੁੱਤਾ, ਬੈਲ, ਗਧਾ, ਹਾਥੀ, ਅਤੇ ਗਿੱਧ—ਇਹ ਅੱਠ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਬੈਨਰ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਬੈਨਰ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਰਾਜ, ਧਨ, ਆਦਿ ਦੀ ਸੋਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਜੇ ਧੂੰਆਂ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਧਾਤੂਆਂ ਅਤੇ ਲਾਭ ਦੀ ਸੋਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਸਿੰਘ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਧਨ ਆਦਿ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ; ਜੇ ਕੁੱਤਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਨੌਕਰ, ਖੁਸ਼ੀ ਆਦਿ ਦੀ ਸੋਚ। ਜੇ ਬੈਲ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪਦ ਅਤੇ ਲਾਭ; ਜੇ ਗਧਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਦੁਖ, ਕਲੇਸ਼ ਆਦਿ। ਜੇ ਹਾਥੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪਦ, ਜਿੱਤ ਆਦਿ; ਜੇ ਗਿੱਧ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਦੁਖ ਅਤੇ ਧਨ ਦੀ ਹਾਨੀ। ਜੇ ਬੈਨਰ ਧੂੰਏ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਹੋਵੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਦੁਖ, ਫਿਰ ਧਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਧੂੰਆਂ ਧੂੰਏ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਝਗੜਾ ਅਤੇ ਦੁਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਸਿੰਘ ਧੂੰਏ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮਨ, ਧਨ ਆਦਿ ਦੀ ਸੋਚ; ਜੇ ਕੁੱਤਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਜਿੱਤ, ਲਾਭ ਆਦਿ। ਜੇ ਬੈਲ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਸਤਰੀ, ਘੋੜੇ, ਧਨ ਆਦਿ ਮਿਲਦੇ ਹਨ; ਜੇ ਗਧਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਰੋਗ ਅਤੇ ਧਨ ਦੀ ਹਾਨੀ। ਜੇ ਹਾਥੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਰਾਜ, ਜਿੱਤ ਆਦਿ ਮਿਲਦੇ ਹਨ; ਜੇ ਗਿੱਧ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਧਨ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਹਾਨੀ। ਜੇ ਬੈਨਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਹੋਵੇ, ਰਾਜ ਆਦਿ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ; ਜੇ ਧੂੰਆਂ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਹੋਵੇ, ਕੁੜੀ, ਧਨ ਆਦਿ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਹੋਵੇ, ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ; ਸਿੰਘ ਘਰ ਵਿੱਚ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਇਸਤਰੀ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ। ਜੇ ਬੈਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਹੋਵੇ, ਘਰ, ਖੇਤ, ਧਨ ਮਿਲਦੇ ਹਨ; ਜੇ ਹਾਥੀ ਹੋਵੇ, ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ। ਹਾਥੀ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸਿਹਤ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਖੁਸ਼ੀ; ਜੇ ਕਾਂ ਹੋਵੇ, ਕੁੜੀ, ਅਨਾਜ, ਗੁਣ। ਜੇ ਬੈਨਰ ਕੁੱਤੇ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਹੋਵੇ, ਪਦ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਸੋਚ; ਜੇ ਧੂੰਆਂ ਹੋਵੇ, ਝਗੜਾ ਅਤੇ ਕੰਮ ਦੀ ਨਸ਼ਟ। ਜਦ ਸਿੰਘ ਕੁੱਤੇ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਹੋਵੇ, ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ; ਜਦ ਕੁੱਤਾ ਆਪਣੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਹੋਵੇ, ਧਨ ਦੀ ਹਾਨੀ। ਜੇ ਬੈਲ ਕੁੱਤੇ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਹੋਵੇ, ਰੋਗੀ ਰੋਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤ; ਜੇ ਗਧਾ ਹੋਵੇ, ਝਗੜੇ ਦਾ ਡਰ। ਜੇ ਹਾਥੀ ਹੋਵੇ, ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ; ਜੇ ਕਾਂ ਹੋਵੇ, ਦੁਖ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਨਸ਼ਟ। ਜੇ ਬੈਨਰ ਬੈਲ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਹੋਵੇ, ਰਾਜੀ ਇੱਜ਼ਤ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ; ਜੇ ਧੂੰਆਂ ਹੋਵੇ, ਰਾਜੀ ਇੱਜ਼ਤ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ। ਜਦ ਸਿੰਘ ਬੈਲ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਹੋਵੇ, ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਅਤੇ ਧਨ; ਜਦ ਕੁੱਤਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੀ ਇੱਛਾ। ਜੇ ਬੈਲ ਆਪਣੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਹੋਵੇ, ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ, ਸੰਤੋਖ, ਖੁਸ਼ੀ; ਜੇ ਗਧਾ ਹੋਵੇ, ਵੱਡਾ ਲਾਭ। ਜੇ ਹਾਥੀ ਬੈਲ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਹੋਵੇ, ਇਸਤਰੀਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ, ਆਦਿ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ; ਜੇ ਕਾਂ ਹੋਵੇ, ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਮਨ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ। ਜੇ ਬੈਨਰ ਗਧੇ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਹੋਵੇ, ਰੋਗ, ਦੁਖ ਆਦਿ; ਜੇ ਧੂੰਆਂ ਹੋਵੇ, ਚੋਰਾਂ ਆਦਿ ਤੋਂ ਡਰ। ਜਦ ਸਿੰਘ ਗਧੇ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਹੋਵੇ, ਇੱਜ਼ਤ, ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ, ਜਿੱਤ; ਜਦ ਕੁੱਤਾ ਹੋਵੇ, ਦੁਖ ਅਤੇ ਧਨ ਦੀ ਹਾਨੀ। ਜੇ ਬੈਲ ਗਧੇ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਹੋਵੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਤਮਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ; ਜੇ ਗਧਾ ਆਪਣੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਹੋਵੇ, ਦੁਖ ਅਤੇ ਕਲੇਸ਼। ਜੇ ਹਾਥੀ ਗਧੇ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਹੋਵੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ; ਜੇ ਕਾਂ ਹੋਵੇ, ਝਗੜਾ ਅਤੇ ਰੋਗ। ਜੇ ਬੈਨਰ ਹਾਥੀ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਹੋਵੇ, ਇਸਤਰੀਆਂ ਤੇ ਜਿੱਤ, ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ, ਖੁਸ਼ੀ; ਜੇ ਧੂੰਆਂ ਹੋਵੇ, ਧਨ ਅਤੇ ਅਨਾਜ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ। ਜਦ ਸਿੰਘ ਹਾਥੀ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਹੋਵੇ, ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਸਫਲਤਾ; ਜਦ ਕੁੱਤਾ ਹੋਵੇ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਵਾਧੂ ਖੁਸ਼ੀ। ਜੇ ਬੈਲ ਹਾਥੀ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਹੋਵੇ, ਰਾਜੀ ਇੱਜ਼ਤ, ਆਦਰ, ਧਨ; ਜੇ ਗਧਾ ਹੋਵੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਦੁਖ, ਫਿਰ ਖੁਸ਼ੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭੈਰਵ ਨੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਵਿਦਿਆ, ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਅਤੇ ਚੁਮਕਣ ਵਾਲੀ ਮੁਕੁਤ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦਾ ਵਰਨਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚੰਗਾ-ਮੰਦਾ ਜਾਣਨ ਅਤੇ ਰਾਜ, ਧਨ, ਖੁਸ਼ੀ, ਦੁਖ, ਲਾਭ-ਹਾਨੀ ਆਦਿ ਦੇ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।