ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਕ ਵਾਰ, ਇੱਕ ਉਪਾਸਕ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਵਿਧੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਤਰਾਂ ਉੱਤੇ 'ਈ' ਤੋਂ 'ਅੰ' ਤੱਕ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਵਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਥਾਂਵਾਂ 'ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਆਹਵਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ, ਦੇਵੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਮੂਲ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸੇਨਾ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਲੋਟਸ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ 'ਤੇ, ਪੱਛਮੀ ਪੱਤੀ 'ਤੇ ਧਰਤੀ, ਉੱਤਰੀ 'ਤੇ ਪਾਣੀ, ਦੱਖਣੀ 'ਤੇ ਅੱਗ, ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ 'ਤੇ ਹਵਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੇ ਗਏ ਬੀਜ-ਅੱਖਰ ਤੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਹਵਾ ਦਾ ਮੂਲ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ 'ਤੇ, ਅਤੇ 'ਰ' ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। 'ਵੰ' ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉੱਤਰੀ-ਪੂਰਬ 'ਤੇ, ਅਤੇ 'ਓੰ' ਨੂੰ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਸੂਖਮ ਅਤੇ ਸਥੂਲ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਬਾਹਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਹਿਰਦਾ ਨੂੰ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ 'ਤੇ, ਅਤੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਈਸ਼ਾਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ 'ਤੇ ਚੋਟੀ, ਉੱਤਰੀ-ਪੱਛਮ 'ਤੇ ਕਵਚ, ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਮਿਸ਼ਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅੱਖ ਨੂੰ ਉੱਤਰ 'ਤੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਟਿੱਪ ਤੇ ਕੇਂਦਰ 'ਤੇ ਬੀਜ-ਅੱਖਰ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਨੰਤ ਤੋਂ ਕੁਲੀਰ ਤੱਕ ਆਠ ਨਾਗਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਈਸ਼ਾ ਤੱਕ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਪਾਸਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰ ਇੱਕ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਲੋਟਸ ਵਿੱਚ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਪੱਥਰ ਉੱਤੇ ਚਕਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਿਨਚਰੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੂਜਾ ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਉਪਾਸਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਨ-ਭਾਵਨ, ਮੋਹਕ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਪ੍ਰਲੈ ਦਾ ਕਾਰਣ ਸਮਝਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਤੱਕ ਫੈਲਦਾ, ਦਸ ਬਾਂਹਾਂ, ਚਾਰ ਚਿਹਰੇ, ਪੀਲੇ ਨੇਤਰ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਬਰਢ ਰੱਖੇ, ਅੱਗ ਦੀ ਲੜੀਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਤੀਖੇ ਦੰਦਾਂ, ਭਿਆਨਕ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ, ਚੰਦ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਭੈਰਵ ਨੂੰ ਸਿਧੀ ਲਈ, ਅਤੇ ਗਰੁੜ ਨੂੰ ਹਰ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ, ਉਹ ਗਰੁੜ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਡਰਾਉਣ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੰਖ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੱਤ ਆਕਾਸ਼ ਉਸ ਦੀ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਹਨ, ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਉਸ ਦੇ ਗਲੇ 'ਤੇ, ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਈਸ਼ਾਨ ਤੱਕ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਕਲਪਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਦਾ-ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਚੋਟੀ ਅਤੇ ਤ੍ਰੈ-ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ, ਪਰਮ ਸ਼ਿਵ ਤਾਰਕ੍ਸ਼੍ਯ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਹੈ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਵਿਸ਼ ਅਤੇ ਨਾਗਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਡਰਾਉਣ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ, ਮੰਤ੍ਰ-ਸਰੂਪ ਗਰੁੜ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਹਰ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਵਿਅਕਤੀ ਗਰੁੜ-ਸਰੂਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਭੂਤ, ਪ੍ਰੇਤ, ਯਕ੍ਸ਼, ਨਾਗ, ਗੰਧਰਵ, ਰਾਖਸ਼, ਚੌਥੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਧਨਵੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਰੁੜ ਨੇ ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਗੌਰੀ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੱਸਿਆ; ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਸੁਣੋ। ਭੈਰਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਸਦਾ ਨਮ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। "ਓਮ ਹ੍ਰੀੰ, ਆਓ, ਦੇਵੀ, ਐਂ ਹ੍ਰੀੰ ਹ੍ਰੀੰ", ਲਕੀਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ; "ਓਮ ਹ੍ਰੀੰ, ਕਲੇਦਿਨੀ, ਭੰ", ਮਦਨ-ਕ੍ਸ਼ੋਭਿਨੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; "ਐ, ਯੰ ਯੰ, ਕ੍ਰੀੰ", ਜਾਂ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਲਕੀਰ, "ਹ੍ਰੀੰ", ਅਤੇ ਮਦਨ ਵਿੱਚ; "ਐਂ ਹ੍ਰੀੰ ਹ੍ਰੀੰ", ਨਿਰੰਜਨਾ, ਵਾਗਤੀ, ਮਦਨ ਲਕੀਰ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਖਨੇਤ੍ਰ-ਅਵਲੀਤੀ; ਵੇਗਵਤੀ ਨੂੰ, ਮਹਾ-ਆਤਮਾ ਦੇ ਆਸਨ ਲਈ, ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। "ਓਮ ਹ੍ਰੀੰ, ਕ੍ਰੈੰ, ਨੈੰ, ਕ੍ਰੈੰ", ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਦਨ ਦੀ ਮਦ-ਭਾਵਨਾ ਲਈ, "ਕ੍ਰੀੰ", ਨਮਸਕਾਰ; "ਐਂ ਹ੍ਰੀੰ", ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; "ਓਮ ਹ੍ਰੀੰ ਕ੍ਰੀੰ", ਪੱਛਮੀ ਚਿਹਰੇ ਲਈ; "ਓਮ ਐਂ ਹ੍ਰੀੰ ਹ੍ਰੀੰ", ਉੱਤਰੀ ਲਈ; "ਐਂ ਹ੍ਰੀੰ", ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਉਪਰਲੇ ਚਿਹਰੇ ਲਈ; "ਓਮ ਹ੍ਰੀੰ" ਫੰਦਾ ਲਈ, "ਕ੍ਰੀੰ" ਅੰਕੁਸ਼ ਲਈ, "ਐਂ" ਖੋਪੜੀ ਲਈ, ਨਮਸਕਾਰ; ਪਹਿਲਾ ਡਰ, "ਐਂ ਹ੍ਰੀੰ", ਅਤੇ ਸਿਰ, ਚੋਟੀ, ਕਵਚ ਲਈ; "ਐਂ ਹ੍ਰੀੰ ਕ੍ਰੀੰ", ਮਿਸ਼ਲ ਲਈ, "ਫਟ"। ਪੂਰਬ 'ਤੇ ਕਾਮਰੂਪ, ਅਸੀਤਾਂਗ, ਭੈਰਵ, ਬ੍ਰਹਮਾਣੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਦੱਖਣ 'ਤੇ ਕਾਂਦਾ, ਰੁਰੂ ਭੈਰਵ, ਅਤੇ ਮਾਹੇਸ਼ਵਰੀ ਨੂੰ ਆਹਵਾਨ ਕਰਨਾ। ਪੱਛਮ 'ਤੇ ਚੰਡਾ, ਨਮਸਕਾਰ; ਉੱਤਰ 'ਤੇ ਚੋਲਕਾ, ਕ੍ਰੋਧ, ਨਮਸਕਾਰ, ਅਤੇ ਵੈष੍ਣਵੀ ਨੂੰ। ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ 'ਤੇ ਅਘੋਰਾ, ਉਨਮੱਤ ਭੈਰਵ, ਅਤੇ ਵਾਰਾਹੀ; ਉੱਤਰੀ-ਪੱਛਮ 'ਤੇ ਸਾਰਾ, ਕਪਾਲਿਨ ਭੈਰਵ, ਅਤੇ ਮਾਹੇਂਦਰੀ। ਉੱਤਰੀ-ਪੱਛਮ ਕੋਣ 'ਤੇ ਜਲੰਧਰ, ਭੈਰਵ, ਅਤੇ ਚਮੁੰਡਾ; ਉੱਤਰੀ-ਪੂਰਬ ਕੋਣ 'ਤੇ ਵਟੁਕਾ, ਸੰਹਾਰਾ, ਅਤੇ ਚੰਡਿਕਾ। ਫਿਰ, ਰਤੀ, ਪ੍ਰੀਤੀ, ਕਾਮ, ਅਤੇ ਪੰਜ ਤੀਰ; ਧਿਆਨ, ਪੂਜਾ, ਜਪ, ਅਤੇ ਨੈਵੇਦ ਦੇ ਨਾਲ, ਦੇਵੀ ਸਦਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨਿਤਯਾ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ, ਜਵਲਾਮੁਖੀ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ, ਰੋਗ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਮੈਂ ਜਵਲਾਮੁਖੀ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਹੈ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ 'ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਨਿਤਯਾਰੂਣਾ, ਕਾਮ-ਵਸ਼, ਮਹਾ-ਮੋਹ; ਮਾਹੇਂਦ੍ਰਾਣੀ, ਕਲਾਨਾਕਰਸ਼ਿਨੀ, ਭਾਰਤੀ। ਬ੍ਰਹਮਾਣੀ, ਮਾਹੇਸੀ, ਕੌਮਾਰੀ, ਵੈष੍ਣਵੀ; ਵਾਰਾਹੀ, ਮਾਹੇਂਦ੍ਰੀ, ਚਮੁੰਡਾ, ਅਪਰਾਜਿਤਾ। ਵਿਜਯਾ, ਅਜਿਤਾ, ਮੋਹਿਨੀ, ਤਵਰੀਤਾ; ਸਤੰਭਿਨੀ, ਜ੍ਰਿੰਭਿਨੀ, ਅਤੇ ਕਾਲਿਕਾ ਲੋਟਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ; ਜਵਲਾਮੁਖੀ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਵਿਸ਼ ਆਦਿ ਨਾਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਭੈਰਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਸ਼ੁਭ-ਅਸ਼ੁਭ ਦੀ ਸ਼ੁਧੀ ਲਈ ਚੋਟੀ-ਮਣੀ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਸੂਰਜ, ਦੇਵੀ, ਗਣ, ਅਤੇ ਸੋਮਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਵਿਅਕਤੀ ਉਸ ਨੂੰ ਲਿਖਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਲਕੀਰਾਂ, ਗਾਂ ਦੇ ਮੂਤਰ ਵਰਗੀ, ਜਾਂ ਵਹਿੰਦੀ ਧਾਰ ਤੋਂ; ਜਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ, ਵਿਅਕਤੀ ਬੈਨਰ ਆਦਿ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਗਿਣਦਾ ਹੈ। ਬੈਨਰ, ਧੂੰਆ, ਸਿੰਘ, ਕੁੱਤਾ, ਬਲਦ, ਗਧਾ, ਹਾਥੀ, ਅਤੇ ਗਿੱਧ—ਇਹ ਆਠ ਨਾਂਵਾਂ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਬੈਨਰ ਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਬੈਨਰ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਰਾਜ, ਧਨ ਆਦਿ ਦੀ ਸੋਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਜੇ ਧੂੰਆ ਹੋਵੇ, ਧਾਤੂ ਅਤੇ ਲਾਭ ਦੀ ਸੋਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਸਿੰਘ ਹੋਵੇ, ਧਨ ਆਦਿ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ; ਜੇ ਕੁੱਤਾ ਹੋਵੇ, ਸੇਵਕ, ਸੁਖ ਆਦਿ ਦੀ ਸੋਚ। ਜੇ ਬਲਦ ਹੋਵੇ, ਪਦ ਅਤੇ ਲਾਭ; ਜੇ ਗਧਾ ਹੋਵੇ, ਦੁਖ, ਕਲੇਸ਼ ਆਦਿ। ਜੇ ਹਾਥੀ ਹੋਵੇ, ਪਦ, ਜਿੱਤ, ਆਦਿ; ਜੇ ਗਿੱਧ ਹੋਵੇ, ਦੁਖ ਅਤੇ ਧਨ ਨਾਸ। ਜੇ ਧੂੰਏ ਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਬੈਨਰ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਦੁਖ, ਫਿਰ ਧਨ; ਜੇ ਧੂੰਆ ਹੀ ਹੋਵੇ, ਝਗੜੇ ਅਤੇ ਦੁਖ। ਜੇ ਸਿੰਘ ਹੋਵੇ, ਮਨ, ਧਨ ਆਦਿ; ਜੇ ਕੁੱਤਾ ਹੋਵੇ, ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਲਾਭ। ਜੇ ਬਲਦ ਹੋਵੇ, ਇਸਤਰੀ, ਘੋੜੇ, ਧਨ ਆਦਿ; ਜੇ ਗਧਾ ਹੋਵੇ, ਰੋਗ ਅਤੇ ਧਨ ਨਾਸ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ, ਉਪਾਸਕ ਸ਼ਿਵ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ, ਗਰੁੜ, ਅਤੇ ਜਵਲਾਮੁਖੀ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੰਸਾਰਕ ਰੋਗ, ਵਿਘਨ, ਵਿਸ਼, ਅਤੇ ਦੁਖ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।