ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਸਾਰੇ ਵਿਅਪਕ ਮੰਤਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਂਗਲੀਆਂ ਦੇ ਜੋੜਾਂ 'ਤੇ ਇਕ ਇਕ ਕਰਕੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਨਿਆਸ ਅਤੇ ਈਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਨਿਆਸ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਖ਼ਰ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਣਵ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਨਾਮ ਅਤੇ ਨਾਮ ਦੇ ਹੀ ਉਚਾਰਣ ਨਾਲ, ਹਰ ਮੰਤਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਲਈ ਇਹ ਵਿਧੀ ਸਿਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨਾਮ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅੱਖਰ ਮੰਤਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਠ ਨਾਗ ਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸੱਦਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ‘ਓਂ ਸ੍ਵਾਹਾ’ ਦੇ ਉਚਾਰਣ ਨਾਲ, ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਮੰਤਰ ਹਰ ਕੰਮ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਦਾ ਕਾਰਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਰ-ਨਿਆਸ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਨਿਆਸ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚੰਡ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੋਚੋ, ਜੋ ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬੀਜ (ਮੂਲ) ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਰੂਪ ਵਾਂਗ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਰਨ ਦੀ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਦੇ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਰੱਖੋ, ਜੋ ਤਪਦੇ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ। ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਦਿਵ੍ਯ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ; ਇਸ ਨੂੰ ਕਾਲੀ ਰੰਗਤ ਵਾਲੀ ਧਿਆਨ ਕਰੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਤੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦੂਣੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਕੋਣ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ ਮੰਡਲ, ਜੋ ਅੱਗ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਚਮਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ ਤੱਕ, ਭਸਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਗਲ ਤੱਕ ਦੀ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ। ਫਿਰ, ਭਿਆਨਕ ਹਵਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮੰਡਲ, ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਕਾਜਲ ਵਾਂਗ ਤੋੜੇ ਹੋਏ ਰੰਗ ਦਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ। ਚੋਟੀ ਦੇ ਉੱਤੇ, ਦਿਵ੍ਯ, ਪਵਿੱਤਰ, ਸਫੈਦ ਸਫਟਿਕ ਵਾਂਗ ਚਮਕ, ਜੋ ਅਣਮਾਪ ਹੈ, ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਵੱਡੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ। ਤੱਤਾਂ ਅਤੇ ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਆਸ ਕਰਕੇ, ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ‘ਲ’ ਅੱਖਰ ਤੇ ਬਿੰਦੂ ਵਾਲੇ ਮੰਤਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ। ਫਿਰ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਬੀਜ-ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਕੇ, ਮੰਡਲ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ; ਵਿਧੀ ਸਮੇਂ, ਮੰਡਲ ਦੇ ਹਰੇਕ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਤਰੀਕੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਖਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੋ। ਫਿਰ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਗਰੁੜ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ, ਜਿਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਪਰਾਂ ਉੱਤੇ ਕਾਲੇ ਸਰਪ ਲਪਟੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜੋ ਹਰੇਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਵਿਸ਼ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਅਡਿੱਠ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਚਲਣ ਵਾਲਾ। ਗ੍ਰਹਾਂ, ਭੂਤਾਂ, ਡਾਕਿਨੀਆਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਆਦਿ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰਪਾਂ ਨਾਲ ਘੇਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੋਹਾਂ—ਸਰਪ ਅਤੇ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਨਿਆਸ—ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ; ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਆਤਮਾ ਦੇ ਤੱਤ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਵਿਧੀਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰੋ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਤਿੰਨ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਨਿਆਸ ਕਰੋ, ਫਿਰ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸ਼ਿਵ ਤੱਤ, ਸਰੀਰ ਵਿਚ, ਦੇਵਤਾ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਉਂਗਲੀਆਂ ਦੇ ਜੋੜਾਂ ਉੱਤੇ। ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਆਸ ਕਰਕੇ, ਸਿੱਧਾ ਅਤੇ ਉਲਟਾ ਦੋਵੇਂ, ਫਿਰ ਬਲਬ, ਡੰਡਾ, ਕਮਲ ਅਤੇ ਧਰਮ, ਗਿਆਨ ਆਦਿ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਨਿਆਸ ਕਰੋ। ਦੂਜੇ ਸਵਰ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ, ਅਤੇ ਅਖੀਰਲੇ ਵਰਗ ਦੇ ਅੱਖਰ ਨਾਲ ਖਤਮ ਕਰਕੇ, ‘ਸ਼’ ਨੂੰ ਕੰਡ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ‘ਮ’ ਨੂੰ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ‘ਰ’ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ‘ਅ’, ‘ਕ’, ‘ਚ’, ‘ਟ’, ‘ਤ’, ‘ਪ’, ‘ਯ’ ਵਰਗ ਦੇ ਅੱਖਰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਰੱਖੋ; ਪੰਖੜੀਆਂ ਅਤੇ ਰੇਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ-ਦੋ ਰੱਖੋ। ਰੇਸ਼ਿਆਂ ਉੱਤੇ ‘ਈ’ ਤੋਂ ‘ਅੰ’ ਤੱਕ ਦੇ ਸਵਰ ਰੱਖੋ, ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ; ਫਿਰ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਤਿੰਨ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਨਿਆਸ ਕਰੋ। ਫਿਰ, ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਸੱਦੋ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਕੰਡ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੋ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖੋ। ਪੱਛਮੀ ਪੰਖੜੀ ਉੱਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ, ਉੱਤਰੀ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ, ਦੱਖਣੀ ਉੱਤੇ ਅੱਗ ਦੀ, ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਉੱਤੇ ਹਵਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੇ ਬੀਜ-ਅੱਖਰ ਅਤੇ ਰੂਪ ਦੀ ਨਿਆਸ ਕਰੋ; ਹਵਾ ਦਾ ਮੂਲ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ‘ਰ’ ਅੱਖਰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੋ। ‘ਵੰ’ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉੱਤਰੀ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਪੂਜੋ, ‘ਓਂ’ ਨੂੰ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੋ; ਸੁਕਸ਼ਮ ਅਤੇ ਸਥੂਲ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਪੂਜੋ। ਫਿਰ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ; ਦਿਲ ਨੂੰ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ, ਸਿਰ ਨੂੰ ਈਸ਼ਾਨ ਕੋਣ ਵਿੱਚ ਪੂਜੋ। ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ, ਉੱਤਰੀ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਕਵਚ ਰੱਖੋ। ਅਸਤਰ ਬਾਹਰ ਰੱਖੋ, ਅੱਖ ਉੱਤਰੀ ਦਿਸਾ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਪੱਤੇ ਦੇ ਸਿਰੇ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਉੱਤੇ ਬੀਜ-ਅੱਖਰ ਪੂਜੋ; ਅਠ ਨਾਗ, ਅਨੰਤ ਤੋਂ ਕੁਲੀਰ ਤੱਕ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ। ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਈਸ਼ਾ ਤੱਕ, ਹਰ ਦਿਸਾ ਵਿੱਚ, ਨਿਰਧਾਰਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿੱਚ, ਨਿਰਧਾਰਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਪੱਥਰ ਉੱਤੇ ਚੱਕਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਇਹ ਵਿਧੀ ਨਿੱਤ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੋਹਕ, ਚਾਹਵਾਂ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਚ ਲੀਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ੍ਰਿਜਨ-ਵਿਨਾਸ਼ ਦਾ ਕਰਤਾ ਹੈ, ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ, ਦਸ ਬਾਂਹਾਂ, ਚਾਰ ਚਿਹਰੇ, ਪੀਲੇ ਨੈਣ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਬਰਛੀ ਫੜੀ ਹੋਈ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੋਚੋ। ਭਿਆਨਕ, ਬੜੀ ਡਰਾਉਣੀ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਭੈਰਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ, ਸਿੱਧੀ ਲਈ, ਅਤੇ ਹਰ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਗਰੁੜ ਦਾ। ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰ ਲਈ, ਗਰੁੜ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ, ਡਰਾਉਣੇ ਤੇ ਭੈੜੇ, ਜਿਸ ਦੇ ਪੈਰ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਰਾਂ ਨਾਲ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸੱਤ ਆਕਾਸ਼ ਉਸ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਹਨ, ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਉਸ ਦੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਈਸ਼ਾਨ ਤੱਕ, ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਧਿਆਨ ਕਰੋ। ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਤਾਕਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਰਵੋਚ ਸ਼ਿਵ ਤਾਰਕਸ਼ (ਗਰੁੜ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ, ਵਿਸ਼ ਅਤੇ ਨਾਗਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਭੈੜੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ, ਗਰੁੜ, ਜੋ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜੀਵੰਤ ਰੂਪ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਲ-ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਹਰ ਕੰਮ ਵਿੱਚ, ਧਿਆਨ ਕਰੋ; ਇਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਕੁਝ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਦੇ ਹੋ, ਉਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮਨੁੱਖ ਗਰੁੜ-ਸਮਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ, ਯਕਸ਼, ਨਾਗ, ਗੰਧਰਵ, ਰਾਕਸ਼ਸ, ਉਸ ਦੀ ਝਲਕ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਚੌਥੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਤੇ ਹੋਰ ਤਾਪ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਧਨਵੰਤਰੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਰੁੜ ਨੇ ਕਹਿਆ, ਅਤੇ ਗਰੁੜ ਨੇ ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਗੌਰੀ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ; ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਇਹ ਸੁਣੋ।