ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਪਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇਹ ਕਥਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨ ਵਿਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਅਤੇ ਉਪਚਾਰ ਦੇ ਉਪਾਅ ਬੜੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਵਿਸ਼ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੀੜੇ ਜਾਂ ਮੱਖੀ ਨੇ ਕੱਟ ਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਦੀਵੇ ਦਾ ਤੇਲ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਉਹ ਵਿਸ਼ ਵੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖਜੂਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ ਦਾ ਵੀ ਇਹੀ ਹਾਲ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਬਿਛੂ ਨੇ ਡੰਕ ਮਾਰਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਅਦਰਕ ਅਤੇ ਤਗਰ ਦੀ ਲਾਗ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ, ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ ਦਾ ਵੀ ਉਪਚਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਲਾਗ ਪੇਸਟ ਵਾਂਗ ਕਰਕੇ ਲਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਤਪੁਸ਼ਪਾ, ਸੈਂਧਵ ਲੂਣ ਅਤੇ ਘਿਉਂ ਦਾ ਲੇਪ, ਅਤੇ ਸ਼ੀਰੀਸ਼ ਦੇ ਬੀਜ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਘਿਸ ਕੇ ਲਾਉਣ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਲੇਪ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੁੱਤੇ ਦੇ ਕੱਟਣ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਵਿਸ਼ ਵੀ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਮੰਡੂਕ (ਮੈਂਡਕ) ਦੇ ਵਿਸ਼ ਦਾ ਸੰਕਟ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਅੱਗ ਨਾਲ ਗਰਮ ਕੀਤਾ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕਣ ਨਾਲ ਉਹ ਵੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਜਖਮ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ ਧਤੂਰਾ ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਰਾਈ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਗੁੜ ਪਿਲਾਉਣ ਨਾਲ, ਹੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾਵਲੰਕਿਤ ਸ਼ਿਵ, ਉਹ ਵਿਸ਼ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਰਗਦ, ਨੀਮ ਅਤੇ ਸ਼ਮੀ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਦੀ ਛਾਲ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲ ਕੇ, ਉਸ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਧੋਤ ਕਰਵਾਉਣ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੇਵਦਾਰੂ ਜਾਂ ਲਾਲ ਮਿੱਟੀ, ਜਾਂ ਨਾਗਕੇਸਰ, ਦਰਿਦ੍ਰਾ, ਅਤੇ ਮੰਜਿਸ਼ਠਾ ਦੀ ਲਾਗ ਲਾਉਣ ਨਾਲ, ਹੇ ਹਰਾ, ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਰੰਜਾ ਦੇ ਬੀਜ, ਵਰੁਣ ਦੀ ਛਾਲ, ਤਿਲ ਅਤੇ ਰਾਈ ਦੇ ਸੇਵਨ ਨਾਲ ਵੀ ਵਿਸ਼ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। ਘਿਉਂ ਵਿੱਚ ਗ੍ਹੀਕੁੰਵਾਰ ਦੇ ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਲੂਣ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕੱਟਣ ਨਾਲ ਹੋਈ ਖੁਜਲੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਭਗਵਾਨ ਹਰੀ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਚਿਤਰਕ ਦੇ ਅੱਠ ਭਾਗ, ਸ਼ੁਰਨ ਦੇ ਸੋਲਾਂ ਭਾਗ, ਸੁੱਕਾ ਅਦਰਕ ਚਾਰੇ ਭਾਗ ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ ਦੇ ਦੋ ਭਾਗ ਲਓ। ਲੰਬੀ ਮਿਰਚ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਤਿੰਨ ਭਾਗ, ਵਿਦੰਗਾ ਚਾਰ ਭਾਗ, ਮੁਸਲੀ ਅੱਠ ਭਾਗ, ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਚਾਰੇ ਭਾਗ ਮਿਲਾਓ। ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਭਾਰ ਤੋਂ ਦੋ ਗੁਣਾ ਗੁੜ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲੱਡੂ ਜਾਂ ਵਟੀਆਂ ਬਣਾਓ। ਇਹ ਉਪਚਾਰ ਖਾਣ ਨਾਲ ਅਜੀਰਨ, ਅਨੀਮੀਆ, ਪੀਲੀਆ, ਦਸਤ, ਹਾਜਮੇ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਅਤੇ ਤਿਲੀ ਦੇ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬਿਲਵ, ਅਗਨਿਮੰਥ, ਸ਼ਿਓਨਾਕ, ਪਾਤਲ, ਪਰਿਭਦ੍ਰ, ਪ੍ਰਸਾਰਣੀ, ਅਸ਼ਵਗੰਧਾ, ਬ੍ਰਿਹਤੀ, ਕੰਟਕਾਰੀ, ਬਲਾ, ਅਤਿਬਲਾ, ਰਸਨਾ, ਸ਼ਵਦੰਸਤਰ, ਪੁਨਰਨਵਾ, ਇਰੰਡ, ਸ਼ਰੀਵਾ, ਪਰਨਾ, ਗੁਡੂਚੀ, ਅਤੇ ਕਪੀਕਚੂ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਰ ਇੱਕ ਦੀ ਦਸ-ਦਸ ਪਲ ਲਓ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁੱਚੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲੋ, ਜਦ ਤੱਕ ਪਾਣੀ ਚੌਥਾਈ ਨਾ ਰਹਿ ਜਾਵੇ, ਫਿਰ ਇਸਨੂੰ ਤੇਲ ਦੇ ਬਰਤਨ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਕਾਓ। ਫਿਰ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਕਰੀ ਜਾਂ ਗਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਪਾਓ, ਅਤੇ ਸ਼ਤਾਵਰੀ ਅਤੇ ਸੈਂਧਵ ਲੂਣ ਸਮ ਭਾਗ ਪਾਓ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿਹੜੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪੀਸਣੀਆਂ ਹਨ—ਸ਼ਤਪੁਸ਼ਪਾ, ਦੇਵਦਾਰੂ, ਬਲਾ, ਪਰਨਾ, ਵਚ, ਅਤੇ ਅਗਰੂ। ਕੁਸ਼ਠ, ਮਾਂਸੀ, ਸੈਂਧਵ ਲੂਣ, ਪ੍ਰਤੀਕ ਚੀਜ਼ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਪਲ, ਅਤੇ ਪੁਨਰਨਵਾ—ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਬਣੇ ਤੇਲ ਨੂੰ ਪੀਣ, ਨਾਸਿਕਾ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਅਤੇ ਮਲਿਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੋ। ਇਹ ਤੇਲ ਦਿਲ ਦੀ ਪੀੜਾ, ਪਾਸੇ ਦੀ ਪੀੜਾ, ਗੰਢਾਂ ਦੀ ਸੂਜ, ਮਿਰਗੀ, ਗਠੀਆ, ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਤੇਲ ਖਚਰਣੀ ਨੂੰ ਵੀ ਗਰਭਵਤੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ, ਹੇ ਹਰਾ, ਇਸ ਦੀ ਔਰਤ ਲਈ ਕੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ! ਘੋੜਿਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਤ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਲਈ ਇਹ ਤੇਲ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਹਿੰਗ, ਤੁੰਬਾ ਅਤੇ ਸੁੱਕਾ ਅਦਰਕ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਰਾਈ ਦੇ ਤੇਲ ਨਾਲ, ਪੁਰਾਣਾ ਤੇਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਕੰਨ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਦਰਦ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੁੱਕੀ ਮੂਲੀ, ਸੁੱਕਾ ਅਦਰਕ, ਹਿੰਗ, ਸਿੰਨਾਬਾਰ, ਅਤੇ ਅਦਰਕ ਦੀ ਖਾਰ, ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਛਾਛ ਪਾ ਕੇ ਪਕਾਓ ਤਾਂ ਇਹ ਤੇਲ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੰਨ ਦੀ ਬਹਿਰਾਪਨ, ਦਰਦ, ਪੀਪ ਦਾ ਵਗਣਾ ਅਤੇ ਕੀੜੇ, ਇਹ ਤੇਲ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੁੱਕੀ ਮੂਲੀ, ਸੁੱਕਾ ਅਦਰਕ, ਖਾਰ, ਸਿੰਨਾਬਾਰ, ਪੀਪਲ, ਸੋਆ, ਵਚ, ਕੁਸ਼ਠ, ਦੇਵਦਾਰੂ, ਅਤੇ ਸੁਰਮਾ ਦਾ ਰਸ, ਕਾਲਾ ਲੂਣ, ਜੌ ਦੀ ਖਾਰ, ਸੈਂਧਵ ਲੂਣ, ਗ੍ਰੰਥਿਕਾ, ਵਿਦੰਗਾ, ਮੁਥਾ, ਸ਼ਹਦ, ਅਤੇ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਖੱਟਾ ਮਾੜਾ, ਨਿੰਬੂ ਅਤੇ ਕੇਲੇ ਦਾ ਰਸ ਵੀ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਤੇਲ ਪਕਾਓ। ਇਹ ਤੇਲ ਕੰਨ ਦੇ ਦਰਦ ਲਈ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਬਹਿਰਾਪਨ, ਘੰਘਰਾਲੇ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਪੀਪ ਦਾ ਵਗਣਾ ਅਤੇ ਕੀੜੇ ਤੁਰੰਤ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਚੰਦਰਕਲਾਧਾਰੀ, ਇਹ ਖਾਰ ਵਾਲਾ ਤੇਲ ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਗੰਦਗੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚੰਦਨ, ਕੇਸਰ, ਜਟਾਮਾਂਸੀ, ਕਪੂਰ, ਜਾਇਫਲ ਦੇ ਪੱਤੇ, ਜਾਇਫਲ, ਕਨਕੋਲਾ, ਸੁਪਾਰੀ, ਲਵੰਗ ਦੇ ਫਲ, ਅਗਰੂ, ਕਸਤੂਰੀ, ਕੁਸ਼ਠ, ਤਗਰ, ਗੋਰੋਚਨਾ, ਪ੍ਰਿਯੰਗੂ, ਬਲਾ, ਅਤੇ ਨਾਖੀ, ਸਰਲਾ, ਸਪਤਪਰਨ, ਲੱਕ, ਆਮਲਕੀ, ਅਤੇ ਪਦਮਕਾ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਤੇਲ ਤਿਆਰ ਕਰੋ। ਇਹ ਤੇਲ ਪਸੀਨੇ, ਗੰਦਗੀ, ਬਦਬੂ, ਖੁਜਲੀ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਲਈ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਜੇ ਕੋਈ ਔਰਤ ਬੰਜਣ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਇਹ ਤੇਲ ਸੌ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ ਵਰਤਣ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਸੰਤਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਜਵਾਇਨ, ਚਿਤਰਕ, ਧਨੀਆ, ਤ੍ਰਿਯੁਸ਼ਣ, ਜੀਰਾ, ਕਾਲਾ ਲੂਣ, ਵਿਦੰਗਾ, ਲੰਬੀ ਮਿਰਚ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਰਾਈ—ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਤ ਘਿਉਂ ਪਕਾਓ, ਅੱਠ ਗੁਣਾ ਪਾਣੀ ਪਾ ਕੇ। ਇਹ ਮਸੂਲ, ਗੰਢਾਂ ਦੀ ਸੂਜ ਅਤੇ ਜਲੋਦਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੱਗਨੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਜਵਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ, ਤ੍ਰਿਵ੍ਰਿਤ, ਕੁਸ਼ਠ, ਹਰਤਾਲ, ਰਸਕਪੂਰ, ਦੇਵਦਾਰੂ, ਦੋ ਕਿਸਮ ਦੀ ਹਲਦੀ, ਕੁਸ਼ਠ, ਜਟਾਮਾਂਸੀ, ਚੰਦਨ, ਵਿਸ਼ਾਲਾ, ਕਰਵੀਰ, ਅਰਕ ਦਾ ਦੁੱਧ, ਗੋਮੂਤ੍ਰ ਦਾ ਰਸ—ਹਰ ਇੱਕ ਇੱਕ ਕਰਸ਼ਾ, ਅਤੇ ਆਧਾ ਪਲ ਵਿਸ਼। ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਤ ਰਾਈ ਦਾ ਤੇਲ ਲਓ, ਅੱਠ ਗੁਣਾ ਗੋਮੂਤ੍ਰ ਪਾ ਕੇ, ਮਿੱਟੀ ਜਾਂ ਲੋਹੇ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ ਅੱਗ ਤੇ ਪਕਾਓ। ਇਸ ਨਾਲ ਖੁਜਲੀ, ਚੰਬਲ, ਦਾਦ ਅਤੇ ਛਾਲੇ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਚਮੜੀ ਨਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਚਿੱਟਾ ਰੋਗ ਬਹੁਤ ਵਧ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਇਸ ਤੇਲ ਨਾਲ ਮਲਿਸ਼ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਤੋਲਾ ਦੇ ਪੱਤੇ, ਕਟੁਕਾ, ਮੰਜਿਸ਼ਠਾ, ਸ਼ਰੀਵਾ, ਨੀਸ਼ਾ, ਜਾਤੀ, ਇਸ਼ਾਮਿਨੀ, ਨੀਮ ਦੇ ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਮੁਲੇਠੀ—ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਘਿਉਂ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ, ਇਹ ਸਭ ਉਪਾਅ ਮਨੁੱਖ, ਪਸ਼ੂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਬੜੀ ਕਰੁਣਾਵਾਨੀ ਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਚੰਗਿਆਈ ਲਈ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਸੰਜੀਵਨੀ ਰੂਪ ਹਨ।