ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਮਹਾਂਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਰੋਗੀਆਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਹਿਰੀਲੇ ਦੱਸਾਂ ਤੇ ਰੋਗਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਹੋਈ। ਮਹਾਂਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੋਡਰਾ ਜਾਂ ਡੁੰਡੁਭਾ ਜਹਿਰੀਲੇ ਦੱਸ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮਹਾਕਾਲਾ ਦੀ ਜੜ ਨੂੰ ਪੀਸ ਕੇ ਖਟੇ ਮੰਡੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਜ਼ਹਿਰ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੰਡੁਲੀਯਕ ਦੀ ਜੜ ਨੂੰ ਚਾਵਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀਸ ਕੇ, ਘਿਉਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪੀ ਕੇ, ਹਰ ਕਿਸਮ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨੀਲੀ ਅਤੇ ਲੱਜਾਲੁਕਾ ਦੀ ਜੜ, ਚਾਵਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀਸ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਹੀ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਦੱਸਾਂ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਤਾਜ਼ਾ ਕੁਸਮਾਂਡਾ ਦਾ ਰਸ, ਗੁੜ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਮਿਲਾ ਕੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਪੀਣ ਨਾਲ ਵੀ ਦੱਸਾਂ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੋਦਰਵਾ ਦੀ ਜੜ, ਯਸ਼ਟੀਮਧੂ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ ਭਟਕਾਵਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਮਿਸ਼ਰਨ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਪੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਚੂਹਿਆਂ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਵੀ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਮਾਪੇ ਠੰਡਾ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਨਾਲ ਵੀ ਲਾਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਮੂੰਹ ਪਾਨ ਖਾਣ ਨਾਲ ਸੜ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਲਾਰ ਰੁਕ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਘਿਉਂ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਨਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਦਾ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਂਕੋਲਾ ਦੀ ਜੜ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਬਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਗਰਸ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਰਮ ਗਾਂਢ ਦੇ ਘਿਉਂ ਵਿੱਚ ਸੈਂਧਾ ਨਮਕ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਬਿਛੂ ਦੇ ਡੱਸਣ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੁਸੁਭਾ, ਕੇਸਰ, ਹਰਿਤਾਲਾ, ਅਭਰਕ, ਕਰੰਜਾ ਅਤੇ ਅਰਕ ਦੀ ਜੜ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਡੱਸਣ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਦੀਵੇ ਦੇ ਤੇਲ ਨੂੰ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖਜੂਰ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਵੀ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਿਛੂ ਦੇ ਡੱਸਣ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਅਦਰਕ ਅਤੇ ਤਗਰ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰ ਦਾ ਵੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਤਪੁਸ਼ਪਾ, ਸੈਂਧਾ ਅਤੇ ਘਿਉਂ ਦੀ ਲਪਟ ਬਣਾਕੇ, ਅਤੇ ਸ਼ੀਰੀਸ਼ ਦੇ ਬੀਜ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਪੀਸ ਕੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਕੁੱਤੇ ਦੇ ਡੱਸਣ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਅੱਗ ਨਾਲ ਗਰਮ ਕੀਤਾ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਡਕ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਵੀ ਦੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਧਤੂਰਾ ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਰਾਈ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਗੁੜ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਚੰਦ੍ਰਕਲਾਧਾਰੀ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਜ਼ਹਿਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਟ, ਨੀਮ ਅਤੇ ਸ਼ਮੀ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਦੀ ਛਾਲ ਉਬਾਲ ਕੇ, ਉਸ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਦੰਦਾਂ ਨੂੰ ਧੋਣ ਨਾਲ, ਜ਼ਹਿਰ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੇਵਦਾਰੂ ਜਾਂ ਲਾਲ ਗੇਰੂ ਦੀ ਲਪਟ, ਜਾਂ ਨਾਗਕੇਸਰ, ਦਰਿਦ੍ਰਾ ਅਤੇ ਮੰਜਿਸ਼ਠਾ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ, ਉਮਾ ਪਤੀ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਰੰਜਾ ਦੇ ਬੀਜ, ਵਰੁਣ ਦੀ ਛਾਲ, ਤਿਲ ਅਤੇ ਰਾਈ—ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਉਪਯੋਗ ਨਾਲ ਜ਼ਹਿਰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਘਿਉਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਕੁਮਾਰੀ (ਅਲੋਏ) ਦਾ ਪੱਤਾ ਅਤੇ ਨਮਕ ਮਿਲਾ ਕੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਡੱਸਣ ਦੀ ਖੁਜਲੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹਰੀ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ: ਚਿਤਰਕ ਦੇ ਅੱਠ ਭਾਗ, ਸ਼ੁਰਣ ਦੇ ਸੋਲਾਂ ਭਾਗ, ਸੁੰਠ ਦਾ ਚਾਰ ਭਾਗ ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ ਦੇ ਦੋ ਭਾਗ ਲੈ ਲਵੋ। ਲੰਬੀ ਮਿਰਚ ਦੇ ਤਿੰਨ ਭਾਗ, ਵਿਦੰਗਾ ਦੇ ਚਾਰ, ਮੁਸਲੀ ਦੇ ਅੱਠ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਦੇ ਚਾਰ ਭਾਗ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਦੋਗੁਣਾ ਗੁੜ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲੱਡੂ ਜਾਂ ਵਟੀਆਂ ਬਣਾਓ। ਇਹ ਮਿਸ਼ਰਨ ਖਾਣ ਨਾਲ ਅਜੀਰਨ, ਖੂਨ ਦੀ ਕਮੀ, ਪੀਲੀਆ, ਦਸਤ, ਹਜ਼ਮਾ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਤਲਲੀ ਦੇ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬਿਲਵ, ਅਗਨਿਮੰਥ, ਸ਼ਿਓਨਾਕ, ਪਾਤਲ, ਪਰਿਭਦ੍ਰ, ਪ੍ਰਸਾਰਣੀ, ਅਸ਼ਵਗੰਧਾ, ਬ੍ਰਿਹਤੀ, ਕੰਟਕਾਰੀ, ਬਲਾ, ਅਤਿਬਲਾ, ਰਸਨਾ, ਸ਼ਵਦੰਸ਼ਟ੍ਰਾ, ਪੁਨਰਨਵਾ, ਏਰੰਡ, ਸ਼ਰੀਵਾ, ਪਰਨਾ, ਗੁਡੂਚੀ ਅਤੇ ਕਪੀਕਚੂ—ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਦਸ-ਦਸ ਪਲਾ ਲੈ ਕੇ, ਖ਼ਾਲਿਸ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲੋ। ਜਦ ਤੱਕ ਪਾਣੀ ਚੌਥਾਈ ਰਹਿ ਜਾਵੇ, ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਤੇਲ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਪਕਾਓ। ਫਿਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਬਕਰੀ ਜਾਂ ਗਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ, ਅਤੇ ਬਰਾਬਰ ਸ਼ਤਾਵਰੀ ਤੇ ਸੈਂਧਾ ਨਮਕ ਪਾਓ। ਹਣੂੰ ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿਹੜੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪੀਸਣੀਆਂ ਹਨ: ਸ਼ਤਪੁਸ਼ਪਾ, ਦੇਵਦਾਰ, ਬਲਾ, ਪਰਨਾ, ਵਚਾ, ਅਤੇ ਅਗੁਰੂ। ਕੁਸ਼ਠਾ, ਮਾਂਸੀ, ਸੈਂਧਾ ਨਮਕ, ਇੱਕ-ਇੱਕ ਪਲਾ ਅਤੇ ਪੁਨਰਨਵਾ—ਇਹ ਤੇਲ ਪੀਣ, ਨਾਸਾ ਦਵਾਈ ਅਤੇ ਮਲਿਸ਼ ਲਈ ਵਰਤਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਲ ਦੀ ਪੀੜਾ, ਪਾਸਲੀ ਦੀ ਪੀੜਾ, ਗੰਢਾਂ ਦੀ ਸੋਜ, ਮਿਰਗੀ, ਗਠੀਆ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਰਦ ਨੂੰ ਤਾਕਤਵਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਤੇਲ ਖਚਰਣੀ ਨੂੰ ਵੀ ਗਰਭਵਤੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਤਾਂ ਇਹ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ। ਘੋੜਿਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਤ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਲਈ ਇਹ ਤੇਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਹੀੰਗ, ਤੁੰਬਾ ਅਤੇ ਸੁੰਠ ਦੇ ਤੇਲ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸਰੋਂ ਦਾ ਤੇਲ, ਪੁਰਾਤਨ ਰੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ ਅਤੇ ਕੰਨ ਦੀ ਤੀਬਰ ਪੀੜਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੁੱਕੀ ਮੂਲੀ ਅਤੇ ਸੁੰਠ ਦਾ ਖਾਰ, ਹੀੰਗ, ਸਿੰਬਰ, ਅਦਰਕ, ਅਤੇ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਛਾਛ ਪਾ ਕੇ, ਇਹ ਤੇਲ ਤਿਆਰ ਕਰੋ। ਇਸ ਤੇਲ ਦੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਬਹਿਰਾਪਨ, ਕੰਨ ਦੀ ਪੀੜਾ, ਪੀਪ ਦਾ ਨਿਕਲਣਾ ਅਤੇ ਕੀੜੇ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੁੱਕੀ ਮੂਲੀ, ਸੁੰਠ, ਖਾਰ, ਸਿੰਬਰ, ਲੰਬੀ ਮਿਰਚ, ਸੋਆ, ਵਚ, ਕੁਸ਼ਠ, ਦੇਵਦਾਰ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮੋਨੀ ਦਾ ਰਸ, ਕਾਲਾ ਨਮਕ, ਜੌ ਦਾ ਖਾਰ, ਸੈਂਧਾ, ਗ੍ਰੰਥਿਕਾ, ਵਿਦੰਗਾ, ਨਗਰਮੋਥਾ, ਸ਼ਹਦ ਅਤੇ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਖਟਾ ਮੰਡਾ, ਨਿੰਬੂ ਅਤੇ ਕੇਲੇ ਦਾ ਰਸ—ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਤੇਲ ਪਕਾਓ। ਇਹ ਕੰਨ ਦੀ ਪੀੜਾ ਲਈ ਉੱਚਤਮ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਬਹਿਰਾਪਨ, ਕੰਨ ਵਿੱਚ ਘੰਟੀ ਵਾਂਗ ਆਵਾਜ਼, ਤੀਬਰ ਪੀਪ, ਅਤੇ ਕੀੜੇ ਤੁਰੰਤ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਖਾਰ ਵਾਲਾ ਤੇਲ ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਗੰਦਗੀ ਨੂੰ ਵੀ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚੰਦਨ, ਕੇਸਰ, ਜਟਾਮਾਂਸੀ, ਕਪੂਰ, ਜਾਇਫਲ ਦੇ ਪੱਤੇ, ਜਾਇਫਲ, ਕਨਕੋਲਾ, ਸੁਪਾਰੀ ਅਤੇ ਲੌਂਗ ਦੇ ਫਲ, ਅਗਰ, ਕਸਤੂਰੀ, ਕੁਸ਼ਠ, ਤਗਰ, ਗੋਰੋਚਨਾ, ਪ੍ਰਿਯੰਗੂ, ਬਲਾ ਅਤੇ ਨਾਖੀ—ਇਹ ਸਭ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਉਪਚਾਰਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਰੋਗਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਅਤੇ ਹਰੀ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਰੋਗ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਇਹ ਅਮੋਲਕ ਨੁਸਖੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ੇ।