ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ, ਹਰੀ ਜੀ ਨੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਗਲੇ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਜਾਂ ਆਵਾਜ਼ ਭਾਰੀ ਹੋਣ ਦਾ ਰੋਗ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਬਿਭੀਤਕਾ, ਪਿੱਪਲੀ ਅਤੇ ਸੈਂਧਵ ਲੂਣ ਦਾ ਚੂਰਨ ਖੱਟੇ ਕੰਜੀ ਨਾਲ ਲੈਣ ਨਾਲ ਇਹ ਰੋਗ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਪਚਾਰਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਹਰੀ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਂਵਲੇ ਦਾ ਚੂਰਨ, ਗਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ, ਮਣਸ਼ਿਲਾ, ਬਲਾ ਦੀ ਜੜ, ਕੋਲਪਣ ਅਤੇ ਗੁੱਗਲੂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲੈਣਾ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਾਤੀ ਅਤੇ ਕੋਲਾ ਦੇ ਪੱਤੇ, ਮਣਸ਼ਿਲਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਬਦਰਾ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜਾ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਧੂੰਆਂ ਸੁੰਘਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਖਾਂਸੀ ਜੜ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਅਤੇ ਪਿੱਪਲੀ ਦਾ ਚੂਰਨ ਸ਼ਹਦ ਨਾਲ ਖਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੈਣ ਨਾਲ ਤਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਜ਼ੁਕਾਮ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬਿਲਵਾ ਦੀ ਜੜ, ਗੁਡੂਚੀ ਅਤੇ ਸ਼ਹਦ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਲਟੀ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੁੰਰਵਾ ਨੂੰ ਚਾਵਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪੀਸ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ ਵੀ ਉਲਟੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਹਰੀ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਪੁਸ਼ਿਆ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਸਫੈਦ ਪੁਨਰਨਵਾ ਦੀ ਜੜ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਸੱਪ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਭਾਲੂ ਦੇ ਦੰਦ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ ਤਾਰਕਸ਼ਯ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰੱਖੇ, ਤਾਂ ਜਦ ਤੱਕ ਨੰਦੀਧਾਰੀ ਭਗਵਾਨ ਜੀਵਦੇ ਹਨ, ਸੱਪ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ। ਸ਼ਲਮਲੀ ਦੀ ਜੜ ਪੁਸ਼ਿਆ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀਣ ਨਾਲ ਸੱਪ ਦੇ ਡੱਸਣ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲੱਜਾਲੁਕਾ ਦੀ ਜੜ ਪੁਸ਼ਿਆ ਵਿੱਚ ਹੱਥ ਤੇ ਬੰਨ੍ਹਣ ਜਾਂ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਸੱਪ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਡਰ ਦੇ ਫੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਏਤਾਰਕ ਦੀ ਜੜ ਪੁਸ਼ਿਆ ਵਿੱਚ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀਣ ਨਾਲ ਸੱਪ ਜਾਂ ਕਰਵੀਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਮਹਾਕਾਲਾ ਦੀ ਜੜ ਖੱਟੇ ਕੰਜੀ ਵਿੱਚ ਘੋਟ ਕੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਵੋਡਰਾ ਅਤੇ ਡੁੰਡੁਭਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਤੰਡੂਲੀਯਕਾ ਦੀ ਜੜ ਚਾਵਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਘੋਟ ਕੇ ਘੀ ਦੇ ਨਾਲ ਪੀਣ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਵਿਸ਼ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨੀਲੀ ਅਤੇ ਲੱਜਾਲੁਕਾ ਦੀ ਜੜ ਚਾਵਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਘੋਟ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਹੀ ਵਾਰੀ ਵਿੱਚ ਡੱਸਣ ਦੇ ਵਿਸ਼ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਕੂਸਮਾਂਡਾ ਦਾ ਤਾਜ਼ਾ ਰਸ, ਗੁੜ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ ਵੀ ਵਿਸ਼ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੋਦਰਵਾ ਦੀ ਜੜ ਭ੍ਰਮ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਜਦ ਇਹ ਯਸ਼ਟੀਮਧੂ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਪੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਅਸਰਦਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਜੜ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਲਈ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਪੀਣ ਨਾਲ ਚੂਹਿਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਠੰਢਾ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਨਾਲ ਵੀ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਮੂੰਹ ਪਾਨ ਨਾਲ ਸੜ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਥੁੱਕ ਆਉਣਾ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਘੀ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਪੀਣ ਨਾਲ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਮੱਤਾ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਦੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਕੋਲਾ ਦੀ ਜੜ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਬਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਕਾ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ ਗਰਸ ਵਿਸ਼ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਾਂ ਦਾ ਗਰਮ ਘੀ ਅਤੇ ਸੈਂਧਵ ਲੂਣ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਬਿਛੂ ਦੇ ਡੰਗ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੁਸੁਭਾ, ਕੇਸਰ, ਹਰਿਤਾਲਾ, ਅਭ੍ਰਕ, ਕਰੰਜਾ ਅਤੇ ਅਰਕ ਦੀ ਜੜ—ਇਹ ਸਭ ਮਿਲਾ ਕੇ ਖਾਣ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਵਿਸ਼ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੀਵੇ ਦਾ ਤੇਲ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਡੰਗ ਦਾ ਵਿਸ਼ ਵੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਖਜੂਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ ਵੀ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਦਰਕ ਅਤੇ ਤਗਰ ਨੂੰ ਪੀਸ ਕੇ ਜਿੱਥੇ ਬਿਛੂ ਨੇ ਡੰਗ ਮਾਰਿਆ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਮਧਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਡੰਗ ਦਾ ਵਿਸ਼ ਵੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਤਪੁਸ਼ਪਾ, ਸੈਂਧਵ ਅਤੇ ਘੀ ਦਾ ਲੇਪ ਕਰਨਾ, ਜਾਂ ਸ਼ਰੀਸ਼ਾ ਦੇ ਬੀਜ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਮਸਲ ਕੇ ਲਗਾਉਣਾ, ਕੁੱਤੇ ਦੇ ਕੱਟਣ ਦੇ ਵਿਸ਼ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੱਗ ਨਾਲ ਗਰਮ ਕੀਤੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਛਿੜਕਣ ਨਾਲ ਮੇਡਕ ਦੇ ਵਿਸ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਜੇ ਜਖਮ ਦਾ ਵਿਸ਼ ਧਤੂਰੇ ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਰਾਈ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਗੁੜ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਹੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾਅਲੰਕ੍ਰਿਤ, ਵਿਸ਼ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਰਗਦ, ਨੀਮ ਅਤੇ ਸ਼ਮੀ ਦੇ ਛਿਲਕੇ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲ ਕੇ ਉਸ ਨਾਲ ਕੁਲ੍ਹਾ ਕਰਨ ਜਾਂ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਸਫਾਈ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਦੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੇਵਦਾਰੂ ਜਾਂ ਲਾਲ ਗੇਰੂ ਦਾ ਲੇਪ, ਜਾਂ ਨਾਗਕੇਸਰ, ਦਰਿਦ੍ਰਾ ਅਤੇ ਮੰਜਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ ਵੀੜ੍ਹਾ ਵਿਸ਼ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਰੰਜਾ ਦੇ ਬੀਜ, ਵਰੁਣ ਦੀ ਛਾਲ, ਤਿਲ ਅਤੇ ਰਾਈ—ਇਹ ਸਭ ਵਿਸ਼ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਘੀ ਵਿੱਚ ਘੋਟਿਆ ਹੋਇਆ ਘੀਕੁੰਵਾਰ (ਅਲੋਏ) ਅਤੇ ਲੂਣ, ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਜੇ ਡੰਗ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਖੁਜਲੀ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਦੇਣ ਨਾਲ ਖੁਜਲੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਹਰੀ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਚਿਤਰਕ ਦੇ ਅੱਠ ਹਿੱਸੇ, ਸ਼ੁਰਣ ਦੇ ਸੋਲਾਂ, ਸੁੱਕੀ ਸੋਂਠ ਦੇ ਚਾਰ, ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ ਦੇ ਦੋ, ਲੰਬੀ ਪਿੱਪਲੀ ਦੀ ਜੜ ਦੇ ਤਿੰਨ, ਵਿਦੰਗ ਦੇ ਚਾਰ, ਮੁਸਲੀ ਦੇ ਅੱਠ, ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਦੇ ਚਾਰ ਹਿੱਸੇ ਲੈ ਕੇ, ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਦੋ ਗੁਣਾ ਗੁੜ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲੱਡੂ ਬਣਾਏ ਜਾਣ। ਇਹ ਲੱਡੂ ਖਾਣ ਨਾਲ ਅਜੀਰਨ, ਅਨਿਮੀਆ, ਪੀਲੀਆ, ਦਸਤ, ਹਜ਼ਮਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣਾ, ਅਤੇ ਤਿਲਲੀ ਦੇ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬਿਲਵਾ, ਅਗਨੀਮੰਥਾ, ਸ਼ਯੋਨਾਕ, ਪਟਾਲਾ, ਪਰਿਭਦ੍ਰਾ, ਪ੍ਰਸਾਰਣੀ, ਅਸ਼ਵਗੰਧਾ, ਬ੍ਰਿਹਤੀ, ਕਾਂਟਾਕਾਰੀ, ਬਲਾ, ਅਤਿਬਲਾ, ਰਸਨਾ, ਸ਼ਵਦੰਸ੍ਤ੍ਰਾ, ਪੁਨਰਨਵਾ, ਏਰੰਡ, ਸ਼ਰੀਵਾ, ਪਾਰਨਾ, ਗੁਡੂਚੀ ਅਤੇ ਕਪੀਕਚੂ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਰ ਇੱਕ ਦੀ ਦਸ-ਦਸ ਪਲ ਲੈ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲੋ। ਜਦ ਪਾਣੀ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਰਹਿ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਤੇਲ ਵਾਲੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਪਕਾਓ। ਫਿਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਬਕਰੀ ਜਾਂ ਗਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ, ਅਤੇ ਬਰਾਬਰ ਹਿੱਸਾ ਸ਼ਤਾਵਰੀ ਅਤੇ ਸੈਂਧਵ ਲੂਣ ਪਾਓ। ਹੁਣ, ਪੀਸਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ—ਸ਼ਤਪੁਸ਼ਪਾ, ਦੇਵਦਾਰੂ, ਬਲਾ, ਪਾਰਨਾ, ਵਚਾ, ਅਗੁਰੂ, ਕੁਸ਼ਠਾ, ਮਾਂਸੀ, ਸੈਂਧਵ ਲੂਣ, ਅਤੇ ਪੁਨਰਨਵਾ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੀਸ ਕੇ ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਓ। ਇਹ ਤੇਲ ਪੀਣ, ਨਾਸਿਆ ਅਤੇ ਮਲਿਸ਼ ਲਈ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਲ ਦੀ ਪੀੜਾ, ਪਾਸਲੀ ਦੀ ਪੀੜਾ, ਗਿੱਲਟੀਆਂ, ਮਿਰਗੀ, ਗਠੀਆ, ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਹਰਾ, ਜੇ ਇਹ ਤੇਲ ਖਚਰਣੀ ਨੂੰ ਵੀ ਗਰਭਵਤੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ! ਇਹ ਤੇਲ ਘੋੜਿਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਤ ਰੋਗਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰੀ ਜੀ ਨੇ ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਉਪਚਾਰਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਵਿਧੀ ਦੱਸੀ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਰੋਗਾਂ, ਵਿਸ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਆਦਿਕ ਦੁਖਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।