ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਕ ਵਾਰ, ਪ੍ਰਭੂ ਹਰਿ ਨੇ ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਕਈ ਉਪਚਾਰਾਂ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਸਿਖਾਈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀਆਂ ਰੋਗਾਂ, ਵਿ਷, ਅਤੇ ਦੁਖਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮੂਲਕਾ ਦੇ ਬੀਜ, ਅਪਾਮਾਰਗ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਪੀਸ ਕੇ, ਪੀੜਤ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਸਿਧਮਕਾ ਰੋਗ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਲਦੀ ਨੂੰ ਕੇਲਾ ਦੀ राख ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਵੀ ਇਹ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੰਭਾ ਅਤੇ ਅਪਾਮਾਰਗ ਦੀ राख, ਰੇੜੇ ਦੇ ਤੇਲ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਮਲਣ ਨਾਲ, ਮਹਾਦੇਵ, ਇਹ ਰੋਗ ਤੁਰੰਤ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁ਷ਮਾਂਡਾ ਅਤੇ ਨਾਲਾ ਦੀ ਰਾਖ, ਗਉ ਮੂਤਰ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਜਾਂ ਹਲਦੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀਸ ਕੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਗਰਮ ਕਰਕੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ, ਇਹ ਰੋਗ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਭੈਸ ਦੇ ਗੋਬਰ ਨਾਲ ਢੱਕ ਕੇ ਮਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਲਦੀ, ਤਿਲ ਅਤੇ ਸਰੋਂ ਨਾਲ ਮਲਣ ਨਾਲ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਬਦਬੂ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਗੰਧਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੂਰਵਾ, ਕਾਕਜੰਘਾ, ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਜੰਬੂ ਅਤੇ ਲੋਧਰਾ ਦੇ ਫਲ, ਪੀਸ ਕੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਬਦਬੂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲੋਧਰਾ, ਭਵਾ, ਨੋਰਾ ਅਤੇ ਸੋਨਾ ਦਾ ਚੂਰਨ, ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਮਲਣ ਨਾਲ ਗਰਮੀ ਦੀ ਤਕਲੀਫ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਛਿੜਕਣ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਦੀ ਗਰਮੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਕਾਕਜੰਘਾ ਨਾਲ ਮਲਣ ਨਾਲ ਸੁਗੰਧ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੁਲੀਠੀ, ਚੀਨੀ, ਵਾਸਕਾ ਦਾ ਰਸ ਅਤੇ ਸ਼ਹਦ ਖਾਣ ਨਾਲ, ਖੂਨ, ਪਿੱਤ, ਪੀਲੀਆ ਅਤੇ ਪੀਲਾਪਨ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਾਸਕਾ ਦਾ ਰਸ ਅਤੇ ਸ਼ਹਦ ਪੀਣ ਨਾਲ ਖੂਨ ਦੇ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਸਵੇਰੇ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਨਾਲ ਨੱਕ ਦੀ ਬਲ਼ੜੀ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਿਭੀਤਕਾ, ਪਿੱਪਲੀ ਅਤੇ ਸੈਂਧਵ ਦਾ ਚੂਰਨ ਖੱਟਾ ਮੰਡਾ ਨਾਲ ਖਾਣ ਨਾਲ, ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ, ਗਲੇ ਦੀ ਭੈਣੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਮਲਕਾ ਦਾ ਚੂਰਨ, ਗਉ ਦੁੱਧ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਮਨਹਸ਼ਿਲਾ, ਬਲਾ ਦੀ ਜੜ, ਕੋਲਪਣ ਅਤੇ ਗੁੱਗਲੂ ਨਾਲ, ਲੈਣ ਨਾਲ ਲਾਭ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਾਤੀ ਅਤੇ ਕੋਲਾ ਦੇ ਪੱਤੇ, ਮਨਹਸ਼ਿਲਾ ਨਾਲ, ਛੜ ਬਣਾਕੇ ਬਦਰਾ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸਾੜ ਕੇ, ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਸ ਧੂੰਏ ਨੂੰ ਸਾਂਸ ਵਿੱਚ ਲੈਣ ਨਾਲ ਖੰਘ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਅਤੇ ਪਿੱਪਲੀ ਦਾ ਚੂਰਨ, ਸ਼ਹਦ ਨਾਲ ਖਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੈਣ ਨਾਲ, ਪਿਆਸ ਅਤੇ ਬੁਖਾਰ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬਿਲਵਾ ਦੀ ਜੜ, ਸ਼ਹਦ ਅਤੇ ਗੁਡੂਚੀ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਲਟੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਦੂਰਵਾ ਨੂੰ ਚਾਵਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀਸ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ ਵੀ ਉਲਟੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹਰਿ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪੁਸ਼ਯਾ ਨक्षਤਰ ਵਿੱਚ, ਸਫੈਦ ਪੁਨਰਨਵਾ ਦੀ ਜੜ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੱਪ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਭਾਲੂ ਦੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਤਾਰਕਸ਼ਯ ਦੀ ਮੂਰਤੀ, ਜਦ ਤੱਕ ਬੁਲ-ਧਾਰੀ ਦੇਵ ਜੀਵਦੇ ਹਨ, ਸੱਪ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪੁਸ਼ਯਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਦੀ ਜੜ, ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਪ ਦੇ ਡੱਸਣ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਯਾ ਵਿੱਚ ਲੱਜਾਲੁਕਾ ਦੀ ਜੜ ਹੱਥ 'ਤੇ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਜਾਂ ਲਗਾ ਕੇ, ਸੱਪ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਡਰ ਦੇ ਫੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਯਾ ਵਿੱਚ, ਏਤਾਰਕਾ ਦੀ ਜੜ ਠੰਡੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਡੱਸਣ ਅਤੇ ਕਰਵੀਰ ਦੇ ਵਿ਷ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਹਾਕਾਲਾ ਦੀ ਜੜ, ਖੱਟੇ ਮੰਡੇ ਨਾਲ ਪੀਸ ਕੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ, ਵੋਡਰਾ ਅਤੇ ਡੁੰਡੁਭਾ ਦਾ ਵਿ਷ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੰਡੁਲੀਆਕਾ ਦੀ ਜੜ, ਚਾਵਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਘੀ ਨਾਲ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿ਷ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨੀਲੀ ਅਤੇ ਲੱਜਾਲੁਕਾ ਦੀ ਜੜ, ਚਾਵਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀਸ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਡੱਸਣ ਦਾ ਵਿ਷ ਇਕ ਹੀ ਵਾਰੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁ਷ਮਾਂਡਾ ਦਾ ਤਾਜਾ ਰਸ, ਗੁੜ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਨਾਲ, ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਡੱਸਣ ਦਾ ਵਿ਷ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੋਦਰਵਾ ਦੀ ਜੜ, ਯਸ਼ਟੀਮਧੂ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਭ੍ਰਮ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਪੀਣ ਨਾਲ ਚੂਹਿਆਂ ਦਾ ਵਿ਷ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਠੰਡਾ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਨਾਲ। ਪਾਨ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਜਲਣ ਤੇ, ਲਾਰ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਘੀ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਪੀਣ ਨਾਲ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਨਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾਂਕੋਲਾ ਦੀ ਜੜ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਬਾਲ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਗਰਸ ਦਾ ਵਿ਷ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ। ਗਰਮ ਗਉ ਘੀ ਅਤੇ ਸੈਂਧਵ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਬਿਛੂ ਦਾ ਵਿ਷ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਹਾਦੇਵ। ਕੁਸੁਭਾ, ਕੇਸਰ, ਹਰਿਤਾਲਾ, ਅਭਰਕ, ਕਰਨਜ ਅਤੇ ਅਰਕਾ ਦੀ ਜੜ ਪੀਸ ਕੇ, ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ, ਇਹ ਸਭ ਵਿ਷ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਦਾਰਥ ਖਾਣ ਨਾਲ, ਸ਼ਿਵ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਵਿ਷ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਤੇ ਦੀਵੇ ਦਾ ਤੇਲ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ, ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਵਿ਷ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖਰਜੂਰਾ ਦਾ ਵਿ਷ ਵੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਿਛੂ ਦੇ ਡੱਸਣ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਅਦਰਕ ਅਤੇ ਤਗਰਾ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ, ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਵਿ਷ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਪੀਸ ਕੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਵਿ਷ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਤਪੁਸ਼ਪਾ, ਸੈਂਧਵ ਅਤੇ ਘੀ ਦਾ ਲੇਪ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਰੀਸ਼ਾ ਦੇ ਬੀਜ, ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਪੀਸ ਕੇ ਮਲਣ ਨਾਲ, ਕੁੱਤੇ ਦੇ ਡੱਸਣ ਦਾ ਵਿ਷ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅੱਗ ਨਾਲ ਗਰਮ ਕੀਤਾ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕਣ ਨਾਲ, ਡੱਡੂ ਦੇ ਵਿ਷ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਜਖਮ ਵਿੱਚ ਵਿ਷ ਧਤੂਰਾ ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਸਰੋਂ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਗੁੜ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ-ਧਾਰੀ, ਵਿ਷ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਰਗਦ, ਨੀਮ ਅਤੇ ਸ਼ਮੀ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਛਾਲ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲ ਕੇ, ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਵਿ਷-ਕ੍ਰਿਆ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੇਵਦਾਰ ਜਾਂ ਲਾਲ ਮਿੱਟੀ, ਜਾਂ ਨਾਗਕੇਸਰ, ਦਰਿਦ੍ਰਾ ਅਤੇ ਮੰਜਿਸਥਾ ਪੀਸ ਕੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ, ਹਰਾ, ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਵਿ਷ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਰਨਜ ਦੇ ਬੀਜ, ਵਰੁਣ ਦੀ ਛਾਲ, ਤਿਲ ਅਤੇ ਸਰੋਂ, ਇਹ ਸਭ ਵਿ਷ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਘੀ, ਗਵਾਰਪਾਠ ਦੇ ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਨਮਕ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਕਟਣ ਦੀ ਖੁਜਲੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਹਰਿ ਨੇ ਦੱਸਿਆ: ਚਿਤਰਕ ਦੇ ਅੱਠ ਭਾਗ, ਸ਼ੁਰਨਾ ਦੇ ਸੋਲ੍ਹਾਂ, ਸੁਕਾ ਅਦਰਕ ਦੇ ਚਾਰ, ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ ਦੇ ਦੋ ਭਾਗ ਲੈਣੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਰੋਗ, ਵਿ਷ ਅਤੇ ਦੁਖਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ, ਪਵਿੱਤਰ ਉਪਚਾਰਾਂ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਸਿਖਾਈ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਰੁਦ੍ਰ, ਮਹਾਦੇਵ ਅਤੇ ਉਮਾਪਤੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਸਦਾ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।