ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਚਿੱਟੀ ਗੁੰਜਾ ਦੇ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਜੜ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਗੁੰਜਾ ਆਪਣੇ ਡੰਡੇ ਸਮੇਤ ਹੱਥ 'ਤੇ ਬੰਨ੍ਹੀ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਗ੍ਰਹਿ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪਕਸ਼ ਦੀ ਚੌਦ੍ਹਵੀਂ ਤਾਰੀਖ਼ ਨੂੰ ਇਹ ਜੜ ਕਮਰ 'ਤੇ ਬੰਨ੍ਹੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸ਼ੇਰ ਜਾਂ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਡਰ ਵੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੁਦ੍ਰ ਜੀ, ਜੇ ਵਿ਷ਣੁਕ੍ਰਾਂਤਾ ਦੀ ਜੜ਼ ਕਪੜੇ ਦੇ ਧਾਗੇ ਨਾਲ ਕੰਨ 'ਤੇ ਬੰਨ੍ਹ ਲਈ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਮਕਰਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਹਰਿ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਅਪਰਾਜਿਤਾ ਦੀ ਜੜ, ਗਾਂ ਦੇ ਪਿਸਾਬ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀ ਲਈ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਗਲ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੂਜਨ ਜਲਦੀ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੰਦਰਵਾਰੁਣੀ ਦੀ ਜੜ, ਜਿੰਗੀਣੀ, ਅਰੀਂਡ, ਸ਼ੂਕਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿੰਬੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਵਰਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਅਤੇ ਗਰਦਨ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭੈਂਸ ਦਾ ਘਿਉ, ਅਸ਼ਵਗੰਧਾ, ਪਿੱਪਲੀ, ਵਚ, ਅਤੇ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਕੁਸ਼ਠਾ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲੱਗਾਈ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਅੰਗਾਂ, ਜਿਨਾਂ, ਅਤੇ ਛਾਤੀ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੁਸ਼ਠਾ, ਨਾਗਾ ਅਤੇ ਬਲਾ ਦਾ ਚੂਰਨ, ਮੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਗੁਲਾਬੀ ਚਿਹਰਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇੰਦਰਵਾਰੁਣੀ ਦੀ ਜੜ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਦੂਰੋਂ ਲੈ ਕੇ ਖਿੱਚ ਕੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਤਿਲੀ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਮੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚਿੱਟੀ ਪੁਨਰਨਵਾ ਦੀ ਜੜ ਚਾਵਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀ ਲਈ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਫੋੜੇ-ਫੁੰਸੀ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੇਲੇ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਰਾਖ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ ਪੇਟ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੇਲੇ ਦੀ ਜੜ, ਗੁੜ ਅਤੇ ਘਿਉ ਵਿੱਚ ਪਕਾ ਕੇ ਖਾਧੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪੇਟ ਦੇ ਕੀੜੇ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨੀਮ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਆਂਵਲੇ ਦਾ ਚੂਰਨ, ਹਰ ਸਵੇਰੇ ਖਾਣ ਨਾਲ ਕੋੜ੍ਹ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰੜ, ਵਿਡੰਗ, ਹਲਦੀ, ਚਿੱਟੀ ਰਾਈ, ਸੋਮਰਾਜਾ ਦੀ ਜੜ ਅਤੇ ਕਰੰਜਾ ਦੇ ਰੋਂਧਵਾ ਨੂੰ ਗਾਂ ਦੇ ਪਿਸਾਬ ਨਾਲ ਪੀਸ ਕੇ ਵਰਤਣ ਨਾਲ ਵੀ ਕੋੜ੍ਹ ਦਾ ਇਲਾਜ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਾ ਦੇ ਦੋ ਹਿੱਸੇ, ਸੋਮਰਾਜਾ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਨਾਲ, ਪਥਯਾ ਦੇ ਨਾਲ ਖਾਣ ਨਾਲ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਖੱਟਾ ਛਾਛ ਅਤੇ ਗਾਂ ਦਾ ਪਿਸਾਬ, ਨਮਕ ਪਾ ਕੇ ਕਾਂਸੀ 'ਤੇ ਘਿਸ ਕੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਕੋੜ੍ਹ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਲਦੀ, ਹਰਿਤਾਲ, ਦੂੜ, ਗਾਂ ਦਾ ਪਿਸਾਬ, ਅਤੇ ਸੈਂਧਵ ਲੂਣ ਪੀਸ ਕੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗ, ਖੁਜਲੀ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੋਮਰਾਜਾ ਦੇ ਬੀਜ, ਮੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਸ਼ਹਦ ਦੇ ਨਾਲ ਚੱਖਣ ਨਾਲ, ਚਿੱਟਾ ਕੋੜ੍ਹ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੀਜ ਛਾਛ ਜਾਂ ਚਾਵਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਲੈਣ ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹਨ। ਸ਼੍ਵেত ਅਪਰਾਜਿਤਾ ਦੀ ਜੜ, ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀਸ ਕੇ, ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਲਗਾਈ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਚਿੱਟਾ ਕੋੜ੍ਹ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭੈਂਸ ਦਾ ਘਿਉ, ਮੱਖਣ, ਸਿੰਧੂਰ ਅਤੇ ਅਮਰੀਚਕਾ, ਜਦੋਂ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਉੱਤੇ ਲਗਾਏ ਜਾਣ, ਤਾਂ 'ਦੁਰਨਾਮ' ਨਾਮਕ ਰੋਗ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੁੱਕੀ ਗੰਭਾਰੀ ਦੀ ਜੜ, ਪਕਾ ਕੇ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ ਖਾਣ ਨਾਲ 'ਸ਼ੁਕਲਪਿੱਤ' ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੂਲੀ ਦੇ ਬੀਜ, ਅਪਾਮਾਰਗ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਪੀਸ ਕੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ 'ਸਿਧਮਕ' ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਲਦੀ ਅਤੇ ਕੇਲੇ ਦੀ ਰਾਖ ਮਿਲਾ ਕੇ 'ਸਿਧਮਕ' ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰੰਭਾ ਅਤੇ ਅਪਾਮਾਰਗ ਦੀ ਰਾਖ, ਅਰੀਂਡ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਮਲ੍ਹਿਸ਼ ਕਰਨ ਨਾਲ ਇਹ ਰੋਗ ਤੁਰੰਤ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੂਸਮਾਂਡ ਅਤੇ ਨਾਲਾ ਦੀ ਰਾਖ, ਗਾਂ ਦੇ ਪਿਸਾਬ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਹਲਦੀ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀਸ ਕੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਗਰਮ ਕਰਕੇ ਵਰਤਣ ਨਾਲ ਵੀ ਲਾਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਭੈਂਸ ਦੇ ਗੋਬਰ ਨਾਲ ਲਪੇਟ ਕੇ ਮਲ੍ਹਿਸ਼ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਲਦੀ, ਤਿਲ ਅਤੇ ਰਾਈ ਮਿਲਾ ਕੇ ਮਲ੍ਹਿਸ਼ ਕਰਨ ਨਾਲ ਬਦਬੂ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਸੁਗੰਧੀ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੂੜ, ਕਾਕਜੰਘਾ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਜੰਬੂ ਅਤੇ ਲੋਧਰ ਦੇ ਫਲ, ਪੀਸ ਕੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਦੀ ਬਦਬੂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲੋਧਰ, ਭਵਾ, ਨੋਰਾ ਅਤੇ ਸੋਨਾ, ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਚੂਰਨ ਮਲ੍ਹਿਸ਼ ਕਰਨ ਨਾਲ ਗਰਮੀ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸੁਵਿਧਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਛਿੜਕਣ ਨਾਲ ਗਰਮੀ ਦੇ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਾਕਜੰਘਾ ਨਾਲ ਮਲ੍ਹਿਸ਼ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸੁਗੰਧ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਮੁਲੇਠੀ, ਖਾਂਡ, ਵਾਸਕਾ ਦਾ ਰਸ ਅਤੇ ਸ਼ਹਦ ਖਾਣ ਨਾਲ ਖੂਨ, ਪਿੱਤ, ਪੀਲੀਆ ਅਤੇ ਪੰਡੂ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਾਸਕਾ ਦਾ ਰਸ ਤੇ ਸ਼ਹਦ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ ਖੂਨ ਦੇ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਵੇਰੇ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਨਾਲ ਨੱਕ ਦੀ ਬੰਦਸ਼ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਿਭੀਤਕ, ਪਿੱਪਲੀ ਅਤੇ ਸੈਂਧਵ ਦਾ ਚੂਰਨ, ਖੱਟੇ ਮੰਡ ਨਾਲ ਲੈਣ ਨਾਲ ਗਲੇ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਂਵਲੇ ਦਾ ਚੂਰਨ, ਗਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ, ਮਨਸ਼ਿਲਾ, ਬਲਾ ਦੀ ਜੜ, ਕੋਲਪਣ ਅਤੇ ਗੁਗਲੁ ਨਾਲ ਲੈਣ ਨਾਲ ਲਾਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਾਤੀ ਅਤੇ ਕੋਲਾ ਦੇ ਪੱਤੇ, ਮਨਸ਼ਿਲਾ ਨਾਲ, ਲੱਕੜੀ ਬਣਾਕੇ ਬਦਰਾ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸਾੜ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਧੂੰਆਂ ਸੁੰਘਣ ਨਾਲ ਖੰਘ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਅਤੇ ਪਿੱਪਲੀ ਦਾ ਚੂਰਨ, ਸ਼ਹਦ ਨਾਲ ਖਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੈਣ ਨਾਲ ਪਿਆਸ ਅਤੇ ਬੁਖਾਰ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬਿਲਵ ਦੀ ਜੜ, ਸ਼ਹਦ ਅਤੇ ਗੁਡੂਚੀ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਕਾ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਲਟੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੂੜ ਨੂੰ ਚਾਵਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀਸ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ ਵੀ ਉਲਟੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਰਿ ਜੀ ਨੇ ਫਿਰ ਆਖਿਆ, ਜੇ ਪੁਨਰਨਵਾ ਦੀ ਚਿੱਟੀ ਜੜ ਪੁਸ਼ਯਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੱਪ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਜੇ ਕੋਈ ਰੀਛ ਦੇ ਦੰਦ ਨਾਲ ਬਣੀ ਤਾਰਕਸ਼ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰੱਖੇ, ਤਾਂ ਜਦ ਤੱਕ ਨੰਦੀਧਾਰੀ ਭਗਵਾਨ ਜੀਵਦੇ ਹਨ, ਸੱਪ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ। ਜੇ ਕੋਈ ਪੁਸ਼ਯਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਲਮਲੀ ਦੀ ਜੜ, ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੱਪ ਦੇ ਡੱਸਣ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਯਾ ਵਿੱਚ ਲੱਜਾਲੁਕਾ ਦੀ ਜੜ ਹੱਥ ਤੇ ਬੰਨ੍ਹਣ ਜਾਂ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਸੱਪ ਨੂੰ ਨਿੜਰ ਹੋ ਕੇ ਫੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਯਾ ਵਿੱਚ ਏਤਾਰਕ ਦੀ ਜੜ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਸੱਪ ਦੇ ਡੱਸਣ ਜਾਂ ਕਰਵੀਰ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਹਰਿ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੜਾਂ, ਪੱਤਿਆਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਰਸਾਂ ਦੇ ਗੁਣ ਦੱਸ ਕੇ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਰੋਗਾਂ, ਜ਼ਹਿਰਾਂ, ਡਰਾਂ ਅਤੇ ਦੁਖਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੇ ਉਪਾਏ ਸਿਖਾਏ।