ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਹਰੀ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੜੀਆਂ, ਫਲਾਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੁਦਰਤੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਗੁਣ ਬੜੀ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਦੱਸਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਜੌਂ ਦੀ ਰਾਖ, ਵਿਡੰਗ, ਗੰਧਪਾਸ਼ਾਣ ਅਤੇ ਸੁੱਕਾ ਅਦਰਕ ਲੈ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੀਸ ਕੇ ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨੂੰ ਜਿੱਥੇ ਗੰਢ ਬਣੀ ਹੋਵੇ ਉੱਥੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਫੋੜੇ ਅਤੇ ਗੰਢਾਂ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੌਭਾਂਜਨਾ ਦੇ ਬੀਜ, ਅਤਸੀ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰ-ਬੀਨ ਨੂੰ ਸਰੋਂ ਦੇ ਦਾਣਿਆਂ ਅਤੇ ਗਾਂ ਦੇ ਮੂਤਰ ਨਾਲ ਪੀਸ ਕੇ ਪੇਸਟ ਬਣਾਈਏ, ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਗਲੜੀ ਹੋਵੇ ਉੱਥੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਉਹ ਵੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹਰੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਚਿੱਟੀ ਅਪਰਾਜਿਤਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਨੂੰ ਚਾਵਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀਸ ਕੇ ਨਕ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਭੂਤ-ਪਰੇਤਾਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਟੋਲਾ ਭੱਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਗਸਤ ਫੁੱਲ, ਮਰੀਚ, ਸੱਪ ਦੀ ਖਾਲ, ਹਿੰਗ, ਨੀਮ ਦੇ ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਜੌਂ—ਇਹ ਸਭ ਗਾਂ ਦੇ ਮੂਤਰ ਨਾਲ ਪੀਸ ਕੇ ਜੋ ਪੇਸਟ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਭੂਤ-ਪਰੇਤਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਗਾਂ ਦੀ ਪਿੱਤ, ਮਰੀਚ, ਪੀਪਲ, ਸਿੰਧਾ ਨਮਕ, ਸ਼ਹਦ ਅਤੇ ਅੰਜਨ ਨਾਲ ਬਣੀ ਦਵਾਈ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ, ਭੂਤਾਂ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀਆਂ ਤਕਲੀਫਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਗੁੱਗਲ ਅਤੇ ਉੱਲੂ ਦੀ ਪੂੰਛ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਧੂਪ ਗ੍ਰਹਣਾਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਦਾ ਬੁਖਾਰ ਆਇਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਲੇ ਕੱਪੜੇ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਹਰੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਚਿੱਟੀ ਅਪਰਾਜਿਤਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਤੇ ਫੁੱਲ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਜਾਂ ਰੋਗ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗੋਖਰੂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਚਬਾਉਣ ਨਾਲ, ਹੇ ਨੀਲਲੋਹਿਤ, ਦੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀੜੇ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਹੋਈ ਪੀੜ੍ਹਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਇਸਤਰੀ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਪੁਸ਼ਪਾਦਿਨੀ ਦਾ ਰਸ ਗਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਪੀ ਲਵੇ, ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਅਰਕ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਵੀ ਲੈ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਪੇਟ ਦੀ ਗੰਢ ਅਤੇ ਦਰਦ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਚਿੱਟੇ ਅਰਕ ਦਾ ਫੁੱਲ ਜਦ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਇਸਤਰੀ ਆਪਣੇ ਰਜੋਨਿਵ੍ਰਿਤ ਹੋਣ ਉਪਰੰਤ, ਕਮਰ ਉੱਤੇ ਵੱਟਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਤਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਲਾਸ ਜਾਂ ਅਪਾਮਾਰਗ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਵੱਟਣ ਨਾਲ, ਹੇ ਹਰਾ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੁਖਾਰ, ਭੂਤ-ਪਰੇਤ ਆਦਿ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬਿਛੂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਜੇ ਰਾਤ ਭਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਸਵੇਰੇ ਪੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਤੇਜ਼ ਬੁਖਾਰ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਜੜ੍ਹ ਜੇ ਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਟੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਕ ਦਿਨ ਜਾਂ ਦੋ ਦਿਨ ਦੇ ਬੁਖਾਰ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜੇ ਪੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਜ਼ਹਿਰ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਲੱਜਾਲੁਕਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਵੀਰਜ ਨਾਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਵੀ ਮਿਲਾਪ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭੀ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਪਾਠਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਗਾਂ ਦੇ ਘੀ ਨਾਲ ਪੀਸ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਜ਼ਹਿਰ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੀਰੀਸ਼ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਜੇ ਰਾਤ ਭਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਪੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਜਾਂ ਲਾਲ ਚਿਤਰਕ ਦਾ ਰਸ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪੀਲੀਆ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਿੱਟੇ ਕੋਕਿਲਾਕਸ਼ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਬੱਕਰੀ ਦੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇਕਵੀਹ ਦਿਨ ਪੀਣ ਨਾਲ ਯਕਸ਼ਮਾ (ਸ਼ਾਇਆ) ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਾਰੀਅਲ ਦਾ ਫੁੱਲ, ਜੇ ਬੱਕਰੀ ਦੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਪੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਖੂਨ ਅਤੇ ਵਾਤ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਜਦ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਟੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਜਾਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਭੂਤਾਂ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਚਿੱਟੀ ਗੁੰਜਾ ਦਾ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਜੜ੍ਹ ਜੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਜਾਵੇ, ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਤਾਂ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਇਹ ਜੜ੍ਹ ਡੰਡੇ ਸਮੇਤ ਹੱਥ ਤੇ ਵੱਟੀ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਗਲ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਗ੍ਰਹਣਾਂ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਚੌਦਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਕਮਰ ਉੱਤੇ ਵੱਟਣ ਨਾਲ, ਹੇ ਨੀਲਲੋਹਿਤ, ਸਿੰਘਾਂ ਜਾਂ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਡਰ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਸਾਹਿਬ, ਵਿ਷ਣੁਕ੍ਰਾਂਤਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਜੇ ਕੰਨ ਵਿੱਚ ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਡੋਰੀ ਨਾਲ ਵੱਟੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮਕਰਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰੀ ਫਿਰ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਪਰਾਜਿਤਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਗਾਂ ਦੇ ਮੂਤਰ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ ਗਲੜੀ ਜਲਦੀ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੰਦਰਵਾਰੁਣੀ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਜਿੰਗਿਨੀ, ਅੰਡਾ, ਸ਼ੂਕ ਅਤੇ ਸ਼ਿੰਬੀ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਬਾਂਹਾਂ ਅਤੇ ਗਰਦਨ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭੈਂਸ ਦਾ ਘੀ, ਅਸ਼ਵਗੰਧਾ, ਪੀਪਲ, ਵਚਾ ਅਤੇ ਦੋ ਕਿਸਮ ਦੀ ਕੁਸ਼ਠਾ ਪੀਸ ਕੇ ਪੇਸਟ ਬਣਾਉਣ ਨਾਲ ਅੰਗਾਂ, ਨਲੀਆਂ ਅਤੇ ਛਾਤੀ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੁਸ਼ਠਾ, ਨਾਗ ਅਤੇ ਬਲਾ ਦਾ ਚੂਰਨ ਨਵੇਂ ਮੱਖਣ ਵਿੱਚ ਪੀਸ ਕੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਨੌਜਵਾਨ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸੋਹਣੀਅਤ ਅਤੇ ਭਰਾਵਾ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਇੰਦਰਵਾਰੁਣੀ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਜੇ ਦੂਰੋਂ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ ਖਿੱਚ ਕੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਤਿਲੀ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚਿੱਟੀ ਪੁਨਰਨਵਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਜੇ ਚਾਵਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਫੋੜੇ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੇਲੇ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਰਾਖ ਦਾ ਚੂਰਨ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀਣ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪੇਟ ਦੇ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੇਲੇ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਗੁੜ ਅਤੇ ਘੀ ਨਾਲ ਪਕਾ ਕੇ ਖਾਣ ਨਾਲ ਪੇਟ ਦੇ ਕੀੜੇ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨੀਮ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਆਮਲਾ ਦਾ ਚੂਰਨ ਹਰ ਸਵੇਰੇ ਖਾਣ ਨਾਲ ਕੋੜ੍ਹ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰੜ, ਵਿਡੰਗ, ਹਲਦੀ, ਚਿੱਟੀ ਸਰੋਂ, ਸੋਮਰਾਜਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਅਤੇ ਕਰੰਜ ਦਾ ਰੌਂਧਵਾ, ਇਹ ਸਭ ਗਾਂ ਦੇ ਮੂਤਰ ਨਾਲ ਪੀਸ ਕੇ ਕੋੜ੍ਹ ਦੀ ਦਵਾਈ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਾ ਦੇ ਦੋ ਹਿੱਸੇ, ਨਾਲ ਸੋਮਰਾਜਾ ਦੇ ਬੀਜ, ਪਾਥਯ ਦੇ ਨਾਲ ਖਾਣ ਨਾਲ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਖੱਟਾ ਛਾਛ ਗਾਂ ਦੇ ਮੂਤਰ ਨਾਲ, ਨਮਕ ਪਾ ਕੇ, ਕਾਂਸੀ ਉੱਤੇ ਮਲ ਕੇ ਜਦੋਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੋੜ੍ਹ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਦਾਣੇ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਲਦੀ, ਹਰਿਤਾਲ, ਦੂਰਵਾ, ਗਾਂ ਦਾ ਮੂਤਰ ਅਤੇ ਸੈਂਧਾ ਨਮਕ, ਇਹ ਸਭ ਪੀਸ ਕੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗ, ਖੁਜਲੀ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੋਮਰਾਜਾ ਦੇ ਬੀਜ ਨਵੇਂ ਮੱਖਣ ਵਿੱਚ ਪੀਸ ਕੇ, ਅਤੇ ਸ਼ਹਦ ਦੇ ਨਾਲ ਚਖਣ ਨਾਲ, ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਚਿੱਟਾ ਕੋੜ੍ਹ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਛਾਛ ਜਾਂ ਚਾਵਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਲੈਣ ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਲਾਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਚਿੱਟੀ ਅਪਰਾਜਿਤਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਜਦ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀਸ ਕੇ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਲਗਾਈ ਜਾਵੇ, ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਤਾਂ ਚਿੱਟਾ ਕੋੜ੍ਹ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭੈਂਸ ਦਾ ਘੀ, ਮੱਖਣ, ਸਿੰਧੂਰ ਅਤੇ ਅਮਰੀਚਕ ਦੀਆਂ ਮਲਹਮਾਂ, ਹੇ ਨੰਦੀ ਦੇ ਝੰਡੇ ਵਾਲੇ, ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗ 'ਦੁਰਨਾਮਾ' ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਗਾਂਭਾਰੀ ਦੀ ਸੁੱਕੀ ਜੜ੍ਹ, ਪਕਾ ਕੇ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ ਖਾਣ ਨਾਲ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸ਼ੁਕਲਪਿੱਤ ਦਾ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰੀ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਹਰੇਕ ਜੜ੍ਹੀ-ਬੂਟੀ, ਫੁੱਲ, ਫਲ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੁਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਾਭ, ਅਤੇ ਉਪਚਾਰ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਬੜੀ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਦੱਸੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਸਕੇ।