ਹੇ ਰੁਦ੍ਰਾ, ਹੇ ਸ਼ੰਕਰਾ, ਹੇ ਉਮਾਪਤੀ! ਸੁਣੋ, ਹਰੀ ਜੀ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਉਪਾਏਂ ਦੀਆਂ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਬੜੀ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਦੱਸੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਉਪਾਏ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਬਕਰੀ ਦੇ ਪਿਸਾਬ ਅਤੇ ਸ਼ੰਖ ਚੂਰਨ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਰਗੜ ਕੇ, ਅੰਜਨ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ ਤੇ ਅੱਖਾਂ 'ਤੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਅੰਜਨ ਦੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਮੋਤੀਆ, ਕਾਚਾ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਅੰਧਕਾਰਤਾਵਾਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਵਿਭੀਤਕਾ ਦਾ ਚੂਰਨ ਸ਼ਹਿਦ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਦਮਾ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਲੰਬੀ ਮਿਰਚ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਦਾ ਚੂਰਨ, ਸ਼ਹਿਦ ਅਤੇ ਸਾਂਭਰ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਹਰ ਰੋਗ, ਬੁਖਾਰ, ਦਮਾ, ਸ਼ਲੋਕ, ਨੱਕ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ। ਦੇਵਦਾਰੂ ਦਾ ਚੂਰਨ, ਬਕਰੀ ਦੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਇਕੀ ਵਾਰੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕਰਕੇ, ਅੱਖਾਂ 'ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਰਾਤ ਦੀ ਅੰਧਤਾ, ਮੋਤੀਆ ਅਤੇ ਪਲਕਾਂ ਦੇ ਝੜ ਜਾਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲੰਬੀ ਮਿਰਚ, ਕੇਤਕਾ, ਹਲਦੀ, ਆਮਲਕੀ ਅਤੇ ਵਚਾ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਅੰਜਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣ ਨਾਲ, ਹੇ ਰੁਦ੍ਰਾ, ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਸਭ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਾਕਜੰਘਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਗਰੂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਚਬਾਉਣ ਨਾਲ, ਹੇ ਸ਼ਿਵਾ, ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਕੀੜੇ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਰੀ ਜੀ ਫਿਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ: ਗੁਦੂਚੀ ਦਾ ਰਸ ਸ਼ਹਿਦ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪਿਸਾਬ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਗੋਹਲਿਕਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਤਿਲਾਂ ਦੇ ਦਹੀਂ ਅਤੇ ਘੀ ਨਾਲ ਲੈਣ ਨਾਲ ਵੀ ਲਾਭ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਸ਼ੰਕਰਾ, ਇਸ ਨੂੰ ਉਬਾਲ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ ਪਿਸਾਬ ਰੁਕਣ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਕਾਲਾ ਨਮਕ ਨਾਲ ਲੈਣ ਨਾਲ ਹcupcups ਵੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗੋਰਖਸ਼ਾ-ਕਰਕਟੀ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਪੀਸ ਕੇ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਲੈਣ ਨਾਲ, ਹੇ ਰੁਦ੍ਰਾ, ਪਿਸਾਬ ਦੀਆਂ ਪੱਥਰੀਆਂ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੈਸਮਿਨ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਪੀਸ ਕੇ, ਬਕਰੀ ਦੇ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਕਾ ਕੇ ਅਤੇ ਸ਼ੱਕਰ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਪਿਸਾਬ ਰੁਕਣ ਅਤੇ ਪਲੇ ਪੱਥਰੀਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਦਵਿਜਯਸ਼ਟੀ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਚਾਵਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀਸ ਕੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਗਲਤੀਆਂ ਅਤੇ ਗਲ ਗੰਢ ਵੀ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰਸੰਜਨ ਅਤੇ ਹਰਿਤਕੀ ਦਾ ਚੂਰਨ ਪੀਸ ਕੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ, ਹਰੇਕ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਕਰਵੀਰਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਜਾਂ ਸੁਪਾਰੀ ਦਾ ਫਲ ਪੀਸ ਕੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ, ਹੇ ਰੁਦ੍ਰਾ, ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਡੰਟੀ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਹਲਦੀ ਅਤੇ ਚਿਤਰਕਾ ਪੀਸ ਕੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ, ਭਗੰਦਰ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਉਪਾਏ ਵੀ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ — ਜਿਵੇਂ ਭਗੰਦਰ ਤੋਂ ਜੰਢ ਲੀਚ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਕੱਢਣਾ। ਬਿੱਲੀ ਦੀ ਹੱਡੀ, ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਰਗੜ ਕੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ, ਭਗੰਦਰ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਆਉਣਾ ਮੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਲਦੀ, ਸਨੁਹੀ ਦੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕਰਕੇ ਪੀਸ ਕੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ, ਬਵਾਸੀਰ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਘੋਸ਼ਾ ਦਾ ਫਲ ਅਤੇ ਸਾਂਭਰ ਪੀਸ ਕੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਵੀ ਬਵਾਸੀਰ ਲਈ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਗਾਏ ਦਾ ਘੀ, ਪਲਾਸ਼ ਦੀ ਰਾਖ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਤ੍ਰਿਕਟੂ ਦੀ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਮਾਤਰਾ ਨਾਲ ਲੈਣ ਨਾਲ, ਹੇ ਸ਼ਿਵਾ, ਬਵਾਸੀਰ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਲਾਏ ਹੋਏ ਬਿਲਵਾ ਦਾ ਫਲ ਖੂਨੀ ਬਵਾਸੀਰ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਕਾਲਾ ਤਿਲ ਨਵੇਂ ਮੱਖਣ ਨਾਲ ਖਾਣ ਨਾਲ ਵੀ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ। ਸੌਕਾ ਸੁੰਘਾ, ਜਵ ਦੇ ਕਾਟਾ ਅਤੇ ਗੁੜ ਬਰਾਬਰ ਹਿੱਸਾ ਪੀਸ ਕੇ ਸਵੇਰੇ ਲੈਣ ਨਾਲ, ਹੇ ਨੰਦੀਧਵਜ, ਅੱਗ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਸੁੰਘਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀਣ ਨਾਲ ਪਾਚਕ ਅੱਗ ਵਧਦੀ ਹੈ; ਹਰਿਤਕੀ, ਸਾਂਭਰ, ਚਿਤਰਕਾ ਅਤੇ ਲੰਬੀ ਮਿਰਚ, ਹੇ ਰੁਦ੍ਰਾ, ਪੀਸ ਕੇ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਲੈਣ ਨਾਲ ਭੁੱਖ ਵਧਦੀ ਹੈ; ਘੀ ਵਿੱਚ ਪਕਾ ਕੇ ਸੂਰ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਣ ਨਾਲ ਵੀ ਭੁੱਖ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਹਰੀ ਜੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ: ਹਸਤਿਕਰਨ-ਪਲਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦਾ ਚੂਰਨ ਪੀਸ ਕੇ, ਹੇ ਸ਼ਿਵਾ, ਇੱਕ ਸੌ ਪਲਾਸ ਭਾਰ, ਲੈਣ ਨਾਲ, ਸਭ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਚੂਰਨ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਸੱਤ ਦਿਨ ਲੈਣ ਨਾਲ, ਹੇ ਨੰਦੀਧਵਜ, ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸੁਣਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਚਾਲ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਰੁਦ੍ਰਾ। ਪਦਮਰਾਗ ਰਤਨ ਵਰਗਾ ਚਮਕ, ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਦੀ ਆਯੁ, ਤੇ ਸੋਲਾਂ ਸਾਲ ਦੇ ਯੁਵਕ ਵਰਗਾ ਰੂਪ, ਹੇ ਰੁਦ੍ਰਾ, ਦੁੱਧ ਲਗਾਤਾਰ ਪੀਣ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਦੁੱਧ, ਸ਼ਹਿਦ ਤੇ ਘੀ ਮਿਲਾ ਕੇ ਖਾਣ ਨਾਲ ਆਯੁ ਵਧਦੀ ਹੈ; ਸ਼ਹਿਦ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲੈਣ ਨਾਲ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਦੀ ਆਯੁ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦਹੀਂ ਨਿਯਤ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਦਵਾਨ, ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰਾ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਹੀਰੇ ਵਰਗਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੇਸਰ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਖਾਏ, ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਦੀ ਆਯੁ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਤੇ ਜੇ ਇਹ ਖੱਟੀ ਮਾਂਝ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲੈਣ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਲਾਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਦ ਤੇ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲੈਣ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੌ ਸਾਲ ਲਈ ਦਿਵ੍ਯ ਸਰੀਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਨ ਵਰੀਕਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਨ ਸਫੈਦ ਕੇਸ, ਤੇ ਤੇਜਦਾਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਚੂਰਨ ਘੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਖਾਣ ਨਾਲ, ਅੰਨ੍ਹਾ ਵਿਅਕਤੀ ਵੀ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਭੈਂਸ ਦੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ, ਕੇਸ ਕਾਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਨੰਦੀਧਵਜ, ਤੇਲ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਚੂਰਨ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਗੰਜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਵੀ ਕੇਸ ਵਧਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਚੂਰਨ ਵਰੀਕਲ ਤੇ ਸਫੈਦ ਕੇਸ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਰਗੜਣ ਨਾਲ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਸਾਰੀ ਵਿਦਰੰਗਤਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਬਕਰੀ ਦੇ ਦੁੱਧ ਦਾ ਚੂਰਨ ਅੰਜਨ ਵਜੋਂ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਲਾਸ਼ਾ ਦੇ ਬੀਜ ਤੇ ਵਿਤੁਸ਼ਾ ਦੇ ਦਾਣੇ, ਸ਼੍ਰਾਵਣ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਨਵੇਂ ਮੱਖਣ ਨਾਲ ਲੈਣ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਅੱਧ ਕਰਸ਼ਾ ਜਾਂ ਇੱਕ ਕਰਸ਼ਾ, ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹਰੀ ਜੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਤੇ ਸਾਠ ਦਾਣੇ ਵਾਲਾ ਚਾਵਲ, ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਜੀਵਨ, ਵਰੀਕਲ ਤੇ ਸਫੈਦ ਕੇਸ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭ੍ਰਿੰਗਰਾਜ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਪੁਸ਼ਯਾ ਨਕਸ਼ਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਇਕੱਤਰ ਕਰਕੇ, ਚੂਰਨ ਬਣਾਕੇ ਸੌਵੀਰਾ ਨਾਲ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਵਰਤਣ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਵਰੀਕਲ ਤੇ ਸਫੈਦ ਕੇਸ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਪੰਜ ਸੌ ਸਾਲ ਜੀਵਨ, ਹਾਥੀ ਵਰਗੀ ਤਾਕਤ, ਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਰੁਦ੍ਰਾ, ਪੁਸ਼ਯਾ ਨਕਸ਼ਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਖਾਣ ਨਾਲ। ਹਰੀ ਜੀ ਫਿਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ: ਮਨੁੱਖ ਜਖਮ ਅਤੇ ਪੀਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਘੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਝਟਕਾ ਠੀਕ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਪਾਮਾਰਗ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੱਥ ਨਾਲ ਰਗੜ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਰਸ ਜਖਮ 'ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ, ਖੂਨ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪੀਪ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ। ਹੇ ਸ਼ੰਕਰਾ, ਰੁਦ੍ਰ-ਲਾਂਗਲਿਕਾ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਜਖਮ ਦੇ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ, ਜਖਮ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਵਿਦਰੰਗ ਪਦਾਰਥ ਬਾਹਰ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਿਆ ਹੋਵੇ। ਬਾਲਮੂਲਾ ਜਾਂ ਮੇਸ਼ਸ਼੍ਰਿੰਗੀ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਰਗੜ ਕੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ, ਪੁਰਾਣੀ ਸਾਈਨਸ ਦੀ ਜਖਮ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਿੰਗੂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਦਾ ਚੂਰਨ ਭੈਂਸ ਦੇ ਦਹੀਂ ਅਤੇ ਕੋਦਰਵਾ ਚਾਵਲ ਨਾਲ ਲੈਣ ਨਾਲ, ਭਗੰਦਰ ਵਾਲੀ ਜਖਮ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਯਸ਼ਟੀ ਦਾ ਫਲ ਪੀਸ ਕੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ, ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰੀ ਜੀ ਨੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਉਪਾਏਂ ਦੀਆਂ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਬੜੀ ਪਿਆਰ ਭਰੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗ ਤੇ ਸਧਾਰਣ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਦੱਸੀਆਂ, ਜੋ ਸਰੀਰਕ ਰੋਗਾਂ, ਅੱਖਾਂ, ਦੰਦ, ਪਿਸਾਬ, ਗਲ, ਭਗੰਦਰ, ਬਵਾਸੀਰ, ਪਾਚਕ ਅੱਗ, ਆਯੁ, ਕੇਸ, ਤੇ ਜਖਮਾਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹਨ।