ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਮਹਾਂਦੇਵ ਜੀ, ਇਹ ਗੁਪਤ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਔਖਧੀਆਂ ਬਾਰੇ ਵਰਨਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਗਾਂ ਦੀ ਪਿੱਤ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਖਣਿਜ ਰਕਤ ਮਿਲਾਇਆ ਹੋਵੇ, ਨਾਲ ਤਿਲਕਾ ਲਗਾਵੇ, ਤਾਂ ਜਿਹੜੀ ਵੀ ਇਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਔਰਤ ਵੇਖੇਗੀ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਦੇ ਵਸ ਵਿਚ ਆ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਾਗਕੇਸਰ, ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਗਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ, ਹਰੀਤਕੀ ਦੀ ਛਾਲ ਅਤੇ ਪੱਤੀਆਂ, ਚੰਦਨ, ਕੁਸ਼ਠ, ਸੁਗੰਧਿਤ ਗੁਗਲ ਅਤੇ ਲਾਲ ਚੌਲ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰਕੇ ਧੂਪ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵੱਸ ਪਾ ਦੇਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਤੀਰ ਵਾਂਗ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਲਾਸ ਸਮੇਂ ਵਾਸਨਾ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਹਾਂਦੇਵ ਜੀ, ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣਾ ਸਵੈ-ਬੀਜ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ, ਔਰਤ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪੈਰ ਉੱਤੇ ਲਗਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਔਰਤ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਉਪਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੇ ਅੰਗ ਉੱਤੇ ਪੱਥਰ ਦਾ ਲੂਣ, ਕਬੂਤਰ ਦੀ ਲੈ ਅਤੇ ਸ਼ਹਦ ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਔਰਤ ਵੱਸ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪੰਜ ਕਿਸਮ ਦੇ ਲਾਲ ਫੁੱਲ, ਜੋ ਵੀ ਮਿਲ ਸਕਣ, ਅਤੇ ਉਨੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪ੍ਰਿਯੰਗੂ ਲੈ ਕੇ, ਪੀਸ ਕੇ ਅੰਗ ਉੱਤੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਵੀ ਔਰਤਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਸ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਯਗੰਧਾ, ਮੰਜਿਠ, ਚਮਬੇ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਅਤੇ ਸਫੈਦ ਰਾਈ—ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੰਗ ਉੱਤੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਵੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਾਕਜੰਘਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਪੀ ਕੇ ਸੁਕਾ ਕੇ, ਜਾਂ ਅਸ਼ਵਗੰਧਾ, ਨਾਗਬਲਾ, ਗੁੜ ਅਤੇ ਕਾਲਾ ਚਣਾ ਵਰਤਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਨਵਜਵਾਨ ਵਰਗਾ ਸੋਹਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੋਹਾ ਚੂਰਨ ਜਾਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਚੂਰਨ, ਸ਼ਹਦ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲੈਣ ਨਾਲ ਪੇਟ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ੰਭੂਕ-ਛਾਰ ਅਤੇ ਹਿਰਣ ਦੀ ਸਿੰਗ, ਜੋ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜਾਈ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਨੂੰ ਘੀ ਵਿਚ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਲ ਅਤੇ ਪਿੱਠ ਦੀ ਪੀੜਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਹੀੰਗ, ਕਾਲਾ ਲੂਣ, ਸੁੱਕਾ ਸੌਂਠ—ਇਹ ਵੱਡੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਹਨ। ਜੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲ ਕੇ ਪੀ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਪੀੜਾਵਾਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਪਾਮਾਰਗ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਅਤੇ ਸੈਂਧਾ ਲੂਣ ਮਿਲਾ ਕੇ ਚੱਖਣ ਨਾਲ ਅਜੀਰਨ ਅਤੇ ਪੇਟ ਦਰਦ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਟ-ਰੋਹਾ ਦੀ ਨਵੀਂ ਟਾਹਣੀ ਚਾਵਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀਸ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਦਸਤ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅੰਕੋਟਾ ਦੀ ਅੱਧ ਕਰਸ਼ ਜੜ੍ਹ, ਚਾਵਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀਸ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਦਸਤ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਣੀ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ, ਸੁੱਕਾ ਸੌਂਠ, ਕੁਟਜ ਦੀ ਛਾਲ, ਅਤੇ ਗੁੜ ਮਿਲਾ ਕੇ ਵਧ ਰਹੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਲੈਣ ਨਾਲ ਗ੍ਰਹਣੀ ਰੋਗ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਫੈਦ ਅਪਰਾਜਿਤਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਹਰੜ, ਛਿਲਕਾ ਉਤਰੀ ਚੌਲ, ਅਪਾਮਾਰਗ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਕਟੂ—ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਗੋਲੀ ਬਣਾਕੇ ਲੈਣ ਨਾਲ ਵਿਸੂਚਿਕਾ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਰੋਗ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤ੍ਰਿਫਲਾ, ਅਗਰ, ਸ਼ਿਲਾਜਤੁ ਅਤੇ ਹਰੀਤਕੀ—ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਚੂਰਨ ਸ਼ਹਦ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲੈਣ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਮਧੁਮੇਹ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਤ ਅਰਕ ਦਾ ਦੁੱਧ, ਉਤਨਾ ਹੀ ਤਿਲ ਦਾ ਤੇਲ, ਅਤੇ ਬਰਾਬਰ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਮਨਹਸ਼ਿਲਾ, ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ ਅਤੇ ਸਿੰਦੂਰ—ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੀਸ ਕੇ, ਤਾਮੇ ਦੇ ਬਰਤਨ ਵਿੱਚ ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ ਸੁਕਾ ਕੇ, ਫਿਰ ਸਨੁਹੀ ਦੇ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਦੇ ਲੂਣ ਨਾਲ ਪੀਣ ਨਾਲ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤ੍ਰਿਕਟੂ, ਤ੍ਰਿਫਲਾ, ਨਕਤਾ, ਤਿਲ ਦਾ ਤੇਲ, ਮਨਹਸ਼ਿਲਾ, ਨੀਮ ਦੇ ਪੱਤੇ, ਚਮਬੇ ਦਾ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਬੱਕਰੀ ਦਾ ਦੁੱਧ—ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬੱਕਰੀ ਦੇ ਮੂਤ ਅਤੇ ਸ਼ੰਖ ਚੂਰਨ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਰਗੜ ਕੇ, ਅੰਜਨ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਮੋਤੀਆ ਬਿੰਦ, ਕਾਚ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਅੰਧਕਾਰਤਾਵਾਂ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਭੀਤਕਾ ਦਾ ਚੂਰਨ ਸ਼ਹਦ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲੈਣ ਨਾਲ ਅਸਥਮਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੰਬੀ ਮਿਰਚ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਦਾ ਚੂਰਨ, ਸ਼ਹਦ ਅਤੇ ਕੱਲਾ ਲੂਣ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਹਰ ਰੋਗ, ਜ਼ੁਕਾਮ, ਅਸਥਮਾ, ਸ਼ਵਾਸ, ਨੱਕ ਦੀ ਰੁਕਾਵਟ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਲਈ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ। ਦੇਵਦਾਰੂ ਦਾ ਚੂਰਨ, ਇਕੀ-ਵਾਰੀ ਬੱਕਰੀ ਦੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਸੰਸਕਾਰੀ ਕਰਕੇ ਅੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਰਾਤਾਂ ਦੀ ਅੰਨ੍ਹੇ, ਮੋਤੀਆ ਅਤੇ ਪਲਕਾਂ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲੰਬੀ ਮਿਰਚ, ਕੇਤਕੀ, ਹਲਦੀ, ਆਮਲਾ ਅਤੇ ਵਚ—ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਅੰਜਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਾਕਜੰਘਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਗਰੂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ ਚਬਾਉਣ ਨਾਲ, ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਕੀੜੇ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਹਰੀ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਗਿਲੋਏ ਦਾ ਰਸ ਸ਼ਹਦ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ਾਬ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਗੋਹਲਿਕਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਤਿਲਾਂ ਦੇ ਦਹੀਂ ਅਤੇ ਘਿਉਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲੈਣ ਨਾਲ ਵੀ ਲਾਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜੜ੍ਹ ਉਬਾਲ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ਾਬ ਰੁਕਣ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਾਲੇ ਲੂਣ ਨਾਲ ਲੈਣ ਨਾਲ ਹਿੱਕ-ਚੁੱਕ ਵੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗੋਰਖਾ-ਕਰਕਟੀ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਪੀਸ ਕੇ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਲੈਣ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ਾਬ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚਮਬੇ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਪੀਸ ਕੇ, ਬੱਕਰੀ ਦੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਪਕਾ ਕੇ, ਚੀਨੀ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲੈਣ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ਾਬ ਰੁਕਣਾ ਅਤੇ ਪੀਲੀਆਂ ਪੱਥਰੀਆਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੁਵਿਜਯਸ਼ਟੀ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਚਾਵਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀਸ ਕੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਗਿਲਟੀਆਂ ਅਤੇ ਗਲ ਦੇ ਗੁਆਟਰ ਵੀ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰਸਾਂਜਨ ਅਤੇ ਹਰੀਤਕੀ ਦਾ ਚੂਰਨ ਪੀਸ ਕੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਰਵੀਰ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਜਾਂ ਸੁਪਾਰੀ ਦਾ ਫਲ ਪੀਸ ਕੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਡਾਂਟੀ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਹਲਦੀ ਅਤੇ ਚਿਤਰਕ ਪੀਸ ਕੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਭਗੰਦਰ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਗੰਦਰ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਖੂਨ ਆਉਂਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਜੋਂਕਾਂ ਨਾਲ ਖੂਨ ਚੁਸਵਾ ਲੈਣ ਨਾਲ ਵੀ ਲਾਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਿੱਲੀ ਦੀ ਹੱਡੀ, ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਘਿਸ ਕੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਭਗੰਦਰ ਤੋਂ ਫਿਰ ਖੂਨ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਹਲਦੀ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਸਨੁਹੀ ਦੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਸੰਸਕਾਰੀ ਕਰਕੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਬਾਵਾਸੀਰ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਘੋਸ਼ਾ ਦਾ ਫਲ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਦਾ ਲੂਣ ਪੀਸ ਕੇ ਲੈਣ ਨਾਲ ਵੀ ਬਾਵਾਸੀਰ ਲਈ ਵਧੀਆ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਗਾਂ ਦਾ ਘਿਉ, ਪਲਾਸ਼ ਦੀ ਰਾਖ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਘੋਲ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਤ੍ਰਿਕਟੂ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲੈਣ ਨਾਲ ਬਾਵਾਸੀਰ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੜਿਆ ਹੋਇਆ ਬੇਲ ਦਾ ਫਲ ਖਾਣ ਨਾਲ ਖੂਨ ਵਾਲੀ ਬਾਵਾਸੀਰ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਾਲੇ ਤਿਲ ਨਵੀਂ ਮੱਖਣ ਨਾਲ ਖਾਣ ਨਾਲ ਵੀ ਇਹ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੁੱਕਾ ਸੌਂਠ, ਜੌਂ ਦੀ ਖਾਰ ਅਤੇ ਉਤਨਾ ਹੀ ਗੁੜ ਮਿਲਾ ਕੇ ਸਵੇਰੇ ਲੈਣ ਨਾਲ ਅੱਗਿ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਸੁੱਕਾ ਸੌਂਠ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ ਭੀ ਅੱਗਿ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਹਰੀਤਕੀ, ਪੱਥਰ ਦਾ ਲੂਣ, ਚਿਤਰਕ ਅਤੇ ਲੰਬੀ ਮਿਰਚ—ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਪਾਚਕ ਅੱਗਿ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਂਦੇਵ! ਇਹ ਸਾਰੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਤੇ ਦਵਾਈਆਂ, ਰੋਗਾਂ ਅਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸੁਖੀ ਤੇ ਨਿਰੋਗ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।