ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਧਰਮ ਅਤੇ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਕਰਨ ਲਈ ਮਹਾਨ ਗਰੁੜ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਪਯੋਗ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕਮਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮਾਨ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਕੁਝ ਦਵਾਈਆਂ ਲੈ ਲਈਆਂ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਮੂੰਹ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਟੀ ਦੀ ਜੜ ਨੂੰ ਛਾਛ ਨਾਲ ਜਾਂ ਕੋਲਾ ਦੀ ਜੜ ਨੂੰ ਲੈਣ ਨਾਲ ਹਜ਼ਮਾ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਤਕ੍ਰਾ, ਕੁਸ਼ਾਮਲਾ ਜਾਂ ਮਰਕਟੀ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਅਤੇ ਬਕੁਚੀ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਨੂੰ ਖੱਟੇ ਮਾੜੇ ਨਾਲ ਲੈਣ ਨਾਲ ਦੰਦਾਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੰਦਰਾਵਰੁਣੀ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਲੈਣ ਨਾਲ ਜ਼ਹਿਰ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਸੁਰਭਿਕਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਪੀਣ ਨਾਲ ਵੀ ਐਸੀਆਂ ਪੀੜਾਵਾਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਗੁੰਜਾ ਦੇ ਪੌਡਰ ਨੂੰ ਖੱਟੇ ਮਾੜੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਸਿਰ ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਸਿਰ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਲਾ, ਅਤਿਬਲਾ, ਯਸ਼ਟੀ, ਸ਼ੱਕਰ ਅਤੇ ਸ਼ਹਦ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਵੀ ਇਹ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵੰਝਣੀ ਇਸ ਨੂੰ ਪੀ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਗਰਭ ਧਾਰਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਪੱਕੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤੀ ਭੀ ਸ਼ੰਕਾ ਨਹੀਂ। ਚਿੱਟੀ ਅਪਰਾਜਿਤਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਲੰਬੀ ਮਿਰਚ ਅਤੇ ਸੁੰਠ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀਸ ਕੇ ਸਿਰ ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਸਿਰ ਦਰਦ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਿਰਗੁੰਡੀ ਦੇ ਆਗੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਪੀਣ ਨਾਲ ਗਿਲਟੀਆਂ ਦੀ ਸੋਜ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੇਤਕੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਤੋਂ ਬਣੀ ਖਾਰ ਨੂੰ ਗੁੜ ਨਾਲ ਖਾਣ ਜਾਂ ਸ਼ਰਾਪੁੰਖਾ ਨੂੰ ਛਾਛ ਨਾਲ ਪੀਣ ਨਾਲ ਤਿਲੀ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਾਤੁਲੰਗਾ ਦੇ ਰਸ ਨੂੰ ਗੁੜ ਅਤੇ ਘਿਉਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲੈਣ ਨਾਲ ਵਾਤ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਦਰਦ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੁੰਠ, ਕਾਲਾ ਨਮਕ ਅਤੇ ਹੀੰਗ ਨੂੰ ਲੈਣ ਨਾਲ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਰੁੜ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਨਾਲ ਕਈ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਭਗਵਾਨ ਹਰੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਅੰ ਗਣਪਤਯੇ"—ਇਹ ਗਣਪਤੀ ਮੰਤਰ ਧਨ ਦੀ ਗਿਆਨਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਇਸ ਮੰਤਰ ਨੂੰ ਅੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰੀ ਜਪੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣਾ ਕੇਸ ਜੋੜ ਕੇ ਜੋੜਾ ਬੰਨ੍ਹ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਤਰ ਨੂੰ ਸੌ ਵਾਰੀ ਜਪਣ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਿਯ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਕਾਲੇ ਤਿਲਾਂ ਨੂੰ ਘਿਉ ਨਾਲ ਲਪੇਟ ਕੇ ਹਵਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਅਤੇ ਇਹ ਹਵਨ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਠ ਵਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਠਵੀ ਜਾਂ ਚੌਦਵੀ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਵਿਘਨਹਰ ਦੇ ਪੂਜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤਿਲ ਅਤੇ ਚਾਵਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਠ ਹਵਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਜੈਯ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੰਤਰ ਦੇ ਅੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਜਾਪ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਸੌ ਅੱਠ ਵਾਰੀ ਜਪਣ ਅਤੇ ਕੇਸ ਜੋੜਨ ਨਾਲ ਰਾਜ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਸਵੇਰੇ 'ਹ੍ਰੀੰ' ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਵਿਸਰਗਾ ਸਮੇਤ ਕਿਸੇ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਮੱਥੇ ਤੇ ਲਗਾ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਸਤਰੀ ਉਸਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਇਸ ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਰੱਖਣ ਨਾਲ, ਉਹ ਔਰਤ ਪ੍ਰਮਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨੁੱਖ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਹਵਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਸਿਰਫ ਉਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਨ ਦੀ ਮਾਯਾ, ਪਾਟੀ, ਗਾਂ ਦੀ ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਕੇਸਰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਤਿਲਕ ਲਾਉਣ ਨਾਲ ਵੀ ਇਸਤਰੀਆਂ ਵਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਭ੍ਰਿੰਗਰਾਜ, ਸਹਦੇਵ, ਵਚ, ਚਿੱਟੀ ਅਪਰਾਜਿਤਾ ਨਾਲ ਤਿਲਕ ਲਾਉਣ ਨਾਲ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕ ਵਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗਾਂ ਦੀ ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਦੀ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਂਗਲੀ ਨਾਲ ਤਿਲਕ ਲਾਉਣ ਨਾਲ ਵੀ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕ ਵਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗਾਂ ਦੀ ਪਿੱਤ ਵਿੱਚ ਖਨਿਜ ਖੂਨ ਮਿਲਾ ਕੇ ਤਿਲਕ ਬਣਾਉਣ ਨਾਲ, ਜਿਸਤਰੀ ਵੀ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵੇਖੇ, ਤੁਰੰਤ ਉਸਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਾਗਕੇਸਰ, ਪਹਾੜੀ ਉਤਪੰਨ, ਹਰੀਤਕੀ ਦੀ ਛਾਲ ਅਤੇ ਪੱਤਾ, ਚੰਦਨ, ਕੁਸ਼ਟ, ਚੰਗੀ ਗੁਗਲ ਅਤੇ ਲਾਲ ਚਾਵਲ—ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਬਣੀ ਧੂਪ, ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਦੀ, ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਤੀਰ ਵਾਂਗ ਪੀੜਾ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਅਤੇ ਵਾਸਨਾ ਨੂੰ ਨਿਵਾਰਦੀ ਹੈ, ਸ਼ੰਕਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਯਾ ਪਾਰਵਤੀ! ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਜੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਵੀਰਜ ਨੂੰ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪੈਰ ਤੇ ਲਗਾ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਿਯ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਿਲਾ ਨਮਕ, ਕਬੂਤਰ ਦੀ ਲਦ, ਅਤੇ ਸ਼ਹਦ ਨਾਲ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਮਲਣ ਨਾਲ ਵੀ ਇਸਤਰੀ ਵਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੰਜ ਕਿਸਮ ਦੇ ਲਾਲ ਫੁੱਲ, ਜੋ ਵੀ ਮਿਲ ਜਾਣ, ਅਤੇ ਉਤਨੀ ਹੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰਿਯੰਗੂ—ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੀਸ ਕੇ ਲਿੰਗ ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਇਸਤਰੀਆਂ ਵਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਯਗੰਧਾ, ਮੰਜਿਸਠਾ, ਚੰਬੇ ਦੇ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਚਿੱਟਾ ਸਰੋਂ—ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਮਲਣ ਨਾਲ ਵੀ ਇਸਤਰੀਆਂ ਵਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਾਕਜੰਘਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਪੀ ਕੇ ਅਤੇ ਸੁੱਕਾ ਕੇ, ਜਾਂ ਅਸ਼ਵਗੰਧਾ, ਨਾਗਬਲਾ, ਗੁੜ ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਮਸੂਰ ਵਰਤਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਸਦਾ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਾਂਗ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਲੋਹਾ ਜਾਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਦਾ ਪੌਡਰ, ਸ਼ਹਦ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲੈਣ ਨਾਲ, ਪਰਿਣਾਮ (ਅਰਥਾਤ ਪਾਚਕ ਦਰਦ) ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੰਭੂਕ ਖਾਰ ਅਤੇ ਆਗ ਨਾਲ ਸਾੜੀ ਹੋਈ ਹਿਰਣ ਦੀ ਸਿੰਗ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਘਿਉ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ ਦਿਲ ਅਤੇ ਪਿੱਠ ਦਾ ਦਰਦ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਿੰਗ, ਕਾਲਾ ਨਮਕ, ਸੁੰਠ—ਇਹ ਸਭ ਮਹਾਨ ਦਵਾਈਆਂ ਹਨ; ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਰਦ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਪਾਮਾਰਗ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਅਤੇ ਸੈਂਧਾ ਨਮਕ ਮਿਲਾ ਕੇ ਚੱਖਣ ਨਾਲ ਹਜ਼ਮਾ ਅਤੇ ਦਰਦ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਟਰੋਹਾ ਦੇ ਅੰਕੁਰ ਨੂੰ ਚਾਵਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ ਵਧੀਕ ਦਸਤ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅੰਕੋਟਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਦਾ ਅੱਧ ਕਰਸ਼, ਚਾਵਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀਸ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਸਤ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਣੀ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ, ਸੁੰਠ, ਕੁਟਜ ਦੀ ਛਾਲ, ਗੁੜ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਵਧਦੇ ਹੋਏ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਲੈਣ ਨਾਲ ਗ੍ਰਹਣੀ ਰੋਗ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਿੱਟੀ ਅਪਰਾਜਿਤਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਹਲਦੀ, ਛਿਲਕਾ ਉਤਰੇ ਚਾਵਲ, ਅਪਾਮਾਰਗ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਕਟੂ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਟੀਆਂ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ, ਵਿਸ਼ੂਚਿਕਾ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਰੋਗਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਤ੍ਰਿਫਲਾ, ਅਗੁਰੂ, ਸ਼ਿਲਾਜਤ ਅਤੇ ਹਰੀਤਕੀ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੌਡਰ ਸ਼ਹਦ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲੈਣ ਨਾਲ, ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ, ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਮਧੁਮੇਹ (ਸ਼ੂਗਰ) ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਰਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਥ ਦੁੱਧ, ਉਤਨਾ ਹੀ ਤਿਲਾਂ ਦਾ ਤੇਲ, ਅਤੇ ਬਰਾਬਰ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਮਨਹਸ਼ਿਲਾ, ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ ਅਤੇ ਸਿੰਦੂਰ—ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੀਸ ਕੇ, ਤਾਮੇ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿਚ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਕਾ ਕੇ, ਫਿਰ ਸਨੁਹੀ ਦੇ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਸਾਂਧਾ ਨਮਕ ਨਾਲ ਪੀਣ ਨਾਲ ਦਰਦ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤ੍ਰਿਕਟੂ, ਤ੍ਰਿਫਲਾ, ਨਕਤਾ, ਤਿਲਾਂ ਦਾ ਤੇਲ, ਮਨਹਸ਼ਿਲਾ, ਨੀਮ ਦੇ ਪੱਤੇ, ਚੰਬੇ ਦਾ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਬੱਕਰੀ ਦਾ ਦੁੱਧ—ਇਹ ਸਭ ਵੀ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਰੁੜ ਪੁਰਾਣ ਦੀਆਂ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਬਾਤਾਂ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਅਤੇ ਆਤਮਿਕ, ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਅਤੇ ਲੋਕਿਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਜੀਵਨ ਜੀਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।