ਇਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਰੋਗਾਂ ਅਤੇ ਦੁਖਾਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੱਤਾਂ, ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਅਨੇਕ ਉਪਚਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਇਕ ਗਿਆਨੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ—ਜੇਕਰ ਅਸ਼ਵਗੰਧਾ ਅਤੇ ਅਭਯਾ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਰਕਤ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੋਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਸੋਚਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਹਰਿਤਕੀ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਠ ਦਾ ਚੂਰਨ ਬਣਾਕੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਭਰੋ, ਫਿਰ ਠੰਢਾ ਪਾਣੀ ਪੀਓ—ਇਸ ਨਾਲ ਉਲਟੀ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਭ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗੁਦੂਚੀ, ਪਦਮਕਾ, ਅਰਿਸ਼ਟਾ, ਧਨਿਆਕ ਅਤੇ ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਦੀ ਔਸ਼ਧੀ ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਕਫ ਦੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਬੁਖਾਰ, ਉਲਟੀ, ਜਲਣ, ਪਿਆਸ, ਅਤੇ ਪਚਨ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਉਪਚਾਰ ਦੀ ਪੂਜਾ 'ਓਮ ਹੂੰ ਨਮਹ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੰਖਪੁਸ਼ਪੀ ਨੂੰ ਕੰਨ ਵਿੱਚ ਬਾਂਧਣ ਨਾਲ, 'ਓਮ ਜੰਭਿਨੀ ਸਤੰਭਿਨੀ, ਤਥਾ ਤਥਾ, ਫਟ' ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਣ ਕਰਕੇ, ਬੁਖਾਰ ਤੁਰੰਤ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੁੱਲ 'ਤੇ ਮੰਤ੍ਰ 108 ਵਾਰ ਜਾਪ ਕੇ, ਨਖ 'ਤੇ ਛੂਹ ਕੇ, ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਵਾਲਾ ਬੁਖਾਰ, ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬੁਖਾਰ ਵੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਾਮੁਨ, ਹਲਦੀ ਅਤੇ ਸੱਪ ਦੀ ਖਾਲ ਦੀ ਧੂਪ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੁਖਾਰ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਵਾਲਾ, ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਰਵੀਰ, ਭ੍ਰਿੰਗਾ ਪੱਤਿਆਂ, ਨਮਕ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਠ-ਕਰਕਟਾ ਨੂੰ ਪਿਸ ਕੇ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਪਿਸਾਬ ਵਿੱਚ ਪਕਾ ਕੇ, ਉਸ ਤੇਲ ਨੂੰ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ, ਖੁਜਲੀ, ਕੋੜ, ਚਮੜੀ ਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਅਤੇ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਿੱਪਲੀ ਨੂੰ ਸ਼ਹਦ ਨਾਲ ਪੀਣ ਅਤੇ ਮਿੱਠਾ ਖਾਣ ਨਾਲ, ਸਲੇਪਨ ਦਾ ਰੋਗ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੁਰਾਨਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਵੀ ਇਹ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਿੱਪਲੀ ਅਤੇ ਹਲਦੀ ਨੂੰ ਗਾਂ ਦੇ ਪਿਸਾਬ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਮਲਦਵਾਰ 'ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ, ਬवासੀਰ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬکری ਦਾ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਤਾਜਾ ਅਦਰਕ ਪੀਣ ਨਾਲ ਸਲੇਪਨ ਰੋਗ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸਿੰਧਾ ਨਮਕ, ਵਿਦੰਗਾ, ਸੋਮਰਾਜੀ ਅਤੇ ਰਾਈ ਵੀ ਇਸ ਲਈ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹਨ। ਹਲਦੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ ਨੂੰ ਗਾਂ ਦੇ ਪਿਸਾਬ ਨਾਲ ਪਿਸ ਕੇ, ਕੋੜ ਦਾ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੀਮ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਵੀ। ਹਲਦੀ, ਕੇਲੇ ਦੀ ਡੰਡੀ ਅਤੇ ਖਾਰ ਦਾ ਲੇਪ, ਸਫੈਦ ਚਿੱਟੇ ਦਾਗਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਕੋੜ ਲਈ ਇਸ ਚੂਰਨ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਅਤੇ ਪਾਠਯਾ ਦੇ ਦੋ ਹਿੱਸੇ, ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਕਮਰ ਦਰਦ ਵੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਭਯਾ, ਤਾਜਾ ਮੱਖਣ, ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਪਿੱਪਲੀ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਬਵਾਸੀਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਤਾਰੁਸ਼ਕਾ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘੀ ਪਕਾ ਕੇ, ਪਿਸ ਕੇ, ਇਸ ਦਾ ਲੇਪ ਬਵਾਸੀਰ ਲਈ ਉਤਮ ਹੈ। ਗੁਗਗਲੁ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਦੀ ਕਾਢ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਫਿਸਟੂਲਾ-ਇਨ-ਆਨੋ ਦਾ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਜਾਜੀ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਿੰਗਵੇਰਾ ਨਾਲ ਬਣੀ ਖ਼ੀਰ ਵੀ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ। ਨਮਕ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਪਿਸਾਬ ਆਉਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਦੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਯਵਖਾਰਾ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਨਾਲ ਵੀ ਪਿਸਾਬ ਦੇ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਚਿਤਾ ਦੀ ਰਾਖ, ਗਿਰਗਿਟ ਦੀ ਲਦ, ਘੋੜੇ ਦੀ ਝੱਗ, ਸੌਭਾਂਜਨਾ ਅਤੇ ਵਾਸਨੇਤਰ ਦੀ ਧੂਪ, ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ। ਜੌ ਨੂੰ ਤਿਲ ਦੇ ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਜਲਾਉਣ, ਉਸ ਨਾਲ ਸਿਆਹੀ ਬਣਾਕੇ, ਤੇਲ ਨਾਲ ਲਗਾਉਣ, ਅੱਗ ਨਾਲ ਜਲਿਆ ਮਨੁੱਖ ਆਰਾਮ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਲੱਜਾਲੂ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਪੁੰਖਾ ਪੱਤਿਆਂ ਦਾ ਲੇਪ, ਘੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਜਲਣ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; 'ਓਮ, ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਠਾ ਠਾ, ਕੱਟੋ! ਅੱਗ ਲਗਾਓ, ਭੜਕੋ! ਨਾਸ ਕਰੋ! ਹੂੰ ਫਟ!' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ। ਨਿਰਗੁੰਡੀ ਦੀ ਜੜ ਨੂੰ ਹੱਥ 'ਤੇ ਬਾਂਧਣ ਨਾਲ, ਬੁਖਾਰ ਤੁਰੰਤ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸਫੈਦ ਗੁੰਜਾ ਦੀ ਜੜ ਨੂੰ ਸੱਤ ਹਿੱਸਿਆਂ 'ਚ ਵੰਡੋ। ਹੱਥ 'ਤੇ ਬਾਂਧਣ ਨਾਲ, ਬਵਾਸੀਰ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਵਿਸ਼ਨੁਕ੍ਰਾਂਤਾ ਦੇ ਪਿਸਾਬ ਨਾਲ, ਚੋਰ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਦੰਡੀ ਦੀ ਜੜ, ਹਰ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਦਾ ਚੂਰਨ, ਘੀ ਨਾਲ, ਕੋੜ ਦਾ ਰੋਗ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੁਨਰਨਵਾ, ਬਿਲਵਾ ਅਤੇ ਪਿੱਪਲੀ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਘੀ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਹcupਕੀ, ਦਮਾ, ਖਾਂਸੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਤਾਨ ਉਤਪਤਿ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨਾਰੀ-ਬੀਜ ਨੂੰ ਦੁੱਧ, ਘੀ, ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਘੀ ਨਾਲ ਪਕਾ ਕੇ ਖਾਣ ਨਾਲ, ਪੁਰਸ਼ ਦਾ ਵੀਰਯ ਅਖੁੰਝ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਦੰਗਾ, ਮਧੁਕਾ, ਪਾਠਾ, ਮਾਮਸੀ, ਸਰਜਰਸਾ, ਹਲਦੀ, ਤ੍ਰਿਫਲਾ, ਅਪਾਮਾਰਗ ਅਤੇ ਮਨਸ਼ੀਲਾ—ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਦੁੰਬਰ ਅਤੇ ਧਾਤਕੀ ਨਾਲ ਤਿਲ ਦੇ ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਪਿਸ ਕੇ, ਯੋਨੀ ਅਤੇ ਲਿੰਗ 'ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ, ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮ ਵਧਦਾ ਹੈ। 'ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਦਾਤਾ, ਆਕਰਸ਼ਕ, ਖਿੱਚਣ ਵਾਲਾ, ਸੋਹਣਾ, ਸਵਾਹਾ!'—ਇਹ ਤੇਲ ਯੋਨੀ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਲਈ, ਸ਼ੰਕਰ, ਅਜੀਬ ਨਿਸ਼ਾਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੁਨਰਨਵਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ, ਦੁਰਵਾ, ਸੋਨਾ ਅਤੇ ਇੰਦਰਾਵਰੁਨੀ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਦਾ ਰਸ ਨਿਕਾਲ ਕੇ, ਕ੍ਰੂਸੀਬਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਜਲਾਉਣ ਨਾਲ, ਸ਼ਹਦ, ਘੀ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ, ਝੁਰੜੀਆਂ ਅਤੇ ਸਫੈਦ ਵਾਲ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਹਦ, ਘੀ, ਗੁੜ, ਤਾਮਬਾ ਅਤੇ ਕਰੇਲੇ ਦਾ ਰਸ—ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਲਾਉਣ ਨਾਲ ਚਾਂਦੀ ਬਣਦੀ ਹੈ; ਸੁਨਹਿਰੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਸੁਣੋ। ਧੱਤੂਰੇ ਦਾ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਸੀਸਾ, ਹਰ ਇੱਕ ਪਾਲਾ ਭਰ, ਲੰਗਲਿਕਾ ਦੀ ਟਾਹਣੀ—ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਲਾਉਣ ਨਾਲ ਸੋਨਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਧੱਤੂਰੇ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਦੇ ਤੇਲ ਨਾਲ ਦੀਵੇ ਦੀ ਲੋਅ ਜਲਾਉਣ, ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਮਨੁੱਖ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ। ਇੱਕ ਕਾਂਡਾ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਲਦ ਨਾਲ ਬਾਂਧਣ, ਅਤੇ ਸ਼ੰਖ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਧੂਪ ਸੁੰਘਾਉਣ, ਉਹ ਕਾਂਡਾ ਬਲਦ ਵਾਂਗ ਕਰਤਬ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ੱਕ। ਰਾਤ ਨੂੰ, ਰਾਈ ਦੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਖਡਯੋ ਕੀੜਾ ਨਾਲ, ਦੀਵਾ ਜਲਾਉਣ, ਉਸ ਦੀ ਲੋਅ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ। ਚੁਚੁੰਦਰੀ ਦੇ ਚੂਰਨ ਨੂੰ ਜਲਾਕੇ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਾਉਣ, ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮਲਣ, ਜਲਣ ਤੁਰੰਤ ਆਰਾਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੀਣ ਜਾਂ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਆਰਾਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਹਾਥੀ ਦੀ ਮਦ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ 'ਤੇ ਲਗਾਉਣ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਬੇਹੱਦ ਬਹਾਦਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਡੰਡੁਭਾ ਸੱਪ ਦਾ ਦੰਦ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਾਣ, ਮਨੁੱਖ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਮਗਰਮੱਛ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਦੰਦ, ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਖੂਨ ਨੂੰ ਚਰਬੀ ਤੇ ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲਗਾਉਣ, ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਮਗਰਮੱਛ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਕੱਛੂਏ ਦਾ ਦਿਲ, ਚੂਹੇ ਦੀ ਚਰਬੀ ਤੇ ਹੱਡੀਆਂ, ਪੋਰਪੋਇਸ ਦੀ ਚਰਬੀ—ਇਹ ਸਭ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲਗਾਉਣ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਘਰ ਵਾਂਗ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਲੋਹੇ ਦਾ ਚੂਰਨ ਛਾਛ ਨਾਲ ਪੀਣ, ਅਨੀਮੀਆ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਤੰਦੁਲੀਆ ਅਤੇ ਗੋਕਸ਼ੁਰਾ ਦੀ ਜੜ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਪੀਣ, ਵੀ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰੋਗਾਂ, ਦੁਖਾਂ, ਅਤੇ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਉਪਚਾਰ, ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਆਰਾਮ, ਆਸ਼ਾ ਅਤੇ ਚਮਤਕਾਰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।